Przygotowanie chorego do badań w urologii

Przygotowanie

chorego do badań w

urologii

Mgr Bogusława Dolecka

Zgodnie z przepisami „prawa atomowego”

pacjent przychodzący na bad.rtg w urologii

powinien

–

posiadać skierowanie

- w dniu poprzedzającym badanie powinien

spożywać pokarmy nie wzdymające ,

otrzymać łagodny środek przeczyszczający

- w dniu badania pacjent pozostaje na czczo

- u kobiet obowiązuje „zasada 10 dni”- bad

wykonuje się w pierwszych 10 dniach cyklu



Do badania CT chory pozostaje na czczo

min 6 godz przed badaniem



Do badania USG chory pozostaje na czczo,

doustnie otrzymuje środek na

odgazowanie przewodu pokarmowego

( espumisan) ,w celu wypełnienia

pęcherza moczowego na ok. 30 min przed

bad.wypija ok. 0,5 l płynu, do oceny

pęcherza moczowego

BADANIA STOSOWANE W

DIAGNOSTYCE UROLOGICZNEJ



Rtg standardowe



Badanie rtg z użyciem kontrastu



Badania naczyniowe



Badanie ultrasonograficzne



Badania radioizotopowe



Rezonas magnetyczny

ZDJĘCIE PRZEGLĄDOWE JAMY

BRZUSZNEJ

W urologii

–

pozwala na ocenę zarysu nerek,

mięśni lędźwiowych większych

- pozwala rozpoznać kamicę moczową

Rozpoznanie kamicy

moczowej



W drogach moczowych znajdują się

uwapnione ,cieniujące złogi w

miejscach odpowiadających

położeniu kielichów, miedniczki

nerkowej, pęcherza moczowego,

gruczołu krokowego, cewki

moczowej. Mogą mieć

charakterystyczny kształt np. odlew

kielicha

Ocena zarysów nerek, mięśni

lędźwiowych większych



Powiększenie zarysu nerki, zwiększenie

intensywności jej cienia może występować

w obrzęku miąższu nerki, obecności dużej

zmiany nowotworowej, wodonerczu.



Zatarcie rysów nerki i przestrzeni

zaotrzewnowej występuje w rozległych

procesach zapalnych, nowotworowych

nerek i przestrzeni zaotrzewnowej

Urografia



Badanie czynnościowo- morfologiczne, dożylnie

podawany środek cieniujący pozwala ocenić-

anatomię dróg moczowych, czynność

wydzielniczą nerek, stopień utrudnienia odpływu

moczu z nerek i moczowodów.

Przed badaniem konieczne jest oznaczenie poziomu

kreatyniny, w przypadku niewydolności zwiększa

się il środka kontrastowego z 1ml/ kg masy ciała

do 2 ml/kg masy ciała.

Zdjęcia późne ( odroczone) wykonuje się w

przypadku braku wydzielania lub opóźnionego

wydzielania środka cieniującego

Pielografia



Środek cieniujący podaje się

bezpośrednio do ukł. kielichowo-

miedniczkowego nerki przez

nefrostomijny cewnik założony po

nakłuciu wodonercza (pielografia

zstępująca) lub po zabiegach

endourologicznych

( ureteropielografia). Pozwala

ocenić układ wydalający po str

badanej aż do pęcherza moczowego

Uretrocystografia mikcyjna

(MCV)



Wykonywana w celu oceny cewki

moczowej lub wykrycia odpływów

pęcherzowo –moczowodowych.

Środek cieniujący można podawać

przez cewnik założony do pęcherza

moczowego lub punkcję nadłonową.

Cystografia



Badanie kontrastowe wykonywane do

oceny wielkości i kształtu pęcherza

moczowego. Pęcherz wypełniany jest

uropoliną z dodatkiem soli fizjologicznej.

Podczas badania wykonuje się zdjęcia

w pozycji przednio- tylnej, bocznej, po

opróżnieniu pęcherza moczowego.



Badanie uwidacznia uchyłki, wycieki

kontrastu, kamienie, nowotwory,

gruczolaka stercza

Angiografia nerkowa (aorto-,

arteriografia)



Badanie pozwala ocenić wielkość i kształt

narządu, unaczynienie, nieprawidłowości.

Wykazuje przemieszczenia naczyń,

naczynia torebkowe, przetoki tętniczo-

żylne wewnątrz nowotworu. Konieczne jest

w przypadku guzów nadnercza. Nacieki i

czopy nowotworowe oraz uciski przez guzy

, węzły chłonne na aortę i żyłę główną

widoczne są przed zabiegiem.

