background image

 

 

Czynniki fizyczne. Wpływ 

czynników 

środowiskowych na ustrój 

człowieka.

background image

 

 

Wpływ prądu stałego na 

organizm

• Prądem stałym nazywamy taki prąd 

elektryczny, który w czasie przepływu 
nie zmienia kierunku ani wartości 
natężenia. 

background image

 

 

Prąd 

• W tkankach prąd płynie 

najkrótszą 

drogą o najmniejszym oporze.

• W 

skórze

 są to 

ujścia i przewody 

wyprowadzające gruczołów 
potowych i łojowych
,

 

• Głębiej

 prąd płynie w 

przestrzeniach 

międzykomórkowych

 oraz 

wzdłuż 

naczyń krwionośnych, limfatycznych i 
nerwów.

 

background image

 

 

Przewodnictwo elektryczne 

tkanek

• Zależy od zawartości wody i stężenia w 

niej elektrolitów.

• Jest tym większe im więcej jest jonów w 

danej tkance.

background image

 

 

Przewodnictwo elektryczne 

tkanek

Dobre przewodnictwo wykazują: 

• krew,
• mocz, 
• limfa,
• płyn mózgowo-rdzeniowy, 
• mięśnie, 
• tkanka łączna.

background image

 

 

Przewodnictwo elektryczne 

tkanek

Gorsze przewodnictwo wykazują:

• tkanka tłuszczowa, 
• nerwy, 
• ścięgna,
• torebki stawowe,
• kości. 

background image

 

 

Zjawiska fizykochemiczne 

towarzyszące przepływowi 

prądu stałego

1. Działanie elektrotermiczne
2. Działanie elektrochemiczne
3. Działanie elektrokinetyczne
4. Działanie biologiczne

background image

 

 

Zjawiska fizykochemiczne 

towarzyszące przepływowi 

prądu stałego

1. Działanie elektrotermiczne – polega 
na powstawaniu w tkankach ciepła pod 
wpływem prądu elektrycznego.
Jest ono tym większe, im większe jest 
natężenie prądu. 

background image

 

 

Zjawiska fizykochemiczne 

towarzyszące przepływowi 

prądu stałego

2. Działanie elektrochemiczne – jest 
związane z elektrolizą występującą w 
czasie przepływu prądu przez elektrolity 
tkankowe.
Polega na właściwości rozszczepiania 
elektrolitów na skutek wędrowania 
anionów do anody a kationów do katody.

background image

 

 

Zjawiska fizykochemiczne 

towarzyszące przepływowi 

prądu stałego

2. Działanie elektrochemiczne cd..
Podczas działania prądu stałego 
wskutek znacznego nagromadzenia 
anionów przy biegunie dodatnim 
występuje martwica skrzepowa, a przy 
biegunie ujemnym martwica rozpływna.

background image

 

 

Zjawiska fizykochemiczne 

towarzyszące przepływowi 

prądu stałego

3.  Działanie elektrokinetyczne – polega 
na przesunięciu względem siebie faz 
rozproszonej i rozpraszającej koloidów 
tkankowych pod wpływem pola 
elektrycznego. 
Do zjawisk elektrokinetycznych należą 
elektroforeza i elektroosmoza.

background image

 

 

Zjawiska fizykochemiczne 

towarzyszące przepływowi 

prądu stałego

• Elektroforeza – ruch jednoimiennie 

naładowanych cząsteczek fazy 
rozproszonej (dodatnie do katody, 
ujemne do anody) względem fazy 
rozpraszającej.

• Elektroosmoza – ruch całego ośrodka, 

czyli fazy rozpraszającej do fazy 
rozproszonej.

background image

 

 

Zjawiska fizykochemiczne 

towarzyszące przepływowi 

prądu stałego

4. Działanie biologiczne – polega na 
wywoływaniu określonych, 
różnorodnych reakcji ustrojowych.

Na ogół prądy o napięciu poniżej 50V 
nie są dla ustroju ludzkiego 
niebezpieczne.

Decydujące znaczenie w działaniu 
prądu na ustrój ma 

nie napięcie ale 

natężenie.

background image

 

 

Skutki biologiczne 

działającego prądu o różnych 

natężeniach:

1. Prąd o natężeniu 

poniżej 25mA

• W chwili przekroczenia progu 

pobudliwości następuje działanie prądu 
na mięśnie poprzecznie prążkowane, 
powodujące skurcze tężcowe mięśni.

