PSYCHOLOGIA
PROWADZĄCY :DR JANUSZ GRASZA
Temat :
Stres , stresowe zaburzenie pourazowe.
Wykonał:
Dominik Sługocki
Co to jest stres ?
Stres
Jest
aktywną
reakcją
organizmu na stawiane mu
wymagania i pojawiające się
zagrożenia , czyli stresory
(Hans Selye).
co to są stresory
Są to wewnętrzne lub zewnętrzne
zdarzenia lub bodźce , które wywołują
stres.
Zaliczamy do nich :
stresory fizyczne : (hałas , gorąco , zimno
, urazy fizyczne , itp.)
stresory psychiczne : (obawa , pośpiech ,
brak czasu , utrata kontroli , itp.)
stresory społeczne : (konflikt , izolacja ,
strata bliskich osób , mobbing)
Kwestionariusz (SRRS)
Social Readjustment Rating Scale
kwestionariusz stresujących wydażeń
Zdarzenie
Liczba punktów określająca
obciążenie
Śmierć współmałżonka
100
Rozwód
73
Ślub
50
Utrata pracy
47
Pogodzenie się ze
współmałżonkiem
45
Reorganizacja przedsiębiorstwa
39
Zmiana pracy
36
Zmiana godzin lub warunków
pracy
20
Urlop
13
Święta
12
Reakcja człowieka na stres
Człowiek
w
zależności
od
jego
doświadczeń , cech wrodzonych , czy
aktualnego nastroju różnie reaguje na
stresory . Stres jest reakcja na stresory ,
będącą wynikiem subiektywnej oceny
sytuacji.
Nawet sama reakcja na stres może stać
się
stresorem
(np.:
stwierdzenie
własnego niepokoju i koncentracja na
nim potęguje go)
Reakcja człowieka na stres
będą:
Reakcje racjonalne
Powstrzymując się świadomie od
natychmiastowego
wpadania
w
spiralę stresu poprzez racjonalną
analizę sytuacji wpływamy na siłę
przeżywanych emocji oraz – w
konsekwencji – sprawność naszego
działania.
Reakcja człowieka na stres
będą:
Reakcja racjonalna cd.
Krotko mówiąc: gdy dociera do nas
bodziec, który potencjalnie może
okazać się zagrażający, należy w
sposób zamierzony wykorzystać
swoją inteligencję i zdolność
właściwej oceny, zastopować proces
osądu i dążyć o racjonalnej oceny
sytuacji - zastąpić reakcję „olaboga,
olaboga” reakcją „tylko spokojnie,
co to dla mnie oznacza”.
Reakcja człowieka na stres będą
Reakcje emocjonalne
Jeśli
na
poziomie
poznawczym
zapadnie decyzja, że bodziec jest
zagrażający to pojawia się reakcja
na poziomie emocjonalnym. Objawia
się ona ogólnym pobudzeniem
emocjonalnym
a
także
takimi
emocjami jak lęk, strach, agresja,
zniecierpliwienie, gniew, irytacja.
Reakcja emocjonalna cd.
Poczucie winy i/lub wstydu może
wystąpić, gdy mamy poczucie, że
nie radzimy sobie z trudną sytuacją.
Pozytywne emocje – wtedy, gdy
przewidujemy sukces (szczególnie,
gdy mamy osobiste, dobre
doświadczenia z przeszłości, gdy
udało nam się pokonać trudności).
Trzy typy reakcji na stres:
Dystres jest reakcją organizmu na
zagrożenie, utrudnienie lub niemożność
realizacji ważnych celów i zadań
człowieka, pojawia się w momencie
zadziałania bodźca, czyli stresora.
Eustres to stres pozytywnie mobilizujący
do działania.
Neustres to bodziec dla danej osoby
neutralny w działaniu, chociaż dla innych
bywa on eustresowy lub dystresowy
Fazy stresu Wg Selye'go
Faza alarmowa. Początkowa,
alarmowa reakcja zaskoczenia i
niepokoju z powodu niedoświadczenia
i konfrontacji z nową sytuacja.
Wyróżniamy w niej dwie subfazy:
Stadium szoku.
Stadium przeciwdziałania szokowi.
