Podatek dochodowy od osób
fizycznych
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku
dochodowym o osób fizycznych (z
późniejszymi zmianami)
Nieograniczony obowiązek podatkowy dotyczy
osób fizycznych, mających miejsce
zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej
Polskiej lub których czasowy pobyt tutaj trwa
dłużej niż 183 dni – obowiązek podatkowy
dotyczy całości dochodów, bez względu na
miejsce położenia źródeł przychodów
Podatek dochodowy od osób
fizycznych
- ograniczony obowiązek podatkowy dotyczy
osób nie mających miejsca zamieszkania na
terytorium RP lub zamieszkują w Polsce
krócej niż 183 dni; oraz osób przybyłych na
pobyt czasowy w celu podjęcia zatrudnienia
- w zagranicznych przedsiębiorstwach drobnej
wytwórczości, w spółkach z udziałem podmiotów
zagranicznych – obowiązek podatkowy dotyczy tylko
dochodów z pracy wykonywanej na terytorium RP w
ramach stosunku służbowego lub stosunku pracy;
Opodatkowaniu podlegają dochody osiągane przez
osoby fizyczne ze wszystkich źródeł poza:
1) działalnością rolniczą, ale z wyłączeniem działów
specjalnych produkcji rolnej,
Podatek dochodowy od osób
fizycznych
2) Gospodarki leśnej w rozumieniu ustawy o
lasach,
3) Spadki i darowizny podlegające opodatkowaniu
podatkiem od spadków i darowizn,
4) czynności, które nie mogą być przedmiotem
prawnie skutecznej umowy (np. paserstwo,
przemyt),
5) Przychody z tytułu podziału wspólnego majątku
małżonków w wyniku ustania lub ograniczenia
małżeńskiej wspólnoty majątkowej
Zasadą jest, że podatnikiem jest każda osoba
osiągająca dochód
Podatek dochodowy od osób
fizycznych
Na wspólny wniosek małżonków dopuszcza
się ich wspólne opodatkowanie (spliting)
Warunki wymagane do wspólnego
opodatkowania:
1) małżonkowie pozostają w związku
małżeńskim przez cały rok podatkowy,
2) między małżonkami istnieje tzw.
wspólnota majątkowa,
3) oboje małżonkowie lub tylko jeden z nich
osiąga dochody
Podatek dochodowy od osób
fizycznych
• Od osób samotnie wychowujących w roku podatkowym:
• 1) dzieci małoletnie,
• 2) dzieci, bez względu na ich wiek, na które, zgodnie z
odrębnymi przepisami, pobierany był zasiłek
pielęgnacyjny,
• 3) dzieci do ukończenia 25 lat uczące się w szkołach, o
których mowa w przepisach o systemie oświaty lub w
przepisach – Prawo o szkolnictwie wyższym, jeżeli w roku
podatkowym dzieci te nie uzyskały dochodów, z wyjątkiem
dochodów wolnych od podatku dochodowego, renty
rodzinnej oraz dochodów w wysokości nie powodującej
obowiązku zapłaty podatku
• - podatek może być określony na wniosek wyrażony w
rocznym zeznaniu podatkowym, w podwójnej wysokości
podatku obliczonego od połowy dochodów osoby samotnie
wychowującej dzieci, z tym że do sumy tych dochodów nie
wlicza się dochodów (przychodów) opodatkowanych w
sposób zryczałtowany na zasadach określonych w tej
ustawie.
Podatek dochodowy od osób
fizycznych
Przychód pomniejszony o koszty uzyskania stanowi
dochód stanowiący podstawę opodatkowania.
Jeśli koszty są wyższe od przychodu to różnica jest
stratą ze źródła przychodów.
Ustawa przewiduje przychody, których osiągnięcie
nie uwzględnia poniesionych kosztów np.emerytury,
zasiłki, subwencje, dotacje.
