PARATYPHUS
SUUM
JOLANTA SZŁAPKA
SALMONELLOZA ŚWIŃ
PARATYPHUS
SUUM
JOLANTA SZŁAPKA
SALMONELLOZA ŚWIŃ
Formy:
Ostra
Podostra
Chroniczna
Podlega obowiązkowi rejstracji
SALMONELLOZA
Często przebieg enzootyczny
Forma posocznicowa
Forma jelitowa
Postacie nietypowe
Bakteria Gram - , urzęsione,
Rosną dobrze na podłożach podstawowych w warunkach
tlenowych i względnie beztlenowych
W temp 12 st. C giną po 15 min, w mięsie Su do 450 dni, w
kale kilka miesięcy
Wrażliwe na odkażanie
ETIOLOGIA
Chorobę najczęściej wywołuje:
Salmonella enterica serowar choleraesuis
S. enterica serowar typhimurium- często izolowana, również może
wywołać objawy kliniczne
Rzadziej S. dublin i S. enteritidis
– Inne serowary również mogą być izolowane od świń, ale
zazwyczaj nie wywołują klinicznej postaci salmonellozy
GATUNKI - PODGATUNKI - SEROWARY
Dotyczy zwierząt w każdym wieku gł.
prosięta odsadzone powyżej 8 tyg (ostre infekcje S. choleraesuis
u 10-16 tyg)
młode- rzadko (odporność siarowa)
zachorowalność 10-50%
(w stadzie świeżo zakażonym)
śmiertelność 5-10%
OBJAWY KLINICZNE WYSTĘPUJĄ GŁÓWNIE U
WARCHLAKÓW I TUCZNIKÓW DO 5 MIESIĄCA ŻYCIA
(NAJCZĘŚCIEJ 2-4MIES.)
Czynniki ryzyka:
Zła higiena, zagęszczenie, stres, inwazje pasożytnicze,
zanieczyszczenia paszy, obecność myszy szczurów,
Źródło zarazka:
Świnie i gryzonie zakażone bezobjawowo
Pasze zanieczyszczone bakteriami – bakterie oporne na niskie
temperatury i wysuszanie
Występuje na całym świecie, szczególnie w chlewniach o
złych warunkach zoohigienicznych
EPIZOOTIOLOGIA
Per os- głównie (zakażona pasza)
Aerogennie – płucna postać salmonellozy - pneumoparatyfus
Występuje nosicielstwo i siewstwo u ozdrowieńców do 5 mc
W postaci ostrej zmiany w żołądku, jelitach cienkich
W postaci przewlekłej gł w jelicie grubym
(rzekomodyfteroidalne zapalenie)
DROGA ZARAŻENIA:
Istotne są:
-
Zjadliwość szczepów
-
Wrodzona i nabyta odporność zwierząt
-
Dawka zakażająca
-
Warunki środowiskowe
PATOGENEZA
Po wniknięciu do organizmu bakterie namnażają się w
przewodzie pokarmowym i produkują entero i endotoksyny.
Serowary S. choleraesuis i S. typhimurium przenikają z
przewodu pokarmowego do krwi i powodują zakażenie ogólne
PATOMECHANIZM
Salmonella wytwarza enterotoksynę
Salmoenella dostaje się do enterocytu
wzmożona synteza prostaglandyn PGs stymulują cyklazę
adenylową
następuje wzrost poziomu cAMP
Wzmożona sekrecja chlorków i zmniejszenie resorpcji wody i sodu
biegunka
ENTEROTOKSYNY
Miejscowe uwalnianie endotoksyny
Powstanie zakrzepicy naczyń bł śluzowej
Martwica nabłonka i zmiany zapalne błony śluzowej
Endotoksyny uszkadzają komórki wielu narządów i powodują
ich dysfunkcję
ENDOTOKSYNY
Postać posocznicowa: S. choleraesuis
Brak apetytu
Podwyższona temperatura ciała – do 41,0°C
Osowiałość
Nieżyt spojówek
Objawy ze strony układu oddechowego
Zapalenie mózgu i opon mózgowych
Charakterystyczne jasnoczerwone zabarwienie
skóry brzucha, uszu, wewnętrznej powierzchni ud-
przekrwienie
Wodnista, żółta biegunka po 3-4 dniach
OBJAWY KLINICZNE – P.
