Rodzaje 

Rodzaje 

rzeczy

rzeczy

 

 

 

 

Rodzaje rzeczy

Rodzaje rzeczy



Res extra patrimonium

Res extra patrimonium

 

 

(rzeczy, których nie mogła posiadać w swoim 

(rzeczy, których nie mogła posiadać w swoim 

majątku osoba prywatna)

majątku osoba prywatna)



Res divini iuris

Res divini iuris



Res humani iuris – res publicae

Res humani iuris – res publicae



Res in patrimonio

Res in patrimonio

 

 

(rzeczy, które mogła posiadać w swoim majątku 

(rzeczy, które mogła posiadać w swoim majątku 

osoba prywatna)

osoba prywatna)



W zasadzie podział ten pokrywał się z podziałem 

W zasadzie podział ten pokrywał się z podziałem 

na 

na 

res extra commercium

res extra commercium

 oraz 

 oraz 

res in commercio 

res in commercio 

(rzeczy dopuszczone bądź nie do obrotu 

(rzeczy dopuszczone bądź nie do obrotu 

prawnego)

prawnego)

 

 

 

 

Res divini iuris

Res divini iuris



Res sacrae 

Res sacrae 

(„rzeczy święte” np. świątynie, ołtarze)

(„rzeczy święte” np. świątynie, ołtarze)



Res religiosae 

Res religiosae 

(„otoczone czcią” – zazwyczaj poświecone 

(„otoczone czcią” – zazwyczaj poświecone 

kultowi zmarłych np. grobowce rodzinne)

kultowi zmarłych np. grobowce rodzinne)



Res sanctae 

Res sanctae 

(„uświęcone - poświęcone opiece bogów” 

(„uświęcone - poświęcone opiece bogów” 

np. mury miejskie, znaki graniczne)

np. mury miejskie, znaki graniczne)

 

 

 

 

Res humani iuris

Res humani iuris



Res publicae

Res publicae

 

 

(rzeczy należące do ogółu w tym 

(rzeczy należące do ogółu w tym 

res omnium communes

res omnium communes

 np. powietrze, 

 np. powietrze, 

woda płynąca, brzegi morza)

woda płynąca, brzegi morza)



Res privatae

Res privatae

 

 

(rzeczy należące do poszczególnych 

(rzeczy należące do poszczególnych 

ludzi)

ludzi)

 

 

 

 

Res corporales – Res 

Res corporales – Res 

incorporales

incorporales



Rzeczy materialne

Rzeczy materialne

 – 

 – 

res 

res 

corporales

corporales

(„rzeczy, które można dotknąć” – 

(„rzeczy, które można dotknąć” – 

res quae 

res quae 

tangi possunt

tangi possunt

) 

) 



Rzeczy niematerialne

Rzeczy niematerialne

 – 

 – 

res 

res 

incorporales

incorporales

 

 

(„rzeczy, których nie można dotknąć” – 

(„rzeczy, których nie można dotknąć” – 

res 

res 

quae tangi non possunt

quae tangi non possunt

)

)

 

 

Uwaga !!!

Uwaga !!!

 

 

w prawie rzymskim 

w prawie rzymskim 

rzeczami były także 

rzeczami były także 

uprawnienia majątkowe 

uprawnienia majątkowe 

(

(

iura

iura

):

):



 

 

Uprawnienia wynikające z 

Uprawnienia wynikające z 

zobowiązania

zobowiązania



 

 

Uprawnienia wynikające z 

Uprawnienia wynikające z 

dziedziczenia 

dziedziczenia 



 

 

Służebności np. użytkowanie itd..

Służebności np. użytkowanie itd..

 

 

Res mancipi – Res nec 

Res mancipi – Res nec 

mancipi

mancipi



 

 

Res mancipi

Res mancipi

  - do przeniesienia 

  - do przeniesienia 

własności wymagają

własności wymagają



 

 

mancipatio 

mancipatio 

lub

lub



 

 

in iure cessio

in iure cessio



 

 

Res nec mancipi

Res nec mancipi

  - do 

  - do 

przeniesienia własności wystarcza

przeniesienia własności wystarcza



 

 

traditio

traditio

 

 

Res mancipi – Res nec 

Res mancipi – Res nec 

mancipi

mancipi



 

 

Res mancipi

Res mancipi

   

   

 

 

Grunty położone w Italii

Grunty położone w Italii

 

 

Służebności gruntów wiejskich (

Służebności gruntów wiejskich (

iter, 

iter, 

actus, via 

actus, via 

itd....)

itd....)

