Pałeczki G(-) z 

rodzaju 

Pseudomonas

Pseudomonas fluorescens

 

 

 

Klasyfikacja rodzaju 

Pseudomonas

• Grupa Fluorescent

: wytw. fluoresceinę;

gatunki: P.aeruginosa, P.fluorescens, 

P.putida

• Grupa Stutzeri

: względnie beztlenowa;

gatunki: P.stutzeri, P.mendocina

• Grupa Alcaligenes

: asacharolityczna;

gatunki: P.alcaligenes, 

P.pseudoalcaligenes

 

 

Cechy 

charakterystyczne 

Pseudomonas

 Pałeczka Gram-ujemna,
 Wytwarza otoczkę,
 Tlenowce lub względne beztlenowce 

(obecność NO3), chemoorganotrofy,

 Oksydazododatnia,
 Małe wymagania wzrostowe,
 Nie fermentuje glukozy i laktozy,
 Ruchliwa,
 Brak przetrwalników,
 Wydziela barwniki (wiele szczepów).

 

 

Pseudomonas – 

uwalniane barwniki

o Piocyjanina

 – niebiesko-zielone 

zabarwienie; zdolność katalizowania 

reakcji przejścia tlenu w rodniki 

ponadtlenkowe i nadtlenek wodoru,

o Żółto-zielone pigmenty fluoryzujące:

 

piowerdyna

 (siderofor), 

fluoresceina

.

Zdolność do uwalniania określonych 

barwników jest cechą gatunkową.

 

 

Piocyjanina jest 

odpowiedzialna za 

zielono-niebieskie 

zabarwienie podłoża 

agarowego, na którym 

rośnie

 

Pseudomonas 

aeruginosa

 

 

Piocyjanina i 

fluoresceina

 

 

Plazmidy bakterii z 

rodzaju Pseudomonas

Płodność-
zdolność do 
transferu 
koniugacyjne
go

RP4

Pseudomonas sp.

Oporność na 
czynniki 
toksyczne dla 
bakterii

RP4 
(oporność na 
antybiotyki)
FP2 (o.na 
metale 
ciężkie)

Pseudomonas 
aeruginosa

Degradację 
nietypowych 
źródeł węgla

pWWO (deg. 
toluenu)
CAM (deg. 
kamfory)

Pseudomonas 
putida

Pseudomonas sp.

 

 

Najważniejsze 

patogenne dla 

człowieka gatunki PRO

• P. aeruginosa,
•  P. mallei (B.mallei)

•  

P. cepacia (Burkholderia cepacia),

•  P. fluorescens, 
•  P. putida,
• P. paucimobilis,
• P. stutzeri,
• Stenotrophomonas maltophilia (P. maltophilia).

 

 

Epidemiologia

Drogi przenoszenia

 – żywność, 

brudne ręce, sprzęt wspomagający 
oddychanie, płyny dożylne.

Podatność

 – osoby oparzone, chorzy 

na mukowiscydozę, chorzy u 
których długotrwale utrzymywano 
cewniki dożylne, noworodki, osoby 
starsze, chorzy o ciężkim przebiegu 
choroby.

 

 

Patogeneza

Gatunki Pseudomonas najczęściej 

wywołują zakażenia 
oportunistyczne i szpitalne. 
Zakażenie może być zlokalizowane 
w miejscu uszkodzenia tkanki, ale 
często rozwija się bakteriemia, 
która prowadzi do rozsiania 
zakażenia do odległych ognisk i do 

posocznicy

.

 

 

Objawy kliniczne

• Zakażenie ucha

 – zakażenia ucha 

zewnętrznego i środkowego u 
zdrowych osób, „uchopływaka”

• Bakteriemia

 – 10% wszystkich 

uogólnionych zakażeń 
spowodowanych przez bakterie G 
(-), 50% śmiertelność.