POSOCZNICOWA
1.
Skóra uszu, brzucha, wew pow ud, ogona sinica
2.
Bł śl żołądka przekrwiona
3.
Żołądek i jelita cienkie nieżytowe lub krwotoczne
zapalenie i przerost bł. śluzowej
4.
Śledziona obrzmiała hyperplastycznie, przerosła,
ciemnoniebieska
5.
Wezły chłonne krezkowe wilgotne i obrzmiałe
6.
Płuca zasinione, tęgiej konsystencji, nieżytowe zap.
7.
Okrężnica zap. nieżytowe -> zap. Włóknikowe
8.
Nerki punkcikowate wybroczyny w korze
9.
Otrzewna wybroczyny pod otrzewną, surow- włoknik.
wysięk w jamie otrzewnowej
POSTAĆ POSOCZNICOWA AP:
Postać jelitowa: (enterocolitis) S. typhimurium:
Biegunka – wodnista, koloru żółtego, czasami ze
śluzem i krwią, trwa ok. 3-5 dni, ma tendencje do
nawrotów
Innych objawów brak lub są słabiej wyrażone
Gorączka, zanik apetytu, odwodnienie, charłactwo, nosicielstwo
W przebiegu podostrym i przewlekłym
biegunka na przemian z zaparciami, duszności po
wysiłku, często chroniczny kaszel, ogólne
wyniszczenie,
przed śmiercią zasinienie uszu i podbrzusza
OBJAWY KLINICZNE – P. JELITOWA
1.
jelito ślepe martwicowe zapalenie (colitis, typhylitis),
ogniskowe lub rozlane (powstają szaro-żółte masy
martwicze na powierzchni chropowatej i przekrwionej błony
śluzowej)
2.
Węzły chłonne krezkowe obrzmiałe i wilgotne
3.
Guziczkowate owrzodzenia w cofających się zmianach,
serowate ogniska
4.
Jelito biodrowe bł. Śl. Przekrwiona, chropowata, treść-
wodnista
5.
Wątroba niezmieniona
6.
Śledziona niezmieniona
POSTAĆ JELITOWA AP:
I.
Postać płucna- pneumoparatyphus: (S. choleraesuis)
Szybkie szerzenie, zakażenie donosowe lub posocznica
Nieżytowe zapalenie płuc, barwa szaro-czerwona; czasami
śródmiąższowe lub ropne odoskrzelowe zapalenie płuc- S.
Typhisuis
Obrzęk węzłów chłonnych
Obrzęk śledziony
Gorączka 40,5 – 41,5 st. C
Brak apetytu, osowiałość,
Duszności, kaszel,
Zaczerwienienie skóry,
Nagłe padnięcia
Zapalenie stawów
OBJAWY KLINICZNE POSTACIE
NIETYPOWE
I.
Postać nerwowa- podobna do ch. Ayjeszky’ego
Wywołuje ją S. dublin i S. enteritidis
Ropne zapalenie mózgu i rdzenia przedłużonego u osesków
Martwicowe zapalenie naczyń i okołonaczyniowe ziarniniaki
guzki paratyfusowe
I.
Chudnięcie bez wyraźnej biegunki
Niewielkie uszkodzenia błony śluzowej jelit
OBJAWY KLINICZNE POSTACIE
NIETYPOWE, C.D.
I.
Salmonelloza macior ciężarnych
Spadek laktacji
Obniżenie płodności
Ronienia
Słabe prosięta
II.
Postacie mieszane z kolibakteriozą, różycą, EZP, pomorem
świń
Często bezobjawowo
OBJAWY KLINICZNE POSTACIE
NIETYPOWE, C.D.
Badanie kliniczne- na podstawie przebiegu choroby
Badanie bakteriologiczne- izolacja i identyfikacja.