 

 

Niewolnicy

Niewolnicy

 

 

Zwierzęta ważne z punktu widzenia 

Zwierzęta ważne z punktu widzenia 

Rzymian (konie, woły, osły, muły)

Rzymian (konie, woły, osły, muły)

 

 

Uzbrojenie (włócznie, zbroje itd....)

Uzbrojenie (włócznie, zbroje itd....)

 

 

Res mancipi – Res nec 

Res mancipi – Res nec 

mancipi

mancipi



Res nec mancipi

Res nec mancipi

  

  

 

 

Grunty położone poza terenami 

Grunty położone poza terenami 

Italii

Italii

 

 

Inne dzikie zwierzęta (tygrysy, 

Inne dzikie zwierzęta (tygrysy, 

słonie, dziki)

słonie, dziki)

 

 

Inne uprawnienia

Inne uprawnienia

 

 

Pieniądze itd....

Pieniądze itd....

 

 

 

 

Res mobiles – Res 

Res mobiles – Res 

immobiles

immobiles



Res mobiles

Res mobiles

 

 

(rzeczy ruchome)

(rzeczy ruchome)



Res immobiles

Res immobiles

 

 

(nieruchomości i 

(nieruchomości i 

wszystkie rzeczy z nieruchomością 

wszystkie rzeczy z nieruchomością 

związane)

związane)

 

 

Pamiętać !

Pamiętać !

O zasadzie 

O zasadzie 

superficies solo cedit

superficies solo cedit

 

 

 

 

Res mobiles – Res 

Res mobiles – Res 

immobiles

immobiles

Gdzie tkwi różnica

Gdzie tkwi różnica

? 

? 







Inne terminy zasiedzenia

Inne terminy zasiedzenia



Inny sposób ochrony posiadania 

Inny sposób ochrony posiadania 

w zakresie podnoszonych 

w zakresie podnoszonych 

interdyktów

interdyktów

 

 

 

 

Genus - Species

Genus - Species



Rzeczy oznaczone co do gatunku

Rzeczy oznaczone co do gatunku

 

 

Pondere, numero, mensura 

Pondere, numero, mensura 

(zważyć, policzyć, zmierzyć)

(zważyć, policzyć, zmierzyć)



Rzeczy oznaczone co do 

Rzeczy oznaczone co do 

tożsamości

tożsamości

Podział ten ma duże znaczenie na 

Podział ten ma duże znaczenie na 

gruncie prawa zobowiązań

gruncie prawa zobowiązań

 

 

 

 

Genus - Species

Genus - Species

Uwaga!!!

Uwaga!!!

Podział ten zależy od 

Podział ten zależy od 

subiektywnego 

subiektywnego 

podejścia stron

podejścia stron

 do konkretnej 

 do konkretnej 

rzeczy: ta sama rzecz np. 

rzeczy: ta sama rzecz np. 

niewolnik

niewolnik

 

 

może być w jednej czynności prawnej 

może być w jednej czynności prawnej 

rzeczą oznaczoną co do gatunku 

rzeczą oznaczoną co do gatunku 

(np. 

(np. 

wszyscy moi niewolnicy pochodzący z 

wszyscy moi niewolnicy pochodzący z 

Afryki)

Afryki)

, a w innej co do tożsamości (

, a w innej co do tożsamości (

np. 

np. 

mój niewolnik z Afryki, który jest 

mój niewolnik z Afryki, który jest 

najstarszy)

najstarszy)

 

 

 

 

Rzeczy zużywalne – 

Rzeczy zużywalne – 

Rzeczy niezużywalne

Rzeczy niezużywalne



Rzeczy zużywalne

Rzeczy zużywalne

 

 

(ich normalne, typowe używanie w normalnym 

(ich normalne, typowe używanie w normalnym 

toku czynności prowadzi do ich zużycia np. 

toku czynności prowadzi do ich zużycia np. 

chleb, pieniądze) 

chleb, pieniądze) 



Rzeczy niezużywalne

Rzeczy niezużywalne

 

