CHOROBY WIEKU
PODESZŁEGO
POSTĘPOWANIE
PIELĘGNACYJNE
mgr Elżbieta Grygorowicz
CHOROBY WIEKU
PODESZŁEGO
POSTĘPOWANIE
PIELĘGNACYJNE
mgr Elżbieta Grygorowicz
MIAŻDŻYCA TĘTNIC
Jeden z najistotniejszych procesów
starzenia się organizmu,
prowadzący do narastającego zwężenia i
stwardnienia naczyń, spowodowany przez
gromadzenie się złogów na wewnętrznej
stronie ich ścian.
Następstwem jest upośledzenie ukrwienia
narządów i w konsekwencji
zaburzenie metabolizmu ustroju
W przypadku zajęcia procesem
miażdżycowym tętnic mózgowych może
wystąpić stan otępienny.
MIAŻDŻYCA TĘTNIC MÓZGOWYCH
OBJAWY
ZABURZENIA PAMIĘCI – szczególnie znaczne upośledzenie
pamięci krótkotrwałej
ZABURZENIA ORIENTACJI – w czasie i w przestrzeni,
w zaawansowanych przypadkach nierozpoznawanie
również bliskich osób i znanych sytuacji
NIEPOKOJU, zwłaszcza w nocy, zaburzenia snu, stanów
lękowych i stanów pobudzenia
UTRATY ELASTYCZNOŚCI, zdolności koncentracji
i dostosowywania się lub szybko występującego
wyczerpania
Podwyższenia ciśnienia krwi, zawrotów głowy, mroczków przed
oczami, szumu w uszach, upośledzenia wzroku
Zaburzenia afektu w postaci obniżenia nastroju, wzmożonej
pobudliwości nerwowej, zubożenia emocjonalnego z
charakterystyczną ckliwością, płaczliwością, narzekaniami,
niekontrolowanym śmiechem
Utrata wyczucia sytuacji i zanik zahamowań obyczajowych,
ochłodzenie powiązań międzyludzkich , niebezpieczeństwo
prób samobójczych
STANY OTEPIENNE
U OSÓB W PODESZŁYM WIEKU
U osób w podeszłym wieku obok cech otępienia
rozpoznaje się mózgowy zespół
psychoorganiczny. Główne przyczyny uszkodzenia
mózgu tego typu to:
Niedobór tlenu w mózgu w następstwie zaburzenia
metabolizmu OUN, np. w miażdżycy tętnic mózgowych
Uszkodzenie toksyczne, np. w razie uzależnienia od
alkoholu
Zanik mózgu, np. w otępieniu starczym typu
alzheimerowskiego, albo w otępieniu wielozawałowym
OTĘPIENIE OSTRE – przeważnie jest następstwem
ostrego incydentu chorobowego i ustępuje po
wyleczeniu choroby podstawowej
OTĘPIENIE PRZEWLEKŁE – uwarunkowane czynnikami
psychosocjalnymi, falujący przebieg, znaczne wahania
nasilenia dezorientacji
OPIEKA NAD CHORYM W STANIE
OTEPIENNYM
Dokładna obserwacja i kontrola funkcji organizmu
Leczenie i profilaktyka zaburzeń i schorzeń; podaż
płynów, zdrowe odżywianie, ruch, sen, kontrola
konsumpcji używek i leków
Ostrożne stosowanie leków psychotropowych, mogą
pogorszyć stan osoby dementywnej
Unikanie sytuacji, zachowań wzmagających niepewność
chorego
Unikanie stresów, zbyt dużych wymagań, konieczności
pośpiechu
Unikanie nadmiernej opiekuńczości, która może
ograniczać samodzielność chorego
Pomoc w przezwyciężaniu obciążeń psychicznych
Utrzymywanie aktywności fizycznej i umysłowej,
zainteresowanie, wsparcie, akceptacja, pozytywna
komunikacja międzyludzka
CHOROBA ALZHEIMERA
Schorzenie otępienne, w którym proces niszczenia
mózgu prowadzi do zaburzeń pamięci, zdolności
myślenia i zmysłu orientacji a w dalszym przebiegu
do zmian osobowości i utraty zdolności czytania,
pisania, liczenia mówienia i rozumienia mowy,
Zmiany somatyczne to charakterystyczna sztywność
mięśni ujawniająca się trudnością w utrzymaniu
postawy ciała i chodzenia, trudności w
połykaniu, napady drgawek.
