LEKI
IMMUNOSUPRESYJNE
I IMMUNOMODULUJĄCE
LEKI
IMMUNOSUPRESYJNE
I IMMUNOMODULUJĄCE
METOTREKSAT
DZIAŁANIE
METOTREKSATU
DZIAŁANIE
METOTREKSATU
Zmniejsza rozplem limfocytów
Hamuje tworzenie czynników
reumatycznych
Zmniejsza syntezę cytokin
Zmniejsza przechodzenie
wielojądrzastych leukocytów z krwi
do tkanek
Farmakokinetyka
Szybko wchłania się z przewodu pokarmowego
Dostępność biologiczna – 60%
W 50-60% wiąże się z białkami osocza
Nagromadzenie we wnętrzu komórki w postaci
poliglutaminianów (niezwiązany z białkami
metotreksat wchodzi do wnętrza komórki i wiąże
się z resztami kw. glutaminowego) działania
niepożądane trwają po odstawieniu leku
Eliminacja głównie przez nerki
Przenika do płynu mózgowo-rdzeniowego i jam
ciała zawierających płyn wysiękowy
Stosowany zarówno doustnie, jak i domięśniowo.
WSKAZANIA
Choroby nowotworowe
– np.ostra białaczka
limfatyczna, ostra białaczka szpikowa, nabłoniak
kosmówkowy, rak sutka, jajnika, płuca, nasieniak, mięsak
kościopochodny, nowotwory lite głowy i szyi
Choroby reumatyczne
–
np. reumatiodalne
zapalenie stawów (RZS) i zesztywniające zapalenie stawów
kręgosłupa
Ciężkie postacie łuszczycy
– np. łuszczyca
stawowa
PRZECIWWSKAZANIA
Nadwrażliwość na metotreksat
Niewydolność wątroby (nie stosować przy
współistniejącym alkoholizmie, marskości wątroby lub
niewydolności wątroby z innych przyczyn), nerek,
choroby układu krwiotwórczego (hipoplazja szpiku
kostnego, leukopenia, małopłytkowość, niedokrwistość)
Ciąża, okres karmienia piersią
Niedobory odporności
Świeżo przebyte zabiegi operacyjne
Ostre lub przewlekłe zakażenia (gruźlica, zakażenie
HIV)
Owrzodzenia błony śluzowej jamy ustnej i przewodu
pokarmowego
WAŻNIEJSZE DZIAŁANIA
NIEPOŻĄDANE
Nudności, wymioty
Zapalenie skóry
Zapalenie błony śluzowej jamy ustnej
Podwyższenie poziomu aminotransferaz
Zapalenia płuc
Osłabienie odporności
Teratogenność
Hepatotoksyczność
Nefrotoksyczność
Uszkodzenie szpiku
INTERAKCJE
NLPZ zwiększają toksyczność
metotreksatu
Jednoczesne podawanie preparatów
witaminowych zawierających kwas foliowy
lub pochodne może osłabić działanie
metotreksatu
Toksyczność metotreksatu mogą zwiększać
leki wypierające go z wiązania z białkami
osocza: salicylany, sulfonamidy, itp.
DAWKOWANIE
7,5-15 mg tygodniowo, do 25mg
przy długotrwałym stosowaniu
(łuszczyca i RZS).
W chorobach nowotworowych
stosujemy o wiele większe dawki,
różniące się zależenie od rodzaju
nowotworu i preparatu.
LEFLUNOMID
Działanie
Lek przeciwreumatyczny modyfikujący
przebieg choroby należący do
pochodnych izoksazolu.
Działa antyproliferacyjnie i
przeciwzapalnie (hamuje aktywność COX-
2). Za działanie lecznicze
odpowiedzialny jest metabolit.
Hamuje dehydrogenazę dihydroorotanu.
W stężeniach znacznie większych niż
terapeutyczne hamuje kinazę tyrozynową
podczas podziału komórek.
Farmakokinetyka
Po podaniu p.o. wchłania się w 82-95%. Szybko
i prawie całkowicie przekształcany jest podczas
pierwszego przejścia w ścianie jelit i wątrobie
w czynny metabolit.
