Konflikty w północnej 

Konflikty w północnej 

Afryce i saharyjskiej 

Afryce i saharyjskiej 

po 1990r.

po 1990r. 

Autor: Mateusz Wójcik kl.4te2

Afryka Północna (1)

• Obszar:strefa śródziemnomorska 

państw afrykańskich od Egiptu po 
Maroko, dolina Nilu do Asuanu, 
Cyrenajka i Trypolitania, góry 
Atlas 

• Języki:

a) rodzina semito-chamicka

 

- gałąź semicka (arabski)
- gałąź berbero-libijska (m.in. 
  szauja, rifeni)
- gałąź egipska (koptyjski – 

jęz.    liturgiczny)

Afryka Północna (2)

 

Główne ludy:

• Arabowie – nazwa obejmująca 

wszystkich potomków przybyszów z 

Płw. Arabskiego oraz miejscową 

ludność, która zarabizowała się już w 

średniowieczu; ok. 120 mln; 

Wyróżnia się 3 najważniejsze grupy 

ludności arabskiej:
- mieszkańców miast, gł. kupców i 

rzemieślników, luźne związki z 

dawną org. plemienną;
- osiadłych rolników; 
- koczowniczych pasterzy – 

Beduinów, trad. struktura 

plemienna
Arabowie są wyznawcami islamu 

sunnickiego.

 

Afryka Północna (3)

• Berberzy  -  autochtoniczna, 

biała 

ludność 

Afryki 

Pn., 

obecnie 

w 

większości 

zarabizowana.  Do  dziś  swoją 

odrębność  zachowują  m.in. 

Kabylowie  z  pn.  Algierii  (2,5 

mln). Budują oni char., niegdyś 

obronne  budowle  na  szczytach 

wzgórz, 

słyną 

z 

pięknej 

ceramiki i biżuterii. 
W  Maroku  najbardziej  znanymi 

Berberami  są  Szulukowie, 

Rifeni  i  Silha,  znani  m.in.  z 

budowy  obronnych  wiosek  - 

ksary,  oraz  ufortyfikowanych 

spichlerzy obronnych – agadir.
Zdecydowana większość 

Berberów wyznaje islam 

sunnicki.

 

Afryka Północna (4)

• Koptowie - potomkowie 

dawnych Egipcjan, ok. 5 mln, 
są chrześcijanami, mieszkają 
gł. W miastach pn. Egiptu. 
Język koptyjski, będący 
kontynuatorem egipskiego, 
był jęz. potocznym od ok. I w 
p.n.e. do podboju arabskiego, 
potem zakazany, wymarł w 
XV-XVI w. Do dziś używany 
jako język liturgiczny Kościoła 
koptyjskiego, pismo 
koptyjskie jest alfabetyczne i 
wywodzi się z greckiego z 
dodaniem 7 liter. 

Sahara (1)

• Obszar: Sahara – największy 

obszar pustynny świata (7-9 mln 

km

2

) obejmujący znaczna część 

terytorium Egiptu, Sudanu, Libii, 

Czadu, Nigru, Mali, Mauretanii, 

Maroka, Algierii, Tunezji.

•  Języki:

a) rodzina semito-chamicka
 

- gałąź semicka (arabski)

- gałąź berbero-libijska 

  

(m.in. tamaszek)
b) rodzina nilo-saharyjska

 

- języki saharyjskie 
  (m.in. kanuri, tebu)
- języki chari-nilowe     

  

(m.in. nubijski)

Sahara (2)

Główne ludy:
• Arabowie – dzielą się, tak jak 

w Afryce Pn., na ludność 
osiadłą i koczowniczą. 
Najbardziej znani są Maurowie, 
czyli biali mieszkańcy 
dzisiejszej Mauretanii (niegdyś 
odrębni, społ. klasowe, dziś 
silnie zarabizowani), oprócz 
nich liczne plemiona 
koczownicze (m.in. 
Halalijczycy, Szaambowie, 
Regibat) i półkoczownicze. 

Sahara (3)

•  Berberowie – liczne grupy 

zamieszkujące od Mauretanii 
po Libię, m.in.:

• Mzabici – ok. 60 tys., bardzo 

konserwatywna (religia i 
obyczaje) grupa zamieszkująca 
7 miast warownych w ouedzie 
M’Zab. Sa to Ibadyci (odłam 
muzułmańskiej sekty 
charydżytów) – ednogamia, 
kupcy, rzemiosło (tkactwo); 

• Zenetowie – rolnicy z  oaz 

zachodniej Sahary, sprowadzili 
tam palmę daktylową. 

Sahara (4)

• Tuaregowie – ok. 900 tys., jęz. 

tamaszek (forma pisana – 

tifinagh), niegdyś hodowla 

wielbłądów, handel transsaharyjski 

i rozboje, obecnie życie osiadłe lub 

półosiadłe, choć nadal silne są 

tradycje koczownicze. Większość 

wyznaje islam, ale nadal trwałe są 

liczne przedislamskie cechy kultu., 

np. matrylineaż. Hierarchiczna 

struktura społeczna pokrywająca 

się z wewnętrznym zróżnicowaniem 

rasowym: 1) „biała arystokracja” 

(imharen), 2) ich wasale – wolni 

Tuaregowie (imraden), 3) wolni, lecz 

pogardzania rzemieślnicy z silną 

domieszką negroidalną (inaden), 

dawni niewolnicy (iklanen) oraz 

wyzwoleńcy (iderfanen).

Sahara (5)

• Haratyni- prawdopodobnie 

pierwotni, czarni mieszkańcy 

Sahary, oazy pd. Maroka i pd. 

Sahary, rolnicy i kopacze studni;

• Teda (Tubu, Tibu) – śr. Sahara, pn. 

Czad i Niger, ok.. 400 tys., gorliwi 

muzułmanie, koczownicy i rolnicy, 

uważają się za „białych”

•  Nubijczycy – wsch. Sahara, pogr. 

Egiptu i Sudanu, ok. 1,2 mln, 

rolnicy, niegdyś poddani egipscy, z 

licznymi domieszkami negryckimi i 

semickimi, dawniej chrześcijanie,  

dziś wyłącznie  muzułmanie

• ludy kordofańskie - trudne do 

sklasyfikowania, wynik mieszania 

się Nubijczyków z Arabami

Sahara (6)

• Charakterystyka regionu:  

peryferia współczesnych państw 

afrykańskich, liczne konflikty z 

grupami etnicznymi mieszkającymi 

na obrzeżu pustyni, konflikt o Saharę 

Zachodnią (Regibat-Polisario), 

Mauretania – Maurowie vs. 

Wolofowie, rebelia tuareska, konflikty 

w Czadzie i Sudanie (Darfur) – rząd 

chartumski utożsamiany z 

muzułmańskimi ludami pustyni 

usiłuje narzucić dominację 

mieszkańcom południa, w większości 

animistom i chrześcijanom

• Postępujący stopień asymilacji 

kultury arabskiej, język arabski 

językiem państwowym, bezwzględna 

dominacja islamu, konflikty arabsko-

berberyjskie.