Tomografia komputerowa



W urologii stosowana jako tzw bad. II

rzutu w celu potwierdzenia lub

uściślenia rozpoznania. Uwidacznia

nowotwory, przerzuty, torbiele

naczynia nerkowe, urazy. Obrazuje

nadnercza, zwłaszcza guzy,

przerosty, urazy.

Ultrasonografia



W urologii służy do oceny nerek i dróg

moczowych. Badanie wykonuje się gdy

pęcherz moczowy jest wypełniony. Badanie

służy do różnicowania kamicy bezcieniowej

z nowotworami dróg moczowych,

uwidacznia guzy torbielowate, torbiele,

ropnie nerki, krwiaki, nacieki zapalne,

węzły chłonne. Wykorzystywane przy

diagnostyce krwiomoczu, bezmoczu,

zespołu bólowego.

PRZYGOTOWANIE CHOREGO

DO BADAŃ ENDOSKOPOWYCH



Przygotowanie obejmuje – uzyskanie zgody na

badanie



Uprzedzenie pacjenta o pozostaniu na czczo



Zapewnienie intymności podczas badania



Wykonanie toalety krocza środkiem

antyseptycznym ( zwłaszcza ujście cewki

moczowej)



Ułożenie pacjenta w pozycji ginekologicznej



W ramach profilaktyki zakażeń stosowanie

antybiotyków

Cystoskopia



Badanie polega na oglądaniu

pęcherza moczowego za pomocą

cystoskopu uzbrojonego w układ

optyczny i źródło światła. Obraz z

wnętrza pęcherza jest przesyłany na

ekran monitora.

Rodzaje cystoskopów- sztywne i

giętkie

Cystoskopia pozwala na rozpoznanie

- guza pęcherza moczowego

-krwiomoczu o nieznanej etiologii

-nawracającego zapalenia pęcherza

moczowego

Wad rozwojowych cewki moczowej i

pęcherza moczowego

Pobrania wycinków do badania

histopatologicznego

usunięcie ciał obcych

Przeciwwskazania



Ostre stany zapalne



Znaczne powiększenie stercza



Mały marski pęcherz moczowy



Stany po uszkodzeniu pęcherza w

wyniku urazu

Powikłania



Krwisty mocz



Zatrzymanie moczu



Pieczenie lub ból podczas mikcji



Częste oddawanie moczu i parcia

naglące



Gorączka z bólem okolicy podbrzusza

i okolicy lędźwiowej

Uretroskopia



Jest to wziernikowanie cewki

moczowej, pozwala na ocenę

anatomii cewki, śluzówki cewki

moczowej i jej średnicę.

Badanie może być wykonane w

znieczuleniu miejscowym , w pozycji

ginekologicznej

Uretrorenoskopia (URS)



Zabieg polega na wprowadzeniu

wziernika z kanałem roboczym przez

który wprowadza się urządzenie

kruszące ( włókno laserowe) lub

urządzenie umożliwiające usunięcie

złogu ( koszyczek Dormii, kleszczyki)

Wskazania do URS:



Kamienie moczowodowe



„

droga kamicza „ po ESWL

Przeciwwskazania:



Zwężenie moczowodu



Zak.ukł. moczowego



Skaza krwotoczna



Znaczne powiększenie gruczołu

krokowego

Powikłania:



Uszkodzenie moczowodu



Krwawienie



Zwężenie moczowodu

Przezskórne usuwanie kamieni

z nerki i moczowodu



Polega na usuwaniu kamieni przez

przetokę wytworzoną metodą

nakłucia. Zabieg wykonuje się za

pomocą nefroskopu. Tą metoda

można usunąć niemal każdy kamień

z nerki, znajdujący się w poszerzonej

miedniczce nerkowej

Wskazania



Nieskuteczne ESWL



Kamień w uchyłku kielicha

nerkowego



Kamica odlewowa nerki



Kamica nerki z towarzyszącym

zwężeniem połączenia

miedniczkowo-moczowodowego

Przeciwwskazania



Zaburzenia krzepnięcia krwi



Ciąża



Zakażenia gruźlicze ukł. moczowego



Niewydolność ukł. krążenia,

oddechowego



Chorzy w stanie septycznym na

skutek zastoju zakażonego moczu w

nerce

Przygotowanie do zabiegu



Poinformowanie chorego o istocie

zabiegu i możliwych powikłaniach

( nawet utrata nerki)



Zdjęcie rtg kl.piersiowej, urografia,

bad. usg



Przygotowanie przewodu

pokarmowego jak do każdej operacji



Nawodnienie chorego



Profilaktyka zakażeń

Postępowanie po zabiegu



Podajemy leki wg zleceń lekarskich, zwykle

nie ma potrzeby podawania silnych

środków p/bólowych



Dbamy o dobrą diurezę i drożność cewnika

pozostawionego w przetoce nerkowej



Od pierwszej doby chorego można żywić

doustnie



Jeżeli krwawienie nie jest zbyt duże chory

może w pierwszym dniu po zabiegu

opuścić łóżko

Powikłania po PCNL



Krwawienie podczas zabiegu

wymagające przetoczenia krwi

a nawet operacji.