 

(ich normalne, typowe używanie w normalnym 

(ich normalne, typowe używanie w normalnym 

toku czynności nie prowadzi do ich zużycia)

toku czynności nie prowadzi do ich zużycia)

Podział ten ma znaczenie na gruncie prawa 

Podział ten ma znaczenie na gruncie prawa 

zobowiązań

zobowiązań

 

 

 

 

Rzeczy podzielne – Rzeczy 

Rzeczy podzielne – Rzeczy 

niepodzielne

niepodzielne



Rzeczy podzielne

Rzeczy podzielne

 

 

(można je podzielić na części bez zmiany ich 

(można je podzielić na części bez zmiany ich 

właściwości i wartości np. olej, mąka, 

właściwości i wartości np. olej, mąka, 

pieniądze) 

pieniądze) 



Rzeczy niepodzielne

Rzeczy niepodzielne

 

 

(nie można ich podzielić na części bez zmiany 

(nie można ich podzielić na części bez zmiany 

ich właściwości i wartości)

ich właściwości i wartości)

Podział ten ma znaczenie na gruncie prawa 

Podział ten ma znaczenie na gruncie prawa 

zobowiązań

zobowiązań

 

 

 

 

Rzeczy pojedyncze, złożone, 

Rzeczy pojedyncze, złożone, 

zbiorowe

zbiorowe



Rzeczy pojedyncze

Rzeczy pojedyncze

 

 

(rzecz stanowiąca 

(rzecz stanowiąca 

jedność pod względem gospodarczym i 

jedność pod względem gospodarczym i 

prawnym) 

prawnym) 



Rzeczy złożone

Rzeczy złożone

 - 

 - 

universitas rerum 

universitas rerum 

cohaerentium

cohaerentium

 

 

(kilka rzeczy tworzących 

(kilka rzeczy tworzących 

pewną jedność pod względem gospodarczym i 

pewną jedność pod względem gospodarczym i 

prawnym np. statek, budynek, wóz)

prawnym np. statek, budynek, wóz)



Rzeczy zbiorowe

Rzeczy zbiorowe

 – 

 – 

universitas rerum 

universitas rerum 

distantium

distantium

 

 

(zbiór rzeczy w sensie prawnym 

(zbiór rzeczy w sensie prawnym 

wyróżniany ze względu na cel gospodarczy, 

wyróżniany ze względu na cel gospodarczy, 

któremu służy np. biblioteka, stado)

któremu służy np. biblioteka, stado)

 

 

 

 

Next time

Next time

 - posiadanie

 - posiadanie

Z 

Z 

Podręcznik

Podręcznik

a

a

:

:



Rozdział VI § 23 II; § 24 II; § 25 II 

Rozdział VI § 23 II; § 24 II; § 25 II 

Podręcznik PR-PPP

Podręcznik PR-PPP

:

:



Rozdział 5.2.

Rozdział 5.2.

Źródła: 

Źródła: 



G.4.138-170

G.4.138-170

 

 

Kazusy:

Kazusy:

Kazusy z prezentacji 18_A

Kazusy z prezentacji 18_A

Tabelki 

Tabelki 





:

:

Tabelki 17_A (rodzaje rzeczy) oraz 18_B 

Tabelki 17_A (rodzaje rzeczy) oraz 18_B 

(posiadanie)

(posiadanie)

 

 

 

 

Next time – warto zajrzeć

Next time – warto zajrzeć

Warto zajrzeć:

Warto zajrzeć:



S. Bieniek,

S. Bieniek,

 

 

Geneza interdyktu 

Geneza interdyktu 

de vi 

de vi 

armata

armata

, 

, 

Acta Universitatis 

Acta Universitatis 

Wratislaviensis nr 63 Prawo tom XVIII, 

Wratislaviensis nr 63 Prawo tom XVIII, 

(1967 r.), s. 9-25.

(1967 r.), s. 9-25.



W. Rozwadowski, Posiadanie w 

W. Rozwadowski, Posiadanie w 

prawie polskim na tle prawa 

prawie polskim na tle prawa 

rzymskiego, Czasopismo Prawno-

rzymskiego, Czasopismo Prawno-

Historyczne 41/1989, nr 2, s. 7-33.

Historyczne 41/1989, nr 2, s. 7-33.