Jednoczesne spożywanie posiłków nie wpływa
na wchłanianie.
W dużym odsetku wiąże się z białkami osocza
(wolna frakcja wynosi 0,62%) i może wypierać
inne leki z wiązania z białkami osocza.
Wydalanie metabolitu jest powolne, T1/2 - ok.
2 tyg; wydalanie następuje równomiernie z
kałem i z moczem.
Wskazania
Leczenie czynnej postaci reumatoidalnego
zapalenia stawów u dorosłych.
Leczenie aktywnej postaci artropatii
łuszczycowej
Przeciwskazania
Nadwrażliwość na leflunomid
Upośledzenie czynności wątroby, ciężkie
niedobory odporności (np. AIDS), znaczne
upośledzenie czynności szpiku (znaczna
niedokrwistość, leukopenia, neutropenia lub
małopłytkowość) wywołane przez czynniki inne
niż reumatoidalne zapalenie stawów, czy
artropatię łuszczycową, ciężkie zakażenia,
umiarkowane lub ciężkie upośledzenie czynności
nerek, ciężka hipoproteinemia (np. w przebiegu
zespołu nerczycowego)
Ciąża
Interakcje
Skojarzone leczenie leflunomidem i metotreksatem
spowoduje zahamowanie syntezy purynowych i
pirymidynowych.
hamuje aktywność izoenzymu CYP2C9 cytochromu P-450;
ostrożnie stosować z lekami innymi niż NLPZ, które
metabolizowane są przez ten izoenzym (np. fenytoina,
warfaryna, tolbutamid)
wypiera ibuprofen, diklofenak i tolbutamid z połączeń z
białkami osocza, wolne frakcje tych leków zwiększają się o
10-50%
W trakcie stosowania leflunomidu nie należy spożywać
alkoholu ze względu na możliwość nasilenia działania
hepatotoksycznego
Węgiel aktywowany lub cholestyramina prowadzą do
szybkiego i znaczącego zwiększenia wydalania metabolitu
oraz zmniejszenia jego stężenia w osoczu.
Działania niepożądane
Biegunki, nudności
Wyłysienie
Uczulenia
Podwyższenie ciśnienia tętniczego
Działanie teratogenne (w czasie leczenia
należy przestrzegać stosowania skutecznej
antykoncepcji)
Hepatotoksyczność (zwiększenie
aktywności enzymów wątrobowych i
stężenia bilirubiny)
Dawkowanie
Początkowo przez 3 dni
podajemy dawkę inicjującą
100mg/d. Jako dawkę
podtrzymującą zaleca się
20mg/d.
CYKLOSPORYNA
Działanie:
Zatrzymuje proces aktywacji
limfocytu T.
Hamując czynnik transkrypcyjny
NF-AT blokuje przede wszystkim
syntezę IL-2 = działanie
przeciwzapalne
Farmakokinetyka
Po podaniu p.o. największe stężenie
cyklosporyny w surowicy jest osiągane po 1-
6 h.
W ok. 90% wiąże się z białkami osocza.
Ulega biotransformacji w wątrobie.
T1/2 wynosi wg różnych danych od 6,3-20,4
h.
Eliminacja odbywa się głównie z żółcią, w
niewielkim stopniu przez nerki.
Wskazania
Zapobieganie odrzucaniu przeszczepów
(zarówno szpiku jak i narządów)
Ciężkie RZS
Ciężka łuszczyca
Ciężkie atopowe zapalenie skóry
Zespół nerczycowy
Przeciwskazania
nie stosować cyklosporyny u osób z
zaburzeniami czynności nerek (wyjątkiem
jest zespół nerczycowy), niewyrównanym
nadciśnieniem tętniczym, trudnymi do
opanowania zakażeniami lub
nowotworami złośliwymi.
W ciąży stosować wyłącznie w razie
zdecydowanej konieczności. Nie
stosować w okresie karmienia piersią.
Działania niepożądane
Upośledzenie czynności nerek
Hepatotoksyczność
Skłonność do zakażeń
Nadciśnienie tętnicze
Hirsutyzm
Przerost dziąseł
Drżenia mięśniowe i parestezje
Nudności i wymioty