• Podwyższenie ciśnienia tętniczego krwi – 

wywołane stanem skurczowym mięśni.

background image

 

 

Skutki biologiczne 

działającego prądu o różnych 

natężeniach:

2. Prąd o natężeniu 

od 25-75mA. 

• Prąd o tym natężeniu przepływając przez 

kończyny górne, klatkę piersiową działa 

przede wszystkim na czynność serca 

powodując migotanie komór. 

• Powoduje silniejszy stan skurczowy 

mięśni oddechowych z następowym 

uduszeniem oraz podwyższenie ciśnienia 

tętniczego krwi.

background image

 

 

Skutki biologiczne 

działającego prądu o różnych 

natężeniach:

3. Prąd o natężeniu 

od 75mA do 4A.

• Jest to zakres prądu najsilniej 

działający na czynność serca.

• Powoduje nieodwracalne migotanie 

komór z zatrzymaniem serca w 
rozkurczu i zejście śmiertelne.

background image

 

 

Skutki biologiczne 

działającego prądu o różnych 

natężeniach:

4. Prąd o natężeniu 

powyżej 5A.

• Prądy o tym natężeniu nie powodują 

migotania komór i dla tego są mniej 
niebezpieczne.

• Główne szkodliwe działanie polega na 

wywoływaniu mniej lub bardziej 
rozległych oparzeń – zależnie od 
natężenia prądu.

background image

 

 

Zmiany powstające w ustroju 

pod wpływem działającego 

prądu

1. Zmiany anatomiczne. 
2. Zmiany czynnościowe. 

background image

 

 

1. Zmiany anatomiczne

Polegają na działaniu termicznym prądu:

• Oparzenia (I, II, III stopnia), 
• Zakrzepy naczyń krwionośnych (zgorzel 

kończyny porażonej), 

• Porażenia ośrodkowego układu 

nerwowego,

• Porażenia obwodowego układu 

nerwowego. 

background image

 

 

2. Zmiany czynnościowe

• Zaburzenia pracy serca (migotanie komór), 
• Zmiany chorobowe naczyń wieńcowych, 
• Pobudzenie mięśni oddechowych do 

skurczów tężcowych (zatrzymanie oddechu), 

• Skurcz tężcowy mięśni poprzecznie 

prążkowanych (zginaczy lub prostowników).

background image

 

 

Miejscowe zmiany pod wpływem 

prądu stałego 

wykorzystywanego w 

lecznictwie

• Odczyn ze strony naczyń krwionośnych.
• Reakcja nerwów i mięśni na prąd stały.

background image

 

 

Odczyn ze strony naczyń 

krwionośnych

Prąd stały elektryczny powoduje rozszerzenie 
naczyń krwionośnych. 

W przebiegu odczynu można wyróżnić trzy 
okresy:

Pierwszy

 – rozszerzenie naczyń 

powierzchownych skóry, zaczerwienienie skóry.

Drugi 

– rozszerzenie naczyń po upływie ok. 30 

min. słabnie lub ustępuje.

Trzeci

 – głębokie przekrwienie tkanek 

utrzymujące się do kilku godzin.

background image

 

 

Odczyn ze strony naczyń 

krwionośnych

Przekrwieniu towarzyszy miejscowe 
żywoczerwone zabarwienie skóry zwane 

rumieniem galwaniczym

, który powstaje 

pod wpływem histaminy uwalnianej z 
magazynów tkankowych i innych 
związków rozszerzających naczynia. 

background image

 

 

Reakcja nerwów i mięśni na 

prąd stały

• Prąd stały przepływający przez nerwy i 

mięśnie nie pobudza ich.

• Przyczyną powstawania bodźca elektrycznego 

nie jest sam prąd ale dostatecznie szybka 
zmiana jego natężenia w czasie.