Koszty uzyskania przychodu ze stosunku pracy ustalane są
kwotowo w ustawie podatkowej odrębnie w każdym roku
podatkowym w, z tytułu umów cywilnoprawnych np.
zlecenia,
umowy o dzieło – określane są w przepisach ustawy w (%)
Podatek dochodowy od osób
fizycznych
Skala podatkowa:
Do 37.024 zł – 19% podstawy obliczenia minus
kwota 493, 32 zł;
Ponad 37.024 zł do 74.048 zł – 6541,24 zł plus
30%
nadwyżki ponad 37.024 zł
Ponad 74.048 zł – 17.648,44 zł + 40%
nadwyżki ponad 74.048 zł
Sposób obliczania podatku jest następujący:
Podatek dochodowy od osób
fizycznych
Ustalony dochód pomniejszamy o wyliczone w
ustawie wydatki: np. składki emerytalne, wydatki na
cele rehabilitacyjne, darowizny, wydatki na internet
Wyliczamy podatek od osiągniętego dochodu i
odliczamy od niego ulgi przewidziane w danym roku
podatkowym, z których skorzystaliśmy:
np.składki na ubezpieczenie zdrowotne, wydatki na
remont i modernizację (do 2005 r.), 30 % kwoty
oszczędności wniesionych do kasy mieszkaniowej.
Obliczona w ten sposób kwota stanowi podatek
należny
Podatek dochodowy od osób
fizycznych
Odliczenia od podatku
1. Wydatki inwestycyjne na własne cele
mieszkaniowe
2. Wydatki na systematyczne oszczędzanie w
kasie mieszkaniowej
3. Wydatki na remont i modernizację instalacji
gazowej, urządzeń eksplozymetrycznych lub
urządzeń gazowych
(do 2005 r.)
Podatek dochodowy od osób
fizycznych
Odliczenia od dochodu
1. Wydatki na zakup leków
2. Opłacenie przewodników osób niewidomych
oraz osób z niepełnosprawnością
3. Utrzymanie psa – przewodnika przez osoby
niewidome
4. Używanie samochodu osobowego osoby
niepełnosprawnej
5. Ulga na korzystanie z internetu (od 2005 r.)
Podatek dochodowy od osób
fizycznych
5. Darowizny dla organizacji pożytku
publicznego lub kultu religijnego
Uprawnieni do ulgi: każdy podatnik
rozliczający się z podatku dochodowego
od
osób fizycznych
Wysokość 1% uzyskanego podatku
6. Wydatki na spłatę odsetek od kredytu
mieszkaniowego
Podatek dochodowy od osób
fizycznych
pełna księgowość
Osoby prowadzące działalność gospodarczą mogą
płacić podatek na zasadach ogólnych pod
warunkiem prowadzenia księgi przychodów i
rozchodów.
Obowiązek prowadzenia ksiąg dotyczy:
- podmiotów, których obrót w poprzednim roku
podatkowym przekroczył 800.000 EURO;
Podmioty, które uzyskały niższy obrót mają
obowiązek poinformowania urzędu skarbowego
o wybranej formie opodatkowania na zasadach
ogólnych w terminie przewidzianym w ustawie
Podatek dochodowy od osób
fizycznych
Ustawa z 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z
2002 Nr 76, poz. 694 ze zm).
Zasady prowadzenia pełnej księgowości (ksiąg handlowych)
regulują przepisy ustawy o rachunkowości.
Przedsiębiorcy objęci obowiązkiem prowadzenia pełnej
księgowości oraz firmy, które dobrowolnie wybrały taką
formę obowiązane są stosować określone ustawą zasady
rachunkowości, rzetelnie i jasno przedstawiając sytuację
majątkową i finansową oraz wynik finansowy.
Zdarzenia, w tym operacje gospodarcze, ujmuje się w
księgach rachunkowych i wykazuje w sprawozdaniu
finansowym zgodnie z ich treścią ekonomiczną.