 

 

Czynniki determinujące 

chorobotwórczość

• Otoczka alginianowa

 – zbudowana 

z polimeru kwasów mannurowego 

i glukuronowego, czynnik 

adhezyjny i antyfagocytarny,

• Pilina i adhezyny

 nie związane z 

fimbriami,

• Hemolizyny

 ( w tym fosfolipaza C), 

• Proteazy

,

 

 

Czynniki determinujące 

chorobotwórczość – cd.

• Toksyny

1)      LPS,
2)      Enterotoksyna,
3)      Egzotoksyna S – uwalniana przez 

ok. 40% szczepów,

4)      Egzotoksyna A – uwalniana przez 

ok. 90% szczepów, najważniejsza 

toksyna wydzielana przez 

Pseudomonas,

• Oporność na antybiotyki

.

•

 

 

 

Mukowiscydoza a 

Pseudomonas

Wzmożona zdolność Pseudomonas do kolonizacji 

chorych na mukowiscydozę realizowana jest przez:

     wysokie stężenie kwasu sialowego zawartego w 

glikopeptydach mucyny ślinowej,

     wzmożona ekspresja asialogangliozydu 1,
     odsłonięcie składników cytoszkieletu kom. – 

udział proteaz,

     wzmożona zjadliwość – większe ilości 

egzotoksyny A, dobrze rozwinięta otoczka 
alginianowa.

 Wzrost stężenia NaCl w warstwie pokrywającej 

nabłonek,

 Zmutowane białko CFTR.

 

 

Rozpoznanie

Rozpoznanie zakażenia przez 

Pseudomonas wymaga hodowli i 
izolacji zarazka.Rutynowa 
diagnostyka obejmuje:

• Posiew na podłoża wybiórcze,
• Identyfikację na podstawie 

właściwości,

• Oznaczenie wrażliwości bakterii na 

chemioterapeutyki.

 

 

Test oksydacyjno-

fermentacyjny (test 

Hugh-Leifsona)

• Pozwala stwierdzić, czy bakteria 

wykorzystuje określony węglowodan w 

metabolizmie oksydatywnym czy też 

fermentacyjnym,

• Podłoże peptonowo-agarowe, 

zawierające dany węglowodan i 

wskaźnik pH,

• Organizmy z metabolizmem 

oddechowym wywołują 

zażółcenie

 

tylko w podłożu nie pokrytym parafiną.

 

 

Zapobieganie

 

• Przypadki zakażeń w 

środowisku szpitalnym można 
ograniczyć, stosując proste 
metody (np. 

mycie rąk

) i 

wybierając odpowiednie środki 
do dezynfekcji ran.

 

 

P. Aeruginosa – 

pałeczka ropy błękitnej

Gatunek stanowi częstą przyczynę 

zakażeń szpitalnych, zarówno egzo 
jak i wtórnie endogennych,

Rezerwuarem P. aeruginosa w 

szpitalach są miejsca związane z 
wilgocią, bakterie tworzą też 
biofilmy na sztucznych 
powierzchniach cewników, protez 
naczyniowych itd.,

 

 

P.aeruginosa - 

morfologia

•Krótkie, zaokrąglone pałeczki 

długości 2-4 mikrometrów,

•Jedna lub kilka rzęsek na 

biegunie,

•U niektórych lepka, 

zewnątrzkom. warstwa śluzu,

•Posiadają błonę zew, będącą 

częścią ściany kom.

 

 

P. Aeruginosa – 

pałeczka ropy błękitnej

Bakterie te mogą stać się przyczyną 

bakteriemii i w następstwie posocznicy,

Wytwarzają sygnał do wspólnej ekspresji 

czynników zjadliwości –

 

Quorum sensing

Czynniki zjadliwości P.aeruginosa: 

endotoksyna, egzotoksyny A i S, 

enterotoksyna, enzymy toksyczne 

(leukocydyna, hemolizyna, fosfolipaza 

C, enzymy proteolityczne, otoczka 

śluzowa, wielooporność)

 

 

Quorum sensing

 

 

