Prewencja i promocja
Prewencja i promocja
zdrowia
zdrowia
„
„
Szlachetne zdrowie...., ten tylko się
Szlachetne zdrowie...., ten tylko się
dowie kto cię stracił”
dowie kto cię stracił”
Zdrowie wg. WHO
Zdrowie wg. WHO
- stan fizycznego,
- stan fizycznego,
psychicznego oraz społecznego
psychicznego oraz społecznego
dobrostanu, a nie tylko brak choroby
dobrostanu, a nie tylko brak choroby
lub ułomności
lub ułomności
.
.
Zapobieganie chorobom
Zapobieganie chorobom
Promocja zdrowia
Promocja zdrowia
Profilaktyka
Profilaktyka
Prewencja i promocja
Prewencja i promocja
zdrowia
zdrowia
Promocja zdrowia
Promocja zdrowia
(WHO 1996):
(WHO 1996):
działalność umożliwiająca ludziom
działalność umożliwiająca ludziom
zwiększenie kontroli nad obszarami
zwiększenie kontroli nad obszarami
dotyczącymi zdrowia i prowadząca
dotyczącymi zdrowia i prowadząca
do poprawy zdrowia.
do poprawy zdrowia.
Prewencja i promocja
Prewencja i promocja
zdrowia
zdrowia
Promocja zdrowia:
Promocja zdrowia:
proces którego
proces którego
efektem jest podnoszenie potencjału
efektem jest podnoszenie potencjału
zdrowia: wydłużanie życia, przy
zdrowia: wydłużanie życia, przy
jednoczesnej poprawie jego jakości.
jednoczesnej poprawie jego jakości.
Prewencja i promocja
Prewencja i promocja
zdrowia
zdrowia
Promocja zdrowia:
Promocja zdrowia:
połączenie działań edukacyjnych i
połączenie działań edukacyjnych i
wsparcia
wsparcia
środowiskowego, społecznego,
środowiskowego, społecznego,
politycznego,
politycznego,
ekonomicznego, prawnego
ekonomicznego, prawnego
Prewencja i promocja
Prewencja i promocja
zdrowia
zdrowia
Promocja zdrowia=
Promocja zdrowia=
edukacja zdrowotna + polityka
edukacja zdrowotna + polityka
zdrowotna
zdrowotna
Tones 1994
Tones 1994
Promocja zdrowia
Promocja zdrowia
Downie i Tannaabil
Downie i Tannaabil
Profilaktyka
Ochrona
zdrowia
Edukacja
zdrowotna
Prewencja i promocja
Prewencja i promocja
zdrowia
zdrowia
Ochrona
zdrowia
Edukacja
zdrowotna
Profilaktyka
1
Prewencja i promocja
Prewencja i promocja
zdrowia
zdrowia
Edukacja zdrowotna
Edukacja zdrowotna
powiązana z
powiązana z
przeciwdziałaniem chorobom
przeciwdziałaniem chorobom
i ich skutkom. Jej efektem
i ich skutkom. Jej efektem
może być przyjęcie
może być przyjęcie
zdrowego stylu życia.
zdrowego stylu życia.
1
Prewencja i promocja
Prewencja i promocja
zdrowia
zdrowia
Ochrona
zdrowia
Edukacja
zdrowotna
Profilaktyka
2
Prewencja i promocja
Prewencja i promocja
zdrowia
zdrowia
Edukacja zdrowotna
Edukacja zdrowotna
powiązana z ochroną
powiązana z ochroną
zdrowia, np. edukowanie
zdrowia, np. edukowanie
polityków o potrzebie
polityków o potrzebie
ochrony zdrowia by
ochrony zdrowia by
spowodować
spowodować
działania
działania
legislacyjne.
legislacyjne.
