Drogi odprowadzające mocz

• Mocz jest wytwarzany w nerkach w procesie 

ciągłym. Mocz spływa z ujścia cewki zbiorczej, 
znajdującego się na szczycie piramidy 
nerkowej, do kielichów mniejszych, i dalej, 
poprzez kielichy większe, do miedniczki 
nerkowej. Stąd, drogą moczowodów, 
transportowany jest do pęcherza moczowego. 

• Uryna, płyn wytwarzany w nerkach i wydalany 

z organizmu, zawierający produkty przemiany 
materii bezużyteczne lub szkodliwe dla ustroju.

• Dobowa ilość moczu wydalanego przez 

zdrowego człowieka waha się od 600 do 2500 
ml. Zależy ona od wielu czynników, m.in. ilości 
spożytych płynów i temperatury otoczenia

 

 

1. Tętnica nerkowa doprowadza do nerki krew z mocznikiem, 

nadmiarem wody oraz innymi zbędnymi i szkodliwymi substancjami. 

2. Krew z mocznikiem, nadmiarem wody oraz zbędnymi i szkodliwymi 

substancjami dostaje się do warstwy korowej kłębuszków 
nerkowych. 

3. W kłębuszkach nerkowych następuje filtrowanie krwi. 
4. W kanalikach nerkowych następuje resorpcja moczu pierwotnego - 

czyli wchłonięcie z moczu pierwotnego do krwi cennych substancji 
(glukozy, witamin, soli mineralnych, wody). 

5. Z kanalików nerkowych wypływa mocz ostateczny i wpada do 

kanalików zbiorczych. 

6. Z miedniczek nerkowych mocz przedostaje się do moczowodów. 
7. Moczowodami mocz spływa do pęcherza moczowego. 
8. Przez cewkę moczową mocz jest wydalany na zewnątrz organizmu. 

Powstawanie moczu

 

 

Powstaje z kielichów nerkowych. Kielich 

nerkowy obejmuje zazwyczaj dwie 

lub trzy brodawki, które wpuklają się 

w kielich 

Kielichy bez wyraźnej granicy 

przechodzą w miedniczkę nerkową i 

są położone w zatoce nerkowej

W rejonie wnęki miedniczka przechodzi 

w moczowód.

Miedniczka nerkowa ma zmienny kształt 

i jest spłaszczona w kierunku 

przednio-tylnym 

Ściana miedniczki i kielichów nerkowych 

zbudowana jest z trzech warstw:

a) Błony zewnętrznej ( utworzona przez 

luźną tkankę łączna)

b) Błony środkowej ( składająca się z 

włókien mięśniowych gładkich)

c) Błony śluzowej ( pokrytej nabłonkiem 

przejściowym dróg moczowych)

Miedniczka nerkowa

 

 

Jest parzystym tworem, o długości około 30 

cm .     Ma zmienne światło- od jednego do 
dziesięciu milimetrów. Łączy nerki z 
pęcherzem moczowym. Podobnie jak nerki 
położony jest poza otrzewną. Jego ścianę 
stanowią trzy ściśle związane ze sobą 
warstwy :

a) błona zewnętrzna ( zespala tkanka łączną 

wiotką moczowód z otoczeniem.)

b) błona mięśniowa ( odpowiedzialna jest za 

przesuwanie moczu w kierunku pęcherza 
moczowego)

c) błona śluzowa 

Moczowód

 

 

• Błona mięśniowa rytmicznie się kurczy - ruchy perystaltyczne 

moczowodu, występujące co 15 do 60 sek. ( częstotliwość 

zależy od ilości dopływającego z nerek moczu) przesuwają 

porcje moczu do pęcherza. Jest to ważne, ponieważ dzięki 

skurczom ciśnienie moczu w moczowodach przewyższa 

okresowo ciśnienie w pęcherzu, co pozwala na wypełnienie go 

„do granic możliwości”. Skurcze słabną przy nadmiernie 

wypełnionym pęcherzu, natomiast w przypadku uwięźniętego w 

moczowodzie kamienia bardzo się nasilają (co jest bardzo 

bolesne dla „kamienicznika”). Perystaltykę ściany moczowodu 

wspomaga specyficzna budowa błony śluzowej - warstwy 

wewnętrznej. 

• Śluzówka jest nie tylko tkanką odporną na drażniące (inne 

tkanki) działanie moczu, ale też tworzy fałdy pomagające 

zamknąć światło moczowodu w czasie skurczu. 

• Unaczynienie pochodzi od gałązki tetnicy nerkowej i tętnicy 

biodorwej wewnętrznej

Budowa moczowodu

 

 

Jest magazynem moczu, opróżnianym w 

miarę potrzeb. Leży w miednicy 

małej, schowany za spojeniem 

łonowym. Oczywiście taką wielkość 

(małej cytryny) ma pusty pęcherz. 

Wypełniony może pomieścić około 

700cm3 moczu! Tak możemy go 

obciążać w sytuacjach trudnych (dla 

nas), zazwyczaj opróżniamy go 

jednak wcześniej- przy objętości 250-

350cm3 płynu. A w sytuacjach 

krytycznych może się w nim zmieścić 

dużo więcej, nawet ponad dwa litry 

moczu.

Podobnie jak nerki i moczowody, 

pęcherz leży zaotrzewnowo, a 

otaczające tkanki pozwalają na jego 

względne przemieszczanie, związane 

ze zmianami objętości. 