Towarzyszy nietrzymanie moczu i stolca, oraz utrata poczucia
wstydu i wstrętu
Choroba Alzhaimera jest nadzwyczajnym wyzwaniem
i stałym obciążeniem dla całego otoczenia chorego.
Ważne jest zaplanowanie okresów odpoczynku, w
którym chorym zaopiekują się inne osoby, krewni ,
przyjaciele.
UDAR MÓZGU
Nagłe upośledzenie ukrwienia mózgu wywołane przez
zmniejszenie przepływu krwi przez mózg, zamknięcie
naczynia lub krwotok mózgowy.
W przebiegu udaru pojawiają się objawy porażenne i
zaburzenia świadomości z towarzyszącymi zaburzeniami
mowy
Niedowład, początkowo wiotki, następnie spastyczny,
obejmuje zawsze jedną połowę ciała
PIELĘGNACJA
w ostrym okresie choroby konieczny jest pobyt w szpitalu
Ułożenie chorego i zmiana pozycji ułożeniowych jako
profilaktyka odleżyn
Wystarczająca podaż pokarmów i płynów, ostrożność w
czasie jedzenia (mięśnie połykowe objęte procesem
porażennym)
Pielęgnacja jamy ustnej
Ćwiczenia i uruchamianie chorego, zmierzające do
przywrócenia samodzielności
TARCZYCA
Procesy starczej inwolucji nie zmieniają
wielkości tarczycy (stałe wymiary
4x2,5x2cm), zwiększają natomiast:
Ilość międzypęcherzykowej tkanki łącznej
Liczbę makro i mikroguzków
Z wiekiem zmniejsza się przemiana i klirens
tyroksyny
Ulega przedłużeniu półokres trwania T4 (5 dni
u dzieci, 6 dni u dorosłych i 9 dni u 80 - latków)
Konwersja T3 do T4 przebiega wolniej,
osłabiają ją także choroby, leki, błędy w
odżywianiu
Poziom T3 może być więc obniżony przy
prawidłowym a nawet podwyższonym w
nadczynności tarczycy stężeniu T4
Aktywność metaboliczna T3 znacznie
przekracza siłę działania T4
W starości stosunek T4 do T3 wynosi
5:1, w młodości natomiast 15:1
Tarczyca wychwytuje jod wbudowany w
do cząsteczki α-tyroksyny
Dobowe zapotrzebowanie na jod wynosi
150 – 200 mikrogramów
W Polsce występuje niedobór jodu ,
powodując zmniejszenie ilości
hormonów tarczycy na obwodzie,
stymulacji TSH, łagodnego
kompensacyjnego przerostu gruczołu i
powstawania wola
Obraz kliniczny nadczynności tarczycy w
starszym wieku:
Utrata energii, zmęczenie, zanik mięsni i osłabienie
siły mięśniowej
Rzadko pobudliwość, pobudzenie
psychomotoryczne, poty, upośledzona tolerancja
wysokiej temperatury otoczenia
2/3 chorych ma objawy zastoinowej niewydolności
serca, przy nieskutecznym leczeniu dekompensacji
krążenia, poprawa dopiero po wdrożeniu leczenia
przyczynowego
Najczęstszy, niecharakterystyczny objaw to
napadowe lub utrwalone migotanie przedsionków,
nierzdko bez tachycardii
Niemal stałym objawem jest depresja z
upośledzeniem funkcji poznawczych, zmniejszeniem
masy ciała, jadłowstrętem
Częściej niż biegunki występują przewlekłe zaparcia
ZASADY POSTĘPOWANIA:
Osłabienie pacjenta, depresja, zanik
mięśni i wyniszczenie sugerują
obecność nowotworu
Nie powinno się wdrażać postępowania
diagnostycznego z preparatami jodu
w środkach cieniujących
zanim zbada się czynność
hormonalną tarczycy
Przyczyną błędu diagnostycznego może
być zwiększone stężenie tyroksyny
występujące w ostrych stanach
zaburzeń psychicznych. Zaburzenie
mija po kilku tygodniach.