2
Prewencja i promocja
Prewencja i promocja
zdrowia
zdrowia
Ochrona
zdrowia
Edukacja
zdrowotna
Profilaktyka
3
Prewencja i promocja
Prewencja i promocja
zdrowia
zdrowia
Profilaktyka powiązana z ochroną
Profilaktyka powiązana z ochroną
zdrowia. Obejmować może np.
zdrowia. Obejmować może np.
prawne normy jakości wody czy
prawne normy jakości wody czy
artykułów spożywczych
artykułów spożywczych
3
Prewencja i promocja
Prewencja i promocja
zdrowia
zdrowia
Profilaktyka
Ochrona
zdrowia
Edukacja
zdrowotna
4
Prewencja i promocja
Prewencja i promocja
zdrowia
zdrowia
To np. edukacja dotycząca związku
To np. edukacja dotycząca związku
między chorobami serca a
między chorobami serca a
pobytem w pomieszczeniach, w
pobytem w pomieszczeniach, w
których pali się tytoń (miejsce
których pali się tytoń (miejsce
pracy), prowadzona w celu
pracy), prowadzona w celu
uzyskania odpowiednich regulacji
uzyskania odpowiednich regulacji
prawnych
prawnych
4
Prewencja i promocja
Prewencja i promocja
zdrowia
zdrowia
P
P
ROMOCJA ZDROWIA
ROMOCJA ZDROWIA
działania mające na
działania mające na
celu
celu
nakłonienie
nakłonienie
pacjenta
pacjenta
do
do
zmi
zmi
any
any
przyzwyczaje
przyzwyczaje
ń
ń
w
w
zakresie stylu życia.
zakresie stylu życia.
Prewencja i promocja
Prewencja i promocja
zdrowia
zdrowia
PROMOCJA ZDROWIA
PROMOCJA ZDROWIA
P
P
acjen
acjen
t
t
MUSI
MUSI
zrozumieć
zrozumieć
DLACZEGO powinien
DLACZEGO powinien
zmodyfikować zachowania
zmodyfikować zachowania
dowiedzieć się CO POWINIEN ROBIĆ I W JAKI
dowiedzieć się CO POWINIEN ROBIĆ I W JAKI
SPOSÓB
SPOSÓB
Lekarz
Lekarz
Powinien pomóc w wyznaczeniu osiągalnych
Powinien pomóc w wyznaczeniu osiągalnych
celów w zakresie promocji zdrowia
celów w zakresie promocji zdrowia
Podtrzym
Podtrzym
ywać motywację pacjenta.
ywać motywację pacjenta.
Prewencja i promocja
Prewencja i promocja
zdrowia
zdrowia
Edukacja zdrowotna
Edukacja zdrowotna
to proces
to proces
wzajemnego oddziaływania
wzajemnego oddziaływania
lekarza i pacjenta, który ma na celu
lekarza i pacjenta, który ma na celu
zmian
zmian
ę
ę
zasobu posiadan
zasobu posiadan
ej
ej
przez
przez
pacjenta
pacjenta
wiedzy
wiedzy
na temat zdrowia,
na temat zdrowia,
zmianę
zmianę
jego
jego
postawy
postawy
w tym zakresie,
w tym zakresie,
a co za tym idzie
a co za tym idzie
zmianę zachowań na
zmianę zachowań na
prozdrowotne.
prozdrowotne.
Prewencja i promocja
Prewencja i promocja
zdrowia
zdrowia
TYPY EDUKACJI
Edukacje autorytatywną
Edukacje autorytatywną
Edukacje uczestniczącą
Edukacje uczestniczącą
Prewencja i promocja
Prewencja i promocja
zdrowia
zdrowia
Edukacje autorytatywną
Edukacje autorytatywną
- opiera się na
- opiera się na
przekazie informacji od osoby
przekazie informacji od osoby
posiadającej
posiadającej
wiedzę do osoby pragnącej tę wiedzę
wiedzę do osoby pragnącej tę wiedzę
zdobyć.
zdobyć.
Komunikacja ta ma charakter jednostronny
Komunikacja ta ma charakter jednostronny
–
–
komunikat biegnie od nadawcy do ucznia.
komunikat biegnie od nadawcy do ucznia.
Prewencja i promocja
Prewencja i promocja
zdrowia
zdrowia
Edukacja uczestnicząca
Edukacja uczestnicząca
- opiera się
- opiera się
na wymianie wiedzy między ekspertem
na wymianie wiedzy między ekspertem
- posiadającym wiedzę i umiejętności, a
- posiadającym wiedzę i umiejętności, a
odbiorcą - znającym warunki w których
odbiorcą - znającym warunki w których
żyje.
żyje.
Komunikacja ma charakter
Komunikacja ma charakter
asymetryczno – wspomagający,
asymetryczno – wspomagający,
tzn.jeden formułuje pytania, drugi na
tzn.jeden formułuje pytania, drugi na
nie odpowiada.
nie odpowiada.
