Działanie czynników fizycznych

Hałas



Fale akustyczne przenoszą energię

mechaniczną, która:

◦

Pobudza swoisty receptor w narządzie słuchu (->

dźwięk)

◦

może przekształcić się w energię cieplną



Hałas – bodziec akustyczny, który może

wywołać szkodliwe następstwa ze względu na:

◦

nadmierne natężenie (zbyt głośny)

◦

nieodpowiednie widmo (np. za wysoki lub za niski)

◦

drażniący w inny sposób (np. jednostajny,

długotrwały, przenikliwy, rozpraszający, mający

miejsce w nieodpowiednim miejscu lub czasie itd.)



Różna wrażliwość osobnicza



Wskaźnik natężenia hałasu: decybel (dB)

Przykładowe poziomy natężenia

dźwięków

Natężenie

(dB)

Rodzaj źródła

140

Startujący odrzutowiec

wojskowy

122

Młot pneumatyczny

120

Dyskoteka

106

Piła tartaczna

103

Kosiarka spalinowa

Ciężarówka z odległości 15 m

Budzik

Rozmowa

Wpływ na narząd słuchu



Zmęczenie słuchu

◦

Czasowe podniesienie progu słuchu po zadziałaniu hałasu (> 75 dB)



Przyczyna:  wrażliwości komórek słuchowych



Im większe natężenie i czas działania hałasu, tym większa zmiana progu i

dłuższy powrót do wartości wyjściowej



Zjawisko maskowania

◦

Przyczyna: chwilowe podniesienie progu słuchu dla tonu

maskowanego

◦

Z dwóch tonów o różnym natężeniu słyszymy tylko ton silniejszy

◦

Tony niskie tłumią tony wysokie



Ubytek słuchu

◦

Dotyczy pasma 1-6 kHz (mowa)

◦

Nieodwracalny

◦

Przyczyna: uraz akustyczny w następstwie bardzo intensywnego,

nagłego hałasu lub wielokrotne oddziaływanie dźwięków o mniejszym

natężeniu

◦

Fizjologiczne starzenie się: podwyższenie progu słuchu

◦

Poziom dźwięku < 75 dB: nie stanowi zagrożenia dla słuchu

Wpływ na inne narządy



Układ krążenia (> 70 dB)

◦

Przyspieszenie częstotliwości rytmu serca

◦

 objętości wyrzutowej serca

◦

 ciśnienia tętniczego, nadciśnienie

◦

 oporu obwodowego

◦

Upośledzenie ukrwienia tkanek (w tym OUN)



Ośrodkowy układ nerwowy

◦

Zmiany EEG



Zaburzenia elektrolitowe i metaboliczne

◦

 Mg,  K

◦

 glikemia



Układ dokrewny

◦

Nadnercza, tarczyca, gruczoły płciowe



Narząd wzroku

◦

Zaburzenia napięcia mięśni rzęskowych  zmiana krzywizny

soczewki

◦

Pogorszenie ukrwienia siatkówki -> widzenie lunetowe

◦

 percepcja barw (zwłaszcza czerwonej)

Ultradźwięki



Ultradźwięki – fale akustyczne

o częstotliwości > 16 kHz

◦

Wysokie częstotliwości: > 800 kHz -

wykorzystywane w leczeniu

◦

Niskie częstotliwości: 16–65 kHz –

emitowane przez niektóre urządzenia

* im większa częstotliwość, tym

bardziej pochłaniane przez powietrze

Działanie wysokich

częstotliwości



Rozprzestrzenianie się w tkankach

wywołuje zmiany ciśnienia powodujące

mikrowibrację => zmiany cieplne i

chemiczne

◦

Największe przegrzanie na granicy ośrodków

niejednorodnych (np. nerwu i włókien

mięśniowych; do 1,8C

◦

Skóra – nieznaczne zapalenie wysiękowe (przy

b. dużych dawkach rozwój ograniczonej

martwicy)

◦

Mięśnie – nasilenie fosforylacji tlenowej i

glikolizy (duże dawki – obrzęk komórek

mięśniowych)

◦

Narząd wzroku - zaćma

Działanie niskich

częstotliwości



Ultradźwięki graniczące z obszarem dźwięków słyszalnych są
dobrze przenoszone przez powietrze i działają na cały organizm



