Lekomania jako przykład 

patologii społecznej

 

 

Definicją uzależnienia, będącą do dziś punktem odniesienia we wszelkich rozważaniach na

temat tego pojęcia, jest określenie pochodzące z 1969 roku, opracowane przez Komisję 

Ekspertów

Światowej Organizacji Zdrowia (WHO). Jego interpretacje znajdujemy u wielu 

współczesnych

autorów. Uzależnienie jest to stan przewlekłej choroby, charakteryzujący się okresowymi

stanami abstynencji i nawrotów. Jest to stan, w którym stajemy się niewolnikiem 

substancji

psychoaktywnej, a nasz organizm, w pierwszej kolejności, dąży do zaspokojenia

„głodu” na nią. M. Teesson, L. Degenhardt i W. Hall wskazali na oznaki

i występowanie u osób uzależnionych

charakterystycznych objawów, które można ująć jako: szkodliwy model

nadużywania substancji, prowadzący do istotnych klinicznie szkód zdrowotnych lub 

cierpienia.

 Jeden z najlepszych polskich znawców

problematyki uzależnień, prof. Czesław Cekiera, wskazując na jedną z jego form – 

uzależnienie lekowe – definiuje go następująco: Uzależnienie lekowe

jest to psychiczny, a niekiedy także fizyczny stan, [...]. Tolerancja może występować, ale

nie musi, osoba może być uzależniona od więcej niż jednego środka.

Według K. Zajączkowskiego: Lekomania to psychiczny i fizyczny stan

wynikający z interakcji między żywym organizmem a substancją

chemiczną, charakteryzujący się zmianami zachowania

i innymi reakcjami, do których należy konieczność przyjmowania danej substancji w 

sposób

ciągły lub okresowy, w celu doświadczenia jej wpływu na

psychikę lub by uniknąć przykrych objawów towarzyszących

brakowi substancji.

 

 

 

 

 

 

Przebieg uzależnienia

Lek powoduje przestrojenie czynności psychicznych oraz somatycznych do tego 

stopnia, że nagłe przerwanie jego stosowania wywołuje duże zaburzenia 

czynności organizmu zwane objawami abstynencji. Najczęściej i najszybciej 

wytwarza się zależność psychiczna od leku, rzadziej i później zależność fizyczna 

(somatyczna). Uzależnienie fizyczne zmienia funkcjonowanie organizmu na tyle, 

że nagłe odstawienie leku, powoduje zmiany pracy narządów wewnętrznych, np. 

zaburzenia ciśnienia krwi, czynności serca, oddychania, układu pokarmowego

Związek wywołujący zależność lekową wchodzi w łańcuchy 

przemian metabolicznych organizmu, dla których staje się w końcu 

niezbędny.Lekomania obejmuje często leki nasenne, które początkowo 

stosowane są w celu wywołania snu. Później stają się narzędziem, przy pomocy, 

którego leczy się nie tylko brak snu, ale i napięcie nerwów, lęk, niezadowolenie 

lub uczucie niezrównoważenia. W miarę rozwoju uzależnienia chory musi 

przyjmować coraz większe dawki leku, dla otrzymania pożądanego efektu.

 

 

Grupa ryzyka

Największą grupę ryzyka uzależnienia od leków 

tworzą kobiety w średnim i starszym wieku, choć 

wśród lekomanów nie brakuje ludzi młodych. 

Wydaje się, że odpowiadają za to czynniki 

kulturowe, które pozwalają mężczyzną „topić 

smutki” w alkoholu, a pijaństwo kobiet jest źle 

widziane. Z tego powodu, najprawdopodobniej 

sięgają one po lekarstwa. Na lekozależność 

narażone są także osoby zajmujące wysokie 

stanowiska zawodowe, żyjące w ciągłym stresie. 

W skład grupy ryzyka wchodzą także chorzy 

cierpiący na przewlekłe bóle np.. reumatyczne, 

kamicy żółciowej. 

 

 

Istnieje wiele teorii próbujących wyjaśnić przyczyny rozwoju uzależnienia od leków. Ich 

autorzy poszukują źródeł i przyczyn rozwoju problemu w czynnikach społecznych, 

behawioralnych, psychicznych, nierzadko we wzorcach

kulturowych. Wszystkie one wskazują na lekomanię jako jeden z typów uzależnienia. Jak

wiadomo, uzależnienie jest jednym z istotnych przejawów patologii społecznej. Spośród 

licznych

definicji patologii społecznej wydaje się, że odzwierciedlenie problemu uzależnienia, jako

patologii, dobrze ujmuje następująca autorstwa prof. Ireny Pospiszyl: patologią 

społeczną jest

ogół przypadków śmierci, obniżenia poziomu moralnego, pogorszenia samopoczucia i 

strat

materialnych spowodowanych naruszeniem reguł prakseologicznych, moralnych i 

prawnych

oraz postępowaniem autodestruktywnym. Ze współczesnych analiz problemu 

uzależnienia wynika,

że jest ono źródłem indywidualnego i społecznego cierpienia. Podwójne ujęcie problemu

cierpienia, jako konsekwencji uzależnień, nie jest przypadkowe.