Prewencja i promocja
Prewencja i promocja
zdrowia
zdrowia
Warunki skutecznej e
Warunki skutecznej e
dukacj
dukacj
i:
i:
właściwe relacje między edukatorem
właściwe relacje między edukatorem
a edukowanym (relacja lekarz-
a edukowanym (relacja lekarz-
pacjent)
pacjent)
właściwa komunikacja lekarz
właściwa komunikacja lekarz
-pacjent
-pacjent
Prewencja i promocja
Prewencja i promocja
zdrowia
zdrowia
Profilaktyka
Profilaktyka
-
-
wszelkie działania
wszelkie działania
mające na celu zmniejszenie
mające na celu zmniejszenie
zachorowalności i umieralnośc
zachorowalności i umieralnośc
i
i
poprzez przeciwdziałanie chorobom
poprzez przeciwdziałanie chorobom
oraz ich skutkom.
oraz ich skutkom.
Prewencja i promocja
Prewencja i promocja
zdrowia
zdrowia
Rodzaje
Rodzaje
profilaktyki:
profilaktyki:
I - rzędowa
I - rzędowa
–
–
(sytuacja braku
(sytuacja braku
choroby)
choroby)
podejmujemy wówczas
podejmujemy wówczas
działania mające na celu zapobieganie
działania mające na celu zapobieganie
wystąpieniu choroby poprzez promocję
wystąpieniu choroby poprzez promocję
zdrowia i odpowiednią opiekę medyczną
zdrowia i odpowiednią opiekę medyczną
(np. szczepienia ochronne)
(np. szczepienia ochronne)
Prewencja i promocja
Prewencja i promocja
zdrowia
zdrowia
Rodzaje
Rodzaje
profilaktyki:
profilaktyki:
II – rzędowa
II – rzędowa
–
–
działania mające na celu
działania mające na celu
w
w
ykrycie choroby lub jej czynników ryzyka
ykrycie choroby lub jej czynników ryzyka
przed pojawieniem się objawów
przed pojawieniem się objawów
lub
lub
obniżenie wpływu czynników ryzyka u osób,
obniżenie wpływu czynników ryzyka u osób,
u których te czynniki są obecne (badania
u których te czynniki są obecne (badania
przesiewowe:
przesiewowe:
pomiar ciśnienia tętniczego,
pomiar ciśnienia tętniczego,
badania poziomu c
badania poziomu c
h
h
o
o
lesterol
lesterol
u
u
)
)
Prewencja i promocja
Prewencja i promocja
zdrowia
zdrowia
Rodzaje
Rodzaje
profilaktyki:
profilaktyki:
III – rzędowa
III – rzędowa
–
–
działania podejmowane
działania podejmowane
wobec osób chorych
wobec osób chorych
w celu
w celu
zmniejsz
zmniejsz
enia
enia
jej
jej
skutk
skutk
ów
ów
dla pacjent
dla pacjent
a i
a i
zapobiega
zapobiega
nia
nia
powikłaniom
powikłaniom
prowadzącym do
prowadzącym do
ograniczeni
ograniczeni
a
a
sprawności pacjenta
sprawności pacjenta
lub skracającym życie.
lub skracającym życie.
Prewencja i promocja
Prewencja i promocja
zdrowia
zdrowia
Skuteczność działań
profilaktycznych
zależy od:
znajomości przez lekarza aktualnych
zaleceń profilaktycznych
poznania pacjenta
kompetentnego stosowania wiedzy
w sposób zindywidualizowany
Prewencja i promocja
Prewencja i promocja
zdrowia
zdrowia
Podstaw
Podstaw
ę
ę
skuteczn
skuteczn
ości
ości
działań
działań
p
p
rofilaktycznych
rofilaktycznych
stanowi
stanowi
:
:
ukierunkowanie
ukierunkowanie
pracy lekarskiej
pracy lekarskiej
na działania
na działania
profilaktyczne
profilaktyczne
korzystanie z
korzystanie z
wiedzy na temat przeszłości
wiedzy na temat przeszłości
zdrowotnej pacjenta i jego obciążeń rodzinnych
zdrowotnej pacjenta i jego obciążeń rodzinnych
oraz społecznych w zakresie zdrowia
oraz społecznych w zakresie zdrowia
prowadzenie
prowadzenie
dokumentacji medycznej
dokumentacji medycznej
(
(
kartoteki
kartoteki
) w sposób
) w sposób
ukierunkowan
ukierunkowan
y
y
na
na
problemy profilaktyki
problemy profilaktyki
Prewencja i promocja
Prewencja i promocja
zdrowia
zdrowia
Priorytety
Priorytety
w profilaktyce zdrowotnej
w profilaktyce zdrowotnej
:
:
ustalenie jakie działania profilaktyczne są
ustalenie jakie działania profilaktyczne są
najważniejsze i poinformowanie o tym pacjentów.
najważniejsze i poinformowanie o tym pacjentów.