• Przepływający przez nerwy i mięśnie prąd nie 

powoduje ich pobudzenia ale zmienia 
pobudliwość tkanki nerwowej 
wykorzystywaną w zabiegach 
elektroleczniczych.

background image

 

 

Zabiegi elektrolecznicze przy 

użyciu prądu stałego

• Galwanizacja, 
• Jonoforeza, 
• Kąpiele elektryczno-wodne.

background image

 

 

Galwanizacja

Jest to rodzaj elektroterapii polegający 
na wykorzystaniu prądu stałego (o 
niskim napięciu ok. 50V i małym 
natężeniu ok. 0,01-0,5 mA/cm2) 
wytwarzanego przez aparaty 
przetwarzające prąd zmienny na prąd 
stały.

background image

 

 

Galwanizacja

Wskazania:

• nerwobóle,
• przewlekłe zapalenie stawów, splotów i 

korzeni nerwowych w przebiegu choroby 
zwyrodnieniowej stawów kręgosłupa,

• leczenie porażeń wiotkich, 
• zaburzenia krążenia obwodowego, 
• przyspieszenie procesów gojenia się ran, 
• resorpcja wysięków, krwiaków, obrzęków.

background image

 

 

Jonoforeza

• Jest to metoda lecznicza polegająca na 

miejscowym wprowadzeniu leków do 

organizmu przez skórę lub śluzówkę za 

pomocą prądu stałego. 

• Ilość wprowadzonego leku jest 

proporcjonalna do napięcia prądu i czasu 

jego przepływu. 

• Od strony anody wprowadzane są jony 

metali, alkaloidy a od strony katody aniony. 

• Najczęściej stosowane są: hydrokortyzon, 

histamina, salicylany.

background image

 

 

Jonoforeza

Wskazania:

• jod: blizny, przykurcze bliznowate, 
• lidokaina, prokaina: zapalenia tkanek 

okołostawowych, 

• salicylany: przewlekłe zapalenia 

stawów, urazy sportowe, 

• histamina: rwa kulszowa, przewlekłe 

zapalenia stawów, odmrożenia.

background image

 

 

Kąpiele elektryczno-wodne

• Są to zabiegi elektrolecznicze, w 

których część lub całe ciało znajdujące 
się w kąpieli wodnej poddane zostaje 
działaniu prądu stałego.

• Wyróżnia się kąpiele komorowe i 

całkowite. 

background image

 

 

Kąpiele elektryczno-wodne

Wskazania:

• zespoły bólowe w przebiegu choroby 

zwyrodnieniowej stawów kręgosłupa, 

• choroba zwyrodnieniowa stawów, 
• niedowłady, 
• nerwobóle. 

background image

 

 

Skutki działania prądu 

elektrycznego na organizm 

ludzki

• Fizyczne (np. cieplne), 
• Chemiczne (np. zmiany elektrolityczne), 
• Biologiczne (np. zaburzenia czynności).

background image

 

 

Prądy przemienne o dużej 

częstotliwości

• Nie wywołują one zaburzeń 

przewodnictwa w nerwach i zaburzeń w 
czynności mięśnia sercowego, 

• Mogą doprowadzić do uszkodzeń 

wskutek wytwarzania ciepła na drodze 
przepływu prądu przez ciało.

background image

 

 

Prądy przemienne o dużej 

częstotliwości

• Prądy o bardzo dużych 

częstotliwościach (kilka tysięcy Hz) 
mają stosunkowo małą zdolność do 
przenikania wgłąb tkanek. 

• Im częstotliwości są większe, tym 

działanie jest bardziej powierzchniowe

background image

 

 

Prądy przemienne o małej 

częstotliwości

• Praktycznie najbardziej niebezpieczne 

dla człowieka są prądy przemienne o 
częstotliwości 

50-60 Hz

, a więc 

częstotliwości przemysłowej.

background image

 

 

• Progowe wartości odczucia przepływu 

prądu przez elektrodę trzymaną w ręku 
wynoszą:

Prąd

Mężczyźn

i

Kobiety

stały

5,0mA

3,5mA

zmienny

1,1mA

0,7mA

background image

 

 

Prąd przemienny o małej 

częstotliwości

• Przepływając przez mięśnie, powoduje 

ich silne skurcze

• Człowiek obejmując ręką przewód 

doznaje skurczu mięśni zginających 
palce, co powoduje powstanie zjawiska 
zwanego 

przymarzaniem

 (nie udaje się 

oderwać ręki od przewodu).

background image

 

 

• Skutki przepływu prądu przez ciało 

zależą od jego 

wartości, drogi i czasu 

przepływu oraz stanu zdrowotnego 
porażonego.

• Decydujący wpływ, gdy chodzi o 

bezpieczeństwo porażeń ma 

wartość 

prądu i czas przepływu. 

background image

 

 

• Podczas porażenia przez serce 

przepływa niewielka wartość prądu, 

może ona spowodować śmiertelne 
skutki – migotanie komór sercowych.