Główne postacie 

kliniczne zakażeń 

P.aeruginosa

o Zakażenia krwi,
o Infekcje układu oddechowego,
o Zakażenia układu moczowego,
o Pooperacyjne i pourazowe ropne zakażenia 

ran, 

o Septyczne zapalenia stawów i szpiku 

kostnego,

o Zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, 
o Zapalenia wsierdzia,
o Zakażenia gałki ocznej,
o Zakażenia noworodków,

 

 

P.aeruginosa - leczenie

 Aminoglikozydy,
 Acyloureidopenicyliny,
 Karboksypenicyliny,
 Cefalosporyny grupy 3b,
 Karbapenemy,
 Fluorochinolony,
 Istnieją doniesienia o skuteczności galu 

w leczeniu zakażeń związanych z 
P.aeruginosa.

 

 

Szczepionki

• szczepionka Pseudovac

®

 firmy 

Biomed

• szczepionka Aerugen

®

 firmy 

Orphan Europe

 

 

Cechy przydatne w 

identyfikacji 

P.aeruginosa

• Barwniki (Piocyjanina, Fluoresceina, 

Piorubina, Melanina, Piowerdyna),

• Słodkawy zapach hodowli (lipa, 

jaśmin),

• P.aeruginosa nie fermentuje laktozy, 

jest oksydazododatnia, nie upłynnia 
żelatyny, nie wytwarza indolu i  B-
galaktozydazy.

• Hemoliza krwi.

 

 

Pseudomonas putida

 

 

Pseudomonas 

fluorescens

 

 

Stenotrophomonas 

maltophilia

•

Drugi po P.aeruginosa gatunek pod 

względem częstości wywoływania 

zakażeń szpitalnych,

•

Coraz częstszy czynnik etiologiczny 

ciężkich zakażeń,

•

Podatność – osoby z cewnikami 

dożylnymi i wspomaganym oddychaniem, 

pacjenci z chorobami nowotworowymi,

•

Czynniki chorobotwórczości – gł. enzymy 

zewnątrzkom.,

 

 

Bakteryjny pasożyt 

Bdellovibrio

• Przykład bezpośredniego oddziaływania 

antagonistycznego między bakteriami;

• Wnika do peryplazmy żywiciela, dzieli się, 

namnaża i powoduje lizę komórki bakteryjnej;

• Pasożyt przede wszystkim bakterii G(-), 

głównie z rodzaju Pseudomonas i bakterii 
jelitowych. 

 

 

Bakterie „lodotwórcze”

  W temp. nieco poniżej 0C niektóre 

bakterie wspomagają przemianę wody 

w lód, działając jako zawiązek, wokół 

którego tworzą się kryształy lodu. 

Niektóre bakterie o zdolnościach 

„lodotwórczych” są często spotykane 

na powierzchni roślin i mogą 

wywoływać uszkodzenia różnych 

płodów rolnych w czasie mrozu. Do 

bakterii takich należą gatunki

 

Erwinia, 

Pseudomonas

 i Xanthomonas.

 

 

Bibliografia

Fritz H. Kayser , Kurt A. Bienz , Johannes Eckert , Rolf M. Zinkernagel 

– „Mikrobiologia lekarska” (str.281-283);

Zaremba Maria Lucyna, Borowski Jerzy – „Mikrobiologia lekarska” 

(str.211, 216,217,393,829)

Irving William, Boswell Tim - ”Mikrobiologia medyczna” (str. 164-167)
Salyers Abigail A., Whitt Dixie D – „Mikrobiologia” (str.417-421,423-

425,517,384)

Singleton P. – „Bakterie w biologii, biotechnologii i medycynie” (str. 

404-406, 438, 302-303, 278, 257)

Nicklin J., Graeme - Cook K., Killington R. – „Mikrobiologia. Krótkie 

wykłady” (str. 138,176,187-188)

Kunicki-Goldfinger Władysław – „Życie bakterii”(str.146,173,288-

289,263,387,558)

Heczko Piotr B.- „Podręcznik dla pielęgniarek, położnych i 

ratowników medycznych” (str.132-135, 163)

Schlegel Hans G. – „Mikrobiologia ogólna” (str.43,111, 136-

137,144,320,382,384,430)