ZESPOŁY 

UPRAWEK

 

 

Zespół uprawek – to szereg zabiegów 

uprawowych następujących po sobie na 

tym samym polu, w celu uzyskania 

konkretnego efektu agrotechnicznego.

W całokształcie uprawy w zmianowaniu można 

wyróżnić pięć zasadniczych zespołów uprawek:

 zespół uprawek pożniwnych,

 zespół uprawek przedsiewnych pod rośliny ozime,

 zespół uprawek przedzimowych,

 zespół uprawek wiosennych (pod wysiew/sadzenie 

roślin jarych),

 zespół uprawek pielęgnowania.

 

 

Zespół uprawek pożniwnych

Sposób i możliwość przeprowadzenia pełnego zespołu 

uprawy pożniwnej zależy od długości i czasu, jaki 

pozostaje między zbiorem i siewem dwóch roślin 

występujących po sobie na tym samym polu.

Do zadań  zespołu uprawek pożniwnych należy:

przykrycie resztek pożniwnych,

ograniczenie strat wody,

niszczenie chwastów.

Najczęściej spotykanym przykładek pełnego zespołu uprawek 
pożniwnych (gdy pole wolne od perzu) jest zestaw 
następujących zabiegów:

podorywka (dostosowana głębokość do warunków glebowych 
połączona z bronowaniem lub włókowaniem), 

bronowanie (wykonane broną średnią mające na celu niszczenie 
wschodzących chwastów), 

bronowanie (wykonane broną średnią lub ciężką, które powinno 
niszczyć pozostałe chwasty i wydobywać ich nasiona na powierzchnię 
umożliwiając im kiełkowanie).

  

 

 

Zespół uprawek pożniwnych c.d.

Gdy pole jest zachwaszczone rocznymi gatunkami chwastów 
konstrukcja uprawek pożniwnych jest następująca: 

podorywka płytka + bronowanie, 

brona ciężka lub kultywator x 2-4 ( po każdym znaczącym 
opadzie atmosferycznym lub co 10-14 dni). 
     Pole zachwaszczone wieloletnimi gatunkami (również 
perzem) można zwalczać mechanicznie wykonując następujące 
uprawy: 
Gleby piaszczyste
- podorywka wysztorcowana do głębokości 15 cm, 
- po przeschnięciu kultywator sprężynowy x 2, 
- zebranie rozłogów.
Gleby gliniaste
- talerzowanie głębokie x 2, 

-po wschodach chwastów orka z przedpłużkiem lub herbicyd do 
niszczenia perzu lub innego dominanta

Uprawa pod międzyplony jest następująca: 

podorywka (do głębokości 6-12cm) + bronowanie, 

siew międzyplonu, 

bronowanie (gdy gleba wilgotna) lub wałowanie (gdy gleba jest 
sucha).

 

 

Wykonujemy latem (sierpień, wrzesień) przed siewem zbóż ozimych, 
rzepaku ozimego i innych roślin ozimych.

 Ma on do spełnienia następujące zadania:

odpowiednio głębokie spulchnienie roli,

wprowadzenie nawozów do gleby i ich wymieszanie z rolą,

doprawienie wierzchniej warstwy roli do siewu,

nadanie sprawności roli na okres kiełkowania i wschodów roślin,

niszczenie pozostałych chwastów i siewek z osypanego przedplonu.

Składa się z następujących zabiegów uprawowych: 

zniszczenie ścierni lub innych resztek pożniwnych     (talerzówka, kultywator, 
glebogryzarka), 

orka przedsiewna (do głębokości 20-22 cm) + brona (na glebach suchych i 
ciężkich zastosowanie wału gładkiego lub pierścieniowego), 

2-4 tygodniowy okres odleżenia ( osiadania) roli, 

siew nawozów mineralnych, 

bronowanie w dwa ślady ( lub kultywator do dokładnego wymieszania 
nawozów), 

zabiegi doprawiające, np. wał pierścieniowy, strunowy, kruszący- zależnie od 
stanu roli; ewentualnie brona lub płytko kultywator z broną,

siew nasion,  

bronowane posiewne.