Przebicie miedniczki nerkowej



Uszkodzenie narządów sąsiednich



Zatrucie wodne



Powikłania ze str. ukł. oddechowego

i krążenia

Powikłania późne



Gorączka



Stan septyczny



Niedrożność porażenna jelit



Krwiak okołonerkowy



Naciek moczowy



Przetoka nerkowa



Kamica nawrotowa



Nawrotowe zakażenia ukł. moczowego

Biopsja nerki



Badanie pozwalające na

mikroskopową ocenę miąższu nerki

poprzez pobranie wycinka nerki i

ocenę mikroskopową. Badanie

służy do oceny budowy miąższu

nerkowego. Badania nie wykonuje się

u chorych posiadających jedna

nerkę.

Wskazania



Pierwotne i wtórne kłębuszkowe zap.

nerek



Ostre śródmiąższowe zap.nerek



Białkomocz



Krwiomocz



Ocena nerki przeszczepionej

Wykonanie badania:



Pacjent leży w pozycji na brzuchu, pole

wokół miejsca biopsji okrywa się jałową

serwetą , miejsce do nakłucia znieczula się

miejscowo lignokainą, przy pomocy sondy

określa się głębokość położenia nerki,

następnie wprowadza się igłę biopsyjną

w celu pobrania wycinków. Miejsce do

biopsji uciska się jałowymi gazikami, a

następnie zakłada jałowy opatrunek i

bandażuje. Chory pozostaje w łóżku do

następnego dnia.

Przygotowanie do biopsji



Uzyskanie pisemnej zgody na badanie



Oznaczenie gr krwi, morfologii,

wskaźników krzepnięcia



Oznaczenie stężenia kreatyniny w

surowicy



Wykonanie scyntygrafii nerek



Pomiar RR, tętna



Ocena wydolności ukł.krążenia i

oddechowego



Wykonanie toalety całego ciała

Postępowanie z wycinkiem



Wycinek wkłada się do naczynia z

solą fizjologiczną i po oznaczeniu

odsyła się do pracowni

histopatologicznej.

Podstawowe zabiegi

urologiczne



Cewnikowanie

pęcherza

moczowego

–

wykonywane w celu

diagnostycznym, aby rozpoznać

zwężenie cewki moczowej lub w celu

wykonania cystografii

- W celu leczniczym- odbarczenie

pęcherza moczowego

Wykonanie



Chory leży na leżance



Cewnikowanie wykonuje się po umyciu

zewnętrznego ujścia cewki moczowej :

u mężczyzny po ściągnięciu napletka, u

kobiety po rozchyleniu warg sromowych



Osoba cewnikująca zakłada jałowe

rękawiczki i obkłada okolice krocza , dół

brzucha, krocze jałowymi serwetami

odsłaniając ujście cewki moczowej



Płynem odkażającym po raz kolejny

odkaża ujście cewki moczowej



Żelem z lignokainą znieczula cewkę

moczową



Pensetą ujmuje podany cewnik ok. 5-6 cm

od zakończenia



Koniec cewnika wprowadza się do ujścia

cewki moczowej i zagłębia do momentu aż

zacznie wypływać mocz.



Cewnik mocuje napełniając balonik solą

fizjologiczną.

