background image

AGRESJA JAKO ŹRÓDŁO 
PATOLOGII SPOŁECZNYCH

Wykład  6

background image

PRZEMOC DOMOWA

Dom rodzinny powinien stanowić ostoję 

miłości, akceptacji i bezpieczeństwa dla 
każdego człowieka.

Zazwyczaj przemoc w rodzinie kojarzy się ze 

środowiskiem ludzi z marginesu społecznego.

Jednak jak wynika z badań problem ten może 

dotyczyć praktycznie każdej rodziny bez 
względu na jej pochodzenie, status społeczny 
czy finansowy.

background image

Zdefiniowanie przemocy domowej jest 

dość skomplikowane, gdyż nie jest to 
tylko oddziaływanie fizyczne.

W literaturze przedmiotu przyjmuje się, 

że przemoc domowa musi 
wyczerpywać pewne  kryteria.

background image

A zatem przemoc domowa to:
-działanie lub zaniechanie dokonywane w 

ramach rodziny przez  jednego z jej członków 
przeciwko pozostałym,

-z wykorzystaniem istniejącej lub stworzonej 

przez okoliczności przewagi sił lub władzy,

-godzące w ich prawa lub dobra osobiste, a w 

szczególności w ich życie lub zdrowie fizyczne i 
psychiczne,

-powodujące u nich szkody lub cierpienie. 

background image

Ofiara przemocy może być każdy, bez 

względu na wiek czy płeć. 

Dotyczy to relacji między mężem i żoną, 

ale także dzieci, rodziców oraz osoby 
objęte opieką czy przysposobieniem.

background image

Z przemocą w rodzinie zetknęło się:

 

39% kobiet

 

32 % mężczyzn

background image

Przemoc domowa jest uwarunkowana 

społecznie.

Pewne zachowania nacechowane agresja 

mogą być akceptowane w danym 
środowisku społecznym.

Prawo kciuka w Anglii jeszcze w XIXw 

zezwalało bić żonę kijem nie grubszym 
niż kciuk.

Przejaw agresji jako dowód miłości- bije 

bo kocha.

background image

Skala przemocy jest trudna do 

oszacowania, gdyż istnieje duża ciemna 
liczba.

Wynika to ze wstydu, obawy przed utratą 

prestiżu.

Często także ze strachu przed oprawcą.
Bicie dziecka jest często uważane za coś 

naturalnego, za zwykłą metodę 
wychowawczą.

Takie zdanie ma około 40% kobiet.

background image

PRZEMOC FIZYCZNA

Przemoc gorąca
Może przybierać charakter furii- wybuch 

skumulowanych emocji, praktycznie 
niemożliwym do opanowania.

Furii może towarzyszyć poczucie ekstazy. 
Sprawca kieruje się pragnieniem zadania 

cierpienia oraz spowodowania szkód.

Zazwyczaj ekspresja zachowania przybiera 

formę agresji fizycznej lub psychicznej. 

background image

Furia może być skutkiem długotrwałej 

frustracji oraz stresu.

Przemoc chłodna
Stanowi realizację pewnego rodzaju 

scenariusza, który wynika z przemyśleń 
lub zachowań związanych z 
obyczajowością danego środowiska.

Generalnie przemoc chłodna dotyczy 

oddziaływania w sferze psychicznej.

background image

Jest naruszenie wewnętrznego terytorium 

psychicznego danej osoby.

Może być środkiem do osiągnięcia 

jakiegoś celu np. wpływ na psychikę 
dziecka w celu zmuszenia go do nauki, 
sportu czy innej działalności.

Przemoc fizyczna jest przemyślanym 

działaniem z premedytacją.

background image

Przemoc chłodna z czasem może 

przybierać charakter przemocy gorącej.

Wynika to z utwierdzenia się sprawcy, że 

ma przewagę i może sobie na wiele 
pozwolić.

Wynika to między innymi z tego, że 

ofiara skrywa swoje emocje i nie 
wychodzi z nimi na zewnątrz.