NIEDOCZYNNOŚĆ TARCZYCY:
Występuje u ok.. 10 % całego społeczeństwa
Obraz kliniczny hipotyreozy starczej nie różni
się od młodzieńczej, choć objawy w starości
mylnie przypisywane są wiekowi podeszłemu
W obrazie klinicznym dominuje: osłabienie,
bladość, szorstkość i suchość skóry, wypadanie
włosów które tracą połysk i miękkość
Chorzy skarżą się na zmęczenie, ziębnięcie,
senność, uporczywe zaparcia stolca, bóle i
parestezje kończyn, kurcze mięśni
Występują zaburzenia równowagi typu
móżdżkowego, zaburzenia koordynacji ruchów
Powolny sposób mówienia, ochrypły i matowy głos
W EKG niski woltaż załamków, zwolniony rytm
zatokowy, występuje niedokrwistość i
cholesterolemia
LECZENIE I ZASADY
POSTĘPOWANIA:
Leczenie niedoczynności tarczycy polega
na substytucyjnym
stosowaniu TYROKSYNY L, jest
trudne, wymaga doświadczenia i ogromnej
ostrożności
Rozpoznanie nadczynności tarczyce jest
możliwe tylko wtedy gdy pamięta się o jej
postaci apatycznej
Zbyt rygorystyczne podejście do tego co jest
normą a co patologią może być
przyczyną błędnej oceny stężenia hormonów
Leczenie farmakologiczne chorób tarczycy
wymaga szczególnej ostrożności
CUKRZYCA TYPU II
U podłoża cukrzycy typu II leżą
następujące zjawiska:
Osłabienie reaktywności komórek
docelowych, głownie mięsni szkieletowych,
ale także hepatocytów; podwyższony
poziom glukozy we krwi
Upośledzenie wydzielania insuliny
w komórkach beta trzustki
Podwyższenie poziomu glukozy we krwi
zależne między innymi od zmniejszonej
skuteczności insuliny i upośledzenia
transportu glukozy
Nasilenie powstawania glukozy w wątrobie
w procesach glukoneogenezy i
glikogenezy
Zarówno hiperglikemia jak i
hiperinsulinemia są źródłem
zagrożeń
HIPERGLIKEMIA:
Rozwój mikroangiopatii, zwłaszcza w
małych tętniczkach i naczyniach
włosowatych nerek i siatkówki
HIPERINSULINEMIA:
Nasila syntezę kwasów tłuszczowych i
osłabia procesy lipolizy, pośrednio
przyczyniając się do
zwiększonej krzepliwości krwi
PRZEBIEG CUKRZYCY W STAROŚCI:
NAJCZĘSTSZE OBJAWY:
Osłabienie, zmęczenie
Senność, depresja, bóle głowy, rzadziej
pocenie się jako skutki podwyższonego
poziomu insuliny i epizodycznej
hipoglikemii
Kurcze mięśni szkieletowych, jako skutek
zaburzeń wodno-elektrolitowych
Nagłe osłabienie wzroku, jajko skutek
zmiennego napięcia soczewki
Czyraki, świąd sromu, skóry, nieraz jako
skutek grzybicy
Odwodnienie, śpiączka hipermolalna
Późne powikłania sercowo-naczyniowe i
sercowo-mózgowe następstwa miażdżycy
OBJAWY, KTÓRE MOGĄ
WYSTĘPOWAĆ:
Pragnienie i polidypsja
Cukromocz, nawet gdy glikemia
przekracza 200 mg/% (11,1 mmol/l)
Chudnięcie
Ketoza, ketonuria
POWIKŁANIA PÓŹNE- SKUTKI
SKUTKI MIKROANGIOPATII:
Symptomy retinopatii: zaburzenia widzenia ze
współistniejącą cukrzycową zaćmą i/lub jaskrą
Objawy nefropatii: białkomocz, wzrost
kreatyninemii, uporczywe nadciśnienie tetnicze
Skargi na stopy: bóle, ziębnięcie, ochłodzenie