• Stan ten należy do najtrudniej 

odwracalnych.

background image

 

 

• Istotnym czynnikiem decydującym o 

wystąpieniu tego zjawiska jest czas 
przepływu prądu, a w przypadku krótkich 
przepływów, moment na który on przypadł.

• Jeśli przypada na początek rozkurczu 

(przerwa w pracy serca) to 
prawdopodobieństwo wystąpienia migotania 
jest bardzo duże.

• Przy czasie przepływu krótszym od 0,2 s 

wystąpienie migotania komór jest rzadkie. 

background image

 

 

• W czasie rażenia występują również 

zaburzenia oddychania. 

• Przepływ prądu przez mózg może 

spowodować zahamowanie czynności 
ośrodka oddechowego sterującego 
czynnością oddychania. 

• Doprowadza to w krótkim czasie do 

zatrzymania oddychania, krążenia krwi 
(z powodu braku tlenu) i śmierć.

background image

 

 

• Podczas przepływu prądu przez klatkę 

piersiową dochodzi do skurczu mięśni 
oddechowych, co w konsekwencji 
prowadzi do uduszenia.

background image

 

 

Przepływ prądu 

elektrycznego

• Podczas przepływu prądu elektrycznego 

przez organizm ludzki następuje 
pobudzenie, a następnie porażenie 
układu nerwowego. 

• Skutkiem jest utrata przytomności. 

background image

 

 

Przepływ prądu 

elektrycznego

Utrata przytomności może być 
spowodowana:

• zatrzymaniem krążenia wywołanym 

niedostateczną pracą serca, 
migotaniem komór lub zatrzymaniem 
serca, 

• przepływem prądu bezpośrednio przez 

czaszkę i mózg.

background image

 

 

Przepływ prądu 

elektrycznego

• Wytwarzanie się 

dużej ilości ciepła

 przy 

przepływie prądów o wysokim napięciu 
może w ciągu kilku sekund wywołać 
nieodwracalne uszkodzenie lub 
zniszczenie mózgu.

background image

 

 

Przepływ prądu 

elektrycznego

• Przepływ prądu przez ciało powoduje 

wytwarzanie ciepła 

na drodze tego 

przepływu

.

• Wzrost temperatury może prowadzić do 

nieodwracalnych uszkodzeń organizmu 
człowieka. 

• Najczęściej spotyka się 

uszkodzenia 

skóry

background image

 

 

Przepływ prądu 

elektrycznego

• W miejscu wejścia prądu powstają 

oparzenia (od 

zaczerwienienia skóry, 

powstania pęcherzy oparzeniowych, aż 
po martwicę skóry i zwęglenie

).

background image

 

 

Przepływ prądu 

elektrycznego

• Może powodować uszkodzenia mięśni. 
• W wyniku gwałtownych skurczów może 

nastąpić przerwanie włókien mięśnia.

• Mogą pojawić się również zmiany w 

strukturze włókien mięśniowych, a 
także uszkodzenia kości.

background image

 

 

Skutki pośredniego działania 

prądu elektrycznego

• Powstają gdy prąd elektryczny nie 

przepływa przez ciało.

• Dzieje się tak w przypadkach powstania 

łuku elektrycznego w wyniku zwarcia w 
urządzeniach elektrycznych.

background image

 

 

Skutki pośredniego działania 

prądu elektrycznego

• Łuk elektryczny

 może spowodować 

mechaniczne uszkodzenia skóry, mające 
wygląd ran 

ciętych, kłutych lub 

postrzałowych. 

• Towarzyszą temu często poważne 

oparzenia 

skóry

 powstałe również w wyniku zapalenia 

się odzieży.

• Łuk elektryczny może wywołać również 

uszkodzenia cieplne i świetlne narządu 
wzroku

.

background image

 

 

Skutki pośredniego działania 

prądu elektrycznego

• Do urazów  wywołanych pośrednio 

przez prąd należy zaliczyć również 

złamania i inne obrażenia

 wynikłe 

wskutek upadku z wysokości wskutek 
odruchowej reakcji na porażenie.

background image

 

 

Czynniki fizyczne

1. Promieniowania:
• świetlne
• jonizujące: , , , X
2. Choroba popromienna
• ostra 
• przewlekła

background image

 

 

Promieniowanie świetlne 

• Promieniowanie podczerwone o 

długości fali od 770 do 15000 nm

• Promieniowanie widzialne o długości 

fali od 400 do 760 nm

• Promieniowanie nadfioletowe o 

długości fali od 200 do 380 nm.

background image

 

 

Działanie biologiczne

• Zależy ono od głębokości przenikania fal 

świetlnych do skóry.