Wobec dzieci może przejawiać się 

surowością i nadmierną konsekwencją 
wychowawczą.

background image

Przemoc jest pewnego rodzaju 

zjawiskiem „dziedzicznym”.

Wzorce zachowań, które rodzice wynieśli 

z domu, często są realizowane w 
relacjach z własną rodziną.

Skoro ojciec mnie bił, to ja też biję, bo 

wyszło mi to na dobre.

background image

Sprawca przemocy często miewa 

wyrzuty sumienia. 

Stąd też niezbędnie potrzebne są mu 

techniki radzenia sobie z tym 
problemem.

Najczęstszą formą jest obarczenie winą 

ofiarę.

Widzisz co zrobiłaś, do czego mnie 

doprowadziłaś.

background image

Jest to tzw. negowanie osobistej 

odpowiedzialności i znalezienie kozła 
ofiarnego.

Może to także polegać na 

uprzedmiotowieniu człowieka lub 
negowaniu jego wartości jako istoty 
ludzkiej.

Kobieta jest moja jak krzesło czy stół.
Ma być posłuszna bo jest po to, aby mi 

było wygodnie.

background image

Często zdarza się, że sprawcy przemocy 

starają się swoje wyrzuty sumienia 
uspokoić poprzez działania naprawcze. 
Starają się angażować w zniwelowanie 
szkód, jakie spowodowało zachowanie 
agresywne.

Jednak rzadko zdarza się tak, że przemoc 

stanowi jednorazowe zdarzenie, które 
więcej się nie powtórzy. 

background image

PRZEMOC PSYCHICZNA

Przemoc psychiczna zawsze towarzyszy 

przemocy fizycznej.

Może jednak występować samoistnie.
Przemoc psychiczną ma trzy znaczenia:
-psychiczna kontrola sprawcy nad ofiarą,
-krzywdzenie ofiary może odbywać się poprzez 

wykorzystanie przez sprawcę oddziaływania 
psychologicznego,

-szkody w psychice spowodowane przez 

przemoc.

background image

W skrajnych przypadkach przemoc 

psychiczna można porównać do „prania 
mózgu”.

Metody stosowane przez sprawcę mogą 

być zbliżone do stosowanych w 
państwach totalitarnych wobec 
więźniów politycznych lub wojennych.

background image

Działanie takie polega na:
-izolacji społecznej,
-poniżeniu i degradacji,
-wymuszaniu posłuszeństwa ,
-groźbach i prezentowaniu własnej przewagi,
-doprowadzaniu do bezradności i wyczerpania,
-okresowych i nieprzewidywalnych objawach 

akceptacji i aprobaty,

-ośmieszaniu i kwestionowaniu racjonalności 

myślenia.

background image

Takie działanie miało na celu przejęcie 

pełnej kontroli nad psychiką i 
postępowaniem ofiary oraz 
zawładnięcia jej umysłem tak, aby z 
przekonaniem przyjęła ideologię 
sprawcy.

background image

FAZY CYKLU PRZEMOCY

Zazwyczaj występuje w relacjach partnerskich.
Jedna ze stron nie może już wytrzymać w 

związku. Stąd przygotowuje się do odejścia.

Sprawca dostrzega symptomy, dlatego stara 

się przeciwdziałać.

Zmienia swoje postępowanie, staje się czuły, 

pobłażliwy, często kupuje prezenty.

Takie zachowanie stwarza nadzieję u ofiary na 

polepszenie stosunków.

background image

Faza I
W sprawcy narasta napięcie i 

agresywność.

Łatwo się irytuje, nawet drobiazg jest w 

stanie wyprowadzić go z równowagi.

Szuka pretekstów do kłótni. Staje się 

coraz bardziej agresywny.

background image

Faza II
Nawet drobiazg może doprowadzić do 

wybuchu agresji i przemocy- 
rozładowanie emocji.

Ofiara stara się uspokoić sprawcę i 

ochronić siebie. 