i bladość skóry,zmiany bakteryjno –
grzybicze, ogniska martwicy, niewyczuwalne
tętno na tętniocy grzbietowej stopy i
podkolanowej
PRZEWLEKŁE ZAKAŻENIA DRÓG
MOCZOWYCH
BÓLOWE MONONEUROPATIE NERWU
UDOWEGO, ŁOKCIOWEGO
POLINEUROPATIE: zaburzenia czucia,
objawy „skarpetek”, „rękawiczek”,
„niespokojnych nóg”, niedowłady, bóle
SYMPTOMY NEUROPATII
AUTONOMICZNEJ : niedociśnienie
pionizacyjne, zespół wazo-wagalny,
naprzemienny wielomocz / skąpomocz,
„sztywna tachycatrdia spoczynkowa”,
zaburzenia połykania, gastropareza,
napadowe biegunki, zwłaszcza
nocne(enteropatia)
POWIKŁANIA:
Ciężkim powikłaniem jest hipermolalne
odwodnienie, prowadzące do ŚPIĄCZKI
NIEKETONOWEJ
Ilość krążącej we krwi insuliny jest dostateczna
aby zapobiec kwasicy, ale nie chroni chorego
przed hiperglikemią przekraczającą nieraz 700 mg/
%
Skutkiem tego jest wielomocz osmotyczny z utratą
dużej ilości wody, glukozy a z czasem sodu, wstrząs
hipowolemiczny i mocznica przednerkowa
Śpiączka, która kończy się śmiercią, u połowy
chorych jest poprzedzona objawami
niecharakterystycznymi, przyczyną załamania może
być: naciek lub martwica stopy, lub zakażenie dróg
moczowych
LECZENIE, KONTROLA
METABOLICZNA
Koniczność wprowadzenia zmian w odżywianiu
i trybie życia
DO NAJCZĘŚCIEJ POPEŁNIANYCH BŁĘDÓW
NALEŻĄ:
Straszenie pacjentów powikłaniami choroby,
zdenerwowanie przyczynia się do wzrostu
glikemii
Narzucanie zbyt wielu rygorów jednocześnie
i ostrzeganie przed sutkami
naruszenia dyscypliny, bez wcześniejszej
oceny indywidualnych możliwości chorej osoby
Udzielanie ogólnikowych, ale trudnych do
zapamiętania informacji, zaniechanie dłuższej,
uspokajającej rozmowy, wspólnego
poszukiwania rozwiązań, znalezienia źródeł
pomocy
MOLALNOŚĆ OSOCZA:
MOLALNOŚĆ OSOCZA
KONTROLUJE SIĘ WG WZORU:
mmol/kg H2O =
aktualny poziom sodu x 2 + stężęnie
glukozy + stężenie mocznika
Norma = 290 – 300 mmol/kg H2O
Norma = 290 – 300 mmol/kg H2O
CHOROBY I ZABURZENIA
CZYNNOŚĆI UKŁADU
POKARMOWEGO
ZMIANY INWOLUCYJNE:
Zaburzenia czynności autonomicznego układu
nerwowego, zanik zwojów nerwowych Auerbacha
zaopatrujących mięśnie gładkie przełyku
Zanik mięśni gładkich żołądka, przełyku, jelit
Zaburzenia motoryki przełyku, żołądka, jelit
Spłaszczenie nabłonka błony śluzowej żołądka i
jelit, skłonność do metaplazji żołądkowej, której
ogniska bywają zasiedlane przez
HELICOBAKTER PYLORI
Niedobór laktazy i innych enzymów trawiennych,
pochodzących z nabłonka jelit i narządów
przewodu pokarmowego
Angiodysplazja polegająca na powstawaniu
naczyniaków lub przetok tętniczo-żylnych
małych naczyń
WYMIENIONE ODRĘBNOŚĆI
STRUKTURALNE I CZYNNOŚCIOWE
SĄ PRZYCZYNĄ CZĘSTSZEGO
WYSTĘPOWANIA NASTĘPUJĄCYCH
ZJAWISK, ZALICZANYCH DO PROCESÓW
CHOROBOWYCH, LUB
CO NAJMNIEJ Z POGRANICZA PATOLOGII:
Przepuklina rozworu przełykowego – 70 %
osób w wieku powyżej 70 r.ż.
Uchyłkowatość – występująca u większości
osób powyżej 70 r ż.