• Światło o falach krótszych niż 200 nm nie 

przenika do skóry i zostaje całkowicie 
pochłonięte przez warstwę rogową naskórka.

• Wraz ze wzrostem długości fal zwiększa się 

zdolność światła do wnikania do skóry, 
osiągając szczyt przy dł. fal 750 nm.

• Najbardziej czynną część widma słonecznego 

stanowią 

promienie nadfioletowe.

background image

 

 

Rodzaje promieniowania 

nadfioletowego:

• UVC – widmo sztucznego źródła światła

• UVB – o długości fali od 290 do 320 nm.

• UVA - o długości fali od 320 do 400 nm

background image

 

 

UVA

• Jest promieniowaniem o długości 320-

400nm. 

• Jest ono mniej rumieniogenne ale 

bardziej barwnikotwórcze od UVB.

• W dużych dawkach powoduje 

pigmentacje skóry, czyli ciemnienie na 
skutek utleniania melaniny.

background image

 

 

UVB

• Jest promieniowaniem o długości fali od 

290 do 320 nm.
Wywołuje: 

• odczyny rumieniowe (melanogenezę),
• odpowiada za syntezę witaminy D,
• wtórne przebarwienia,
• powoduje przerost warstwy rogowej 

naskórka, 

• działa rakotwórczo

background image

 

 

UVC

• UVC światła słonecznego nie dociera do 

ziemi i nie odgrywa roli w 
posłonecznych odczynach skóry.

• Stanowi natomiast część widma 

sztucznych źródeł światła i wywiera 
silne działanie rumieniotwórcze, 
przeciwbakteryjne i karcynogenne.

background image

 

 

Wpływ promieniowania 

ultrafioletowego na 

organizm:

1

Wpływ na skórę

:

• działanie bodźcowe na zakończenia 

nerwowe w skórze

• zwiększona odporność skóry na zakażenia
• pobudza proliferacje naskórka oraz 

przekrwienie skóry 

• pobudza melanogenezę
• powoduje pojawienie się wtórnych 

przebarwień

• działanie rakotwórcze (rozwój czerniaka).

background image

 

 

Wpływ promieniowania 

ultrafioletowego na 

organizm:

2. 

Zwiększa podstawową przemianę 

materii

 (działa bodźcowo na na 

gruczoły wydzielania wewnętrznego: 
przysadkę, nadnercza, jajniki i jądra)

3. 

Pobudza syntezę witaminy D

 - 

wpływ na gospodarkę wapniowo - 
fosforanową

background image

 

 

Wpływ promieniowania 

ultrafioletowego na 

organizm:

4

Wpływ na krew i układ krwiotwórczy

• zwiększa liczbę erytrocytów, hemoglobiny, 

leukocytów, okresowo płytek krwi

• obniża poziom cukru i kwasu mlekowego
• wzrost glikogenu w mięśniach i w wątrobie
5. 

Wpływ na układ nerwowy:

• spadek pobudliwości nerwowej
• przedawkowanie  - objawy podniecenia, 

bezsenność, podrażnienie układu 

nerwowego.

background image

 

 

Wskazania do naświetlań 

promieniami 

ultrafioletowymi:

• Choroby  skóry:  łuszczyca,  przewlekłe 

zmiany  wypryskowe,  bielactwo,  łysienie 
plackowate

• leczenie ran i owrzodzeń 
• profilaktyka oraz leczenie krzywicy
• leczenie źle gojących się złamań, 
• wspomaganie leczenia gruźlicy kości
• leczenie zapaleń stawowych.

background image

 

 

Promieniowanie 

podczerwone

• Działanie biologiczne jest związane z 

podniesieniem przez nie temperatury 
tkanek w następstwie zwiększenia 
energii kinetycznej ich cząsteczek.