Wskazania do pozostawienia

cewnika na stałe



Zatrzymanie moczu z powodu

przeszkody podpęcherzowej



Zwężenie cewki moczowej



Rostrzeń pęcherza moczowego po

urazach rdzenia kręgowego



We wstrząsie



Pacjent nie jest w stanie opróżnić

całkowicie pęcherza moczowego



Pacjent oddaje mocz w sposób

niekontrolowany,



Pacjent z przetoką pęcherzowo-

odbytniczą



Pacjent z rakiem prostaty



Pacjent z dysfunkcją pęcherza

moczowego związaną z

uszkodzeniem rdzenia kręgowego

Przeciwwskazania



Ostre zapalenia gruczołu krokowego



Podejrzenie o rozerwanie cewki

moczowej związane z tępym lub

drążącym urazem



Obecność krwi w ujściu cewki

moczowej



Krwiak worka mosznowego,

wybroczyny w okolicach krocza



Znaczne zwężenie cewki moczowej

Zasady pielęgnacji cewników

moczowych



Założenie cewnika musi odbywać się w

warunkach jałowości



Cewnik wymieniamy co 10-14 dni



Okresowo wykonujemy badanie moczu i badanie

bakteriologiczne



Podajemy dużą il . płynów i zakwaszamy mocz



Należy stosować zamknięty drenaż moczu, nie

wolno trzymać otwartych cewników, nie należy

zamykać cewników gdyż zastój moczu sprzyja

namnażaniu się bakterii



Częsta zmiana worków

Pobieranie moczu do badań

u pacjentów z cewnikiem



Pobieramy mocz przed

zastosowaniem antybiotykoterapii

lub bezpośrednio przed podaniem

kolejnej dawki leku



Zawsze do jałowego pojemnika



Aby uzyskać próbkę najwyższej

jakości należy pobrać ok. 30 ml

moczu podczas wymiany cewnika



W przypadku pobrania moczu z

cewnika który nie był wymieniany

badanie nie jest wiarygodne



Nie wolno pobierać moczu z worka na

mocz



Próbka moczu musi trafić do

laboratorium w ciągu dwóch godz od

pobrania



próbkę moczu przechowujemy w

temp 4 stopni

Wskazania



trudności w opróżnianiu pęcherza

moczowego



Trudności w utrzymaniu moczu



Moczenie nocne



Pęcherz neurogenny



Wodonercze lub zaleganie moczu

przy braku cech przeszkody

anatomicznej

Nakłucie pęcherza

moczowego- punkcja

nadłonowa



Wykonywana w celu odbarczenia

pęcherza moczowego jeżeli nie jest

możliwe cewnikowanie.

Wykonanie



Po odkażeniu skóry i obłożeniu skóry

jałowymi serwetami znieczula się skórę i

tkanki w kierunku pęcherza moczowego w

linii pośrodkowej 2-3 cm nad spojeniem

łonowym.



Nacina się skórę na dł kilku mm



Do pęcherza wkłuwa się igłę zakończoną

drenem ( cystofix)



Jeżeli jest to zabieg jednorazowy to po

opróżnieniu pęcherza igłę usuwamy, jeżeli

nie to cewnik jest przyszywany lub

wypełniany jest balonik.

Płukanie pęcherza

moczowego



Jest zabiegiem wykonywanym

rzadko, do pęcherza wpuszcza się

płyn w il 30-40 ml. płyn powinien być

podawany małymi porcjami

i ogrzany.

Stałe płukanie pęcherza

moczowego



Zabieg wykonywany u chorych z krwawieniem,

ponieważ skrzepy zatykają cewnik i powodują

tamponadę. Do tego celu używa się cewnika

Foleya dwubieżnego, do pęcherza wlewa się płyn,

szybkość reguluje w zależności od intensywności

krwawienia. Przepływ MUSI BYĆ CIĄGŁY, aby nie

powodować tamponady. Ewakuację skrzepów

wykonuje się za pomocą strzykawki typu Janeta i

grubego cewnika Couvelair;a.jeżeli nie ma

możliwości usunięcia skrzepów to wykonuje się

zabieg w znieczuleniu za pomocą

elektroresektora i gruszki Ellika

Przezskórne nakłucie nerki-

przetoka nerkowa



Cel

- diagnostyczny - nakłucie guza nerki

Nakłucie ukł. kielichowo-miedniczkowego

i podanie środka cieniującego

Cel leczniczy

-odprowadzenie moczu stałe lub okresowe

-drenaż ropnia, torbiel

- Usuwanie lub rozbijanie kamieni

nerkowych, nacinanie zwężeń, pobieranie

materiału do badań histopatologicznych

Wykonanie przetoki



Chory leży na plecach z uniesionym do

góry bokiem, w połowie odległości między

łukiem żebrowym a grzebieniem kości

biodrowej w linii pachowej tylnej po

znieczuleniu miejscowym wykonuje się

wkłucie , po odkażeniu pola i obłożeniu

jałowymi serwetami, skórę nacina się na

dł.kilku mm następnie wprowadza się igłę

punkcyjną i wkłuwa do ukł kielichowo-

miedniczkowego, cewnik nefrostomijny

wprowadza się na końcu i przyszywa do

skóry.

Document Outline