Polipowatość jako stan przedrakowy
DOLICHOCOLON; obniżenie, poszerzenie,
wydłużenie jelita grubego
Zaparcia stolca
Krwawienia – w postaci czarnych stolców gdy
pochodzą z górnych odcinków pp, jasnej krwi
gdy źródłem krwawienia są nisko położone
guzy nowotworowe, duże polipy lub uchyłki,
lub „podkrwawiania” krwią ciemnoczerwoną z
powodu dysplazji naczyniowej
BÓL I INNE DOLEGLIWOŚCI:
Choremu zwykle trudno jest określić
umiejscowienie i promieniowanie bólu
Zdarza się, że nawet procesy zgorzelinowe
ściany jelita spowodowane zapaleniem
uchyłka lub zakrzepem tętnicy krezkowej,
przebiegają bez objawów otrzewnowych, z
niewielkim pobolewaniem brzucha
Wśród przyczyn leżących poza układem
pokarmowym w geriatrii wymienia się
powikłania polekowe, naczyniowe
pochodzenie dolegliwości, depresję, inne
czynniki psychiczne oraz wymienione
wcześniej anomalie związane z
wiekiem
ZABURZENIA POŁYKANIA -
DYSFAGIA
Mogą być skutkiem:
uchyłku gardłowo-przełykowego Zenkera,
umiejscowionego głęboko na tylnej ścianie
Następstwem upośledzenia czynności
ruchowej przełyku
Zwężenia organiczne o charakterze
nowotworowym
Ropień
Niedobór żelaza lub wit. B12
Zmiany w szyjnym odcinku kręgosłupa
Porażenie opuszkowe i rzekomoopuszkowe
Parkinsonizm
Tętniak aorty
PUSTE ODBIJANIA I WZDECIA
Należą do częstych skarg, zmiany
inwolucyjne uzasadniają ich występowanie
Nawyki sprzyjające aerofagii, np. rozmawianie
w czasie pośpiesznie spożywanego
posiłku
Pasożyty przewodu pokarmowego (lamblioza) i
Helicobacter pylori
Niedobór soków trawiennych
Przyczyną wzdęć są często zmiany w okrężnicy
Dolegliwość te często są somatyczną maską
depresji
W przypadku raka trzustki depresję
rozpoznaje
się u ponad 50% pacjentów
ZGAGA
Może mieć związek z zarzucaniem
treści z dwunastnicy do
żołądka i z żołądka do
przełyku, uszkodzenia błony śluzowej
żołądka i zmian zapalnych przełyku
Chorzy skarżący się na zgagę
odczuwają kwaśny niesmak w jamie
ustnej
Osłabienie mięśni nierzadko jest
powodem niedomykania wpustu
WYMIOTY
Występują w przebiegu większości chorób przewodu
pokarmowego, zwłaszcza górnego odcinka
Występują w wielu patologicznych procesach nie
związanych ani funkcją ani strukturą z układem
pokarmowym
Zdarza się, że chorzy wymiotami nazywają
odpluwanie śliny lub prowokowanie zwracania treści
pokarmowej wyrażające protest w sytuacji
konfliktowej
Często występują w przebiegu depresji
Przyczyną jadłowstrętu, nudności i wymiotów może
być większość leków, często glikozydy naparstnicy
Obfite, cuchnące, z resztkami dawno spożytych
pokarmów, są skutkiem zastoju w żołądku,
osłabionego opróżniania żołądka
Przejściowe zaleganie pokarmu w żołądku może być
wywołane zaburzeniami wodno-elektrolitowymi,
zakażeniem, itp.
NIEREFLUKSOWE ZAPALENIE
PRZEŁYKU:
Występuje niekiedy u ciężko
chorych, leczonych
antybiotykami,kortykosteroidami
lub cytostatykami
czynnikiem wywołującym są
pleśniawki (Candida albicans) lub
wirusy (Herpes)
Krwawienia i krwotoki z górnego
odcinka p.p.
w geriatrii występują 20-30 x częściej
Najczęściej wrzody żołądka i opuszki XII-
cy, żylaki przełyku lub dna żołądka,
nadżerki, rak żołądka,
Przewlekłe niezauważone podkrwawianie
z dziąseł, lub wrodzona skaza
naczyniowa
Krwawienia w jamie ustnej są nieraz
pierwszym objawem ostrej białaczki
szpikowej
Krwawienia z dolnego odcinka:
angiodysplazje w jelicie cienkim,
obturacje naczyń krezki, uchyłki, guzy
krwawnicowe, rak, polipy, szczelina
odbytu
OPORY WYCZUWANE W JAMIE
BRZUSZNEJ:
W badaniu palpacyjnym są nieraz
mylnie interpretowane:
Rozpoznanie guza nowotworowego w
przypadku stwierdzenia bolesnego,
tętniącego oporu pochodzącego od
poszerzonej lub krętej aorty brzusznej
Rozpoznanie guza w przypadku zalegania
mas kałowych w części wstępującej jelita
grubego, esicy albo innego odcinka
okrężnicy
Rozpoznanie guza, gdy wypełniony pęcherz
moczowy wystaje ponad spojenie łonowe,
a opiekunowie chorego pytani
o diurezę odpowiadają „dużo”(co wynika z
częstej zmiany podkładów, pieluch)
Choroba refluksowa
Jest skutkiem zarzucania zawartości
żołądka do przełyku
Może być przyczyną zapalenia
przełyku przebiegającego z palącym
bólem za mostkiem, zwłaszcza w
pozycji leżącej
Niesmak w jamie ustnej
Bóle nadbrzusza
Odbijania
Dysfagia
Wymioty
Przepuklina rozworu
przełykowego
Stwierdzana u 70 % chorych po 70 rż.