Wybierając tematy dot.
Wybierając tematy dot.
p
p
rofilaktyki należy wziąć
rofilaktyki należy wziąć
pod uwagę najczęstsze przyczyny
pod uwagę najczęstsze przyczyny
zachorowalności i zgonów ( która ze zmian
zachorowalności i zgonów ( która ze zmian
spowodowałaby największe obniżenie ryzyka
spowodowałaby największe obniżenie ryzyka
śmierci w ciągu 10 lat).
śmierci w ciągu 10 lat).
Profilaktyka i promocja zdrowia
Profilaktyka i promocja zdrowia
Włączenia do działań z zakresu
Włączenia do działań z zakresu
profilaktyki i promocji zdrowia
profilaktyki i promocji zdrowia
pozostałych członków zespołu
pozostałych członków zespołu
praktyki
praktyki
Prewencja i promocja
Prewencja i promocja
zdrowia
zdrowia
Zlecanie zadań z zakresu
Zlecanie zadań z zakresu
profilaktyki personelowi jest
profilaktyki personelowi jest
skuteczne pod warunkiem
skuteczne pod warunkiem
:
:
Przygotowania merytorycznego
Przygotowania merytorycznego
członków zespołu ( szkolenia)
członków zespołu ( szkolenia)
Właściwej organizacji czasu pracy ( na
Właściwej organizacji czasu pracy ( na
prowadzenie szkoleń potrzebny jest
prowadzenie szkoleń potrzebny jest
czas)
czas)
Prewencja i promocja
Prewencja i promocja
zdrowia
zdrowia
Prewencja chorób
Prewencja chorób
to działania mające na
to działania mające na
celu podtrzymywanie i wzmacnianie
celu podtrzymywanie i wzmacnianie
zdrowia jednostki, prowadzące do
zdrowia jednostki, prowadzące do
zmniejszenia zachorowalności i
zmniejszenia zachorowalności i
umieralności.
umieralności.
Prewencja i promocja
Prewencja i promocja
zdrowia
zdrowia
Motywowanie pacjenta do zmiany
Motywowanie pacjenta do zmiany
dotychczasowego stylu życia:
dotychczasowego stylu życia:
w
w
yjaśnienie konieczności
yjaśnienie konieczności
dokonania
dokonania
zmian i zachęcenie do poszukiwania
zmian i zachęcenie do poszukiwania
zdrowszego stylu życia
zdrowszego stylu życia
p
p
omoc w realizacji powziętych celów
omoc w realizacji powziętych celów
stabilizowanie nowo uzyskanych
stabilizowanie nowo uzyskanych
zachowań zdrowotnych
zachowań zdrowotnych
Zapobieganie chorobom
Zapobieganie chorobom
Promocja zdrowia
Promocja zdrowia
Profilaktyka
Profilaktyka
Różnica między profilaktyką
Różnica między profilaktyką
a promocją zdrowia
a promocją zdrowia
wg Lopez-
wg Lopez-
Fernandez
Fernandez
Prewencja i promocja
Prewencja i promocja
zdrowia
zdrowia
Przykłady działań związanych zarówno
Przykłady działań związanych zarówno
z promocją zdrowia i z profilaktyką:
z promocją zdrowia i z profilaktyką:
Szczepienia ochronne
Szczepienia ochronne
Aktywność fizyczna
Aktywność fizyczna
Prawidłowe odżywianie
Prawidłowe odżywianie
Prewencja i promocja
Prewencja i promocja
zdrowia
zdrowia
Ocena stylu życia jednostki
Ocena stylu życia jednostki
:
:
korzystne uwarunkowania
korzystne uwarunkowania
niekorzystne uwarunkowania
niekorzystne uwarunkowania
Prewencja i promocja