Po pierwsze, mamy do czynienia z cierpieniem jednostki, która

się uzależniła. Po drugie, dostrzega się występowanie problemu

cierpienia jej najbliższego otoczenia (często cierpienie to ma

charakter współuzależnienia). Uprawnionym jest stwierdzenie,

iż jest to cierpienie obejmujące wszystkie sfery funkcjonowania człowieka. Ogarnia ono 

sferę fizyczną, psychiczną, społeczną, a także duchową. Zauważmy też na 

wstępie, że rozwój lekomanii

wskazuje na rozszerzanie równoległego, niezwykle poważnego problemu społecznego. W 

ramach jego analizy badacze

usiłują odpowiedzieć na pytanie: dlaczego człowiek odbiera sobie wolność decydowania 

o sobie?

 

 

Teorie próbujące wyjaśnić przyczyny rozwoju 

lekomanii

 

 

 

 

Przyczyny coraz częstszego 

występowania problemu lekomanii

• Pojawienie się na rynku nowych, tanich i 

łatwo dostępnych środków 

psychotropowych;

• Moda na samodzielne leczenie się, brak 

czasu na konsultacje z lekarzem;

• Zmiana opinii publicznej, wzrost tolerancji i 

spadek czujności w odniesieniu do 

częstszego zażywania leków;

• Rozwój czarnego rynku leków

 

 

Lekomania w Polsce

Polacy nagminnie nadużywają lekarstw. Coraz częściej nie konsultują ich 

zażywania ze specjalistą, a przy tym nie czytają załączanych do opakowań 
ulotek, ostrzegają lekarze. Rekordzistka jednego z warszawskich oddziałów 
przyjmowała aż 70 tabletek dziennie! Ludziom wydaje się, że jeśli lek jest bez 
recepty, to jest bezpieczny, bez względu na to ile byśmy go nie zażyli. 
Nieprawda. Poza tym rekordowa w skali europejskiej liczba aptek (w Polsce 
jest ich 13,5 tys., w samej stolicy aż 634 punktów) i szeroki dostęp do 
internetu sprawiają, że liczba osób, które wolą leczyć się na własną rękę 
rośnie.

Statystyki nie pozostawiają złudzeń- codziennie ponad 2 mln Polaków kupuje 

leki, a miesięcznie wydajemy na nie już 2,2 mld zł.Jesteśmy w europejskiej 
czołówce. Na świecie większymi lekomanami są tylko Amerykanie i 
Francuzi. Ma to oczywiście swoje ciemne strony. Obliczono bowiem, że liczba 
osób umierających wskutek zatrucia lekami wzrosła ponad sześciokrotnie w 
porównaniu ze stanem z lat 50. Sondaż OBOP-u wskazuje, że 90 proc. z nas 
bierze tabletki przy najmniejszym przeziębieniu. Według badań wiedzę 
czerpiemy z reklam, nie czytamy ulotek dołączonych do leku, bo nam się nie 
chce, a na wizyty u lekarza i czekanie w kolejkach nie mamy czasu.

 

 

Szacuje się, że problem lekomanii dotyczy od 25% 

do 30% społeczeństwa. Dla porównania, Polacy 

zażywają o 40% więcej antybiotyków niż Brytyjczycy, 

choć w USA leki przeciwbólowe rocznie powodują 

więcej zgonów niż heroina i kokaina razem wzięte. 

Tymczasem lekomania to nałóg, tak samo groźny jak 

alkoholizm czy narkomania. Wiele osób nie traktuje 

go jednak poważnie. Każdy lek przyjmowany w 

nadmiernej ilości szkodzi. Biorąc pod uwagę fakt, że 

zaledwie13%z nas czyta wcześniej ulotkę z 

ostrzeżeniami, mamy powód do zmartwień. 

Zwłaszcza, że statystyczny Polak łyka cztery tabletki 

dziennie.

 

 

Leczenie lekomanii

W przypadku lekomanii profilaktyka oraz 

leczenie są niezwykle trudne i związane 

przede wszystkim z eliminowaniem 

schorzenia wywołującego konieczność 

przyjmowania leku oraz ograniczeniem 

dostępu do niego.

Ważne jest też zmniejszenie dawek, a ponadto 

substytucja niektórych środków i leków np. 

przeciwbólowych i uspokajających zabiegami 

psycho- i fizykoterapeutycznymi. Skuteczną 

metodą kuracji jest podawanie choremu 

placebo.

 

 

Bibliografia



Grafika google



Narkomania spojrzenie wielowymiarowe, redakcja 
naukowa Mariusz Jędrzejko



Patologie społeczne, Irena Pospiszyl 



Uzależnienia od substancji, K. Zajączkowski



Toksykomania, C. Cekiera



Uzależnienia,  M. Teenson, L. Degenhardt, W. Hall



https://pl.wikipedia.org/wiki/Lekomania



1f-forum-
madilio.cba.pl/biuletyn/download/bio/lekomania.ppt



http://technowinki.onet.pl/biznes-i-finanse/polacy-to-leko
mani/hsenn