DOCHODZENIE EPIZOOTYCZNE I POBIERANIE MATERIAŁU DO BADAŃ LABORATORYJNYCH

DOCHODZENIE

EPIZOOTYCZNE

I POBIERANIE

MATERIAŁU DO

BADAŃ

LABORATORYJNYCH

Mateusz Leciejewski gr. 6A

Ustawa z dnia 7 stycznia

2005 r.

o zmianie ustawy o ochronie zdrowia

zwierząt oraz zwalczaniu chorób

zakaźnych zwierząt

(ustawa z dnia 11 marca 2004 r.)

Załącznik nr 2

Wykaz chorób zakaźnych zwierząt

podlegających obowiązkowi zwalczania.

1) pryszczyca (Foot and mouth disease - FMD);
2) pęcherzykowe zapalenie jamy ustnej (Vesicular stomatitis);
3) choroba pęcherzykowa świń (Swine vesicular disease - SVD);
4) księgosusz (Rinderpest);
5) pomór małych przeżuwaczy (Peste des petits ruminants - PPR);
6) zaraza płucna bydła (Contagious bovine pleuropneumonia - CBPP);
7) choroba guzowatej skóry bydła (Lumpy skin disease - LSD);
8) gorączka doliny Rift (Rift valley fever);
9) choroba niebieskiego języka (Bluetongue);
10) ospa owiec i ospa kóz (Sheep pox and goat pox);
11) afrykański pomór koni (African horse sickness);
12) afrykański pomór świń (African swine fever - ASF);
13) klasyczny pomór świń (Clasical swine fever - CSF, Hog

cholera);

14) wysoce zjadliwa grypa ptaków d. pomór drobiu (Highly pathogenic

avian influenza- HPAI d. Fowl plague);

15) rzekomy pomór drobiu (Newcastle disease - ND);

16) wścieklizna (Rabies);
17) wąglik (Anthrax);
18) gruźlica bydła (Bovine tuberculosis);
19) bruceloza u bydła, kóz, owiec i świń (B. abortus, B. melitensis, B. ovis, B.

suis);

20) enzootyczna białaczka bydła (Enzootic bovine leucosis - EBL);
21) gąbczasta encefalopatia bydła (Bovine spongiform encephalopathy - BSE);
22) zgnilec amerykański pszczół (American foulbrood);
23) trzęsawka owiec (Scrapie);
24) zakaźna martwica układu krwiotwórczego ryb łososiowatych (Infectious

haematopoietic necrosis - IHN);

25) zakaźna anemia łososi (Infectious salmon anaemia - ISA);
26) wirusowa posocznica krwotoczna (Viral haemorrhagic septicaemia - VHS);
27) krwotoczna choroba zwierzyny płowej (Epizootic haemorrhagic disease of

deer
- EHD);

28) Bonamioza;
29) martelioza.

Załącznik nr 3

Wykaz chorób zakaźnych zwierząt

podlegających obowiązkowi rejestracji.

1) paratuberkuloza (Paratuberculosis);
2) listerioza (Listeriosis);
3) toksoplazmoza (Toxoplasmosis);
4) tularemia (Tularaemia);
5) wirusowe zapalenia mózgu i rdzenia koni (Equine

encephalomyelitis);

6) nosacizna (Glanders);
7) niedokrwistość zakaźna koni (Equine infectious anaemia);
8) zakaźne zapalenie macicy u klaczy (Contagious equine metritis);
9) wirusowe zapalenie tętnic koni (Equine viral arteritis);
10) zaraza stadnicza (Dourine);
11) zakaźne zapalenie nosa i tchawicy/otręt bydła (Infectious bovine

rhinotracheitis/
infetious pustular vulvovaginitis IBR/IPV);

12) choroba mętwikowa bydła (Bovine genital campylobacterosis);
13) zaraza rzęsistkowa bydła (Trichomonosis);

14) gorączka Q (Q fever);
15) salmonelozy bydła i świń (Salmonellosis of cattle and pigs);
16) wirusowe zapalenie żołądka i jelit świń (Transmissible gastroenteritis -

TGE);

17) włośnica (Trichinellosis);
18) choroba Aujeszkyego u świń (Aujeszky's disease in pigs);
19) enterowirusowe zapalenie mózgu i rdzenia świń d. choroba cieszyńska i

talfańska
( Porcine enteroviral encephalomyelitis);

20) zakaźna bezmleczność u owiec i kóz (Contagious agalactia);
21) choroba maedi-visna (Maedi-visna disease);
22) gruczolakowatość płuc u owiec i kóz (Ovine pulmonary adenomatosis);
23) wirusowe zapalenia stawów i mózgu kóz (Caprine arthritis/encephalitis -

CAE);

24) serowaciejące zapalenie węzłów chłonnych (Caseus lymphadenitis - CLA);
25) salmonelozy drobiu (S. Gallinarum, S. Pullorum, S. Enteritidis, S.