Zespół uprawek przedsiewnych pod rośliny ozime 

 

 

Zespół uprawy pod rośliny ozime po przedplonach późno 
schodzących z pola przebiega następująco:

orka siewna + wałowanie wałem Cambella, 

wysiew nawozów mineralnych, 

bronowanie (brona średnia), 

siew nasion, 

bronowanie posiewne (brona lekka).

Jeżeli do orki przystępujemy bezpośrednio po zbiorze  
przedplonu, bez żadnych zabiegów przygotowawczych lub 
jeżeli między zbiorem przedplonu i siewem ozimin jest mniej 
niż trzy tygodnie, to dobrze jest ją wykonać za pomocą pługa 
z przedpłużkiem. Zaleca się wówczas uproszczoną 
technologię: 

orka pługiem z przedpłużkiem + brona, 

nawożenie mineralne, 

brona ciężka lub agregat uprawowy, 

siew agregatem uprawowo – siewnym. 

Zespół uprawek przedsiewnych pod rośliny ozime  
c.d.

 

 

Wykonujemy go jesienią, najczęściej w październiku (przed 
nadejściem mrozów) po zbiorze późnych strączkowych, 
kukurydzy, okopowych, po opóźnionych zbiorach innych 
roślin lub po zespole uprawy pożniwnej. 

Ma na celu:

głębokie spulchnienie roli (przewietrzenie gleb ciężkich, 
zmniejszenie skutków ugniatania),

gromadzenie wody opadowej (szczególnie w okresie jesiennym i w 
okresie roztopów),

wykorzystanie strukturotwórcze działania mrozu,

wyrównanie zawartości próchnicy i składników pokarmowych w 
całej warstwie ornej,

wprowadzenie i wymieszanie nawozów z glebą (mineralnych i 
organicznych),

niszczenie chwastów (głębokie przyoranie, podcinanie korzeni),

ułatwienie i przyspieszenie wykonania zespołu uprawek 
wiosennych (zadanie organizacyjne w gospodarstwie).

Zespół uprawek przedzimowych

 

 

Zespół uprawek przedzimowych c.d.

 

 

Zaczyna się wczesną wiosną – gdy stan roli umożliwia już 
rozpoczęcie prac polowych, a kończy się po zasianiu lub zasadzeniu 
roślin jarych. Okres, jaki można przeznaczyć na zespół uprawek 
wiosennych zależy głównie od terminu siewu roślin jarych.

Zespół uprawek wiosennych wpływa na: 

ograniczenie strat wody (zmniejszenie nieproduktywnego 
parowania), 

przyspieszenie ogrzewania roli, 

wprowadzenie nawozów i doglebowych pestycydów, 

nadanie roli sprawności na okres kiełkowania i wschodów roślin, 

 zniszczenie wschodzących chwastów.

  

Zespół uprawek wiosennych pod rośliny wymagające wczesnego 
siewu (koniec marca, początek kwietnia), pod: groch zboża jare, 
rzepak jary, po wykonanej orce przedzimowej, dla dwu różnych 
rodzajów gleb jest następujący:

Zespół uprawek wiosennych 

 

 

Zespół uprawek wiosennych bez wykonanej orki 
przedzimowej, po międzyplonie ozimym, pod rośliny 
późnego siewu lub sadzenia (późne ziemniaki, silosowe, 
strączkowe na zieloną masę) jest następujący: 

zbiór lub desykacja międzyplonu, 

talerzówka,

płytka orka + wał ( kruszący lub pierścieniowy),

brona + wał strunowy. 

Zespół uprawek wiosennych dla roślin zbożowych z wsiewką 
motylkowych przebiega następująco: 
- siew nawozów mineralnych,
- kultywatorowanie + bronowanie,
- wałowanie (wał gładki lub pierścieniowy),
- siew nasion,
- bronowanie posiewne.