W większości nie powoduje objawów
patologicznych
Schorzenie to nieraz jest przyczyną bardzo
dramatycznych dolegliwości,
naśladujących:
Zawał mięśnia sercowego
Często współistnieją:
Bóle
Nadżerki
Krwawienia i krwotoki
Martwica uwięźniętej tkanki
Przełyk Barreta
Przebiega z objawami zapalenia
Owrzodzeniami
Bliznowatymi lokalnymi zwężeniami
PREDYSPONUJE DO RAKA
U podłoża choroby leży metaplazja nabłonka
w dolnej części przełyku: miejsce płaskiego
wielowarstwowego zajmuje nabłonek
walcowaty
Występują bóle uniemożliwiające jedzenie,
zgaga, utajone krwawienia, nieraz stany
gorączkowe, wyniszczenie
Wrzód żołądka
Zwany często ischemicznym, wymaga
różnicowania z rakiem,
Z wiekiem wzrasta czestość występowania
w błonie śluzowej żołądka Helicobacter
pylori
Ma swoją specyfikę, powstaje zwykle jako
następstwo zwiększonej wrażliwości błony
śluzowej i zmniejszenia jej właściwości
obronnych
Przeważnie jest umiejscowiony wysoko w
trzonie, ma wygląd kraterowaty
Często przebiega bezobjawowo, ale goi się
długo
Rozpoznanie:
Badanie endoskopowo – bioptyczne
Wziernikowanie ma nieocenioną wartośćw
rozpoznawaniu chorób żołądka, opuszki dwunastnicy,
odbytnicy i esicy, oraz jamy otrzewnowej
Endoscopia umożliwia bezpośrednią wzrokową ocenę
odcinka przewodu pokarmowego, pobranie materiału
do badań, wykonanie cholangio-pankreatografii
wstecznej, usunięcie polipów, zahamowanie
krwawienia metodą elektrokoagulacji lub
laseroterapii.
Badanie ultrasonograficzne
Badanie radiologiczne – achlazja, rozstrzeń i
zwężenie, przepukliny rozworu przełykowego
Badanie bakteriologiczne – najczęściej metodą
serologiczną
Leczenie:
Uregulowanie trybu życia i sposobu odżywiania
Spożywanie małych objętościowo posiłków,
w odstępach kilkugodzinnych, 4 – 6 x
dziennie
Pokarmy świeże, niewskazane picie bardzo
gorących płynów, ograniczenie przypraw,
dokładne przeżuwanie kęsów
Wyeliminowanie bezsenności, pośpiechu,
zdenerwowania lub zmęczenia
W achlazji i skurczu przełyku znajdują
zastosowanie nitraty i leki blokujące kanał
wapniowy
W refluksie żołądkowym leki poprawiające
motorykę p.pok.
Zapalenie przełyku może wymagać
zastosowania antybiotyku, w zapaleniu
refluksowym leki osłaniające, hamujące
czynność wydzielniczą
Lecznie stazy żołądkowej albo
gastroparezy zależy od przyczyn, leczenie
przyczynowe
Wrzód żołądka leczy się tradycyjnie, goi
się co najmniej kilka tygodni, ustąpienie
dolegliwości nie stanowi kryterium
wyleczenia, zagrożenie krwotokiem może
być znacznie większe:
Ranitydyna lub famotydyna 300 mg wieczorem
Leki blokujące pompę protonową Omeprazol
20 mg/dobę
Leki osłaniająco – zobojętniające Magnosil,
Gealcid