Natężenie >110 dB => szkodliwe

◦

Zmiany w EEG

◦

Zmniejszenie stężenia glukozy we krwi

◦

zmniejszenie stężenia białek osocza

◦

Zwiększenie stężenia cholesterolu

◦

Zaburzenia hormonalne



Choroba ultradźwiękowa

◦

Bóle głowy

◦

Szum w głowie, uczucie ciężkości głowy

◦

Zmęczenie

◦

Zaburzenia snu, senność w ciągu dnia

◦

Zaburzenia emocjonalne

◦

Zmiany w EEG

◦

U osób narażonych zawodowo: zaburzenia łaknienia, okresowe  temp. ciała,

wahania ciśnienia tętniczego, zaburzenia równowagi z uczuciem nieważkości

Infradźwięki



Infradźwięki – fale akustyczne o częstotliwości < 16



W warunkach naturalnych powstają w następstwie

ruchów powietrza, w wodospadach i wyładowaniach

atmosferycznych



Wnikają do organizmu przez narząd słuchu, mogą

być absorbowane przez skórę



Wpływ na organizm (120-140 dB):

◦

Narząd słuchu:



uczucie drgania błony bębenkowej, ucisk, tępy ból



Podwyższenie progu słuchu



Zmiany w audiogramie

◦

Wibrowanie narządów wewnętrznych: dróg

oddechowych, płuc, klatki piersiowej

◦

Układ nerwowy: zmęczenie, bóle i zawroty głowy,

omdlenia, zaburzenia snu, drażliwość, oczopląs pionowy

Wibracja (drgania)



Przeniesienie energii mechanicznej na drodze

kontaktowej z materiału drgającego na skórę i tkanki

człowieka



Wibracja ogólna

◦

Przekazywanie drgań z podłoża wzdłuż osi ciała, za

pośrednictwem stóp (pozycja stojąca) lub guzów kulszowych

i mięśni pośladkowych (pozycja siedząca)

◦

Drgania są tłumione przez części chrzęstne kręgosłupa =>

spłaszczenie tarcz międzykręgowych, bóle w okolicy

krzyżowo-lędźwiowej, zaburzenia widzenia

◦

Przy długotrwałym narażeniu: nieprawidłowa tolerancja

glukozy



Wibracja miejscowa

◦

Przekazywanie drgań za pośrednictwem rąk

◦

Duża energia, długi czas => szybko występują utrwalone

zmiany chorobowe w:



Narządzie ruchu



Układzie krążenia



Układzie nerwowym

Zaburzenia w narządzie

ruchu



Najczęściej skutek wibracji o niskiej

częstotliwości (ok. 20 Hz)



Rozrzedzenie lub zagęszczenie struktury

kości; torbiele, ogniska osteoporozy



Zniekształcenie nasad kości



Nierówności powierzchni stawowych



Najczęstsza lokalizacja zmian:

◦

kości nadgarstka

◦

staw łokciowy (ostrogi, zapalenie pochewek

ścięgnistych, zwapnienia więzadeł)

◦

Kręgosłup (rozrzedzenie kręgów, zatarcie szpary

stawowej)



Zmianom nie towarzyszy ból ani

ograniczenie ruchomości

Zaburzenia w układzie

krążenia



Spowodowane drganiami > 50 Hz



Napadowy skurcz naczyń obwodowych,

najczęściej rąk

◦

Zblednięcie, mrowienie i drętwienie

◦

Później zasinienie (wskutek przekrwienia

biernego)



Zmiany morfologiczne w drobnych

naczyniach

◦

Włośniczki – zwężone i wydłużone lub

poszerzone

◦

Tętniczki – uszkodzenie błony wewnętrznej,

zakrzepy



Niskie ciśnienie tętnicze



Bradykardia

Zaburzenia w układzie

nerwowym



Obniżenie progu czucia wibracji



Zaburzenia czucia bólu



polineuropatia czuciowa (zmiany

zaawansowane)



Objawy rzekomonerwicowe:

◦

Bóle głowy, drażliwość, bezsenność,

drżenie rąk



Nasilenie odruchów



Dermografizm



Zaburzenia przedsionkowe



 wydalanie katecholamin z moczem



Zaburzenia gospodarki białkowej

Zaburzenia w innych

układach



Układ pokarmowy

◦

Zapalenie błony śluzowej żołądka

◦

Choroba wrzodowa

Porażenie prądem

elektrycznym



Następstwo bezpośredniego kontaktu

tkanki z dwoma przewodnikami lub

przewodnikiem i ziemią, albo uderzeniem

pioruna



Następstwa porażenia zależą od:

◦

Prąd stały czy przemienny

◦

Natężenia, napięcia i częstotliwości prądu

◦

Oporności tkanki (zwł. skóry – sucha czy

wilgotna)

◦

Czasu trwania rażenia

◦

Powierzchni kontaktu



Prąd na ogół przepływa najkrótszą drogą

pomiędzy przewodnikami; znaczenie może

mieć też oporność tkanek



Napięcie dotykowe – jest to napięcie
między dwoma punktami nie
należącymi do obwodu elektrycznego,
z którymi mogą zetknąć się
jednocześnie ręce lub ręka i stopy,
albo inne części ciała człowieka



Napięcie

rażeniowe – jest to spadek

napięcia na drodze przepływu prądu
przez ciało człowieka

Wpływ na układ krążenia,

oddechowy i nerwowy



Układ krążenia

◦

Migotanie komór z zatrzymaniem serca w rozkurczu

◦

Krótkie zatrzymanie czynności serca z następczą tachykardią i
zaburzeniami rytmu

◦

Wahania ciśnienia tętniczego



Układ oddechowy

◦

Silny skurcz mięśni międzyżebrowych => zatrzymanie oddechu

◦

Zaburzenia czynności ośrodka oddechowego



Układ nerwowy

◦

Utrata przytomności

◦

Obrzęk mózgu

◦

Zmniejszenie przepływu mózgowego i niedotlenienie

◦

Uszkodzenie naczyń mózgowych z tworzeniem się skrzeplin przyściennych



Układ ruchu

◦

Skurcz mięśni -> zwichnięcia, złamania

◦

Urazy na skutek upadku z wysokości

Działanie cieplne



Przegrzanie, oparzenie



Prąd o wysokim napięcia – duże

uszkodzenia cieplne

◦

martwica skóry

◦

uszkodzenie narządów wewnętrznych

◦

uszkodzenia kości (nadtopienia – perły kostne)

◦

uszkodzenie mięśni –> uwolnienie mioglobiny

–> uszkodzenie nerek



Prąd o dużym natężeniu

◦

martwica skrzepowa

◦

martwica kanalików nerkowych -> skąpomocz,

bezmocz



Uszkodzenie płytek krwi, krwinek

czerwonych

Promieniowanie jonizujące



Promieniowanie jonizujące -

wszystkie rodzaje promieniowania,

które wywołują jonizację ośrodka

materialnego, tj. oderwanie

przynajmniej jednego elektronu od

atomu lub cząsteczki albo wybicie go

ze struktury krystalicznej.



Uszkodzenia zależą od:

◦

Zaabsorbowanej dawki (remy)

◦

Rozłożenia dawki w czasie, masy i

powierzchni ciała

◦

Wrażliwości tkanki (szybko proliferujące i

mało zróżnicowane bardziej wrażliwe)

Działanie promieniowania

jonizującego



Mechanizmy uszkodzenia komórek:

◦

jonizacja składników komórki (głównie wody)

– radioliza -> powstanie reaktywnych form

tlenu i związków redukujących ->

unieczynnienie enzymów

wewnątrzkomórkowych, denaturacja białek,

uszkodzenie błon komórkowych i kwasów

nukleinowych



Oparzenia popromienne i martwica tkanek

spowodowana (podczas radioterapii)

•

Choroba popromienna

•

Aberracje chromosomowe i mutacje

punktowe

Choroba popromienna



Ogólnoustrojowe skutki działania
promieniowania jonizującego na całe (lub
prawie całe) ciało.