Zespół uprawek wiosennych  c.d.

 

 

Warianty uprawy wiosennej w zależności od 

warunków

(wilgotność duża, częściowo lub silnie zniszczona struktura – po 

ulewnych deszczach lub zastoiskach wody)

Rodzaj 

gleby

Narzędzia 

Głębokoś

ć pracy w 

mm

Uwagi

Lekka i 

lekka do 

średniej

Brona średnia

2-3

Zabiegi wykonać 

możliwie 

wcześnie. Bronę 

stosować w 

przypadku, gdy 

bezpośredni 

wjazd 

kultywatorem 

(pługiem) nie jest 

możliwy.

Kultywator półsztywny 
lub pług z wałem Campbella 

700 mm
 lub ciężką kolczatką

8-10

12-15

Lekki agregat uprawowy z 

wałem strunowym

3-4

Średnia 

do 

ciężkiej

Włóka lekka

1-3

Włóka 

przyśpieszy 

osychanie 

wierzchniej 

warstwy gleby i 

wjazd z kolejnymi 

narzędziami. 

Pług stosować w 

miejscach po 

zastoiskach 

wody. Ciągniki 

wyposażyć w 

bliźniacze koła.

Kultywator półsztywny 
lub pług z wałem Campbella 

900 mm

10-12
14-18

Kompaktowy agregat 

uprawowy z wałem strunowym

2-4

 

 

Warianty uprawy wiosennej w zależności od 

warunków

(wilgotność dość duża, mokra wiosna)

Rodzaj gleby

Narzędzia 

Głębokoś

ć pracy w 

mm

Uwagi

Lekka i lekka 

do średniej

Włóka lekka

1-3

Użycie włóki 

lub 

odwróconych 

bron o 

możliwie dużej 

szerokości 

roboczej na 3-4 

dni przed 

doprawieniem 

roli do siewu 

przyśpieszy 

osuszanie i 

ogrzanie roli 

oraz zmniejszy 

jej 

zagęszczenie 

przez koła 

ciągnika.

Brona średnia w 2 ślady 
lub lekki agregat uprawowy

2-4
3-4

Średnia i 

średnia do 

ciężkiej

Włóka średnia

2-3

Brona ciężka w 2 ślady 
lub lekki agregat uprawowy 

(2x)
lub agregat kompaktowy 

(2x)

3-6
3-6

3-10

Ciężka 

Włóka średnia

1-3

Agregat kompaktowy 
lub ciężki agregat 

uprawowy

3-8

3-10

 

 

Warianty uprawy wiosennej w zależności od 

warunków

(wilgotność umiarkowana lub niska, sucha wiosna)

Rodzaj 

gleby

Narzędzia 

Głębokoś

ć pracy w 

mm

Uwagi

Lekka i 

lekka do 

średniej

Włóka średnia

3-4

Zastosowanie 

włóki w 

zależności od 

warunków . 

Bardzo wskazane 

w przypadku 

wczesnej wiosny 

i nieco 

późniejszym 

siewie – dla 

ograniczenia 

strat wody. 

Włóka wyrówna 

pole po mocno 

wyskibionej orce. 

W przypadku 

suszy wskazane 

jest także 

wałowanie 

posiewne wałem 

Crosskill lub 
ewentualnie 

wałem gładkim.

Brona średnia w 2 ślady 
lub lekki agregat uprawowy 

(1-2x)

lub agregat kompaktowy

3-4
3-4
3-4

Średnia i 

średnia do 

ciężkiej

Włóka ciężka

2-3

Brona średni lub ciężka w 2 

ślady 
lub lekki agregat uprawowy 

(2x)
lub agregat kompaktowy

3-6
3-6

3-10

Ciężka 

Włóka ciężką

2-3

Ciężki agregat uprawowy
lub agregat aktywny

3-8
3-8

 

 

Wykonujemy: od wschodów do dojrzewania roślin 
uprawnych

Obejmuje:

Obróbkę roli (spulchnianie, obredlanie, kruszenie itp.)