Prewencja i promocja
zdrowia
zdrowia
Cel:
Cel:
1) Wzmocnienie korzystnych
1) Wzmocnienie korzystnych
uwarunkowań
uwarunkowań
2) Zmiana niekorzystnych
2) Zmiana niekorzystnych
uwarunkowań
uwarunkowań
Prewencja i promocja
Prewencja i promocja
zdrowia
zdrowia
Modyfikacja stylu życia:
Modyfikacja stylu życia:
Proces zmiany nawyków
Proces zmiany nawyków
Utrzymanie zmian
Utrzymanie zmian
Różne metody oddziaływania
Różne metody oddziaływania
Prewencj
Prewencj
a
a
Promocja
Promocja
Punkt
Punkt
wyjścia
wyjścia
Choroba
Choroba
Zdrowie
Zdrowie
Cel
Cel
Unikanie
Unikanie
Wzmacniani
Wzmacniani
e
e
Prewencja i promocja
Prewencja i promocja
zdrowia
zdrowia
Różne metody oddziaływania
Różne metody oddziaływania
Prewencj
Prewencj
a
a
Promocja
Promocja
Punkt
Punkt
wyjścia
wyjścia
Choroba
Choroba
Zdrowie
Zdrowie
Cel
Cel
Unikanie
Unikanie
zagrożeń
zagrożeń
Wzmacniani
Wzmacniani
e motywacji
e motywacji
Prewencja i promocja
Prewencja i promocja
zdrowia
zdrowia
Różne metody oddziaływania
Różne metody oddziaływania
Prewencj
Prewencj
a
a
Promocja
Promocja
zmiana
zmiana
nawyków
nawyków
+++
+++
+++
+++
utrzymanie
utrzymanie
zmiany
zmiany
+
+
+++
+++
Prewencja i promocja
Prewencja i promocja
zdrowia
zdrowia
Negatywny odbiór profilaktyki
Negatywny odbiór profilaktyki
–
–
pokazywanie zagrożeń, straszenie,
pokazywanie zagrożeń, straszenie,
odmawianie sobie przyjemności
odmawianie sobie przyjemności
Prewencja i promocja
Prewencja i promocja
zdrowia
zdrowia
Skłonienie społeczeństwa do
Skłonienie społeczeństwa do
zwiększenia
zwiększenia
aktywności ruchowej i zaniechania
aktywności ruchowej i zaniechania
palenia
palenia
tytoniu spowodowałoby zmniejszenie
tytoniu spowodowałoby zmniejszenie
śmiertelności z powodu chorób układu
śmiertelności z powodu chorób układu
krążenia o 10 %
krążenia o 10 %
Prewencja i promocja
Prewencja i promocja
zdrowia
zdrowia
„
„
Lekarz w przyszło
Lekarz w przyszło
ś
ś
ci nie b
ci nie b
ę
ę
dzie dawał
dzie dawał
lekarstw, tylko
lekarstw, tylko
nauczy pacjenta troszczy
nauczy pacjenta troszczy
ć
ć
si
si
ę
ę
o jego kondycj
o jego kondycj
ę
ę
zarówno ciała, jak i
zarówno ciała, jak i
ducha, dba
ducha, dba
ć
ć
o diet
o diet
ę
ę
i zapobiega
i zapobiega
ć
ć
chorobom”
chorobom”
T. Edison
T. Edison
Prewencja i promocja
Prewencja i promocja
zdrowia
zdrowia
Znacznie lepiej jest zapobiega
Znacznie lepiej jest zapobiega
ć
ć
chorobie
chorobie
niż j
niż j
ą
ą
leczyć, podobnie jak lepiej jest
leczyć, podobnie jak lepiej jest
zawczasu przewidzieć burz
zawczasu przewidzieć burz
ę
ę
i ratować si
i ratować si
ę
ę
przed nią,
przed nią,
niż być przez nią porwanym”
niż być przez nią porwanym”
Berbard Ramzzini (1653-1714)
Berbard Ramzzini (1653-1714)
Prewencja i promocja
Prewencja i promocja
zdrowia
zdrowia
Każda
Każda
wizyta pacjenta w gabinecie
wizyta pacjenta w gabinecie
l
l
e
e
karskim jest okazj
karskim jest okazj
ą
ą
do promocji
do promocji
zdrowia
zdrowia