Postacie:

◦

Ostra choroba popromienna



Kilka - kilkadziesiąt godzin po napromieniowaniu

◦

Przewlekła choroba popromienna



po kilku-kilkunastu latach

Ostra choroba

popromienna



Postać hematologiczna

◦

Pochłonięta dawka: 2 – 4 Gy

◦

Uszkodzenie szpiku kostnego

◦

Zmniejszenie liczby limfocytów, retikulocytów i płytek
krwi

◦

Śmiertelność do 25 %



Postać jelitowa

◦

Pochłonięta dawka: 4 – 8 Gy

◦

Uszkodzenie nabłonka przewodu pokarmowego

◦

krwawe biegunki, skaza krwotoczna oraz zaburzenia
gospodarki wodno-elektrolitowej z obrzękami ( objawy
pojawiają się do kilkunastu godzin po
napromieniowaniu)

◦

Śmiertelność : 50- 100 % chorych

Ostra choroba

popromienna



Postać mózgowa

◦

Pochłonięta dawka 8 – 50 Gy

◦

Uszkodzenie astrogleju, zaburzenia bariery krew-
mózg, zaburzenia czynności neurocytów

◦

Objawy: drgawki, utrata przytomności , śmierć
wkrótce po napromieniowaniu

◦

Śmiertelność: 100 % napromienionych



Postać enzymatyczna

◦

Pochłonięta dawka: powyżej 50 Gy

◦

zablokowanie aktywności enzymatycznej w wyniku
rozerwania wiązań w białkach

◦

Śmiertelność: 100 %

Przewlekła choroba

popromienna



odległe skutki jednorazowego
napromieniowania, lub długotrwałego
narażenia na powtarzające się dawki
promieniowania

◦

zwiększona zapadalność na nowotwory złośliwe
(zwłaszcza układu krwiotwórczego, kostnego ,
tarczycy i skóry)

◦

przyspieszone starzenie się i skrócenie życia

◦

bezpłodność

◦

częstsze występowanie wad wrodzonych u
potomstwa (mutacje)

◦

zaćma

Promieniowanie

niejonizujące



Promieniowanie mikrofalowe



Promieniowanie nadfioletowe



Promieniowanie podczerwone



Promieniowanie laserowe

Promieniowanie

mikrofalowe



Mikrofale to rodzaj promieniowania
elektromagnetycznego o długości fali pomiędzy
podczerwienią a ultrakrótkimi falami radiowymi
(od 1mm do 30 cm)



Pochłanianie promieniowania mikrofalowego przez
materię => ciepło

◦

polaryzacja dipolowa - cząsteczki chemiczne będące
dipolami (np. woda) starają się ustawić zgodnie z
wektorem pola elektrycznego, który się zmienia ->
cząsteczki zderzają się ze sobą

◦

przewodnictwo jonowe - jony zaczynają się przemieszczać
zgodnie z kierunkiem pola elektrycznego: dodatnie w
jedną, a ujemne w przeciwną stronę -> zderzenia



Wykorzystanie terapeutyczne: diatermia

Promieniowanie

mikrofalowe



Wpływ na tkanki:

◦

 temperatury



Na różnych głębokościach tkanek



Najbardziej wrażliwe tkanki słabo ukrwione
(utrudnione oddawanie ciepła)



Typowe następstwo: zaćma

◦

Efekt pozatermiczny



Mechanizm niejasny



Zaburzenia czynności układu nerwowego: osłabienie,
senność, zaburzenia pamięci, bóle głowy, zmiany w
EEG



 napięcie nerwy błędnego (bradykardia, hipotonia)



Niedoczynność tarczycy i nadnerczy



Zmiany w składzie krwi:  retikulocytów i limfocytów

Promieniowanie laserowe



Laser – Light Amplification by
Stimulated Emission of Radiation -
wzmocnienie światła poprzez
wymuszoną emisję promieniowania



Cechy promieniowania laserowego

◦

zakres 400-10 000 nm

◦

Bardzo duża moc w wybranym obszarze
widma

◦

Łatwo uzyskać wiązkę spolaryzowaną

◦

Można uzyskać bardzo dużą moc w
impulsie i szybkie narastanie impulsu

Wpływ promieniowania laserowego na

tkanki



Lasery o dużej mocy – efekt fototermiczny

◦

100-300C – zwęglenie

◦

100-300 C – odparowanie

◦

60-100 C – koagulacja

◦

43-60 C – denaturacja białek



Lasery o małej mocy – biostymulacja

◦

37-42 C – fotobioaktywacja termiczna

◦

36,6-37 C – biostymulacja nietermiczna



 syntezy białek i RNA



 wydzielania substancji biologicznie czynnych, np.

endorfin -> działanie przeciwbólowe



 fagocytozy

Przypadkowe uszkodzenia

promieniowaniem laserowym



Narząd wzroku

◦

Ryzyko oparzenia siatkówki

◦

Promieniowanie w zakresie podczerwieni
-> uszkodzenia soczewki i rogówki



Skóra

◦

Po zadziałaniu większych energii

◦

Możliwe uszkodzenia: od łagodnego
rumienia po głęboką martwicę;
możliwość uszkodzenia powierzchownych
naczyń (powstania skrzepliny,
przyżegania)

Promieniowanie

podczerwone



promieniowanie elektromagnetyczne o
długości fal pomiędzy światłem widzialnym
a falami radiowymi (780 nm - 1 mm)



Działanie biologiczne:

◦

Nagrzewanie tkanek (miejscowo) ->
rozszerzenie naczyń krwionośnych, pobudzenie
zakończeń czuciowych

◦

Zmiany patologiczne w narządzie wzroku:



Zaćma



Obrzęk siatkówki w okolicy plamki -> gromadzenie się
barwnika -> pogorszenie ostrości wzroku



Obrzęk (czasem nawet koagulacja) nabłonka spojówki i
rogówki (promieniowanie długofalowe)

Promieniowanie

nadfioletowe



promieniowanie elektromagnetyczne o długości
fali pomiędzy światłem widzialnym i
promieniowaniem rentgenowskim (100 - 380 nm)



Źródła:

◦

Światło słoneczne (UV-A i UV-B)

◦

Światło łukowe emitowane przez materiał nagrzany do
4000-6000C



Podział:

◦

UV-C - długość fali 200-280 nm

◦

UV-B - długość fali 280-320 nm

◦

UV-A - długość fali 320-380 nm



Wpływ na komórki: uszkodzenie białek i kwasów
nukleinowych

Wpływ UV na organizm



Działanie bakteriobójcze



Przyspieszenie tworzenia melaniny



 tworzenia witaminy D3



Szkodliwy wpływ:

◦

Narząd wzroku



Zapalenie rogówki i spojówki



Uszkodzenie siatkówki

◦

Skóra



Oparzenia słoneczne



Przyspieszenie starzenia skóry



 ryzyka rozwoju nowotworów skóry (m. in. czerniaka)

◦

Zmniejszenie odporności i uaktywnienie licznych
wirusów (m. in. HIV, opryszczki)

Wpływ UV na skórę – rumień

fotochemiczny



Działanie UV (głębokość 0,5 mm) ->
uszkodzenie RNA jądra komórkowego ->
przemiana histydyny w histaminę -> po
rozpadzie komórek (okres utajenia) -> rumień
o wyraźnie zaznaczonych granicach



Mechanizm obronny – gromadzenie barwnika
(melaniny) -> odbijanie się promieni UV od
powierzchni skóry



Niektóre substancje  wrażliwość na UV

(reakcje fotouczulające)



Rozległemu naświetleniu z wyraźnym
odczynem skórnym może towarzyszyć odczyn
ogólnoustrojowy

Następstwa urazów

mechanicznych



Stłuczenie



Zmiażdżenie



Ucisk



Pęknięcie



Złamanie



Zwichnięcie



rana

Rana



uszkodzenie ciągłości skóry, a często również
głębszych tkanek lub narządów na skutek urazu
mechanicznego



Rodzaj ran ze względu na mechanizm powstania:

◦

Cięte

◦

Kłute

◦

Postrzałowe

◦

Tłuczone

◦

Szarpane

◦

Kąsane

◦

Otarcie naskórka – powierzchowne uszkodzenie skóry, nie
obejmujące wszystkich jej warstw

◦

Stłuczenie – uszkodzenie głębszych tkanek przy zachowanej
ciągłości powłok

Przebieg gojenia się ran



Proces naprawy:

◦

Faza 1: krzepnięcie wynaczynionej krwi,
obkurczenie skrzepu, uprzątnięcie martwicy przez
fagocyty; rola odczynu zapalnego

◦

Faza 2 (po 48 h): ziarninowanie; rozplem
fibroblastów i komórek śródbłonka, tworzenie
nowych naczyń (maks. w 5. dobie) i kolagenu
(maks. 7 doba)

◦

Faza 3: zanik naczyń włosowatych, dalsza synteza
kolagenu i glikozaminoglikanów -> blizna



Proces odrostu: dotyczy tkanki nabłonkowej,
kostnej, naczyń włosowatych i włókien
nerwów obwodowych

Czynniki opóźniające gojenie się

ran



Wpływ otoczenia

◦

Niska temperatura

◦

Czynniki mechaniczne



Czynniki ogólnoustrojowe

◦

Podeszły wiek

◦

Wyniszczenie, niedożywienie, awitaminozy

◦

Niedokrwistość

◦

Sterydy

◦

Cytostatyki i leki immunosupresyjne



Czynniki miejscowe

◦

Niedokrwienie

◦

Krwiak

◦

Zakażenie

◦

Ciała obce

◦

Niewłaściwe zaadaptowanie brzegów rany

◦

Promieniowanie

Powikłania



Zakażenie



Krwawienie



Martwica brzeżna rany



Blizna przerosła

Miejscowe leczenie ran



Zapobieganie i leczenie

zakażenia

◦

Aseptyka, antyseptyka

◦

Chirurgiczne opracowanie rany

◦

Zamknięcie rany



Szew pierwotny



Szew odroczony



Zmniejszenie powierzchni rany

◦

Zakładanie szwów

Owrzodzenie, wrzód



Zmiana o charakterze otwartej

rany na powierzchni skóry, błony
śluzowej lub gałki ocznej



Przyczyny: uszkodzenie tkanek o

różnej etiologii (uraz, zakażenie,
niedokrwienie), powikłane
procesami zapalno-martwiczymi



Gojenie utrudnione, zwykle

pozostaje blizna

Odleżyna



Uszkodzenie skóry i leżących pod nią tkanek (rodzaj
owrzodzenia) związane z długotrwałym uciskiem



Przyczyny:

◦

Zewnętrzne:



Ucisk z zewnątrz



Siły ścinające



Tarcie



Wilgotność podłoża

◦

wewnętrzne



Zły stan ogólny i odżywienia



Zaburzenia krążenia



Zaburzenia i utrata czucia



Nietrzymanie moczu i stolca



Zaburzenia przytomności



Gorączka

Podział odleżyn wg

Torrance’a



Stopień I

◦

blednące zaczerwienienie



Stopień II

◦

Nieblednące zaczerwienienie



Stopień III

◦

owrzodzenie



Stopień IV

◦

Uszkodzenie obejmuje tkankę podskórną do granicy
z powięzią



Stopień V

◦

Martwica przekraczająca powięź i obejmująca
(mięśnie, ścięgna, stawy i kości)

Złamania



całkowite przerwanie ciągłości kości
(niecałkowite –nadłamanie)



Objawy złamania:

◦

Zniekształcenie kończyny

◦

Obrzęk w miejscu złamania

◦

Ograniczenie ruchów kończyny

◦

Ból i bolesność dotykowa w miejscu złamania

◦

Patologiczna ruchomość kości

◦

trzeszczenie (łac. crepitatio) odłamów kości

Podział złamań



w zależności od mechanizmu urazu:

◦

na skutek zgięcia

◦

na skutek skręcenia

◦

na skutek przesunięcia (szyjka kości udowej)

◦

na skutek rozerwania (awulsyjne - gdy przyczepy
więzadeł i mięśni są mocniejsze niż kość)



Ze względu na przebieg szczeliny
złamania:

◦

złamanie skośne

◦

złamanie poprzeczne

◦

złamanie spiralne

◦

złamania wieloodłamowe

Szczególne rodzaje

złamań



złamanie patologiczne

◦

W następstwie niewielkiego urazu zmienionej
chorobowo kości



złamanie zielonej gałązki

◦

U dzieci; zachowana ciągłość okostnej



złamanie zaklinowane

◦

Odłamy kostne wbijają się w ciebie, pozorna ciągłość
kości



złamanie otwarte

◦

Przerwana ciągłość tkanek miękkich



złamanie przewlekłe

◦

Skutek przewlekle działającego urazu – przeciążenia
marszowe

Wczesne powikłania

złamań



Miejscowa martwica skóry



Zakrzepica żył głębokich



Zakażenie krwiaka w okolicy miejsca

urazu



Uszkodzenie tętnicy

◦

-> przykurcz niedokrwienny Volkmanna
(najczęściej w nadkłykciowym złamaniu
kości ramiennej)



Uszkodzenie nerwu



Zatory tłuszczowe

Leczenie złamań



Cel:

◦

Uzyskanie pełnego zrostu w prawidłowym
ułożeniu odłamów

◦

Przywrócenie pełnej sprawności stawów i
mięśni po długim unieruchomieniu



Sposoby unieruchomienia:

◦

Opatrunek gipsowy

◦

Wyciąg



bezpośredni (za kość)



pośredni (za skórę)

◦

zespolenie operacyjne

Powikłania gojenia się

złamania



Zrost opóźniony

◦

Brak zrostu kostnego po upływie czasu, w jakim przeciętnie on występuje



Staw rzekomy

◦

Brak zrostu kostnego po wielu miesiącach bezskutecznie przedłużanego
leczenia

◦

Przyczyny:



Brak dostatecznego styku odłamów



Zakażenie



Niedokrwienie lub przekrwienie

◦

Objawy:



Patologiczna ruchomość lub sprężynowanie



Niewielki obrzęk



Zwiększenie ucieplenia skóry



Bolesność podczas obciążania lub ruchów

◦

Patologia:



szczelina między odłamami kostnymi



połączenie końców odłamów kostnych tkanką bliznowatą



Zbliznowacenia tkanek miękkich

Zwichnięcie



Przemieszczenie przylegających do siebie
powierzchni stawowych

◦

Powierzchnie nie stykają się – zwichnięcie (całkowite)

◦

Stykają się częściowo – podwichnięcie



Nazewnictwo: określa położenie dalszej części
szkieletu wobec bliższej



objawy:

◦

Ból

◦

Przymusowe ułożenie kończyny

◦

Sprężysty opór

◦

Zniekształcenie zarysu stawu

◦

Nieprawidłowy układ zagłębień i fałdów skórnych w
okolicy stawu

Zwichnięcie



Szczególne rodzaje zwichnięć:

◦

Powikłane (uszkodzenie naczyń i nerwów)

◦

Chorobowe (wskutek rozciągnięcia torebki stawowej
przez gromadzący się w stawie wysięk)

◦

Wrodzone (skutek wad rozwojowych powierzchni
stawowych)

◦

Nieodprowadzalne (skutek wkleszczenia się części
miękkich między powierzchnie stawowe)

◦

Otwarte

◦

Nawykowe (następstwo wykonania prawidłowego
ruchu przy osłabionej torebce stawowej i aparacie
więzadłowym)

◦

Zastarzałe (utrwalenie nieprawidłowego ułożenia
nasady na skutek skurczenia się torebki stawowej)

Leczenie



Nastawienie



Unieruchomienie



Operacyjne (w

nieodprowadzalnych,
zastarzałych, powikłanych
złamaniem, otwartych)

Skręcenie



uraz polegający na przekroczeniu fizjologicznego
zakresu ruchu w stawie, związany z uszkodzeniem
torebki stawowej, więzadeł i chrząstki stawowej



Podział kliniczny:

◦

I° - naciągnięcie torebki i więzadeł

◦

II° - rozerwanie torebki stawowej

◦

III° - rozerwanie torebki stawowej i więzadeł

◦

IV° - oderwanie więzadeł z fragmentem kostnym (awulsja)



Objawy:

◦

Obrzęk i ból w okolicy stawu

◦

Może wystąpić ograniczenie ruchomości w stawie, krwiak w
okolicy stawu, wysięk w stawie



Leczenie:

◦

Wyższe ułożenie kończyny, unieruchomienie, fizykoterapia

Document Outline