• Zaczerwienienie skóry jest 

równomierne, spowodowane 
rozszerzeniem głębiej położonych 
naczyń krwionośnych.

background image

 

 

Promieniowanie 

podczerwone

Wskazania:

• leczenie trudno gojących się ran,
• stany zapalne tkanek miękkich,
• zmiany pourazowe.

background image

 

 

Promieniowania jonizujące

• Jest to promieniowanie o energii 

wystarczającej do spowodowania 
jonizacji atomów lub cząsteczek.

 

background image

 

 

Promieniowania jonizujące: 

β,  i X

Promieniowanie 

 – to strumień dodatnio 

naładowanych jąder helu.

• Na ogół mało przenikliwe.
• W powietrzu rzadko dolatują dalej niż na 

milimetry od źródła promieniowania.

• Można się zabezpieczyć nawet kartką papieru. 

Promieniowanie β

 – to strumień szybko 

poruszających się elektronów, przenikliwe dla 

tkanek ustroju. Ochrona za pomocą 

betonowych płyt.

 

background image

 

 

Promieniowania jonizujące: 

β,  i X

Promieniowanie 

 – źródłem są jądra 

nietrwałych atomów, obdarzone nadmiarem 

energii w wyniku wcześniejszych przemian 

promieniotwórczych 

• Promienie  są bardzo przenikliwe. Do 

ochrony przed nimi stosuje się grube osłony 

np. z ołowiu.

Zastosowania:

- Do  sterylizacji wyposażenia medycznego, 

produktów spożywczych. 

- W medycynie używa się ich w radioterapii do 

leczenia raka.

background image

 

 

Promieniowania jonizujące: 

β,  i X

Promieniowanie X

 - rodzaj promieniowania 

elektromagnetycznego, długość fali od 5 pm do 

10 nm (pomiędzy ultrafioletem i 

promieniowaniem ).

• W dawkach stosowanych w diagnostyce 

medycznej nie powinno powodować działań 

niepożądanych. 

• Promieniowanie rentgenowskie może wpływać 

negatywnie na rozwój płodu, 

• Ze względów bezpieczeństwa - badania 

rentgenowskie u kobiet w wieku rozrodczym w 

pierwszych dwóch tygodniach po menstruacji.

background image

 

 

Patomechanizm biologicznego 

działania promieniowania 

jonizującego:

Poprzez radiolizę wody (rozpad) powodują:

• indukuje powstawanie silnie toksycznych 

wolnych rodników ponadtlenkowych

 

(odpowiedzialne za peroksydację lipidów, 

uszkadzanie białek transportujących, 

lizosomów w komórce),

• nadmierna ilość wolnych rodników blokuje 

wiele enzymów wewnątrzkomórkowych, 

zwłaszcza katalazy i peroksydazy,

• uszkodzenie błon komórkowych. 

background image

 

 

Patomechanizm biologicznego 

działania promieniowania 

jonizującego:

Bezpośrednie działanie promieniowania:
• Niszczy tkanki 

nie do końca zróżnicowane 

i szybko mnożące się

 (szpik kostny, gonady, 

błona śluzowa przewodu pokarmowego)

• niszczy DNA i RNA - rozrywa wiązania 

wodorowe pomiędzy parami zasad 
purynowych i pirymidynowych

Skutkiem tego oddziaływania są mutacje 

genetyczne lub martwica komórek 

• uszkadzają przewodnictwo nerwowe, 

zwłaszcza synaptyczne.

background image

 

 

Choroba popromienna

Ogólna nazwa ogólnoustrojowych zmian 

chorobowych.

Przyczyny choroby popromiennej:

• ekspozycja na nadmierne dawki promieniowania 

w następstwie wypadków radiacyjnych: 
- np. wskutek wadliwego działania reaktora 

jądrowego 
- uszkodzenia systemu ochrony przy pracy z 

urządzeniami generującymi promieniowanie 

rentgenowskie, 

• narażenie na promieniowanie przy wybuchu 

atomowym (opad promieniotwórczy). 

• pochłonięcie pierwiastków i izotopów 

promieniotwórczych (drogą doustną lub 

wziewną), 

background image

 

 

Objawy ostrej choroby popromiennej 

występują w kilka do kilkudziesięciu 

godz. po napromieniowaniu. 

Postacie ostrej choroby popromiennej w 

zależności od dawki:

1. Dawka ekspozycyjna 

bardzo wysoka

 – 

ponad 5000 R – 

postać mózgowa.

• 1 do 2 godz. po napromieniowaniu – 

gwałtowne nudności i wymioty, 

  temperatury ciała, drgawki.