WADY: sformalizowana forma prowadzenia księgowości
wiąże się z wysokimi kosztami obsługi księgowej
Podatek dochodowy od osób
fizycznych
KARTA PODATKOWA
Ustawa z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym
podatku dochodowym od niektórych przychodów
osiąganych przez osoby fizyczne. (Dz. U. Nr 144,
poz. 930 z późn. zm.) Opodatkowaniem w formie
karty podatkowej mogą być objęte:
1) podmioty prowadzące działalność w jednej z 11
dziedzin określonych w ustawie o zryczałtowanym
podatku dochodowym od osób fizycznych,
2) Nie korzystają z usług osób nie zatrudnionych przez
siebie na podstawie umowy o pracę,
3) Małżonek podatnika nie prowadzi działalności w
tym samym zakresie,
4) Nie wytwarzają wyrobów opodatkowanych akcyzą
Podatek dochodowy od osób fizycznych
KARTA PODATKOWA
Podatnicy opodatkowani kartą podatkową są
zwolnieni
od obowiązku prowadzenia ksiąg, składania zeznań
podatkowych, deklaracji o wysokości uzyskanego
dochodu oraz wpłacania zaliczek na podatek
dochodowy. Mają obowiązek na żądanie klienta
wydawania rachunków i faktur.
Opłacają niezmienną, określoną w zryczałtowanej
wysokości kwotę podatku
Podatek dochodowy od osób
fizycznych
KARTA PODATKOWA
Stawki karty podatkowej są
zróżnicowane i zależą od rodzaju
działalności oraz wielkości
miejscowości, w której prowadzona
jest działalność. Możliwe są obniżenia
stawki podatkowej (osoby powyżej 60
lat lub na podstawie wniosku
podatnika przez urząd skarbowy)
Podatek dochodowy od osób
fizycznych
RYCZAŁT
Ustawa z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku
dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez
osoby
fizyczne. (Dz. U. Nr 144, poz. 930 z późn. zm.)
od 1 stycznia 2005 r. limit uprawniający do korzystania z
ryczałtu
ewidencjonowanego w przeliczeniu na złote wynosi 1 094 675
zł.
ZALETY:
- prosta księgowość,
- brak konieczności comiesięcznego składania deklaracji
-
przy niskich kosztach - możliwość uzyskania korzyści
fiskalnych w porównaniu z zasadami ogólnymi
Podatek dochodowy od osób fizycznych
RYCZAŁT
W formie ryczałtu nie mogą być opodatkowane m.in.
przychody osób:
- opłacających podatek w formie karty podatkowej,
- korzystających, na podstawie odrębnych przepisów, z
okresowego zwolnienia od podatku dochodowego,
- osiągających w całości lub w części przychody z tytułu:
prowadzenia aptek,
działalności w zakresie udzielania pożyczek pod zastaw
(prowadzenia lombardów),
• działalności w zakresie kupna i sprzedaży wartości
dewizowych,
• prowadzenia działalności w zakresie wolnych zawodów
innych niż: lekarzy, lekarzy stomatologów, lekarzy
weterynarii, techników dentystycznych, felczerów,
położne, pielęgniarki, tłumaczy oraz nauczycieli w
zakresie świadczenia usług edukacyjnych polegających na
udzielaniu lekcji na godziny,
Podatek dochodowy od osób
fizycznych
RYCZAŁT
• brak możliwości zrzeczenia się ryczałtu
w trakcie roku podatkowego
• nie odlicza się kosztów uzyskania
przychodu
• bywa nieopłacalne, gdy zysk jest
bardzo mały (wysokie koszty), podatek
płaci się bowiem od przychodu bez
pomniejszania o koszty jego uzyskania
Podatek dochodowy od osób
fizycznych
RYCZAŁT
Stawki ryczałtowe wynoszą:
- dla działalności usługowej – 17%, 8,5% przychodów,
- dla działalności wytwórczej, usługowej w zakresie
budownictwa lub przewozów – 5,5 % przychodów,
- dla działalności handlowej lub gastronomicznej
1,5% lub 3,0%
- dla działalności osiąganych w zakresie wolnych
zawodów – 20%
Podatek jest płatny za każdy miesiąc do 20 dnia
następnego miesiąca na podstawie prowadzonej
ewidencji
Podatek dochodowy od osób
fizycznych
zasady ogólne
• Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym
od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 z
późn. zm.)