Typhimurium,S. Arizonae) / Avian salmonellosis (S. Gallinarum, S.

Pullorum, S. Arizonae);

26) chlamydioza ptaków (Avian chlamydiosis);

27) zakaźne zapalenie torby Fabrycjusza (choroba Gumboro)

/Infectious bursal disease;

28) choroba Mareka (Marek's disease);
29) choroba Derzsy'ego (Derzsy's disease);
30) mykoplazmozy drobiu (Mycoplasma gallisepticum, M. synoviae, M.

meleagridis)
/ Avian mycoplasmosis (M. gallisepticum, M. synoviae, M.

meleagridis);

31) wirusowe zapalenie jelit u norek (Mink viral enteritis);
32) choroba Aleucka (Aleutian disease);
33) myksomatoza (Myxomatosis);
34) krwotoczna choroba królików ( Rabbit haemorrhagic disease );
35) wiosenna wiremia karpi (Spring viraemia of carp);
36) bakteryjna choroba nerek ryb łososiowatych (Renibacteriosis);
37) zgnilec europejski (European foulbrood);
38) waroza (Varroosis);
39) choroba roztoczowa (Acariosis of bees).

Obowiązki właściciela

zwierzęcia chorego lub

podejrzanego

Art. 42.

1. W przypadku podejrzenia wystąpienia

choroby zakaźnej zwierząt, a w szczególności

poronienia u bydła, świń, owiec i kóz,

objawów neurologicznych u zwierząt,

znacznej liczby nagłych padnięć, zmian o

charakterze krost, pęcherzy, nadżerek lub

wybroczyn na skórze i błonach śluzowych

zwierząt kopytnych, oraz zwiększonego

śnięcia ryb, skorupiaków lub mięczaków,

posiadacz zwierzęcia jest obowiązany do:

5) udostępnienia organom Inspekcji

Weterynaryjnej zwierząt i zwłok

zwierzęcych do badań i zabiegów

weterynaryjnych, a także udzielania

pomocy przy ich wykonywaniu;

6) udzielania organom Inspekcji

Weterynaryjnej oraz osobom

działającym w imieniu tych organów

wyjaśnień i podawania informacji,

które mogą mieć znaczenie dla

wykrycia choroby i źródeł zakażenia

lub zapobiegania jej szerzeniu.

1a. Posiadacz zwierząt gospodarskich

natychmiast informuje powiatowego

lekarza weterynarii o każdym

przypadku padnięcia bydła, owiec

lub kóz.

Dochodzenie epizootiologiczne

uwzględnia z jednej strony chorobę,

jej charakterystykę i metody

zapobiegania oraz zwalczania, z

drugiej strony –instytucje i osoby,

których udział w zwalczaniu chorób

zwierząt przewiduje obowiązujące

ustawodawstwo.

Cel dochodzenia

epizootiologicznego

ust. 7 art. 42

ustalenie okresu, w którym choroba zakaźna

zwierząt mogła rozwijać się w gospodarstwie

przed podejrzeniem lub stwierdzeniem jej

wystąpienia;

ustalenie źródła pochodzenia choroby zakaźnej

zwierząt wraz z ustaleniem innych gospodarstw,

w których zwierzęta z gatunków wrażliwych

mogły zostać zakażone z tego źródła;

ustalenie dróg przemieszczania się wektorów:

a) do gospodarstwa, w którym wystąpiło

podejrzenie choroby zakaźnej zwierząt,

b) z gospodarstwa, w którym wystąpiło

podejrzenie choroby zakaźnej

zwierząt.