Do izolacji stosuje się podłoża wybiórczo-namnażające np.
pożywki płynne z kwaśnym selenianem sodu lub pożywki
RappaportaVassiliadisa
Badanie AP
Badania laboratoryjne
-
PCR, ELISA
ROZPOZNANIE
wymazy z odbytu,
migdałki (gdzie salmonelle przeżywają najdłużej)
woreczek żółciowy
Próby pobierać
od jak największej liczby,
nie leczonych,
świeżo padłych lub
wykazujących objawy choroby zwierząt !!!
MATERIAŁ DO BADANIA
„Wykazie chorób odzwierzęcych oraz odzwierzęcych
czynników chorobotwórczych podlegających obowiązkowi
monitorowania”,
„Wykazie chorób zakaźnych zwierząt podlegających
obowiązkowi rejestracji”.
Ogólna – zmniejszenie ekspozycji na zarazek
poprawa warunków zoohigienicznych
Badanie pasz przemysłowych- podawać pasze niezakażone
salmonellami
używać zakwaszaczy do pasz.
Deratyzacja- ddd
Odkażanie
rozdzieleni zwierząt zdrowych i chorych
zwierzęta w ciężkim stanie poddaje się
ubojowi sanitarnemu
PROFILAKTYKA
Swoista
surowice odpornościowe - Suityphin, Polityphin
- Stosowanie profilaktyczne i metafilaktyczne szczepionki -
Suityphovac - inaktywowana monowalentna zawierajaca serotyp S. choleraesuis
Typhivac S - zawiesina żywego osłabionego szczepu S. choleraesuis
Polityphovac - inaktywowana hodowla szczepów S. dublin S. typhimurium S.
choleraesuis S. enteriditis
W Polsce jedyna dostępna szczepionka – Salmoporc SCS
(zawiera żywy, atenuowany szczep S. choleraesuis)
Poprzez badania eksperymentalne prosiąt można już po 3 dniach po podaniu szczepionki
SALMOPORC SCS per os wykazać efekt ochronny (Scholl i Grunert, 1980). Po około 14
dniach po immunizacji występuje odporność stabilna. Utrzymuje się ona po drugiej
immunizacji doustnej lub pozajelitowej wykonanej w 100 dniu życia (około 35 kg żywej
wagi) aż do końca tuczu. Ciągłe stosowanie SALMOPORC SCS w ramach
kompleksowego programu uwalniania stad od salmonellozy szybko usuwa kliniczne
formy salmonellozy świń i w konsekwencji redukuje występowanie latentnych form
choroby. Skuteczność tego postępowania należy wspierać działaniami sanitarnymi.
PROFILAKTYKA
1. Immunizacja całego stada SALMOPORC
SCS
2. Stado podstawowe:
a.Loszki – 2 razy 1 dawka w 5 i 2 tygodniu
przed porodem i.m. lub s.c.
b.Maciory – 1 dawka w 2 tygodniu przed
porodem i.m. lub s.c.
3.Prosięta – od 21 dnia życia 1 dawka
doustnie
4. Warchlaki – przy przerzucie do hodowli
lub tuczu 1 dawka p.o., i.m. lub s.c.
5. Knury hodowlane; co 6 miesięcy 1 dawka
s.c. lub i.m.
JAK SZCZEPIĆ???
Podlega obowiązkowi rejestracji i monitorowania !!!
Określić serotyp zarazka
Antybiotyki Użycie leków zgodnie z antybiotykogramem
enrofloksacyna(Enroxil, Baytril)( min 5 dni), norfloksacyna,
apramycyna, streptomycyna,
gentamycyna;
sulfonamidy + trimetoprim, preparaty
furanowe
Wskazane jest również podawanie zakwaszonej paszy
Preparaty zakwaszające (Acid pack, Acipro, kw. mlekowy )
leki przeciwzapalne; nasercowe; wit. A, D,
-
LECZENIE
Salmonellozą człowiek może zarazić się tylko drogą doustną.
Obróbka termiczna zapewnia unieszkodliwienie bakterii
salmonelli.
Postać jelitowa ustępuje na ogół po 3-7 dniach
rzadko przebieg ciężki
Możliwe powikłania
ZOONOZA