• Śmierć z objawami wstrząsu następuje po 

1-2 dniach.

background image

 

 

Postacie ostrej choroby 

popromiennej

2

.  Dawka  ekspozycyjna 

wysoka

  (600-800  R)- 

postać jelitowa.

• Po  napromieniowaniu: 

nudności,  wymioty, 

utrata apetytu. 

• Po  2  -3  dniach  pojawia  się  gorączka  i 

ciężka  biegunka

  (martwica  nabłonka  błony 

śluzowej przewodu pokarmowego).

• Rozwija  się 

zespół  żołądkowo  -  jelitowy

   

odwodnienie, wstrząs hipowolemiczny.

• Równocześnie  dawka  ta 

niszczy  szpik

układ limfatyczny.

background image

 

 

Postacie ostrej choroby 

popromiennej

3

. Dawka ekspozycyjna 

średnia 

(ok. 400 R). 

Postać 

hematologiczna

Początkowo pojawiają się nudności, wymioty - 

ustępują po krótkim czasie

.

• 2 -3 tygodnie po ekspozycji - 

wypadanie 

włosów,gorączka, zapalenie błony śluzowej jamy 

ustnej i gardła.

• 4 tyg. po - wybroczyny na skórze

, biegunka, 

krwawienia z nosa.

 

• We krwi:  ilość leukocytów, erytrocytów, płytek 

krwi.

  podatności na zakażenia, występowanie 

niedokrwistości i skaz krwotocznych.

• Śmiertelność 50%

background image

 

 

Postacie ostrej choroby 

popromiennej

4.

 Dawka ekspozycyjna 

mierna

 (100 - 300 

R)

• Objawy po 

2 -3 tyg

.: złe samopoczucie, 

utrata apetytu, wypadanie włosów, 
biegunka, wybroczyny skórne, utrata 
masy ciała.

• Uszkodzenie szpiku kostnego i układu 

limfatycznego.

background image

 

 

Przewlekła choroba 

popromienna

• Odległe skutki

 jednorazowego 

napromieniowania, bądź efekt 
długotrwałego narażenia na 

powtarzające się dawki 
promieniowania. 

• Ujawniają się one po kilku-kilkunastu 

latach. 

background image

 

 

Przewlekła choroba 

popromienna

Do głównych jej skutków należą:

zwiększona zapadalność na nowotwory 

złośliwe

 (zwłaszcza nowotwory układu 

krwiotwórczego: białaczki i chłoniaki oraz 

nowotwory tarczycy, układu kostnego a także 

glejaki), 

przyspieszone starzenie się i skrócenie 

życia, bezpłodność

 (zwykle przemijająca)

uszkodzenia genomu komórek płciowych

 

(zwiększona liczba wad wrodzonych u 

potomstwa),

zaburzenia hormonalne, 

zaćma

background image

 

 

Ultradźwięki

• Są to fale akustyczne o częstotliwości 

powyżej 16kHz, leżącej poza granicą 
słyszalności człowieka.

• Ultradźwięki występujące w warunkach 

naturalnych nie przenoszą dużej ilości 
energii, ale wytworzone sztucznie mogą 
emitować duże wartości energii – 
powyżej 110dB.

background image

 

 

Ultradźwięki

• Rozprzestrzenianie się fal 

ultradźwiękowych w tkankach powoduje 
zmiany ciśnienia powodujące swoistą 
mikrowibrację, która jest podstawą 
zmian cieplnych i chemicznych.

• Największe przegrzanie występuje na 

granicy ośrodków niejednorodnych np. 
nerwu i włókien mięśniowych. Dlatego 
podwyższenie temperatury w nerwie 
może osiągać 1,8°C.

background image

 

 

Choroba ultradźwiękowa

• Rozwój tej choroby występuje głównie u 

osób obsługujących różne urządzenia 
emitujące ultradźwięki do środowiska 
powietrznego człowieka w zakresie 16-
65kHz i poziomach 110-148 dB.

background image

 

 

Ultradźwięki

• Dolegliwości dotyczą bólów głowy, 

uczucia szumu i ciężkości głowy oraz 
stałe uczucie zmęczenia.

• U osób zawodowo narażonych na ten 

czynnik występują zaburzenia 
łaknienia, okresowe podwyższenie 
temperatury ciała i wahania ciśnienia 
tętniczego, a także zaburzenia 
równowagi.


Document Outline