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 26 sierpnia
2003 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi
przychodów i rozchodów (Dz.U. Nr 152, poz. 1475 z
późn. zm.)
Z przychodów z działalności gospodarczej rozliczać się
można na zasadach ogólnych. Taka forma rozliczeń
konieczna jest, gdy podatnik nie ma prawa do
opodatkowania w formie karty podatkowej bądź
ryczałtu ewidencjonowanego.
Rozliczając się na zasadach ogólnych należy
prowadzić podatkową księgę przychodów i rozchodów
według określonego wzoru i płacić podatek od
rzeczywistego dochodu wg skali podatkowej lub
Podatek dochodowy od osób
fizycznych
zasady ogólne
od rzeczywistego dochodu wg stawki
liniowej 19% (dochodów opodatkowanych
w tej formie nie łączy się z dochodami z
innych źródeł) - art. 30c ustawy
Przedsiębiorcy działający jako osoby fizyczne
opodatkowane na zasadach ogólnych
muszą ustalać miesięczne zaliczki na
podatek i składać deklarację:
• PIT-5 - gdy opłacają podatek wg skali
podatkowej
• PIT-5L - gdy opłacają 19 % podatek liniowy
Podatek dochodowy od osób
fizycznych
zasady ogólne
ZALETY:
- możliwość odliczania faktycznie poniesionych
kosztów,
- przy wysokich kosztach - możliwość uzyskania
korzyści fiskalnych w porównaniu z formami
ryczałtowymi
- WADY:
- prowadzenie księgowości wymaga znajomości
przepisów prawnych i księgowych,
-
konieczność comiesięcznego składania deklaracji
Podatek dochodowy od osób
fizycznych
zasady ogólne
• Na tych zasadach nie mogą rozliczać się
firmy, które zobligowane są do prowadzenia
pełnej księgowości, tj.: spółki prawa
handlowego oraz osoby fizyczne, spółki
cywilne osób fizycznych, spółki jawne osób
fizycznych oraz spółki partnerskie, jeżeli ich
przychody netto ze sprzedaży towarów,
produktów i operacji finansowych za
poprzedni rok obrotowy wyniosły co najmniej
równowartość w walucie polskiej 800 000
EURO.
Podatek dochodowy od osób prawnych
Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o
podatku dochodowym od osób
prawnych (z późniejszymi zmianami)
Ustawa dotyczy podmiotów będących
osobami prawnymi tj. jednostek
organizacyjnych, które z mocy przepisów
prawa posiadają określoną przez przepisy
prawa zdolność prawną np.przedsiębiorstwa
państwowe, spółki prawa handlowego, z
wyjątkiem spółek osobowych,
ubezpieczyciele, towarzystwa funduszy
powierniczych, spółdzielnie.
Podatek dochodowy od osób prawnych
Podstawę opodatkowania stanowi dochód, który
stanowi nadwyżkę sumy przychodów nad
kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku
podatkowym
Nieograniczony obowiązek podatkowy dotyczy
podatników, którzy mają siedzibę lub zarząd na
terytorium Polski. Obowiązek podatkowy dotyczy
całości dochodów, bez względu na miejsce ich
osiągania , a także dochodów osiąganych poza
granicami Polski.
Wyjątek: umowy o zapobieganiu podwójnemu
opodatkowaniu
Ograniczony obowiązek podatkowy dotyczy
podatników nie mających na terytorium Polski
siedziby lub zarządu. Podatnicy ci podlegają
obowiązkowi podatkowemu tylko w zakresie
dochodów osiągniętych w Polsce.