Jednostka podejmuje wysiłki obronne.
Fazy stresu Wg Selye'go
cd:
Faza przystosowania (odporności). Organizm
uczy się skutecznie i bez nadmiernych zaburzeń
radzić sobie ze stresorem. Jeśli organizm
poradzi sobie z trudną sytuacją wszystko wraca
do normy. W innym wypadku następuje trzecia
faza.
Faza wyczerpania. Stałe pobudzenie całego
organizmu (przewlekły stres) prowadzi do
wyczerpania zasobów odpornościowych, co
może prowadzić do chorób
psychosomatycznych. W szczególnych
wypadkach prowadzi nawet do śmierci
Sprawność człowieka w stresie
Sprawność naszego działania (poziom
behawioralny) będzie rożną, a jej
jakość zależy od tego, jak silne
emocje nami targają. Sprawność
wykonania
zależy
od
poziomu
pobudzenia,
co
określają
w
psychologii
prawa
Yerkesa-
Dodsona. Przy niewielkim wzroście
pobudzenia
emocjonalnego
będziemy działali sprawniej, a przy
bardzo dużym wzroście pobudzenia
– poziom naszej sprawności istotnie
spadnie.
Sprawność człowieka w stresie
Prawdopodobnie każdy z nas
doświadczył dezorganizacji swojego
działania pod wpływem stresu – gdy w
czasie egzaminu ani jedno sensowne
słowo nie przychodzi nam do głowy, a
w czasie prezentacji zamiast bronić
swoich racji, mamy ochotę się
rozpłakać lub, gdy zamiast spokojnie
rozmawiać ze stróżem prawa,
krzyczymy na niego.
Zaburzenie stresowe pourazowe
– PTSD
(posttraumatic stress disorder)
Czynnikami
zapoczątkowującymi
stresowe
zaburzenia pourazowe mogą być bardzo różne.
Mogą to być:
przeżycia traumatyczne np.:
walka, wojna, atak terrorystyczny, brutalna
przemoc, gwałt, a także w tej grupie znajdują
się osoby będące uczestnikami wypadków
komunikacyjnych .
Przeżycie traumatyczne
Trauma inaczej uraz psychiczny - ostry, nagły
uraz (szok), który może spowodować
zaburzenia psychiczne i somatyczne
Często na skutek intensywnej emocji lub urazu
czaszkowego, wywołanego wypadkiem lub
jednorazową katastrofą (trzęsienie ziemi,
pożar, itd.), człowiek przejawia mniej lub
bardziej trwałe objawy zaburzeń psychicznych
(syndrom pourazowy). Najważniejsze z nich to
drażliwość, łatwe uleganie zmęczeniu, astenia,
amnezja, regres do któregoś ze stadiów okresu
dziecięcego, czasem ucieczka w chorobę i
alkoholizm
Objawami Zespół stresu pourazowego
mogą być:
przeżywanie na nowo urazowej sytuacji w
natrętnych wspomnieniach i koszmarach
sennych
poczucie odrętwienia i przytępienia
uczuciowego
odizolowanie od innych ludzi
brak reakcji na otoczenie
niezdolność do przeżywania przyjemności
Objawami Zespół stresu pourazowego
mogą być:
unikanie działań i sytuacji, które
mogłyby przypomnieć przebyty uraz
stan
nadmiernego
pobudzenia
wegetatywnego
z
nadmierną
czujnością
i
wzmożoną
reaktywnością na bodźce oraz
bezsennością
Lęk i depresja
myśli samobójcze
przeżywanie na nowo stresowej
(urazowej) sytuacji
Poczucie
winy
Rozładowani
e Poczucia
winy
Sytuacja
trudna
Lęk
Radzenie sobie ze stresem
Krótkotrwałe
działanie
stresu :
Odreagowanie , odwrócenie uwagi ,
kontrolowanie swoich myśli ,
konstruktywna
rozmowa
ze
samym sobą , dawanie sobie
powodów
do
zadowolenia
,
relaksacja , zwolnienie tępa
Radzenie sobie ze stresem
Długotrwałe działanie stresu:
Odrzucenie roli ofiary , zmiana
nastawienia
,
zmiana
zachowania , wsparcie społeczne ,
zarządzanie czasem , styl życia ,
planowanie
zagospodarowania
zasobów w bliskiej przyszłości.