Pojawia się poczucie bezradności, złości, 

wstydu, a czasem utraty chęci do życia.

background image

Faza III
Nazywana miesiącem miodowym
Sprawca po wyładowaniu swoich emocji 

zdaje sobie sprawę ze swojego 
zachowania. 

Ma poczucie winy, szuka 

usprawiedliwienia dla swojego 
zachowania.

Stara się okazywać uczucia i dąży do 

pojednania.

background image

To powoduje, że sprawca i ofiara 

zaczynają się zachowywać jak para 
narzeczonych. 

Wydawać by się mogło, że wszystko 

zostało poukładane i zapomniane.

Po fazie miodowego miesiąca w sprawcy 

ponownie zaczyna narastać napięcie, a 
w rezultacie także agresja.

background image

Doświadczenia fazy miodowego miesiąca 

demobilizują ofiarę, która staje się 
bardziej otwarta i mniej czujna.

Natomiast u sprawcy utrwala się 

przekonanie o bezkarności swojego 
zachowania.

Następuje ponownie faza I cyklu 

przemocy.

background image

Kolejne następujące po sobie fazy 

miodowe nie są już tak pełne uniesień i 
są coraz krótsze. 

Przemoc w kolejnych fazach jest coraz 

dłuższa i bardziej gwałtowna.

background image

ZESPÓŁ ZABURZEŃ STRESU POURAZOWEGO

Osoby, które doznały urazów 

emocjonalnych pojawiają się objawy 
polegające na:

-bolesne powracanie śladów doświadczeń 

urazowych,

-przeżywanie specyficznego paraliżu 

emocjonalnego,

-unikanie tego, co przypomina uraz,
-stany hiperpobudzenia.

background image

Mimo upływu czasu mogą pojawiać się:
-koszmary senne i bezsenność,
-wstrząsające wspomnienia i wizje na jawie,
-niezrozumiałe i bolesne stany emocjonalne i 

somatyczne,

-poczucie zamrożenia lub związania,
-gotowość do ucieczki lub podjęcia walki bez 

uzasadnienia sytuacyjnego,

-poczucie wpadania w obłęd,
-dezorientacja w obrębie własnego zachowania.

background image

Powtarzające się urazy emocjonalne 

powodują coraz większe spustoszenie w 
obszarze emocjonalnym.

Objawy przybierają coraz większe rozmiary.
Powoduje to duże większe trudności 

terapeutyczne.

Przemoc domowa może stać się powodem 

pojawienia się  zespołu zaburzeń stresu 
pourazowego.

background image

Zespół stresu pourazowego był 

pierwotnie zdiagnozowany u żołnierzy 
dotkniętych urazem emocjonalnym w 
czasie działań wojennych.

Może występować także u osób, które 

stały się zakładnikami terrorystów lub 
były uczestnikami wielkich katastrof.

background image

PRZESTĘPCZOŚĆ KOBIET

W ostatnich kilku latach można zaobserwować 

znaczący wzrost udziału kobiet w ogólnej 
liczbie popełnianych przestępstw.

Jeśli w 1992 roku kobiety popełniły 

statystycznie 3,8% przestępstw, to już 
w roku 2007 ich liczba osiągnęła 8,3%. Tak 
więc na przestrzeni 15 lat udział procentowy 
kobiet w popełnianiu przestępstw wzrósł 
ponad dwukrotnie.  

background image

ŻEŃSKIE TSUNAMI

W Polsce przestępczość kobiet w 

latach 2003-2008 

wzrosła o 

ponad 22%

background image

W kategorii: zabójstwo na przestrzeni lat 1992-2007 

odnotowano spadek 
z 17,0% zdarzeń z udziałem kobiet do 14,0%. 

