Sahara

 

 

Pustynią nazywa się rozległy, 

bardzo suchy obszar. Na 

„prawdziwej pustyni” spada 

przeciętnie poniżej 250mm  

opadów rocznie.Poziom 

opadów różni się znacznie w 

poszczególnych latach i jest 

trudny do przewidzenia

 

 

Największa, gorąca pustynia na Ziemi, 

Położona w północnej Afryce, rozciąga się od Oceanu Atlantyckiego 

na zachodzie po 

Morze Czerwone na wschodzie, na obszarze 

5700 km, od północy ograniczona jest górami Atlas i wybrzeżem 

Morza Śródziemnego. Rozciągłość południkowa to 2000 km. 

Sahara pokrywa prawie całą powierzchnię takich państw jak 

Mauretania, Sahara Zachodnia, Algieria, Libia, Egipt, Sudan, Czad, 

Niger i Mali. 

Obejmuje ona również niewielki skrawek Maroka i południe 

Tunezji. 

Powierzchnia Sahary wynosi około 9 mln km

2

, 

tylko o 1 mln km

2

 mniej niż powierzchnia Europy. Zajmuje prawie 

jedną trzecią kontynentu afrykańskiego.

 

 

Najważniejsze czynniki kształtujące krajobraz Sahary to:

-gwałtowne zmiany temperatury pomiędzy dniem i nocą;

-częste, suche, gorące wiatry

-sporadyczne, ulewne deszcze

   

Sahara jest bezwątpienia jednym z najgorętszych miejsc 

świata. Temperatury dochodzą nawet do 50°C. W ciągu roku 

jest tu około 100 dni z temperaturą powyżej 40 ºC. Najwyższą 

temperaturę powietrza na ziemi, 58ºC, zanotowano 

właśnie tutaj. Było to w 1922 w Aziziyah w Libii. 

 

 

        

Osiemdziesiąt procent powierzchni Sahary zajmują monotonne równiny 

żwirowe, jałowe płaskowyże skalne, wysuszone szczyty górskie i 

pokłady soli, z daleka wyglądające jak jeziora. Największą powierzchnię 

(70-80%) zajmują na Saharze pustynie kamieniste, nazywane również 

pustyniami skalistymi (hamada), występujące powszechnie w górach 

Sahary (Ahaggar, Tibesti, Atbaj) oraz na wyżynach.

     Na obszarze Sahary występują wszystkie znane typy pustyń, wyróżniane 

zarówno ze względu na rodzaj budującego je materiału: 

- pustynie kamieniste (hamada), 

- żwirowe (serir), 

- piaszczyste (erg) 

- ilaste (sebka), 

Jak i ukształtowanie powierzchni: 

- pustynie górzyste (górskie), 

- wyżynne 

- nizinne.

 

 

Wydmy mogą osiągać nawet 150 m wysokości. Zdaniem 

wielu, najpiękniejsze znajdują się w Maroku.

  Piaszczyste wzniesienia usypane przez wiatr nazywają się wydmami. Wyróżniamy wiele typów 

wydm. Zależą one od ilości piasku, stałości kierunku wiatrów i rozwoju roślinności na 

danym obszarze. 

      Są to: wydmy gwiaździste, wydmy sierpowe, wydmy kopulaste, czy wydmy paraboliczne. 

Ich nazwy nawiązują bezpośrednio do kształtów. Nazwy wydm mogą też nawiązywać do ich 

położenia względem kierunku wiatrów. Sejfy albo wydmy podłużne biegną równolegle 

względem kierunku wiatru. Wydmy poprzeczne to grzbiety ustawione do niego prostopadle.

 

 

Wydmy tworzą się  

 tam,gdzie wiatr naniósł warstwy piasku.Ulegają 

one nieustannemu przemieszczaniu się.

 

 

Prawie 25% Sahary jest pokryta przez góry. Wysokie 

masywy górskie zajmują środkową część Sahary. Są 

to góry Tibesti, Ahaggar i Air. Najwyższy szczyt 

Emi Koussi ma aż 3415 m n.p.m i znajduje się na 

terytorium Czadu. W zimie jest pokryty śniegiem.

 

 

 

Latem promienie słoneczne prażą tam niemiłosiernie. W ciągu 

dnia grunt nagrzewa się jak patelnia, a temperatura powietrza 

przekracza 40

o

C. Dodatkowo często wieje silny suchy wiatr 

niosący piasek lub pył. Dla organizmu ludzkiego są to warunki 

bardzo trudne do zniesienia. Zimą temperatura powietrza w 

dzień wynosi około 20

o

C, ale nocą może spaść poniżej 0

o

C.

