background image

 

 

Patofizjologia nerek i układu 

Patofizjologia nerek i układu 

moczowego

moczowego

background image

 

 

Dane ogólne z fizjologii 

układu moczowego

A - mikrokrążenie

• Układ 

wysokociśnienio
wy

- sieć dziwna
- warunkuje 

filtrację

• Układ 

niskociśnieniowy

- układ naczyń 

prostych 

- warunkuje 

wchłanianie 
zwrotne ultrafiltratu

background image

 

 

Dane ogólne z fizjologii 

układu moczowego

B- zużycie tlenu przez nerkę

• 8% tlenu przepływającego przez 

narząd

• Wyjątek!!
- Odcinek S3 cewki proksymalnej
TAL [odcinek grubościenny 

wstępującej części pętli nefronu]

background image

 

 

Dane ogólne z fizjologii 

układu moczowego

C – zagęszczanie moczu

• TAL – wchłanianie zwrotne Na [bez wody!]
- wchłanianie do tkanki śródmiąższowej i 

światła ramienia zstępującego

- wysoka molalność miąższu powoduje 

„wysysanie” wody z cewki zbiorczej (tylko 
przy udziale ADH) a stąd do naczyń 
prostych

background image

 

 

Ostra niewydolność nerek

Ostra niewydolność nerek

-

-

 

 

jest to nagle 

jest to nagle 

występujące, z reguły odwracalne, pogorszenie 

występujące, z reguły odwracalne, pogorszenie 

czynności nerek.  

czynności nerek.  

Oliguria

Oliguria

 (skąpomocz)-

 (skąpomocz)-

 ilość moczu poniżej 500 

 ilość moczu poniżej 500 

ml/dobę

ml/dobę

Anuria

Anuria

 (bezmocz)-

 (bezmocz)-

 ilość moczu poniżej 100 ml/dobę

 ilość moczu poniżej 100 ml/dobę

 

 

Ostra niewydolność nerek może przebiegać z 

Ostra niewydolność nerek może przebiegać z 

wielomoczem

wielomoczem

 

 

Etiologia

Etiologia

-

50% uraz lub zabieg operacyjny

50% uraz lub zabieg operacyjny

-

40% przyczyny internistyczne

40% przyczyny internistyczne

-

10% ciąża, poród, połóg

10% ciąża, poród, połóg

background image

 

 

Najczęstszą  (>50%) ogólną 

przyczyną ostrej niewydolności 

nerek jest niedokrwienie 

spowodowane zmniejszeniem 

objętości krwi krążącej

background image

 

 

Patologia:

Patologia:

 

 

przednerkowa

przednerkowa

 

 

nerkowa

nerkowa

 

 

ponerkowa

ponerkowa

background image

 

 

Przednerkowa ONN

• Hipowolemia:

Utrata płynów przez przewód pokarmowy, nerki, skórę, 

krwotok 

Biegunka, wymioty, leki moczopędne, moczówka 

prosta, cukrzyca, rany, wrzód krwawiący,

Utrata płynów do „III przestrzeni” 
oparzenia 
zapalenie trzustki
-    zapalenie otrzewnej

background image

 

 

Przednerkowa ONN

• Przyczyny sercowo – naczyniowe

Upośledzenie rzutu serca

zawał

tamponada worka osierdziowego

Ogólnoustrojowe zaburzenia 

naczynioruchowe

-  wstrząs septyczny
-  wstrząs anafilaktyczny
-  leki hipotensyjne

background image

 

 

Przednerkowa ONN

• Zaburzenia hemodynamiki 

wewnątrznerkowej

Okluzja naczyń doprowadzajacych

-  

Ca

-  NLP
-  NA
-  zespół wątrobowo-nerkowy

Rozszerzenie naczyń odprowadzajacych

ICA

background image

 

 

Nerkowa ONN

• Pierwotnie dotycząca naczyń nerkowych

-  zator/zakrzep
-  choroby typu vasculitis (SLC, HUS)
-  nadciśnienie złośliwe
-  DIC
-  ostre odrzucanie przeszczepu

• Pierwotnie dotycząca kłębuszków 

nerkowych

-  Glomerulonephritis acuta

background image

 

 

Nerkowa ONN

• Pierwotnie dotycząca śródmiąższu oraz cewek 

nerkowych

Ostre nefropatie cewkowo-śródmiąższowe

-  bakteryjne
-  polekowe
-  poszpiczakowe
-  moczanowe
-  hiperkalcemiczne

 

Ostra martwica cewek nerkowych

-niedokrwienie
-odkładanie się barwników (malaria, rabdomioliza, 

hiperbilirubinemia)

-toksyny
-ciąża (poronienie septyczne, EPH gestoza)

background image

 

 

Ponerkowa 

(Podnerkowa) ONN

Obustronne zamknięcie moczowodów

od zewnatrz: nowotwór macicy/prostaty, zwłóknienia 

zaotrzewnowe, podwiązanie/przecięcie moczowodu

od wewnątrz: kamień, skrzep, nowotwór

Zamknięcie moczowodów na wysokości szyi pecherza

choroby prostaty
kamica
nowotwór pecherza moczowego

Zamkniecie cewki moczowej

Wady wrodzone
Zwężenia pourazowe

background image

 

 

Patologia ONNN

martwica cewek nerkowych

przerwanie ciągłości cewek nerkowych

czopy ze złuszczonych komórek w świetle 

cewek

obrzęk śródmiąższu

background image

 

 

Patologia ONNN

ucisk naczyń prostych oraz przekrwienie rdzenia 

nerki

hipoperfuzja kłębuszka

skurcz tętniczki doprowadzajacej

zmniejszenie przesączania

background image

 

 

Przebieg ONN

• Faza wstępna 

- skapoobjawowa, może przebiegać ze skąpomoczem

• Faza utrwalona 

- skąpomocz/bezmocz
- retencja ciał azotowych, wody
- zaburzenia elektrolitowe
- kwasica
- skaza krwotoczna

• Faza powrotu do zdrowia

-trwa zazwyczaj 7 – 14 dni (całkowity powrót funkcji 6-12 m-cy)
-stopniowo zwiększa się diureza (↓ mocznik, ↓ kreatynina)

background image

 

 

Przebieg ONN – faza 

utrwalona

Hiperazotemia

-mocznik
-kreatynina
-kwas moczowy

Zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej

-obrzęki
-”wodniste płuca”
-hiperkalemia 
-hipokalcemia
-hiperfosfatemia

Kwasica metaboliczna

-upośledzona czynność cewek nerkowych w zakresie amniogenezy

background image

 

 

Przebieg ONN – faza 

utrwalona

Objawy hematologiczne

- skaza krwotoczna - pierwotnie płytkowa (trombocytopatia 

mocznicowa)

- niedokrwistość (↓ EPO, krwotoki, hemoliza, uszkodzenie szpiku)

Infekcje bakteryjne 

urazy wielonarządowe
- rozległe zabiegi operacyjne

Zaburzenia układu sercowo-naczyniowego

niewydolność krążenia oraz nadciśnienie (wyraz przewodnienia)
- zaburzenia rytmu serca (hiper/hypokalemia)
- zapalenie osierdzia (toksyny mocznicowe)

background image

 

 

Przebieg ONN – faza 

utrwalona

Zaburzenia neurologiczne

- drżenia

- drgawki

- zaburzenia świadomości (wyraz zaburzeń gospodarki 

wodno-

 

                                  elektrolitowej)

Zaburzenia ze strony przewodu 

pokarmowego

- nudności
- wymioty
- zaburzenia perystaltyki jelit ( wpływ toksyn oraz ↕K)
- krwotoki (toksyny oraz zaburzenia krzepnięcia)

background image

 

 

Głównymi przyczynami 

śmiertelności w ONN są:

1.Posocznica

2. Krwotok

3.Zaburzenia wodno-

elektrolitowe

background image

 

 

Przewlekła niewydolność nerek:

Przewlekła niewydolność nerek:

 

 

wieloobjawowy zespół chorobowy powstały w 

wieloobjawowy zespół chorobowy powstały w 

następstwie długotrwałego, postępującego i 

następstwie długotrwałego, postępującego i 

nieodwracalnego upośledzenia czynności kłębuszków i 

nieodwracalnego upośledzenia czynności kłębuszków i 

cewek nerkowych oraz zwłóknienia tkanki 

cewek nerkowych oraz zwłóknienia tkanki 

śródmiąższowej

śródmiąższowej

PNN 

PNN 

manifestuje się upośledzona czynnością 

manifestuje się upośledzona czynnością 

wydalniczą

wydalniczą

biodegradacyjna

biodegradacyjna

 

 

oraz 

oraz 

wewnątrzwydzielniczą

wewnątrzwydzielniczą

 

 

tego narządu, 

tego narządu, 

co prowadzi do zaburzeń homeostaty ogólnoustrojowej

co prowadzi do zaburzeń homeostaty ogólnoustrojowej

background image

 

 

                             

                             

Przyczyny:

Przyczyny:

 

 

kłębuszkowe zapalenie nerek – 40% 

kłębuszkowe zapalenie nerek – 40% 

chorych

chorych

 

 

śródmiąższowe zapalenia nerek – 15-20% 

śródmiąższowe zapalenia nerek – 15-20% 

chorych

chorych

 

 

nefropatia cukrzycowa – 15% chorych

nefropatia cukrzycowa – 15% chorych

 

 

wielotorbielowatość nerek – 10% chorych

wielotorbielowatość nerek – 10% chorych

 

 

nefropatia nadciśnieniowa – 2-5% 

nefropatia nadciśnieniowa – 2-5% 

chorych

chorych

background image

 

 

Co wpływa na szybkość 

postępu niewydolności 

nerek?

• Nadciśnienie

• Białkomocz

• Zaburzenia gospodarki lipidowej

background image

 

 

background image

 

 

Przewlekła niewydolność nerek postępuje 
niezależnie od tego, czy inicjujący proces 
chorobowy nerek istnieje jeszcze, czy też 
nie występuje

Po przekroczeniu stężenia kreatyniny w 
surowicy 

3mg%

 proces chorobowy w 

nerkach nieuchronnie prowadzi do 
terminalnej niewydolności nerek           

   

( POINT OF NO RETURN )

background image

 

 

Przebieg kliniczny pnn

Przebieg kliniczny pnn

I okres-

I okres-

 

 

utajona pnn – [upośledzone zagęszczanie moczu]

utajona pnn – [upośledzone zagęszczanie moczu]

II okres

II okres

-

-

 

 

wyrównana pnn (25-50% czynnego miąższu)

wyrównana pnn (25-50% czynnego miąższu)

-stopniowe zmniejszanie się filtracji kłębuszkowej

-stopniowe zmniejszanie się filtracji kłębuszkowej

  

  

[charakterystyczny wielomocz]

[charakterystyczny wielomocz]

III okres-

III okres-

 

 

niewyrównana pnn ( <25% czynnego miąższu)

niewyrównana pnn ( <25% czynnego miąższu)

-

klinicznie / biochemicznie jawna nn

klinicznie / biochemicznie jawna nn

-

stopniowy rozwój zmian narządowych

stopniowy rozwój zmian narządowych

IV okres-

IV okres-

 

 

schyłkowej niewydolności nerek (mocznica)

schyłkowej niewydolności nerek (mocznica)

-kreatynina >10mg%

-kreatynina >10mg%

background image

 

 

Wzrost stężenia kreatyniny i innych 

Wzrost stężenia kreatyniny i innych 

substancji stwierdza się dopiero przy 

substancji stwierdza się dopiero przy 

spadku czynnego miąższu nerkowego o 

spadku czynnego miąższu nerkowego o 

60% 

60% 

!!!

!!!

background image

 

 

Pojawienie się objawów 

mocznicy, jeśli nie stosuje 

się leczenia 

nerkozastępczego

, jest 

sygnałem zbliżającej się 

śmierci pacjenta

background image

 

 

Objawy kliniczne 

schyłkowej niewydolności 

nerek

• Przewód pokarmowy 

(stosunkowo najwcześniej)

- nudności, wymioty i uporczywa czkawka
- zmiany zapalne i liczne owrzodzenia
- fetor z ust [ woń „nieświeżych ryb” ]

• Hipotermia (stały objaw)

- zmniejszenie intensywności metabolizmu

background image

 

 

Objawy kliniczne 

schyłkowej niewydolności 

nerek cd

• Układ sercowo-naczyniowy
- nadciśnienie
- lewokomorowa niewydolność serca z przerostem mięśnia 

sercowego

zapalenie osierdzia (włóknikowe)

• Zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej
retencja płynów -obrzęki
hiponatremia (początkowo)
- hiperkalemia
- hipokalcemia
- hiperfosfatemia

background image

 

 

Objawy kliniczne 

schyłkowej niewydolności 

nerek cd

• Objawy OUN
- męczliwość 
- rozdrażnienie
- odwrócenie rytmu dobowego
- neuropatia obwodowa

• Układ oddechowy
- płuco mocznicowe

• Układ krwiotwórczy
- niedokrwistość
- skaza krwotoczna

background image

 

 

Objawy kliniczne 

schyłkowej niewydolności 

nerek cd

• Zaburzenia hormonalne

↑ PTH
↕ Insulina / Glukagon
↑ PRL
↑RAA
↑ TSH, T3
↑STH, Steroidy
↓Gonadotropiny
↓EPO
↓D3

background image

 

 

Objawy kliniczne 

schyłkowej niewydolności 

nerek cd

• Układ kostny

-osteodystrofia nerkowa

• Narządy płciowe

- impotencja
- zaburzenia miesiączkowania
- niepłodność

• Powłoki skórne

zmiany zabarwienia

zaburzenia rogowacenia

świąd skóry

mikroangiopatia

zwapnienia skóry i tkanki podskórnej

background image

 

 

Objawy laboratoryjne 

schyłkowej niewydolności 

nerek

• Mocznik >200mg%

• Kreatynina >10mg%

• pH <7,1

• Hipertriglicerydemia

• Ciężar właściwy moczy 1.010 (izostenuria)

background image

 

 

Nie wszystkie objawy 

mocznicy rozwijają się 

jednocześnie

background image

 

 

Białkomocz

Białkomocz

Zdrowy człowiek wydala z moczem do 150 mg białka na dobę. 

Zdrowy człowiek wydala z moczem do 150 mg białka na dobę. 

(łańcuchy lekkie immunoglobulin (białko Bence’a-Jonesa, alfa 1-

(łańcuchy lekkie immunoglobulin (białko Bence’a-Jonesa, alfa 1-

mikroglobulina, 

mikroglobulina, 

2-mikroglobulina, niektóre hormony i enzymy, 

2-mikroglobulina, niektóre hormony i enzymy, 

białko Tamma-Horsfalla).

białko Tamma-Horsfalla).

-selektywny / nieselektywny białkomocz

-selektywny / nieselektywny białkomocz

Białkomocz znikomy –

Białkomocz znikomy –

 

 

wydalanie białka w moczu < 0,5g/d

wydalanie białka w moczu < 0,5g/d

Białkomocz mierny –

Białkomocz mierny –

 

 

wydalanie białka w moczu 0,5 – 3,5g/d

wydalanie białka w moczu 0,5 – 3,5g/d

Białkomocz znaczny

Białkomocz znaczny

 

 

 

 

wydalanie białka w moczu > 3,5g/d

wydalanie białka w moczu > 3,5g/d

Mikroalbuminuria

Mikroalbuminuria

 –

 –

 wzrost wydalania albumin z moczem w 

 wzrost wydalania albumin z moczem w 

ilości 30-300mg/d

ilości 30-300mg/d

background image

 

 

Białkomocz

• Białkomocz kłębkowy

 

     – zwiększenie przepuszczalności błony filtracyjnej 

                              

                     (zespół nerczycowy glomerulopatie)

      - zwiększone przechodzenie białka przez prawidłową błonę filtracyjną
        (nadciśnienie tętnicze, niewydolność krążenia, utrudnienie odpływu 

żylnego)

• Białkomocz cewkowy

    – 

zmniejszona reabsorbcja cewkowa białek niskocząsteczkowych ( <69000 )   

   (nefropatie uszkadzajace cewki bliższe, niedokrwienie nerki, leki 

nefrotoksyczne)

• Białkomocz z przeładowania

    

– niedostateczna reabsorbcja przesączonych patologicznych białek (szpiczak 

monogi, białaczka mielomonocytowa, rabdomioliza)

• Białkomocz wydzielniczy

 

     – wydzielanie do światła cewek białek syntezowanych w nerkach ( białko 

Tamma - Horsfalla)

• Białkomocz z przenikania

 

do moczu białek w drogach moczowych

background image

 

 

Białkomocz

• Choroby inne niż układu moczowego

-mioglobinuria, hemoglobinuria, stany zapalne

• Nerkopochodny

organiczny

 [glomerulopatie, tubulopatie, choroby 

śródmiąższu, choroby naczyń nerkowych]

czynnościowy

 [ortostatyczny, powysiłkowy, 

termiczny, emocjonalny]

• Pozanerkowy

-stany zapalne i nowotwory dróg moczowych

background image

 

 

Zespół nerczycowy

Zespół nerczycowy

Jest to zespół objawów klinicznych i biochemicznych 

Jest to zespół objawów klinicznych i biochemicznych 

wywołanych 

wywołanych 

białkomoczem

białkomoczem

 (

 (

powyżej 3,5 g/dobę

powyżej 3,5 g/dobę

przekraczającym możliwości kompensacyjne ustroju

przekraczającym możliwości kompensacyjne ustroju

70% 

70% 

przyczyna pierwotna

przyczyna pierwotna

30% 

30% 

przyczyna wtórna 

przyczyna wtórna 

Białkomocz warunkowany jest uszkodzeniem 

Białkomocz warunkowany jest uszkodzeniem 

mechanicznym i elektrycznym „błony filtracyjnej” 

mechanicznym i elektrycznym „błony filtracyjnej” 

kłębuszka nerkowego

kłębuszka nerkowego

Główne cechy- obrzęki , hipoproteinemia, hiperlipidemia

Główne cechy- obrzęki , hipoproteinemia, hiperlipidemia

background image

 

 

↑ przepuszczalności błony podstawnej

białkomocz

hipoalbuminemia

ucieczka płynów do przestrzeni 

śródmiąższowej

zmniejszenie objętości osocza

↑RAA      ↑ADH     ↓ANP

Obrzęki

background image

 

 

Białkomocz

• hipoalbuminemia

• hipogammaglobulinemia

• ↓ transferyna

• ↓ TBG

• ↓ białko wiążące witaminę D3

• ↓ transkortyna

• ↓ białko transportujące Zn i Cu

• ↓ Antytrombina III

• ↓ czynniki krzepnięcia IX, X, XI, XII

background image

 

 

Obraz kliniczny i 

biochemiczny zespołu 

nerczycowego

• proteinuria

• hipoproteinemia

• dysproteinemia 

• hiperlipidemia

• dyslipidemia

• zakrzepica

• obrzęki

• nadciśnienie

• spadek odporności

background image

 

 

background image

 

 

background image

 

 

background image

 

 

background image

 

 

Kłębuszkowe zapalenia 

nerek

background image

 

 

Kłębuszkowe zapalenia nerek:

Kłębuszkowe zapalenia nerek:

 

Zmiany zapalne indukowane 

Zmiany zapalne indukowane 

przez czynniki immunologiczne a dotyczące różnych struktur 

przez czynniki immunologiczne a dotyczące różnych struktur 

kłębuszków nerkowych.

kłębuszków nerkowych.

Pierwotne 

Pierwotne 

– patologia kłębuszka ( immunopochodne )

– patologia kłębuszka ( immunopochodne )

Wtórne – 

Wtórne – 

powikłania chorób układowych, zapalenia naczyń

powikłania chorób układowych, zapalenia naczyń

Charakterystyka KZN

Charakterystyka KZN

 

 

mikrohematuria

mikrohematuria

 + 

 + 

białkomocz

białkomocz

  [ objawy obligatoryjne ]

  [ objawy obligatoryjne ]

- obrzęki + nadciśnienie + bóle lędźwi  [ objawy fakultatywne ]

- obrzęki + nadciśnienie + bóle lędźwi  [ objawy fakultatywne ]

background image

 

 

Ostre poinfekcyjne kłebuszkowe zapalenie nerek 

[popaciorkowcowe]

okres zdrowienia po anginie nagle ulega przerwaniu
    1-2 tygodnie po infekcji pacjent znowu ma poczucie choroby
objawy kliniczne obligatoryjne i fakultatywne
↑ ASO
-    histologicznie: rozplem mezangium i śródbłonka 

( kompleks A-Ab-C3 tworzy garby podnabłonkowe 

zawężające światło naczyń krwionośnych)

Choroba Bergera ( nefropatia IgA) – postać z 

nawracajacym krwiomoczem

początek choroby wiąże się z epizodem krwiomoczu
najczęstsza postać idiopatycznego KZN
nie wiemy dlaczego wystepuje
histologicznie : błoniasto-rozplemowe KZN ( proliferacja 

mezangium ze złogami IgA )

background image

 

 

• Gwałtownie postepujące KZN (Glomerulonephritis 

rapide progressiva) 

wczesne upośledzenie czynności nerek (6tyg-6mcy)

nadciśnienie, znaczny białkomocz, objawy nerczycy, bladość

histologicznie: uszkodzenie włośniczek, rozplem komórek 

nabłonka torebki Bowmana z tworzeniem „garbów” w 70% 

kłębuszków

Typ I

 (<10%)  p-ciała p/w błonie podstawnej (anty-GBM)

może towarzyszyć zespołowi Goodpasture’a

Typ II

 (<20%) gromadzenie IgG, IgM, dopełniacza w postaci 

ziarnistych złogów w błonie podstawnej kłebuszka

-choroby kładowe

Typ III

 (>70%) p-ciała p/w cytoplazmatycznemu antygenowi 

granulocytów

- zapalenia naczyń

background image

 

 

• Przewlekle postępujące KZN

brak ostrego początku

zupełnie przypadkowo odkrywamy stały 

białkomocz i krwinkomocz

nadciśnienie

obraz kliniczny zależy od stopnia niewydolności 

nerek

• Przewlekłe KZN z izolowanym 

krwinkomoczem i/lub białkomoczem

- RR z reguły prawidłowe
- pierwotne glomerulopatie
- choroby układowe
- schorzenia wrodzone

background image

 

 

Błoniasto-proliferujące 
kzn

background image

 

 

Mezangialne kzn

background image

 

 

background image

 

 

KAMICA NERKOWA (NEPHROLITHIASIS) - 

KAMICA NERKOWA (NEPHROLITHIASIS) - 

– 

– 

stwierdzenie złogów składających się ze 

stwierdzenie złogów składających się ze 

składników stale występujących w moczu

składników stale występujących w moczu

Etiologia:

Etiologia:

 

 

Wzmożone wydalanie z moczem substancji litogennych- 

Wzmożone wydalanie z moczem substancji litogennych- 

wapnia, kwasu szczawiowego, fosforanów, moczanów, cystyny

wapnia, kwasu szczawiowego, fosforanów, moczanów, cystyny

 

 

Zmniejszone wydalanie z moczem antylitogenów- magnez, 

Zmniejszone wydalanie z moczem antylitogenów- magnez, 

cytryniany

cytryniany

 

 

pH moczu ( < 5,5 i > 7,0 )

pH moczu ( < 5,5 i > 7,0 )

 

 

Duża gęstość moczu ( > 1,015 g/ml )

Duża gęstość moczu ( > 1,015 g/ml )

 

 

Zastój moczu

Zastój moczu

 

 

Zakażenia dróg moczowych

Zakażenia dróg moczowych

 

 

Unieruchomienie

Unieruchomienie

 

 

Nieprawidłowe odżywianie się, pobieranie małych ilości 

Nieprawidłowe odżywianie się, pobieranie małych ilości 

płynów oraz odchudzanie się

płynów oraz odchudzanie się

background image

 

 

KAMICA NERKOWA (NEPHROLITHIASIS)

KAMICA NERKOWA (NEPHROLITHIASIS)

Rodzaje kamieni moczowych:

Rodzaje kamieni moczowych:

 

 

Sole wapnia- szczawiany i fosforany ( 75 – 85% )

Sole wapnia- szczawiany i fosforany ( 75 – 85% )

 

 

Kamienie moczanowe- ( 15% )

Kamienie moczanowe- ( 15% )

 

 

Kamienie struwitowe (fosforan magnezowo-amonowy)- ( 5% )

Kamienie struwitowe (fosforan magnezowo-amonowy)- ( 5% )

 

 

Kamienie cystynowe- ( < 1% )

Kamienie cystynowe- ( < 1% )

background image

 

 

KAMICA NERKOWA (NEPHROLITHIASIS) 

KAMICA NERKOWA (NEPHROLITHIASIS) 

Obraz kliniczny:

Obraz kliniczny:

 

 

Kolka nerkowa

Kolka nerkowa

Ból promieniujący do uda i zewnętrznych narządów płciowych 

Ból promieniujący do uda i zewnętrznych narządów płciowych 

jest  wiodącym objawem ataku kamicy nerkowej   (z 

jest  wiodącym objawem ataku kamicy nerkowej   (z 

towarzyszącymi: nudnością, wymiotami, odruchową 

towarzyszącymi: nudnością, wymiotami, odruchową 

niedrożnością jelit) 

niedrożnością jelit) 

 

 

Hematuria

Hematuria

 

 

Krwinkomocz (obligatoryjnie), natomiast u 1/3 krwiomocz

Krwinkomocz (obligatoryjnie), natomiast u 1/3 krwiomocz

background image

 

 

background image

 

 

background image

 

 

background image

 

 

background image

 

 

background image

 

 

background image

 

 

background image

 

 

background image

 

 

ZAKAŻENIE DRÓG MOCZOWYCH:  

ZAKAŻENIE DRÓG MOCZOWYCH:  

 

 

obecność drobnoustrojów 

obecność drobnoustrojów 

w drogach moczowych, położonych powyżej zwieracza 

w drogach moczowych, położonych powyżej zwieracza 

pęcherza moczowego.

pęcherza moczowego.

 

 

od 2 do 50 roku życia choroba jest 50x częstsza u kobiet niż u 

od 2 do 50 roku życia choroba jest 50x częstsza u kobiet niż u 

 

 

 mężczyzn

 mężczyzn

 

 

po 50-60 roku życia wzrasta częstość występowania u 

po 50-60 roku życia wzrasta częstość występowania u 

mężczyzn

mężczyzn

 

 

Najistotniejszym czynnikiem odpowiedzialnym za 

Najistotniejszym czynnikiem odpowiedzialnym za 

występowanie

występowanie

 

 

zum

zum

 

 

u kobiet jest aktywność seksualna

u kobiet jest aktywność seksualna

 

 

u około 20-50% kobiet przynajmniej raz w życiu występują 

u około 20-50% kobiet przynajmniej raz w życiu występują 

objawy kliniczne

objawy kliniczne

 

 

zum

zum

background image

 

 

Bakteriomocz

• Występowanie bakterii w moczu wydalonym przez chorego 

(zanieczyszczenie moczu pobieranego do badania lub obecność 

bakterii w pęcherzu moczowym chorego)

• Bakteriomocz znamienny

• Bakteriomocz znamienny u kobiet wykazujących objawy 

kliniczne zum

 – ponad 10² pałeczek jelitowych (E.Coli) w 

środkowym strumieniu moczu lub obecność jakichkolwiek 

drobnoustrojów w moczu uzyskanym przez nakłucie pęcherza 

moczowego

• Bakteriomocz znamienny u mężczyzn wykazujących 

objawy kliniczne zum 

– każdy bakteriomocz przekraczajacy 

10³ bakterii w 1ml moczu

background image

 

 

Etiologia

• E. Coli – 80%
• Staphylococcus saprophyticus – 10-15%
• Klebsiella, Enterobacteriaseae – 2-5%

• Najczęściej izolowanymi z moczu grzybami są 

Candida albicans, a także Cryptococcus 
neoformans i Aspergillus sp.

background image

 

 

Patofizjologia zum

  O rozwoju zakażenia decyduje 

wypadkowa dwóch czynników:

•  wirulencji zarazka
•  sprawności naturalnych 

mechanizmów obronnych

background image

 

 

Naturalne mechanizmy 

obronne

• Długość cewki moczowej
• Perystaltyka moczowodu
• Czynność zastawek pęcherzowo-moczowodowych
• Zakwaszanie i zagęszczanie moczu oraz amniogeneza
• Fizjologiczna flora bakteryjna pochwy i okolicy ujścia 

cewki moczowej

• Mechanizmy i substancje zapobiegające przyleganiu 

bakterii do nabłonka dróg moczowych:

    - mechaniczne działanie strumienia moczu
    - białko Tamma-Horsfalla
    - warstwa mukopolisacharydów
    - przeciwciała obecne w moczu

background image

 

 

                                         

                                         

Patofizjologia

Patofizjologia

 

 

Najistotniejszym 

Najistotniejszym 

czynnikiem predysponującym do rozwoju 

czynnikiem predysponującym do rozwoju 

zum jest                     

zum jest                     

                              

                              

UTRUDNIONY ODPŁYW MOCZU

UTRUDNIONY ODPŁYW MOCZU

 

 

Anomalie anatomiczne nerek i dróg moczowych

Anomalie anatomiczne nerek i dróg moczowych

 

 

Obstrukcja dróg moczowych (kamienie, nowotwory, choroby stercza, 

Obstrukcja dróg moczowych (kamienie, nowotwory, choroby stercza, 

zwężenie zastawki cewki moczowej)

zwężenie zastawki cewki moczowej)

 

 

Zaburzenia czynnościowe pęcherza moczowego (porażenie 

Zaburzenia czynnościowe pęcherza moczowego (porażenie 

poprzeczne rdzenia kręgowego)

poprzeczne rdzenia kręgowego)

 

 

Refluks pęcherzowo-moczowodowo-nerkowy

Refluks pęcherzowo-moczowodowo-nerkowy

2. NADUŻYWANIE LEKÓW PRZECIWBÓLOWYCH

2. NADUŻYWANIE LEKÓW PRZECIWBÓLOWYCH

3. ZABURZENIA PRZEMIANY MATERII

3. ZABURZENIA PRZEMIANY MATERII

 

 

(cukrzyca, dna, 

(cukrzyca, dna, 

hiperkalcemia, hipokalemia)

hiperkalcemia, hipokalemia)

4. INSTRUMENTACJA DRÓG MOCZOWYCH

4. INSTRUMENTACJA DRÓG MOCZOWYCH

5. UPOŚLEDZONA ODPORNOŚĆ

5. UPOŚLEDZONA ODPORNOŚĆ

6. CIĄŻA 

6. CIĄŻA 

7. INNE

7. INNE

 

 

Mała diureza przy utracie płynów ustrojowych

Mała diureza przy utracie płynów ustrojowych

background image

 

 

Wszystkie przypadki zum u chorych z 
utrudnionym odpływem moczu należą do 
postaci powikłanych

Wyleczenie powikłanego zakażenia 
spowodowanego utrudnionym odpływem moczu 
wymaga zawsze usunięcia przyczyny 
niedrożności

                              Podział Kliniczny:

• 

zakażenie górnego odcinka układu 

moczowego

 - równoznaczne z ostrym odmiedniczkowym 
zapaleniem  nerek

• 

zakażenie dolnego odcinka układu 

moczowego

 - pęcherz moczowy, cewka moczowa, gruczoł 
krokowy

background image

 

 

Śródmiąższowe bakteryjne zapalenia nerek

Śródmiąższowe bakteryjne zapalenia nerek

 

 

Ostre odmiedniczkowe zapalenie nerek 

Ostre odmiedniczkowe zapalenie nerek 

– 

– 

Pyelonephritis 

Pyelonephritis 

acuta

acuta

 

 

Triada objawów:

Triada objawów:

 

 

Gorączka czasem z dreszczami

Gorączka czasem z dreszczami

 

 

Dyzuria

Dyzuria

 

 

Dodatni objaw Goldflamma

Dodatni objaw Goldflamma

Nietypowe obrazy kliniczne:

Nietypowe obrazy kliniczne:

 

 

Gorączka o niejasnej etiologii (dzieci, osoby w podeszłym 

Gorączka o niejasnej etiologii (dzieci, osoby w podeszłym 

wieku)

wieku)

 

 

Dolegliwości żołądkowo-jelitowe (nudności, wymioty, bóle 

Dolegliwości żołądkowo-jelitowe (nudności, wymioty, bóle 

brzucha)

brzucha)

 

 

Bóle głowy

Bóle głowy

Rozpoznania błędne:

Rozpoznania błędne:

 

 

Postrzał (lumbago) lub rwa kulszowa

Postrzał (lumbago) lub rwa kulszowa

 

 

Choroby narządów jamy brzusznej

Choroby narządów jamy brzusznej

background image

 

 

background image

 

 

background image

 

 

background image

 

 

Śródmiąższowe bakteryjne zapalenia nerek

Śródmiąższowe bakteryjne zapalenia nerek

 

 

Przewlekłe odmiedniczkowe zapalenie nerek

Przewlekłe odmiedniczkowe zapalenie nerek

 – 

 – 

Pyelonephritis chronica

Pyelonephritis chronica

Powstaje jako następstwo uropatii obstrukcyjnej oraz wtórnego 

Powstaje jako następstwo uropatii obstrukcyjnej oraz wtórnego 

zakażenia dróg moczowych. Podnoszony jest także udział 

zakażenia dróg moczowych. Podnoszony jest także udział 

czynników immunologicznych w patogenezie.

czynników immunologicznych w patogenezie.

 

 

Obraz kliniczny

Obraz kliniczny

 

 

Bóle głowy

Bóle głowy

 

 

Ogólne rozbicie

Ogólne rozbicie

 

 

Nudności

Nudności

 

 

Spadek masy ciała

Spadek masy ciała

 

 

Tępe bóle pleców

Tępe bóle pleców

background image

 

 

Śródmiąższowe bakteryjne zapalenia 

Śródmiąższowe bakteryjne zapalenia 

nerek

nerek

• Badanie moczu

- znamienna bakteriuria
- leukocyturia [ czasami ropomocz]
- umiarkowana erytrocyturia

• Badanie morfologiczne i 

biochemiczne krwi

- przyspieszenie opadania krwinek czerwonych
- wzrost stężenia kreatyniny i/lub mocznika

background image

 

 

Śródmiąższowe bakteryjne zapalenia nerek

Śródmiąższowe bakteryjne zapalenia nerek

Powikłania pozn.

Powikłania pozn.

 

 

Ropne zapalenie nerek i ropień nerki

Ropne zapalenie nerek i ropień nerki

 

 

Posocznica urogenna

Posocznica urogenna

 

 

Ropień okołonerkowy

Ropień okołonerkowy

 

 

Wodo- lub roponercze (nerka marska)

Wodo- lub roponercze (nerka marska)

 

 

Rozwinięcie się przewlekłej niewydolności nerek

Rozwinięcie się przewlekłej niewydolności nerek

 

 

Upośledzenie czynności kanalików nerkowych (utrata sodu i 

Upośledzenie czynności kanalików nerkowych (utrata sodu i 

potasu)

potasu)

 

 

Nadciśnienie tętnicze (30-50%)

Nadciśnienie tętnicze (30-50%)

 

 

Upośledzony rozwój psycho-fizyczny dzieci

Upośledzony rozwój psycho-fizyczny dzieci

background image

 

 

DNA MOCZANOWA – zespół chorobowy charakteryzujący 

DNA MOCZANOWA – zespół chorobowy charakteryzujący 

się napadami ostrego bólu i obrzęku stawu 

się napadami ostrego bólu i obrzęku stawu 

(najczęściej tylko jednego)

(najczęściej tylko jednego)

                       

                       

Jest związana z

Jest związana z

 hiperurykemią

 hiperurykemią

                    

                    

[ Norma: M- < 7 mg%;  K- < 6,5 mg% ]

[ Norma: M- < 7 mg%;  K- < 6,5 mg% ]

ETIOLOGIA:

ETIOLOGIA:

 

 

Dna pierwotna

Dna pierwotna

 

 

- zaburzenie dziedziczne przemiany kwasu 

- zaburzenie dziedziczne przemiany kwasu 

moczowego    

moczowego    

                z dodatnim jego bilansem

                z dodatnim jego bilansem

1.

1.

Zaburzenie wydzielania kwasu moczowego w cewkach 

Zaburzenie wydzielania kwasu moczowego w cewkach 

nerkowych (99%)

nerkowych (99%)

2.

2.

Nadmierne wytwarzanie kwasu moczowego (1%)

Nadmierne wytwarzanie kwasu moczowego (1%)

Brak lub niedobór enzymu transferazy hypoksantynowo-

Brak lub niedobór enzymu transferazy hypoksantynowo-

guaninowo-fosforybozylowej (HG-PRT). Postać szczególna 

guaninowo-fosforybozylowej (HG-PRT). Postać szczególna 

zesp. Lescha-Nyhana 

zesp. Lescha-Nyhana 

(brak HG-PRT): hyperurykemia- 

(brak HG-PRT): hyperurykemia- 

postępująca niewydolność nerek- objawy neurologiczne

postępująca niewydolność nerek- objawy neurologiczne

.

.

background image

 

 

Dna wtórna - 

Dna wtórna - 

 hiperurykemia jest objawem innego, 

 hiperurykemia jest objawem innego, 

nabytego     

nabytego     

            schorzenia o znanej przyczynie

            schorzenia o znanej przyczynie

1.

1.

 

 

Zwiększenie wytwarzania kwasu moczowego:

Zwiększenie wytwarzania kwasu moczowego:

 

 

Przemiany kwasów nukleinowych: białaczki, policytemia, 

Przemiany kwasów nukleinowych: białaczki, policytemia, 

guzy nowotworowe leczone cytostatykami i radioterapią, 

guzy nowotworowe leczone cytostatykami i radioterapią, 

hemoliza

hemoliza

2.

2.

 Zmniejszenie wydalania kwasu moczowego z moczem:

 Zmniejszenie wydalania kwasu moczowego z moczem:

 choroby nerek
 kwasica mleczanowa
 kwasica w ketozie
 leki moczopędne

background image

 

 

OSTRY NAPAD DNY:

OSTRY NAPAD DNY:

I ETAP:

I ETAP:

 

 

Wytrącenie kryształów moczanowych do płynu 

Wytrącenie kryształów moczanowych do płynu 

stawowego

stawowego

II ETAP:

II ETAP:

 

 

Fagocytoza moczanów przez granulocyty

Fagocytoza moczanów przez granulocyty

III ETAP:

III ETAP:

 

 

Uwolnienie mediatorów zapalenia

Uwolnienie mediatorów zapalenia

IV ETAP:

IV ETAP:

 

 

Indukcja zapalenia błony maziowej

Indukcja zapalenia błony maziowej

Czynniki wywołujące:

Czynniki wywołujące:

 

 

nadużycie jedzenia i picia, stres i in.

nadużycie jedzenia i picia, stres i in.

Obraz kliniczny: 

Obraz kliniczny: 

 

 

Występuje nagle, bolesność jednego stawu, 

Występuje nagle, bolesność jednego stawu, 

najczęściej nocą, najczęściej staw podstawny palucha 

najczęściej nocą, najczęściej staw podstawny palucha 

(

(

podagra

podagra

), ogólne objawy zapalenia (gorączka, 

), ogólne objawy zapalenia (gorączka, 

leukocytoza, 

leukocytoza, 

 OB). Rzadsza lokalizacja to staw podstawne 

 OB). Rzadsza lokalizacja to staw podstawne 

kciuka (

kciuka (

chiragra

chiragra

), staw kolanowy (

), staw kolanowy (

gonagra

gonagra

), staw 

), staw 

łokciowy (

łokciowy (

omagra

omagra

background image

 

 

DNA MOCZANOWA: Obraz kliniczny

DNA MOCZANOWA: Obraz kliniczny

DNA PRZEWLEKLA

DNA PRZEWLEKLA

Obecnie rzadko spotykana

Obecnie rzadko spotykana

Charakterystyczny objaw 

Charakterystyczny objaw 

guzki dnawe

guzki dnawe

 (tophi)

 (tophi)

Guzki dnawe części miękkich (małżowina uszna, pięta, 

Guzki dnawe części miękkich (małżowina uszna, pięta, 

łokieć)

łokieć)

Guzki kostne- rozpoznawane radiologicznie

Guzki kostne- rozpoznawane radiologicznie

POWIKŁANIA NERKOWE DNY I HIPERURYKEMII:

POWIKŁANIA NERKOWE DNY I HIPERURYKEMII:

Kamica moczanowa 

Kamica moczanowa 

Nefropatia moczanowa- odkładanie się moczanów w tkance 

Nefropatia moczanowa- odkładanie się moczanów w tkance 

śródmiąższowej

śródmiąższowej

Obturacyjna nefropatia mocznowa- wynik leczenia 

Obturacyjna nefropatia mocznowa- wynik leczenia 

cytostatykami i zatkanie cewek nerkowych i moczowodów 

cytostatykami i zatkanie cewek nerkowych i moczowodów 

(onn)

(onn)

background image

 

 

background image

 

 

background image

 

 

background image

 

 


Document Outline