Jednak w moim odczuciu spadek ten mógł być związany 

nie tyle 
z mniejszą aktywnością przestępczą, co z rozwojem 
medycyny, która stała się bardziej skuteczna. 
Świadczy o tym wzrost liczby przestępstw dotyczących 
spowodowania uszczerbku na zdrowiu, gdzie liczba 
przestępstw wzrosła o 204 z poziomu 537 w 1992r. do 
741 przestępstw w 2007r. Procentowy udział kobiet 
wynosi 6,2% w 1992 roku i 7,6% w 2007 roku. 

background image

W 1992 roku w przestępstwach typu 

rozbój i kradzież rozbójnicza udział 
kobiet kształtował się na poziomie 
3,8%, ale w roku 2007 liczba ta 
stanowiła już 6,1%. W roku 1992 
zanotowano 333 przestępstwa z 
udziałem kobiet, 
w 2007 roku już 978, co stanowi wzrost  
o 645 przestępstw.

background image

Podobna tendencja została odnotowana 

w kategorii kradzieże 
z włamaniem, gdzie liczba przestępstw 
w roku 1992 w porównaniu do roku 
2007 wzrosła aż o 931 przestępstw. 
Procentowy udział kobiet kształtował 
się w 1992 roku na poziomie 5102 
przestępstwa, 2007 roku 6033. Stanowi 
to wzrost z 3,8% do 8,3% zdarzeń 
przestępczych w tej kategorii z 
udziałem kobiet. 

background image

W roku 1992 udział kobiet w zdarzeniach kategorii 

bójka i pobicie 
w porównaniu do roku 2007 wzrósł aż o 950 
zdarzeń przestępczych. 

Reasumując, można powiedzieć, że w przypadku 

kobiet obserwujemy nasilającą się tendencję 
wzrostową ich udziału w dokonywaniu przestępstw. 

Jak wynika ze statystyk policyjnych, najwięcej 

przestępstw popełniają kobiety młode. Stąd też 
statystyki zazwyczaj rozgraniczają czyny dotyczące 
kobiet do lat 16 (nieletnie) oraz od 17 do 20 lat. 

background image

Agresja jest powodem popełniania 

przestępstw przez kobiety, choć ma ona 
inne podłoże, niż u mężczyzn. 
M.S. Kimmel w swoich badaniach wyraża 
opinię,  że agresja mężczyzn ma charakter 
instrumentalny i często służy jakiemuś 
celowi. Natomiast u kobiet jest często 
skutkiem bezradności i zagubienia. Jednak 
popełniane przestępstwa przez mężczyzn i 
kobiety są takie same.

background image

Obecnie zwiększa się procentowy udział 

kobiet w praktycznie każdej kategorii 
przestępstw. Wielu naukowców 
zajmujących się tą tematyką starało się 
skorelować cykl fizjologiczny z 
częstotliwością popełniania 
przestępstw przez kobiety. Oczywiście 
można korelować ich zachowania z 
menstruacją czy ciążą dopatrując się  
nadwrażliwości 
i chwiejności emocjonalnej.

background image

GENEZA PRZESTĘPCZOŚCI 

KOBIET

Uwarunkowania biologiczne

Zbrodniarka z urodzenia

Zbrodniarka z przypadku

Zbrodniarka z namiętności

background image

UWARUNKOWANIA SOCJOLOGICZNE

Emancypacja kobiet

Feminizacja zawodów  typowo męskich

Zatarcie ostrego podziału ról społecznych

Ograniczony kontakt z rodzicami (matką)

Brak korzystnych wzorców do naśladowania

background image

MEDIA

Bohaterowie gier, filmów i czasopism stają się 
wzorami do naśladowania

Prezentowane treści ukazują człowieka jako  
przedmiot, a nie podmiot, który ma uczucia i 
można go skrzywdzić

Moralność jest zbędna i anachroniczna

Celem jest bycie bogatym, silnym i niezależnym

background image

Kobiety coraz częściej stają na czele 
grup przestępczych

Udział kobiet w gangu brutalizuje 
działania jego członków

GANGI

background image

WYBRANE ZESTAWIENIA PRZESTĘPCZOŚCI 
KOBIET

background image
background image
background image

Dziękuję za uwagę.


Document Outline