Nowotwory układu 

moczowego

•omawiane są wspólnie z uwagi na 

sąsiedztwo anatomiczne i 

czynnościowe, późne objawy 

kliniczne choroby (poniżej 50% 

przypadków jest rozpoznawanych 

we wczesnych stadiach zaawans.)

•różnią się taktyką i metodami 

leczenia, jak i rokowaniem

Rak pęcherza moczowego

• stanowi 3% wszystkich nowotworów 

złośliwych

• u mężczyzn występuje 4-krotnie częściej niż u 

kobiet

• najczęściej rozpoznawany jest w 7 dekadzie 

życia

• w Polsce rocznie roznaje się 3800 przypadków 

u mężczyzn, i 1000 u kobiet;

•    liczba zgonów w 2003r. odpowiednio 2000 i 

500;

Etiologia

• narażenie zawodowe na związki cheniczne (m.in. z 

grupy amin aromatycznych)

• niektóre gałęzie przemysłu (gumowy, chemiczny, 

hutniczy, gazowy)

• jest to nowotwór  tytoniozależny (częstsze 

występowanie raka o wysokiej złośliwości)

• przewlekłe stany zapalne- postacie raka 

płaskonabłonkowego u chorych zakażonych Schistosoma 

hematobium (Afryka, Azja Mniejsza)

• przebyte napromienianie miednicy 
• przewlekłe przyjmowanie cyklofosfamidu i fenacetyny 

potwierdzono na modelu zwierzęcym

Histologia i biologia

• ok. 90% wszystkich nowotworów pęcherza moczowego stanowią 

raki z komórek przejściowych (Carcinoma transitionale)

• raki płaskonabłonkowe- 8%, raki gruczołowe-  2%, ale bywają 

postaci mieszane, które winny być leczone jak raki 

przejściowokomórkowe

• 1/3 przypadków to zmiany wieloogniskowe (często z ogniskami raka 

in situ)- rokowanie w przypadkach wsółistnienia zmian inwazyjnych 

i przedinwazyjnym jest gorsze (leczenie jak postaci naciekające)

• ocena stopnia zróżnicowania G- podstawowy czynnik rokowniczy, 

obok cechy T

•    raki wysokozróżnicowane G1- 44%
•    raki średnio zróżnicowane G2 -30%
•    raki źle zróżnicowane G3-23% 
•    raki niezróżnicowane G4- 7%

Diagnostyka

• objawy kliniczne: krwiomocz, częste 

oddawanie moczu, ból i parcie na pęcherz, 

zatrzymanie moczu

• objawy zaawansowanego raka pęcherza 

moczowego: obrzęki kończyn, ból w miednicy 

i w ok. pachwin, bóle kostne

• pierwszoplanowym celem działania powinno 

być uzyskanie jak najszybsze wyjaśnienie 

charakteru zmiany za pomocą badania 

patomorfologicznego

Diagnostyka

• ocena stopnia zaawansowania lokoregionalnego: badanie 

dwuręczne, z uwzględnieniem badania per rectum i miednicy, 

cystoskopia (biopsja guza, mapping, elekroresekcja), urografia, 

usg jamy brzusznej i transrektalne (ocena przestrzeni 

pozapęcherzowej), KT (ocena m-sercowego zaawansowania i 

stanu węzłów chł.), rtg klatki piersiowej, scyntygrafia (w 

przypadkach klinicznego podejrzenia przerzutów do kości), u 

kobiet badanie ginekologiczne

• brak markerów wczesnego wykrywania jak i monitorowania 

efektów leczenia

• ocena schorzeń współisniejących
 
• ocena zaawansowania: klasyfikacja TNM

                  klasyfikacja wg Jewetta i Marshalla

Zasady leczenia

• zależą od stopnia zaawansowania guza, jego 

zróżnicowania jak i charakteru wzrostu (rak 

powierzchowny i naciekający)

• zmiany powierzchowne (Ta-T1) leczenie polega 

na zapobieganiu nawrotom i progresji (w T1G3- 

rozważana jest cystektomia, podobnie jak w Tis 

po niepowodzeniu leczenia dopęcherzowego)

•  w przypadku zmian naciekających (>T2) u 

większości chorych zalecana jest cystectomia 

(ew. częściowy zabieg), a w przypadku N+ 

konieczne jest leczenie adjuwantowe

Chirurgia

• resekcja przezcewkowa- tylko w przypadkach zmian 

powierzchownych

• częściowa resekcja pęcherza- usunięcie guza z 3 cm marginesem; 

p/wskazaniem jest głębokie naciekanie guza i wysoki stopnień 

złośliwości

• radykalne usunięcie pęcherza moczowego (cystektomia)- 

podstwawowy sposób leczenia guzów naciekających, jak również 

przy niepowodzeniach leczenia dopęcherzowego, miejscowego 

oszczędzającego i radioterapii

• w wysokospecjalistycznych ośrodkach śmiertelność nie przekracza 

1-3%, w ośrodkach o niższym standardzie i doświadczeniu 

chirurgicznym ok. 8%, a powikłania późne bakteryjne – 30% 

• wyniki radykalnej cystektomii to odpowiednio 20% i 60% 5-letnich 

i 10-letnich przeżyć

Radioterapia

• stosowana w przypadku braku zgody na 

leczenie chirurgiczne lub gdy istnieją 
p/wskazania do tego leczenia

• dawki radioterapii: 45 Gy na miednicę + 

boost na guz pęcherza do 65 Gy

• lepsze wyniki daje leczenie skojarzone 

chth+rth

• radioterapia przed- i pooperacyjna wymaga 

stosowania nowoczesnych technik leczenia

Chemioterapia

• w leczeniu radykalnym jest kojarzona z 

innymi metodami:

– dopęcherzowa (guzy powierzchowne)- BCG, 

mitomycyna, doksorubicyna, epirubicyna

• indukcyjna (20% CR, 20-45% PR)- ale 

brak wpływu na OS- MVAC, MVC, PG 

• pooperacyjna
• samodzielna ma znaczenie paliatywne

Rokowanie

• w stopniach zaawansowania 0, I, II 

odsetek 5-letnich przeżyć wynoszą 
50-70%

• w stopniu III-  20-30%, a w IV 

stopniu- przeżycia objawowe (śr. 
długość od kilku do klikunastu m-cy)

• najlepsze ośrodki uzyskują ok. 75% 

5-letnich przeżyć po cystektomii 

Rak nerki

• stanowi ok. 3% wszystkich nowotworów- rocznie 1500 

nowych zachorowań u mężczyzn i ok. 900 u kobiet

• sex ratio 2:1 (M:K), szczyt zachorowania to 6 dekada 

życia

• częstsze zachorowania u młodych osób oraz po 

wysokodawkowej chemioterapii

• ekspozycja na niektóre czynniki chemiczne: głównie 

nitrozoaminiy

• należy do grupy nowotworów tytoniozależnych
• tło genetyczne- osoby z zespołem Hippel- Lindau 

(naczyniaki siatkówki i hemangioblastoma CUN)

Histopatologia

• - ponad 90% przypadków to gruczolakoraki z komorek 

nabłonka kanalikow nerkowych; głowne typy: 

jasnokomorkowy, ziarnistokomorkowy i mięskowaty 

(wrzecionowotokomórkowy) o najgorszym rokowaniu

• - ok. 8% stanowi rak przejściowokomórkowy z nabłonka 

miedniczki

• - inne rzadkie  postacie: nerwiaki zarodkowe, chłoniaki, 

mięśniaki łagodne i gruczolaki nerki, 

hemangiopericytoma (miejscowo złośliwy)

• - przebieg i biologia nowotworu jest trudna do 

przewidywania w poszczególnych przypadkach- 

możliwość występowania samoistnych regresji

Diagnostyka

• objawy kliniczne: tylko ok ½ chorych prezentuje objawy w fazie 

choroby lokoregionalnej (ból w ok. lędźwiowej nagły, ból o 

charakterze kolki nerkowej wzdłuż moczowodów, krwiomocz u 40-

60%, obrzęki kończyn dol.), objawy ogólne (gorączka, utrata masy 

ciała), u -- ok. ½ chorych występują zespoły paranowotworowe: 

zmęczenie, niedokrwistość, poliglobulia z powodu nadprodukcji 

erytropoetyny, objawy neurologiczne, nadciśnienie tętnicze 

(nadprodukcja reniny), niewydolność wątroby

• badanie podstawowe to usg jamy brzusznej
• KT jamy brzusznej – ocenia miejscowe zaawansowanie jak i węzły 

chłonne regionalne

• MRI ocenia szczególnie przedoperacyjne wrastanie nacieku do żyły 

nerkowej i żyły czczej dolnej

• u 30% pacjentów w momencie rozpoznania istniej przerzuty odległe 

rtg klatki piersiowej i kośćca

Leczenie - chirurgia

• zasadniczym leczeniem jest leczenie chirurgiczne- 

standardowo nefrektomia radykalna (resekcja nerki 

wraz z powięzią Garota, nadnercza i gór. części 

moczowodu; limfangiektomia ma znaczenie 

diagnostyczne, nie poprawia wyników leczenia)

• częściowa nefrektomia lub wyłuszczenie guza w 

sytuacjach konieczności –obustr. Rak nerki, 

upośledzenie czynności nerki

• resekcja przerzutów odległych u chorych z powolnym 

przebiegiem choroby i pojedynczymi ogniskami

• leczenie paliatywne- embolizacja unaczynienia guza

Radioterapia

• większość ośrodków nie stosuje 

radioterapii w standardowym 

postępowaniu

• w niektórych ośrodkach stosuje się 

radioterapię uzupełniającą w razie 

przejścia nacieku poza nerkę- lecz nie 

wykazano jednoznacznie zysku takiego 

postępowania

• paliatywna radioterapia w przypadku 

przerzutów do mózgu i kości

chemioterapia

• znikoma chemiowrażliwość raka nerki- aktywność poszczególnych 

chemioterapeutyków w monoterapii to 5-6%

• u chorych z przerzutami do płuc – VBL i 5-FU
• w raku przejściowokomórkowym- M-VAC z 35% odsetkiem odpowiedzi, 

również paklitaksel z karboplatyną

• zwyczajowo hormonoterapia- progestageny do 15% odpowiedzi, tamoksyfen 

z ew. immunoterapią (wyniki nieprzekonywujące)

• immunoterapia: interferon alfa, interleukina 2- odsetek odpowiedzi do 20%, 

ale duża toksyczność, stosowane w rozsianej fazie choroby, bardzo wysokie 

koszty leczenia; w Europie zalecono stosowanie w ramach badań 

klinicznych

• nowe metody leczenia:inhibitory kinazy tyrozynowej związanej z VEGF i 

PDGF (dane z badań doświadczalnych to 70% odpowiedzi, poważne 

działania niepożądane), p/ciała monoklonalne skierowane przeciwko 

receptorom VEGF i EGF (bewacyzumab i erlotynib)

• leczenie objawowe: przeciwdziałanie kacheksji, leczenie p/bólowe

Wyniki leczenia

Duża rozbieżność w zależności 

od ośrodka – przeżycia 5-letnie

• I stop. 70-90%
• II stop. 55-70%
• III stop. 20-30%
• IV stop. do 10%

Rak gruczołu krokowego

• w Polsce rocznie jest ok. 5 tys. nowych przypadków- 

stanowi ok. 10% wszystkich nowotworów złośl. u  

mężczyzn, II-gi najczęstszy nowotwór

• wzrasta liczba zgonów  ok. 2,5% rocznie- 3 800 

zgonów rocznie

• stały wzrost wykrywalności – głównie z powodu 

szerokiej dostępności  oznaczania PSA (prostate-

specific antigen)- w 1978r. nowe zarejestrowane 

przypadki to 1752

• rozpoznawany jest zwykle po 60 r.ż., średni wiek 

chorych w chwili rozpoznania wynosi 70 lat; bardzo 

rzadki przed 50 r.ż.

Rak gruczołu krokowego

• występuje 2-krotnie częściej u osób, u których występował 

to schorzenie u krewnego w pierwszej lini; 2 zachorowania 

zwiększają ryzyko 9-krotnie

• czynniki żywieniowe: spożywanie pokarmów 

zawierających dużo mięsa i nasyconych tłuszczów, niska 

zawartość selenu i witaminy E czynniki rasowe:najczęściej 

chorują Afroamerykanie, najrzadziej przedstawiciele rasy 

żółtej w Azji południowo-wschodniej; działanie ochronne 

przypisuje się diecie z dużą zawartością soi, warzyw i 

owoców, produktów zbożowych (ogólnie dieta 

ubogotłuszczowa). 

•  znana jest również rola hormonów zarówno w rozwoju jak 

i leczeniu

Objawy

• w przypadku ograniczonego nowotworu 

do gruczołu krokowego objawu często nie 

występują

• w przypadku miejscowego zaawansowania 

pojawiają się zaburzenia w oddawaniu 

moczu (dysuria, częstomocz, osłabienie 

strumienia moczu, krwiomocz)

• w stadium rozsiewu pierwszym objawem 

są bóle kostne (przerzuty do kości) lub 

obrzęki kończyn dolnych (przerzuty do 

węzłów chłonnych)

Wczesne wykrywanie

• badanie per rectum- co rok u mężczyzn powyżej 50 roku życia
• oznaczenie poz. PSA w surowicy u mężczyzn z objawami 

dysurycznymi lub podejrzeń w badaniu per rectum

• PSA jest enzymem wytwarzanym w komórkach nabłonka  i 

wydzielanym z płynem nasiennym- w raku gruczołu 

krokowego zmienia się bariera komórkowa utrzymująca PSA 

w obrębie kanalików gruczołu i dochodzi do wzrostu poz. w 

surowicy; wzrost PSA może pojawiać się w zapaleniu i 

łagodnym przeroście prostaty; norma do 4 ng/ml

• zaleca się coroczne wykonywanie badania per rectum i 

stężenia PSA u mężczyzn po 50 r.ż.- w w razie 

nieprawidłowego wyniku jednego z tych badań biopsja 

gruczołu

Histologia

• najczęstsza postać to gruczolakorak o różnym stopniu 

zróżnicowania, co ma znaczenie rokownicze

• stopień złośliwości ocenia skala Gleasona- od 2 do 10; 

ryzyko wystąpienia przerzutów wynosi odpowiednio: G1 

(2-4 pkt)-20%; G2 (5-7 pkt)- 40%; G3 (8-10 pkt)- 75%.

• ryzyko zgonu w ciągu 15 lat w zależności od skali 

Gleasona: 2-4 pkt- ryzyko 4-7%; a w przypadku 8-10 pkt 

aż 87% u mężczyzny 55-letniego

• wyjątkowo rzadko występują guzy gruczołu o utkaniu 

raka przejściowokomórkowego- wówczas należy leczyć 

jak raka pęcherza moczowego

TNM

   T — guz pierwotny 
• Tx — nie można wypowiedzieć się co do guza pierwotnego 
• T0 — brak guza pierwotnego 
• T1 — guz niewyczuwalny per rectum i niewidoczny w badaniach obrazowych 

– T1a — stwierdzony przypadkowo w badaniach histopatologicznych i zajmuje mniej niż 5% 

ocenianej tkanki 

– T1b — jak wyżej, ale zajmuje ponad 5% ocenianej tkanki 
– T1c — stwierdzony w biopsji z powodu podwyższenia PSA 

• T2 — guz ograniczony do gruczołu krokowego 

– T2a — zajmuje mniej niż połowę 1 płata 
– T2b — zajmuje więcej niż połowę jednego płata 
– T2c — zajmuje oba płaty 

T3 — guz naciekający poza torebkę gruczołu krokowego 

– T3a — guz nacieka poza torebkę gruczołu krokowego po jednej lub obu stronach 
– T3b — guz nacieka pęcherzyki nasienne 

• T4 — guz nieruchomy, naciekający inne narządy niż pęcherzyki nasienne (szyja 

pęcherza moczowego, odbytnica, mięśnie dźwigacze odbytu, ściana miednicy) 

TNM

•

N — regionalne węzły chłonne 

– Nx — niemożliwa ocena węzłów chłonnych 
– N0 — brak przerzutów do regionalnych węzłów chłonnych 

•

N1 — obecne przerzuty w regionalnych węzłach 

chłonnych 

•

M — obecność odległych (poza węzły chłonne 

regionalne) przerzutów 

– Mx — niemożliwa ocena odległych przerzutów 
– M0 — nie ma odległych przerzutów 

•

M1 — obecne odległe przerzuty 

– M1a — przerzuty do węzłów chłonnych innych niż regionalne 
– M1b — przerzuty do kości 
– M1c — inna lokalizacja przerzutów 

Leczenie

Wybór metody leczenia opiera się 

na ocenie stopnia zaawansowania, 
wartości i dynamice wzrostu 
stężnia PSA oraz czynników 
związanych z chorym (wiek, stan 
sprawności, ew. choroby 
towarzyszące i ich leczenie)

Stopień I i II

• radykalne leczenie polega na: 

– radykalnej prostatektomii
– radykalna radioterapia

wyniki leczenia są porównywalne
•  kontrowersyjne jest wykonywanie 

limfangiektomii węzłów chł. Miednicy- należy 

podejmować indywidualnie w zależności od 

poz. PSA, wskaźnika Gleasona (przy T1, poz. 

PSA poniżej 10 ng/ml, wskaźnik Gleasona 

poniżej 7- nie należy wykonywać 

limfangiektomii)

• - hormonoterapia przedoperacyjna nie 

znajduje uzasadnienia

Stopień I i II

• pooperacyjna radioterapia w przypadkach patogicznie ocenionych jako 

T3 prowadzi do zmniejszenia częstości nawrotów miejscowych, ale w 

żadnym z badań nie wykazano korzyści w przeżyciu całkowitym- jest 

stosowana w nawrotach miejscowych choroby po leczeniu chirurgicznym

• duże znaczenie w monitorowaniu chorych po leczeniu radykalnym poz. 

PSA- po leczeniu chirurgicznym powinien wynosić 0

• radioterapia radykalna- planowana konformalnie (3D) lub przy użyciu 

techniki intensywnie modulowanej radioterapii; Dc 70 Gy (standard) i 

więcej- napromienianie z zewnątrz + ew. leczenie śródtkankowe lub w 

skojarzeniu z ablacją androgenową (poprawa kontroli miejscowych i 

rozsiewu krwiopochodnego)

• - inne metody leczenia miejscowego: brachyterapia, kriochirurgia pod 

kontrolą USG

• - niepowodzenia po radioterapii należy leczyć hormonoterapią lub 

ratunkowym leczeniem chirurgicznym

Stadium uogólnione i 

niepowodzenia

postępowanie o charakterze systemowym: hormonoterapia (leczenie 

ablacyjne):

• kastracja chirurgiczna- orchidektomia, najtańszy sposób leczenia o 

porównywalnej skuteczności i jakości życia z kastracją farmakologiczną 

– wady problemy psychologiczne i u 50% objawy hypoandrogenizmu

• antyandrogeny- flutamid, octan cyproteronu lub bikalutamid (działanie 

niepożądane: uszkodzenie wątroby, biegunki)

• supresja farmakologiczna- leki z grupy antagonistów gonadoliberyny 

(aLHRH) stosowane samodzielnie lub w skojarzeniu z antyandrogenami

• estrogeny- rzadko stosowane z uwagi na działania uboczne sercowo-

naczyniowe

• estramustyna- połączenie estrogenu z cytostatykiem o działaniu 

alkilującym- brak większej skuteczności niż inne metody leczenia 

hormonalnego, ale znaczne działania niepożądane 

Stadium uogólnione i 

niepowodzenia

• stosowane w IV st. zaawansowania i łączenie z radykalną 

radioterapią w przypadkach miejscowo zaawansowanych 

(istotne różnice w 5-letnich przeżyciach

• w leczeniu paliatywnym w IV stop. stosuje się również 

metody leczenia m-scowego: przezcewkowa resekcja 

gruczołu, paliatywna rdaioterapia miejscowa jak i na 

ogniska przerzutowe

• paliatywne leczenie z leczeniem hormonalnym zazwyczaj 

kontroluje chorobę na okres 18-24 miesięcy

• leczenie hormonalne II-giego rzutu: odstawienie 

antyandrogenu, aminoglutetymid + hydrokortyzon, 

ketokonazol + hydrokortyzon, ew. chemioterapia

Nowotwory jądra

• najczęstszy nowotwór u mężczyzn w wieku 20-40 lat
• w 2002 r. liczba nowych zachorowań to 733 

przy[adki, a liczba zgonów 99

• 25% stanowią nasieniaki, a nienasieniaki ok. 75%
• nowotwór jądra w wywiadzie zwiększa 500-krotnie 

ryzyko zachorowania- u 1-2% wyleczonych pojawia 

się guz drugiego jądra

• wnętrostwo- 20-40 krotny wzrost ryzyka, przy czym 

w 10% rozwinie się w zstąpionym jądrze

• brak danych o znaczeniu czynników środowiskowych 

i zakaźnych

Diagnostyka i klinika

• pierwszym objawem jest niebolesne 

powiększenie jądra, rzadziej wodniak jądra, bóle 

brzucha związane z powiększonymi węzłami chł. 

lub objawy związane z obecnością przerzutów 

odległych

• najważniejszym i I-szoplanowym badaniem jest 

badanie mikroskopowe całego jądra usuniętego 

drogą kanału pachwinowego- nie należy 

wykonywać biopsji igłowej

• usg jądra- pozwala rozpoznać zmianę litą, nie 

różnicuje charakteru guza

Diagnostyka i klinika

• ocena stopnia zaawansowania – badania krwi (morfologia, 

parametry wydolności nerek i wątroby, elektrolity, LDH, beta-HCG, 

alfa- fetoproteina),

•  rtg klatki piersiowej
• TK klatki piersiowe i jamy brzusznej
• TK mózgu u pacjentów z nienasieniakami i przerzutami do płuc
• drogi szerzenia: naczyniami limfatycznymi do w.chł. 

zaotrzewnowych (gł. nasieniaki), naczyniami krwionośnymi do 

płuc i innych narządów (typowe dla nienasieniaków)- u 10% 

chorych przerzuty w płucach występują bez zajęcia w.chł. 

zaotrzewnowych

• markery nowowtworowe (- HCG, AFP)- w czystych nasieniakach 

może być podwyższony poz. - HCG, w guzach nienasieniakowych 

wzrost obu markerów

TNM

T  - zaawansowania guza pierwotnego (wyłącznie pT)

– T1 – guz ograniczony do jądra, nie naciekający naczyń krwionośnych ani 

chłonnych

– T2 – naciekanie naczyń krwionośnych lub chłonnych, lub osłonki białawej 

jądra lub najądrza

– T3 – naciekanie powrózka nasiennego
– T4 – naciekanie moszny

N – regionalne węzły chłonne (zaotrzewnowe)

– N0 – regionalne węzły chłonne niepowiększone
– N1 – guz o wymiarze poprzecznym do 2 cm
– N2 – guz o wymiarze poprzecznym od 2 do 5 cm
– N3 – guz o wymiarze poprzecznym ponad 5 cm

M – przerzuty odległe

– M0 – brak przerzutów odległych
– M1 – przerzuty odlegle

Stopień zaawansowania

• I stopień zaawansowania klinicznego

– T1 – T4, N0, M0

• II stopień zaawansowania klinicznego

– II A – T1-T4, N1, M0
– II B – T1-T4, N2, M0
– II C – T1-T4, N3, M0
– II M – T1-T4, cN0, cM0, po orchidektomii utrzymuje się 

podwyższony poziom BMN

• III stopień zaawansowania klinicznego

– III A – T1 – T4, N0 – N3, M1 (pojedynczy przerzut odległy)
– III B – T1 – T4, N0 – N3, M1 (więcej niż jeden przerzut 

odległy)

Histologia

Nowotwory zawierające jeden typ utkania histologicznego :

Nasieniak (seminoma) – typowy i atypowy
Nasieniak spermatocytarny (seminoma spermatocyticum)
Rak zarodkowy typu dorosłych (carcinoma embryonale)
Rak zarodkowy typu dziecięcego (yolk sac tumor, endodermal sinus tumor)
Poliembryoma
Nabłoniak kosmówkowy (choriocarcinoma)
Potworniak (teratoma)

typ dojrzały (maturum)
typ niedojrzały (immaturum)
typ z przemianą złośliwą

Nowotwory zawierające więcej niż jeden typ utkania histologicznego :

Rak zarodkowy i potworniak
Nabłoniak kosmówkowy i jakikolwiek inny typ utkania.
Inne połączenia utkania.

dobrze zróżnicowane
postacie mieszane
niedostatecznie zróżnicowane 

 

Leczenie - nasieniaki

Najczęstszy typ histologiczny nowotworów 

zarodkowych, występuje samodzielnie lub w 

połączeniu z innymi rodzajem utkania- może 

produkować HCG i LDH, ale nigdy AFP; podtyp 

nasieniaka spermatocytowego występuje u 

starszych mężczyzn o mniejszym potencjale 

przerzutowym i prawidłowymi poz. markerów

Pierwszoplanowym postępowaniem diagnostyczno-

terapeutycznym jest orchidektomia drogą 

pachwinową z badaniem histopatologicznym 

(ocena czynników rokowniczych)

Leczenie - nasieniaki

• I stadium zaawansowania rozważa się: 

obserwację, radioterapię elektywną na ukł. 

chłonny podprzeponowy lub 2 kursy 

cisplatyny lub karboplatyny

• II stadium: 

– (zmiany w w.chł. podprzep. do 5 cm)- radioterapia
– przy zmianach powyżej 5 cm-chermioterapia EP 

(DDP+ etopozyd)

• III stadium - chemioterapia
Efekt uboczny leczenia cytostatykami- 

bezpłodność (banki spermy)

Leczenie - nienasieniaki

Trzy grupy rokownicze:
1. z dobrym rokowaniem- przeżycia 5-letnie ok. 92%

guz jądra lub ok. zaotrzewnowa z M+ do płuc lub M-
AFP<1000 ng/ml, HCG 5000 IU/l, LDH ponad 1,5 x N

2. ze średnim rokowaniem- przeżycia 5-letnie 80%

guz jądra lub ok. zaotrzewnowa z M+ do płuc lub M-
AFP 1000- 10 000 ng/ml, HCG 5000- 50 000 IU/l, LDH < 10 x N

3. ze złym rokowaniem- przeżycia 5-letnie 72%

punkt wyjścia śródpiersie
przerzuty do narządów miąszowych
AFP> 10 000 ng/l, HCG > 50 000 IU/l, LDH > 10x N

Leczenie - nienasieniaki

Leczenie pierwszoplanowe w lokalizacji jądrowej – 

orchdektomia pachwinowa

I stadium:

grupa 1 obsewacja lub lymangiektomia zaotrzewnowa
grupa 3 -  2 kursy chemioterapia EP

II stadium:

po usunięciu jądra 3-4 kursy chemioterapii BEP +/- 

lymangiektomia zaotrzewnowa

III stadium

grupa 1-  po usunięciu jądra 4 kursy EP
grupa 2 i 3 - 4 kursy BEP + usunięcie zmian rezydualnych z ew. 

2 kursami pooper.

Obserwacje po leczeniu

rtg kl.piersiowej, ocena 

markerów w miesiąc po 

leczeniu, następnie co 3 

m-ce do 2 lat, do 5 lat co 

6 m-cy