Nawożenie posiewne, pogłówne, dolistne (azotowe, 
mikroelementy itp.)

Niszczenie (ograniczenie populacji) patogenów (stosowanie 
fungicydów, insektycydów, nematocydów itp.)

Skracanie źdźbła, desykacja itp.

Niszczenie chwastów (mechaniczne lub chemiczne – herbicydy)

Optymalizacja obsady roślin (przecinka, przerywka, 
pojedynkowanie itp.)

Grupy stosowanych zabiegów:

Ręczne lub mechaniczne (pielenie, spulchnianie, przerzedzanie)

Fizyczne (wypalanie chwastów)

Chemiczne (opryskiwanie lub opylanie pestycydami)

Biologiczne (nanoszenie organizmów wrogich patogenom)

Uwaga: integrowane metody pielęgnowania polegają na łącznym 
stosowaniu różnych grup zabiegów.

Zespół uprawek pielęgnowania

 

 

Przykładowe konstrukcje zespołu 

uprawy pielęgnowania

TECHNOLOGIA 

TRADYCYJNA

 Siew tradycyjny
 Brona chwastownik
 Spulchnianie międzyrzędzi
 Przecinka i przerywka
 Nawożenie pogłówne
 Spulchnianie międzyrzędzi x 3
 Ewentualne pojedynkowanie, 

okrążka

TECHNOLOGIA 

PRZEMYSŁOWA

 Siew punktowy
 Spulchnianie międzyrzędzi
 Nawożenie pogłówne
 Herbicyd dolistnie
 Spulchnianie międzyrzędzi 
 Zabiegi ochronne (fungicydy, 

insektycydy)

BURAK (CUKROWY, PASTEWNY)

 

 

Przykładowe konstrukcje zespołu 

uprawy pielęgnowania

TECHNOLOGIA 

TRADYCYJNA

 Sadzenie pod redło
 Brona chwastownik
 Redlenie wysokie
 Brona
 Redlenie II
 Spulchnianie międzyrzędzi
 Redlenie III oraz w miarę 

potrzeby ochrona przed 
patogenami

TECHNOLOGIA 

PRZEMYSŁOWA

 Sadzenie sadzarką
 Brona chwastownik
 Redlenie wysokie
 Herbicyd doglebowy oraz 

fungicydy, insektycydy według 
zaleceń

ZIEMNIAK

 

 

Przykładowe konstrukcje zespołu 

uprawy pielęgnowania

TECHNOLOGIA 

TRADYCYJNA

 Siew tradycyjny
 Brona przed krzewieniem
 Nawożenie pogłówne
 W miarę potrzeb ochrona 

przed patogenami

TECHNOLOGIA 

PRZEMYSŁOWA

 Siew ze ścieżkami 

technologicznymi

 Herbicyd po siewie
 Antywylegacz
 Herbicyd dolistny (wg. 

zachwaszczenia)

 Nawożenie pogłówne
 Fungicydy, insektycydy według 

prognoz

ZBOŻA

 

 

Przykładowe konstrukcje zespołu 

uprawy pielęgnowania

TECHNOLOGIA 

TRADYCYJNA

 Siew tradycyjny
 Bronowanie posiewne
 Nawożenie pogłówne
 W miarę potrzeb ochrona 

przed patogenami

TECHNOLOGIA 

PRZEMYSŁOWA

 Siew ze ścieżkami 

technologicznymi

 Herbicyd po siewie
 Nawożenie pogłówne
 Fungicydy, insektycydy według 

prognoz

 Środki zapobiegające pękaniu 

łuszczyn przed zbiorem oraz 
powodujące równomierne 
dojrzewanie

RZEPAK OZIMY