NOWOTWORY UKŁADU MOCZOWEGO

Nowotwory ukł.moczowego
mogą być:

Łagodne

Złośliwe

- pierwotne

- przerzutowe (rak drugiej nerki,

sutka, płuca, chłoniaki)

Nowotwory łagodne

Naczyniakomięśniakotłuszczak

(angiomyolipoma)

Włókniaki, naczyniaki, tłuszczaki

Gruczolaki

- brodawkowaty

- oncocytoma

- gruczolak niedojrzały

- guczolakowłókniak

Nowotwory łagodne cd.

Gruczolak brodawkowaty i

oncocytoma są potencjalnie

złośliwe; guzy powyżej 3cm

powinny być leczone operacyjnie

Nowotwory złośliwe – rak
nerki

2-3% wszystkich nowotworów

2 razy częściej u mężczyzn

Występowanie wzrasta z wiekiem,

średni wiek chorych 60 lat

Rak nerki

Czynniki sprzyjające

Genetyczne:

- może występować rodzinnie

- u 40% osób z zespołem von Hippla-

Lindaua

2. Nabyte wielotorbielowate

zwyrodnienie nerek (dotyczy chorych

dializowanych >10 lat) – 30 razy

częściej !

Rak nerki

(czynniki sprzyjające)

4. Palenie papierosów

5. Otyłość z nadciśnieniem

tętniczym, zwłaszcza u kobiet

6. Narażenia zawodowe:

węglowodory aromatyczne, kadm,

azbest

Rak nerki

Podział:

Nerkowokomórkowy (jasnokomórkowy)

– 75-85% raków nerki, wywodzi się z

komórek cewki proksymalnej

Brodawkowy (chromofilny) – 15%

również z kom. cewki proksym.

Chromofobny – 5%, najlepiej rokuje

Z cewki zbiorczej – rzadki

Niesklasyfikowany

Rak nerki

Szerzy się przez ciągłość oraz drogą

limfatyczną. Objawy kliniczne

pojawiają się po 2-5 latach rozwoju

nowotworu.

Daje przerzuty do płuc, wątroby,

nadnercza, kości i węzłów chłonnych.

Rak nerki

Często wykrywany przypadkowo lub zbyt późno

– długo bezobjawowy. U 1/3 chorych w

momencie rozpoznania są przerzuty odległe

Klasyczna triada objawów (triada Virhowa):

guz wyczuwalny przez powłoki

ból w okolicy lędźwiowej

krwiomocz

występuje obecnie rzadko i świadczy o dużym

zaawansowaniu choroby

Rak nerki

(objawy)

65% ma krwinkomocz lub

okresowy bezbolesny krwiomocz

Możliwe bóle kolkowe, jeśli w

drogach moczowych powstają

skrzepy

Rak nerki

(objawy)

Cechą charakterystyczną raka nerki jest

wnikanie w światło naczyń żylnych – żyły

nerkowej, żyły czczej dolnej

Czop nowotworowy może sięgać do

prawego przedsionka !

Wrastanie w światło żył utrudnia powrót

żylny i może spowodować żylaki

powrózka nasiennego

Rak nerki

(objawy)

Typowe dla raka nerki są różne, mało

charakterystyczne objawy ogólne,

związane z produkcją hormonów przez guz:

hiperkalcemia – parathormon

policytemia – erytropoetyna

nadciśnienie tętnicze – renina

zespół Stauffera – dysfunkcja wątroby

niespowodowana przerzutami, po

nefrektomii ustępuje u 70% chorych.

Utrzymywanie się lub nawrót rokuje źle.

Rak nerki - rozpoznanie

Podstawowym badaniem w rozpoznaniu

guzów nerek jest

USG

. Wykrywa 80%

bezobjawowych guzów; zmiany od

1,5cm średnicy.

Obraz USG nie jest charakterystyczny,

zmiany mogą być hipo-, hiper-, jak i

izoechogenne.

USG ważne również dla oceny układu

żylnego.

Rak nerki – rozpoznanie

wykrywa guzy 0,5-1cm. Ocenia:

zaawansowanie zmian

wielkość guza

naciek nowotworowy w układzie żylnym

powiększenie węzłów chłonnych

zajęcie wątroby

Typowy obraz: lity guz ulegający

wzmocnieniu po podaniu kontrastu

Rak nerki - rozpoznanie

Angiografia nerkowa

–

unaczynienie guza:

przed embolizacją t.nerkowej

celem zmniejszenia masy guza

jako przygotowanie do resekcji

dużego guza

Rak nerki - rozpoznanie

MRI

– wykonuje się w razie trudności

diagnostycznych lub uczuleniu na

jodowe środki kontrastowe

dla oceny przerzutów do nadnercza

Scyntygrafia

– przy podejrzeniu

przerzutów do kości

RTG

klatki piersiowej oraz

mózgowia – ocena przerzutów

Rak nerki - rozpoznanie

Wykrycie zmiany litej, której nie można

jednoznacznie zakwalifikować jako

łagodnej jest wskazaniem do

nefrektomii. Przy podejrzeniu

przerzutów można pobrać materiał do

badania hist.-pat. z ogniska

przerzutowego.

Nie pobiera się materiału

tkankowego z guza nerki

Rak nerki – leczenie

Nefrektomia radykalna

– usunięcie

nerki z guzem, torebką tłuszczową,

powięzią nerkową, nadnerczem oraz

regionalnymi węzłami chłonnymi.

W przypadku nacieku

nowotworowego w układzie żylnym

wykonuje się trombektomię.

Rak nerki – leczenie

Nefrektomia oszczędzająca

–

usunięcie guza z pozostawieniem

niezmienionej części nerki. Tylko gdy:

guz <4cm w górnym lub dolnym

biegunie

są wskazania do zachowania tej nerki

(guz obustronny, jedyna nerka)

Rak nerki – leczenie

Embolizacja tętnicy nerkowej

jako przygotowanie do nefrektomii

lub zabieg paliatywny

Chemioterapia i immunoterapia

jako leczenie uzupełniające

Rak nerki – leczenie

Rak nerki może ulec spontanicznej

regresji – nawet w przypadku

istnienia przerzutów (mechanizmy

immunologiczne).

Rak nerki – leczenie

W 5-10% następuje wznowa – konieczna

kontrola USG co 6-12 miesięcy po

nefrektomii całkowitej przez 5 lat, a po

nefrektomii całkowitej 2 razy częściej.

Rokowanie – 5 lat przeżywa około 60%

chorych; z przerzutami – mniej niż

20%.

Rak pęcherza moczowego

Nowotwór złośliwy z nabłonka

przejściowego dróg moczowych.

Po raku stercza – drugi co do częstości

nowotwór ukł. moczowo-płciowego

2-3 razy częściej u mężczyzn

80% u osób powyżej 60 roku życia

głównym czynnikiem ryzyka jest

palenie tytoniu

Rak pęcherza moczowego
- objawy

1. Masywny krwiomocz, często ze skrzepami

Krwiomocz może być bezbolesny, ale jeżeli

skrzepy zablokują odpływ moczu, wystąpi

silny ból nad spojeniem łonowym i w okolicy

lędźwiowej.

2. Częstomocz

3. Bolesne parcie na mocz

4. Guz w okolicy nadłonowej – zaawansowany

5. Wodonercze – jeśli guz nacieka ujście

moczowodu

Rak pęcherza moczowego
- rozpoznanie

Cystoskopia z pobraniem wycinków do

bad.hist.-pat.

Jeśli nie uwidoczniono makroskopowych

zmian błony śluzowej – cytologia moczu

Ponadto:

USG

Urografia

TK j.brzusznej i miednicy

Rak pęcherza moczowego
- leczenie

CHIRURGICZNE

Zmiany powierzchowne –

przezcewkowa radykalna

elektroresekcja (TURT), następnie

leczenie uzupełniające u chorych

obciążonych ryzykiem nawrotu

(dopęcherzowe podawanie

szczepionki BCG lub cytostatyku)

Rak pęcherza moczowego
- leczenie

2. Radykalna cystektomia

U kobiety dodatkowo: macica, jajowody,

jajniki, cewka moczowa

U mężczyzny – prostata, pęcherzyki

nasienne, część cewki moczowej

Celem odprowadzenia moczu wykonuje się

rekonstrukcję pęcherza moczowego z

wyizolowanego odcinka jelita grubego lub

wszczepia moczowody do izolowanej pętli

jelita cienkiego

Rak pęcherza moczowego
- leczenie

3. W procesie rozsianym wydłużenie

przeżycia można uzyskać radio- lub

chemioterapią

30% ryzyko nawrotu – w 1. roku cystoskopia

i USG co 3 miesiące

Rokowanie: 5 lat przeżywa mniej niż 50%

(wg innych danych ok.70%)