Radzenie sobie ze stresem
Jedna strategią radzenia sobie ze
stresem jest zarządzanie sobą w
czasie
Żeby cieszyć się życiem , nie potrzeba
nam wymyślać ekstrawagancji musimy
jedynie zyskać kontrole nad czasem i
zrozumieć , że większość rzeczy nie
stanowi aż tak poważnego problemu ,
jak mogłoby się nam wydawać.
leczenia stresowego zaburzenia
pourazowego
leczenia stresowego zaburzenia pourazowego
nie jest tak dobrze ustalone jak w
wypadku innych zaburzeń psychicznych
np. depresji czy schizofrenii. Istnieją
ośrodki terapii, w których pomoc opiera się
na interwencjach psychospołecznych i
psychoterapii, a leczenie farmakologiczne
uważa za ostateczność. Inni specjaliści
uważają leczenie lekami jako co najmniej
tak samo ważne jak pomoc terapeutyczna,
psychoedukacyjna, prawna i socjalna
Jedną z metod leczenia
stresowego zaburzenia
pourazowego (przeżycia
traumatycznego) jest :
Debriefing : to metoda która pozwala w
dość szybki sposób zredukować efekty
stresu pourazowego u osób, które były
świadkami sytuacji traumatycznej. Jego
szczególne
założenia
pozwalają
na
usuwanie negatywnych skutków traumy i
wsparcie
osób
bez
konieczności
prowadzenia
długoterminowej
psychoterapii.
Debriefing
Metodę radzenia sobie z traumą
wprowadził dr. Jeffrey T. Mitchell,
klinicysta i były strażak, paramedyk,
który
w
oparciu
o
własne
doświadczenia i wiedzę, stworzył
sposób na to, jak pomagać w sensie
psychologicznym
uczestnikom
katastrof i wypadków, oraz służbom
pracującym przy usuwaniu skutków
tych wydarzeń
Debriefing rodzaje:
debriefing
grupowy,
prowadzony
dla
grupy
osób
bezpośrednio
lub
pośrednio
uczestniczących
w
zdarzeniu
traumatycznym. Ze względu na
dynamikę procesu grupowego, a
także na czas trwania sesji
debriefingowej grupa powinna
liczyć nie więcej niż 10 osób.
Debriefing rodzaje:
debriefing
indywidualny –
prowadzony
po
zdarzeniach
krytycznych, w których uczestniczyła
jedna osoba, albo też jako dodatkowy
rodzaj pomocy dla osób, które nie
brały udziału w sesji grupowej (np. dla
przełożonych lub innych osób, które
nie brały bezpośredniego udziału w
zdarzeniu).
Sesja debriefiengu
W sesji debriefiengu, która trwa zwykle
około 3 godzin, może wziąć udział około
10 osób. Sesja rozpoczyna się fazą
wprowadzenia,
która
ma
zapoznać
uczestników z celem spotkania (przy
podkreśleniu, że nie jest to psychoterapia,
lecz psychoedukacja). Następnie każdy z
uczestników
wydarzenia
krytycznego
opisuje swoje przeżycia z nim związane.
Sesja debriefiengu
Kiedy każdy opisze własnymi słowami
to, co się stało, uczestników
zachęca się by opisali swoje myśli,
które towarzyszyły wydarzeniu oraz
te, które obecnie im towarzyszą.
Kolejnym krokiem jest opis emocji
(dzięki temu uczestnicy stopniowo
oswajają się z wydarzeniem i swoimi
przeżyciami i uczą się oddzielać
rzeczywiste
fakty
od
swoich
wyobrażeń oraz emocji.
bibliografia
Lis-Turlejska M.: Stres traumatyczny.
Wydawnictwo Żak, Warszawa 2002
Wikipedia
www.psychika.eu
Zimbardo, P.G., Ruch, F.L. (1996). Psychologia
i życie. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe
PWN.
Heszen-Niejodek, I., Ratajczak, Z. (red.)
(2000). Człowiek w sytuacji stresu. Problemy
teoretyczne i metodologiczne. Katowice:
Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego