Czynniki fizyczne i techniczne 

wpływające na wielkość dawki

Opracował: mgr inż. Dariusz Wrona

 

 

Cel rentgenodiagnostyki

Otrzymanie  obrazu  niosącego  możliwie  najwięcej  informacji 
diagnostycznych  przy  zachowaniu  jak  największych  środków 
ochrony pacjenta przed promieniowaniem jonizującym

 

 

Podstawy techniki rentgenowskiej

LAMPA RENTGENOWSKA

 

 

SPOSÓB ZASILANIA APARATU RENTGENOWSKIEGO

 

 

SPOSÓB ZASILANIA APARATU RENTGENOWSKIEGO

 

 

Wpływ wartości wysokiego napięcia na 

natężenie promieniowania

 

 

GENERATOR WYSOKIEGO NAPIĘCIA

Generator półfalowy

 

 

GENERATOR WYSOKIEGO NAPIĘCIA

Generator pełnofalowy

 

 

GENERATOR WYSOKIEGO NAPIĘCIA

Generator 6-wentylowy

 

 

GENERATOR WYSOKIEGO NAPIĘCIA

Generator 12-wentylowy

 

 

GENERATOR WYSOKIEGO NAPIĘCIA

Generator HF (wysokiej częstotliwości)

 

 

Wpływ parametrów fizycznych na natężenie 

promieniowania

I – całkowite natężenie promieniowania
Z – liczba atomowa materiału anody
I

a

 – prąd płynący przez lampę

U – napięcie na elektrodach lampy
A – stała zależna od konstrukcji lampy

2

U

I

Z

A

I

a

⋅

⋅

⋅

=

 

 

Wpływ zmiany parametrów fizycznych na ilość i 

jakość wytwarzanego promieniowania 

rentgenowskiego

Wysokie napięcie

większa wartość kV

p 

⇒

 większa przenikliwość promieniowania

Natężenie prądu
większe natężenie prądu 

⇒

 większe natężenie promieniowania

Czas ekspozycji
dłuższy czas 

⇒

 większe natężenie promieniowania

 

 

Wpływ parametrów fizycznych na ilość i jakość 

wytwarzanego promieniowania rentgenowskiego

Odległość

FFD – ognisko - film

SID – źródło – receptor obrazu

 

TFD – obiekt - film

Natężenie promieniowania zależy odwrotnie proporcjonalnie 
do kwadratu odległości

2x większa odległość 

⇒

 4x mniejsze natężenie promieniowania

 

 

Wpływ środków technicznych na wielkość dawki

 

Technika wykonywania badania

Kratki przeciwrozproszeniowe

Ograniczenie wiązki

Osłony

Filtracja

Projekcja P-A

Receptory obrazu

Zdjęcia powtarzane – analiza zdjęć odrzuconych

 

 

Technika wykonywania badania

Technika luki powietrznej (air-gap)

6’’ – 10’’
15 – 25 cm

 

 

Technika wykonywania badania

Stosowanie uciskadeł i pasów

Badania w pozycji leżącej

Technika wysokonapięciowa

 

 

Kratki przeciwrozproszeniowe

Kratka równoległa (liniowa)

Kratka zbieżna (zogniskowana)

 

 

Ograniczenie wiązki promieniowania

Przysłona szczelinowa

Cylindry i tubusy

Kolimatory

Kolimatory z aktywnym ograniczeniem wiązki

 

 

Osłony

Odpowiedni dobór osłony

Fartuchy, osłony, rękawice, okulary

100

35%

35%

16%

80

43%

43%

22%

60

54%

55%

31%

kVp

jednorazowe

antyalergiczne

standard

 

 

Osłony

Odpowiedni dobór osłony

Fartuchy, osłony, rękawice, okulary

Przykłady osłon stosowanych w radiologii stomatologicznej

 

 

Filtracja

Filtry

-własny lampy

-dodatkowe

aluminiowe (Al)

miedziane (Cu)

molibdenowe (Mo) i rodowe (Rh)

 

 

Projekcja P-A

Umiejscowienie narządów szczególnie promienioczułych 
(oczy, tarczyca, narządy płciowe, piersi)

 

 

Receptory obrazu

Stosowanie możliwie najczulszych systemów rejestracji

- filmy o dużej czułości
- folie wzmacniające

- systemy cyfrowe

 

 

Zdjęcia powtarzane

Przyczyny powstawania zdjęć odrzuconych:

- nieodpowiednie ułożenie pacjenta
- zaszumione błony
- degradacja ogniska lampy rentgenowskiej

- wybór niewłaściwej techniki

- nieprawidłowa obróbka błony

- artefakty pochodzące od kratki przeciwrozproszeniowej

- artefakty ruchowe

 

 

Zdjęcia powtarzane

Analiza  zdjęć  odrzuconych  jest  jednym  z  elementów  systemu 
zapewnienia jakości w pracowniach rentgenowskich i ma na celu 
poznanie przyczyn powstawania obrazów nie diagnostycznych. 
Analiza 

zdjęć 

odrzuconych 

powinna 

prowadzić 

do 

wyeliminowania błędów systematycznych.