1.Wywiad epizootiologiczny:



Wielkość populacji zwierząt, ich gatunek, wiek, płeć;



Liczba chorych zwierząt z podziałem na gatunki;



Szybkość rozprzestrzeniania się choroby;



Przebieg choroby i objawy;



Stan odporności populacji;



Sposób leczenia;



Ustalenie źródeł zakażenia i dróg szerzenia się;



Warunki żywienia, utrzymania i eksploatacji zwierząt;



Dane uzyskane z wywiadu należy skonfrontować z

innymi danymi, które uzyskano na podstawie

znajomości aktualnej sytuacji epidemiologicznej na

danym terenie oraz z sytuacją epidemiologiczną

poprzedzającą wystąpienie epidemii.

4.Badanie laboratoryjne:



biologiczne



serologiczne



alergiczne



mikotoksykologiczne



toksykologiczne



mikrobiologiczne

Materiał pobierany przyżyciowo:

1. Krew



Próby z antykoagulantem: heparyna,

cytrynian/ wersenian sodu, pozwala

na badanie morfologii i izolacje

komórek



Próby bez antykoagulantów –

surowica do badań serologicznych.

3. Punkcje

Możemy pobrać:



Płyn mózgowo-rdzeniowy,



Płyn wysiękowy, przesiekowy.

4. Nasienie, mocz, kał



Badania bakteriologiczne,



Badania serologiczne,



Badania pasożytnicze,



Badania wirusologiczne.

Materiał pobrany pośmiertnie:



małe zwierzęta- całe zwłoki lub narządy



duże zwierzęta- narządy zawsze pobrane w czasie sekcji



(wycinki, preparaty odciskowe ,wysięk)



do badań wirusologicznych- termos z lodem



do badań serologicznych- 10% formalina (kreda)

Inne materiały:



Pasza,



Ściółka,



Woda,



gryzonie, stawonogi, ptaki.

Próby do badań bakteriologicznych pobieramy w miarę

możliwości przed podaniem chemioterapeutyków – gdy

to niemożliwe do pisma przewodniego dołączamy opis

podjętych działań terapeutycznych.

Należy zwrócić uwagę na sterylność przy pobieraniu

prób.

Sposób przesyłania materiału do

laboratorium

Opakowania:



Probówki, ependorfy, strzykawki, pojemniki,

słoiki ,woreczki, płytki , szkiełko- suche ,

sterylne, oznakowane,



Materiał pobrany do badań wirusologicznych-

pobrany sterylnie, płyny z dodatkiem

antybiotyków.

PISMO PRZEWODNIE



adres wysyłającego



adres właściciela



dane zwierzęcia



kierunek badania



dane z wywiadu



opis kliniczny i sekcyjny

METODY BEZPOŚREDNIEGO

WYKRYWANIA ZARAZKA



BADANIE BAKTERIOLOGICZNE I

MYKOLOGICZNE



BADANIE WIRUSOLOGICZNE



BADANIE BIOLOGICZNO –

MOLEKULARNE

BADANIE

BAKTERIOLOGICZNE I

MYKOLOGICZNE

Badanie mikroskopowe

- wykonanie rozmazu (ropa, tkanki, wykrztusiny)

- wymazu z odbytu, gardła, worka spojówkowego i

innych błon śluzowych, skóry

- preparatu odciskowego z narządów

wewnętrznych,

- zawiesina (mleko, krew, mocz – wirowanie

materiału, badanie osadu)

- rozcieranie narządów wewnętrznych, tkanek,

całych zwierząt (pszczoły)

utrwalenie (wysuszenie, ogrzanie, aceton);

cele

utrwalenia: przytwierdzenie materiału

(bakterii)do podłoża, zabicie żywych

komórek (materiał zakaźny), odsłonięcie

aktywnych miejsc do barwienia na

komórkach bakterii

barwienie metodą Gramma, Ziehl-

Nielsena, Lofflera (metachrom.), Neissera

(ziarenka), Fleminga (otoczki), Mellera

Barwienie pozytywne

: barwniki kwaśne (eozyna,

kwaśna fuksyna), barwniki zasadowe (fiolet

krystaliczny, zieleń malachitowa, fuksyna

zasadowa, błękit metylowy)

Barwienie negatywne

: barwienie tła (rzęski, otoczki)

Barwienie pozytywne przyżyciowe

: proste (jeden

barwnik np. błękit metylowy, czerwień obojętna),

złożone (więcej barwników stosowanych po kolei

lub w mieszaninie), metachromazja (jeden barwnik

– różne barwy komórek w preparacie np.