Rak gruczołu krokowego

Nowotwór złośliwy z obwodowej strefy

gruczołu krokowego. 90% - rak gruczołowy.

częściej powyżej 50 rż, zachorowalność

rośnie z wiekiem

Czynniki ryzyka:

predyspozycja genetyczna – jeśli chorował

krewny I st. – ryzyko 2 razy większe, jeśli 2

lub więcej krewnych I st. – 5-10 razy

większe

wiek

Rak gruczołu krokowego -
objawy

Przy miejscowym zaawansowaniu choroby

brak objawów lub jak w łagodnym

rozroście gruczołu krokowego:

częstomocz

naglące parcie na mocz

nykturia

wąski strumień moczu

uczucie niepełnego opróżnienia pęcherza

sporadycznie krwinkomocz

Rak gruczołu krokowego -
objawy

W fazie rozsiewu (najczęściej

przerzuty do kości):

bóle kostne

objawy ucisku na rdzeń kręgowy

Rak gruczołu krokowego -
objawy

Per rectum:

Niejednorodny guz, obszary

stwardnień i guzki

25-35% guzów jest niebadalnych

palpacyjnie

Rak gruczołu krokowego -
badania

Wzrost stężenia swoistego antygenu

sterczowego PSA (u 85%) oraz

zwiększony odsetek wolnego PSA

(>25% całkowitego)

Rak gruczołu krokowego

Rak stercza często powstaje wieloogniskowo,

a jego obraz mikroskopowy jest

niejednorodny, zawiera obszary różniące się

wyglądem komórek i architekturą tkanki.

Poszczególne obszary mogą mieć różny

stopień złośliwości histologicznej. Aby

zwiększyć prawdopodobieństwo wykrycia

komórek nowotworowych i ustalić stopień

złośliwości konieczne jest pobranie wielu

wycinków.

Rak gruczołu krokowego

W stadium bezobjawowym wskazaniem

do biopsji jest najczęściej wzrost PSA,

czasem badanie per rectum.

Nie zaleca się rutynowego

wykonywania badań przesiewowych

w kierunku raka gruczołu krokowego.

Rak gruczołu krokowego –
ocena zaawansowania

Per rectum

TRUS – ultrasonografia

przezodbytnicza

RTG kl.p. i scyntygrafia kośćca dla

oceny przerzutów

Rak gruczołu krokowego -
leczenie

Zależy od zaawansowania choroby oraz wieku i

stanu ogólnego chorego

Leczenie radykalne – gdy rak ograniczony

wyłącznie do stercza, a spodziewany czas

przeżycia nie krótszy niż 10 lat

- radykalna prostatektomia – całkowite

usunięcie stercza z pęcherzykami

nasiennymi oraz węzłami chł. Wskaźnikiem

radykalności jest spadek PSA do poziomu

nieoznaczalnego po ok.. 3 tyg. od operacji

- radioterapia

Rak gruczołu krokowego –
leczenie

2. Leczenie zachowawcze

- hormonalne – w celu wyeliminowania

endogennych androgenów i zablokowania

receptorów androgenowych. Może być

stosowane przed leczeniem radykalnym,

ale najczęściej ma charakter paliatywny.

Stosuje się:

- wycięcie jąder

- kastrację farmakologiczną

(antyandrogeny)

Rak gruczołu krokowego –
leczenie

Leczenie zachowawcze cd.

- chemioterapia – przy

hormonooporności

- napromienianie ognisk

przerzutowych w kościach

Rak gruczołu krokowego –
leczenie

Podczas hormonoterapii konieczna jest

ścisła obserwacja (co 2-3 mies.:PSA, FA,

per rectum) ze względu na możliwość

progresji. W razie wystąpienia progresji

można zastosować inny antyandrogen,

ew. odstawić lek hormonalny aby

wywołać „remisję z odstawienia”

Rak gruczołu krokowego –
rokowanie

Po leczeniu radykalnym 5 lat

przeżywa 70-85% chorych.

Przy terapii hormonalnej progresję

stwierdza się zwykle po 18-36

mies.

Document Outline