Pęcherz moczowy

 

 

• Od dołu pęcherz u kobiet przylega do przepony moczowo-

płciowej i pochwy u mężczyzn do gruczołu krokowego.

• Od tyłu do pęcherza moczowego przylega u mężczyzn 

odbytnica, u kobiet zaś pochwa i macica.

• Od tyłu i góry pęcherz moczowy pokrywa otrzewna ścienna, 

która u mężczyzn przechodzi na odbytnice i wytwarza 

zagłębienie odbytniczo-pęcherzowe u kobiet zaś 

przechodzi na macice i tworzy zagłębienie pęcherzowo-

maciczne

• W pęcherzu moczowym wyróżnia się :
a) Dno - położone w dolnej części
b) Trzon – zakończony szczytem pęcherza ( ze szczytu pęcherza 

w kierunku pępka biegnie więzadło pępkowe pośrodkowe)

• Unaczynienie pochodzi od tetnicy biodrowej wewnętrznej
• Unerwienie – splot pęcherzowy

Pęcherz moczowy

 

 

Jest pozostałością omoczni z rozwoju płodowego, 

stabilizuje położenie pęcherza moczowego

Więzadło pępkowe pośrodkowe

 

 

• Ściana pęcherza 

moczowego zbudowana 

jest z trzech warstw: 

zewnętrznej, mięśniowej i 

śluzowej. Również i tu błona 

śluzowa tworzy fałdy. Fałdy 

śluzówki znajdujące się w 

miejscu ujścia 

moczowodów do pęcherza 

dodatkowo zapobiegają 

cofaniu się moczu do 

moczowodów między 

kolejnymi skurczami 

perystaltycznymi. 

Budowa ściany pęcherza moczowego

 

 

• Błona śluzowa - tworzy fałdy, nie ma ich tylko w trójkącie pęcherza 

leżącym między ujściami moczowodów a ujściem cewki moczowej 
Fałdy te wygładzają się w miarę wypełniania się pęcherza. Błonę 
śluzową pokrywa nabłonek wielorzędowy przejściowy. 

• Błona mięśniowa – tworzy wiele pasm mięśniowych 

przebiegających w trzech warstwach : podłużnej, okrężnej i skośnej.

Mięśnie te tworzą mięsień wypieracz moczu.
Z włókien okrężnych w okolicy ujścia cewki moczowej powstaje 

mięsień zwieracz pęcherza 

Zwieracz pęcherza jest stale napięty i zapobiega wypływowi moczu. 

Nie jest podległy naszej woli i działa tylko na drodze odruchowej. 

Mięsień ten jest wspierany przez mięsień zwieracz zewnętrzny 

cewki moczowej

• Błona zewnętrzna – utworzona przez tkankę łączną 

pokrywającą

Budowa

 

ściany pęcherza moczowego

 

 

Aparat moczowy 

męski

A – aorta 

V – żyła główna dolna

1 – nerki 

2 – tętnica biodrowa  wspólna

3 – żyła biodrowa wspólna

4 – moczowód

5 – nasieniowód

6 – pęcherzyk nasienny 

7 – stercz oraz (poniżej) cześć 

błoniasta cewki moczowej

8 – gruczoły opuszkowo-

cewkowe (Cowpera)

9 – opuszka cewki moczowej 

10 – odnoga ciała jamistego 

11 – część gąbczasta cewki 

moczowej

12 – żołądź prącia

13 – dół łódkowaty cewki 

moczowej 

 

 

• U mężczyzn otrzewna z 

pęcherza przechodzi ku 

tyłowi na przednią 

powierzchnię odbytnicy, 

wyścielając w tym miejscu 

zagłębienie odbytniczo-

pęcherzowe 

• Dno pęcherza spoczywa na 

gruczole krokowym 

(prostata). Nieco powyżej 

do tylno-dolnej powierzchni 

pęcherza moczowego 

przylegają pęcherzyki 

nasienne. 

• Cewka moczowa ma 

długość 20 cm, przechodzi 

przez gruczoł krokowy, a 

następnie wzdłuż prącia, by 

zakończyć się ujściem 

zewnętrznym. 

Różnice w budowie cewki moczowej 

między kobietami a mężczyznami

• U kobiet otrzewna z 

górnej powierzchni 

pęcherza moczowego 

przechodzi na przednią 

powierzchnię macicy, 

przy czym powstaje 

zagłębienie 

pęcherzowo – 

maciczne 

• Dno pęcherza spoczywa 

na trójkącie moczowo – 

płciowym, zatem pęcherz 

leży niżej niż u mężczyzn. 

• Ku tyłowi od pęcherza 

znajduje się macica i 

górny odcinek pochwy. 

Cewka moczowa ma 3 do 

4 cm. 

 

 

Drogi wyprowadzające mocz zaczynają się w kielichach 

mniejszych miedniczki nerkowej, na szczycie każdej z 
piramid nerkowych. Mocz moczowodami spływa do 
pęcherza, gdzie jest magazynowany. Specyficzna 
budowa ścian moczowodów i pęcherza pozwala na 
czynne transportowanie moczu, zapobiega cofaniu się 
go w stronę nerki, gwarantuje dużą pojemność 
magazynową oraz umożliwia efektywne opróżnianie 
pęcherza. Skupiska włókien warstwy mięśniowej tworzą 
przeszkody zapobiegające ciągłemu wypływowi moczu. 
Dzięki temu mocz nie zalega w pęcherzu a jednocześnie 
pęcherz opróżnia tylko się raz na jakiś czas. 

Podsumowanie