Corynebacterium)

Stosowanie bejcy

(utrwalenie połączenia barwnika z

komórką, mamy bejce proste i złożone)

Badanie hodowlane

Podłożami lub pożywkami nazywamy płynne (bulion,

mleko), półpłynne (bulion + agar) lub stałe

(żelatynowe, agarowe, ścięta surowica, jajowe)

mieszaniny różnych związków chemicznych, na

których rozmnażają się bakterie lub grzyby

Wyróżniamy podłoża:



ze względu na zawartość: syntetyczne,

półsyntetyczne, naturalne (surowica, płyny

ustrojowe



ze względu na konsystencję: stałe, półpłynne, płynne

ze względu na ilość i jakość składników odżywczych:



proste lub podstawowe

– bulion zwykły, bulion odżywczy,

agar odżywczy, żelatyna odżywcza;



wzbogacone

– agar z krwią – bakterie hemolityczne,

agar cukrowy, agar drożdżowy dla Paenibacillus larvae,

surowica, żółtko;



wybiórczo – namnażające

– Mc Concey, Chapman,

Saburauda – zawierające składniki wzmagające (żółć)

lub hamujące wzrost bakterii (zieleń brylantowa),

Chapman (NaCl), Saburaud (aktidion lub

chloramfenikol);



wybiórczo – różnicujące z szeregiem cukrowym

(podłoże

odżywcze, substrat cukry, wskaźnik pH, gazy-CO2);



specjalne

– agar czekoladowy, Wrzoska

BADANIE

WIRUSOLOGICZNE



Mikroskopia – mikroskop elektronowy lub

skaningowy (rozpoznawanie kształtu:

kulisty, kubiczny, cylindryczny, cegiełkowy)



Hodowlana – izolacja wirusa: zarodki

kurze, pierwotne hodowle komórkowe,

ciągłe hodowle komórkowe CPE,

diploidalne hodowle komórkowe – z płodów

do produkcji szczepionek, zawiesiny

komórek, hodowle narządowe



Metody immunokoniugacyjne: IF

bezpośrednia, test ELISA

Metody serologiczne

Odczyn immunofluorescencji bezpośredniej

( DIF )



odczyn pozwalający na wykazanie antygenu w

badanym materiale



na szkiełko z materiałem badanym nawarstwia

się swoistą surowicę znakowaną fluoresceiną



Po inkubacji i odpłukaniu niezwiązanych

przeciwciał jasno zielono-żółta fluorescencja

wskazuje na obecność szukanego antygenu =

wynik dodatni

Metody biologii

molekularnej



Polimerazowa reakcja łańcuchowa

( PCR )

- Test o wysokiej czułości, szybki i bardzo

specyficzny, opiera się na znajomości

sekwencji nukleotydów w wirusowym

DNA i RNA, bakterii i grzybów

- Do jego przeprowadzenia wymagana

jest jednoniciowa matryca DNA ,

startery ( primery )



polega na amplifikacji jednej kopii fragmentu

DNA



Konserwatywne fragmenty matrycy są

miejscem przyłączenia primerów, które

uruchamiają polimeryzację



Polimeryzację przeprowadza enzym

polimeraza dosyntetyzowując fragment DNA

pojedynczej nici z miksu nukleotydów w

środowisku bufora i obecności jonów magnezu



Elektroforeza i wizualizacja w UV



Metoda ta jest stosowana do szybkiego

wykrywania drobnoustrojów, których hodowla

in vitro jest trudna lub długotrwała, pozwala

na zidentyfikowanie czynnika etiologicznego

choroby jeszcze przed pojawieniem się

swoistej odpowiedzi immunologicznej i

stwierdzenia jej odczynami serologicznymi,

umożliwia wykrycie materiału genetycznego

zarazka w materiale biologicznym jak i w

czystych hodowlach, nawet wtedy gdy próbka

jest bardzo mała lub w stanie rozkładu



PCR służy do wykrywania materiału

genetycznego zarazków w narządach

wewnętrznych, skórze, krwi…

RT PCR



Służy do wykrywania genomu RNA

wirusów



Do uzyskania cDNA służącego jako

matryca do właściwej reakcji PCR

polimeryzacja poprzedzona jest etapem

odwrotnej transkrypcji

Document Outline