 Na pustyniach, gdzie deszcze należą do rzadkości, a ilość wód 

wsiąkających w grunt jest niewielka, rzadko spotykamy stale 

płynące strumienie. Większość to strumienie okresowe. Ich 

koryta określamy nazwą Arroyo. Na Saharze, wody rzadkich, 

ulewnych deszczy utworzyły wąskie wąwozy, zwane wadi. Dna 

wadi są zwykle suche, lecz po burzach wąwozy wypełnia woda, 

co nazywamy zalewem strumieniowym. Innym elementem 

krajobrazu pustynnego są wyschnięte koryta rzeczne – tak 

zwane uedy. Można także spotkać wyschnięte jeziora, na 

których dnie gromadzi się sól. 

 

 

W wyjątkowo trudnych warunkach pustynnych 

żyje wiele doskonale przystosowanych zwierząt

 Antylopa ADAKS zamieszkuje ergi.Szerokie 

kopyta pozwalają jej łatwiej poruszać się po 

piaszczystym podłożu.Nigdy nie pije wody, lecz 

czerpie ją ze zjadanych roślin.

 

 

Lis pustynny –FENEK rozprasza nadmiar ciepła 

poprzez swe ogromne uszy.

 

 

Na Saharze żyją 

również skoczki 

pustynne i 

skorpiony.

 

 

Zwierzęciem najlepiej przystosowanym do 

warunków pustyni jest wielbłąd jednogarbny-

DROMADER

 

 

Dromader ma szerokie kopyta 

połączone fałdem skórnym, 

zamykające się nozdrza i grube 

futro, a doskonale rozwinięty 

system termoregulacji 

dostosowuje temperaturę jego 

ciała do chłodu pustynnej nocy i 

żaru w ciągu dnia.Wielbłąd 

dobrze znosi odwodnienie 

organizmu, aż do 40%.

 

 

OAZY

Większość mieszkańców pustyni żyje w  oazach. 

To miejsca na pustyni, gdzie woda leży płytko pod powierzchnią gruntu. 

Ziemia może tu być dość żyzna, a woda zapewnia wegetację roślinom. 

Uprawia się tam zboże, a w ogródkach można spotkać drzewka 

brzoskwiniowe, pomarańczowe, cytrynowe i charakterystyczną palmę 

daktylową, bez której nie obejdzie się żadna oaza. Oazy zawsze były i 

nadal są miejscem odpoczynku dla karawan przemierzających wielkie 

połacie pustyni. 

 

 

Daktylowiec 

jest podstawową rośliną uprawną w 

oazach. Daktyle, owoce palm daktylowych są podobne do 

wydłużonej śliwki, rosną w kiściach o wadze 5-7kg

 

 

 

Daktyle  

są ważnym produktem eksportowym państw 

saharyjskich.Z prasowanych soczystych ,owoców wyciska 

się miód daktylowy, a z suszonych otrzymuje się mąkę.

 

 

Ze względu na bardzo ciężkie warunki do życia szacuje się, że na całym obszarze Sahary 

mieszka około 4 mln ludzi. Najwięcej na obszarze Mauretanii, Sahary Zachodniej, Algierii, 

Libii i Egiptu. Największym miastem na Saharze jest stolica Mauretanii – Nouakchott 

(ponad 880 00 mieszkańców), usytuowana nad Oceanem Atlantyckim. 

Głównymi mieszkańcami oaz są Arabowie. Jest to naród pochodzenia semickiego 

zamieszkujący od czasów starożytnych Półwysep Arabski. Najczęstszym wyznaniem wśród 

Arabów jest islam sunnici, ale jest również wielu szyitów oraz chrześcijan. Często uznaje 

się Arabów, nie za jeden naród, ale za wspólnotę kulturową.

 Zanikającym sposobem życia jest pasterstwo koczownicze. Tak żyją Tuaregowie i Berberowie. 

Berberowie mówią językami berberyjskimi, należącymi do rodziny języków semito – 

chamickich. Ich religią jest islam chardżycki. Tuaregowie to koczowniczy lud w Mali, 

Nigerii i na Saharze – Algieria, Maroko. Mówią językiem berberskim, który sami nazywają 

tamaszek i który ma stworzony przez nic alfabet. Są muzułmanami.

Mieszkańcy Sahary

 

 

   W drugiej połowie XX wieku życie ludzi 

w wielu krajach położonych w strefie 
pustyń odmieniła ropa naftowa. W Arabii 
Saudyjskiej, Zjednoczonych Emiratach 
Arabskich, Kuwejcie, Libii i innych 
krajach arabskich wyrosły szyby naftowe.