Podatek
dochodowy od osób
prawnych
Ograniczony obowiązek podatkowy obejmuje
także osoby zagraniczne nie mające na
terytorium Polski siedziby lub zarządu-
uzyskujące w Polsce dywidendy, dochody z
tytułu udziałów w zyskach osób prawnych,
odsetki od udzielonych pożyczek i inne
dochody.
Zwolnienia podmiotowe:
Np.Skarb Państwa, NBP, jednostki
budżetowe, fundusze celowe, fundusze
emerytalne, ZUS, AWRSP
Podatek
dochodowy
od osób
prawnych
Rodzaje przychodów, których uzyskanie nie
wymaga od podatnika ponoszenia kosztów:
Np.Subwencje, dotacje, darowizny,
nieodpłatne świadczenia;
Nie ustala się kosztów, gdy przedmiotem
opodatkowania są: dywidendy i udziały w
zyskach osób prawnych, prawa autorskie
uzyskiwane przez podatników nie mających
w Polsce siedziby ani zarządu, przychody, od
których pobiera się podatek zryczałtowany
Podatek dochodowy od osób prawnych
Skala podatkowa
2001 r. – 28% podstawy opodatkowania,
2002 r. – 28 % podstawy opodatkowania
2003 r. – 24% podstawy opodatkowania
2004, 2005, 2006 – 19%
Uwaga: rok podatkowy nie musi pokrywać się z
rokiem kalendarzowym.
W takim przypadku stawkę podatku określoną
dla danego roku kalendarzowego stosuje się
od początku roku podatkowego,
rozpoczynającego się w danym roku
kalendarzowym, do końca tego roku
podatkowego
Podatek dochodowy od osób prawnych
Dwie metody zapłaty podatku:
przez podatnika lub przez płatnika
Podatek obliczony od dochodu płaci
podatnik,
natomiast podatek, którego podstawę
obliczenia stanowi przychód płacony jest
przez płatnika.
Podatnicy płacący podatek od dochodu są
zobowiązani składać deklaracje o
wysokości dochodu osiągniętego od
początku roku podatkowego i wpłacać
zaliczki miesięczne na podatek dochodowy.
Zobowiązania podatkowe
Istnieją dwa sposoby powstania zobowiązania
podatkowego:
1) z mocy prawa – z chwilą zaistnienia zdarzenia,
z którym przepisy prawne wiążą powstanie takiego
zobowiązania;
2) z chwilą doręczenia decyzji ustalającej wysokość
Zobowiązania.
Ustalenie zobowiązania podatkowego w drodze decyzji
podatkowej ma miejsce wówczas, gdy zobowiązanie to
nie wynika bezpośrednio z mocy prawa.
Zobowiązania podatkowe
Zobowiązanie podatkowe jest to zobowiązanie do
uiszczenia na rzecz Skarbu Państwa świadczenia
pieniężnego zwanego podatkiem, przy czym
zobowiązanie to wynika z obowiązku podatkowego.
Istnieją cztery metody ustalania wymiaru podatku:
1) Wysokość podatku wynika jednoznacznie z
przepisów prawa;
2) Podatnik dokonuje porównania danych
faktycznych dotyczących jego osoby lub
działalności z
danymi wyznaczonymi normatywnie i na tej
podstawie oblicza wysokość podatku;
Zobowiązania podatkowe
3) Płatnik oblicza podatek, pobiera go od podatnika i
wpłaca na rzecz właściwego urzędu skarbowego lub
organu gminy;
4) Organ podatkowy ustala podatek w formie decyzji
podatkowej stanowiącej jednocześnie tzw. nakaz
płatniczy.
Wydanie decyzji dotyczącej stwierdzenia
zobowiązania podatkowego jest konieczne dla
prowadzenia postępowania egzekucyjnego w
odniesieniu do niezapłaconej kwoty podatku,
umożliwia dochodzenie odsetek za zwłokę w
zapłacie podatku.
Zobowiązania podatkowe
Wyróżniamy efektywne i nieefektywne wygasanie
zobowiązań podatkowych.
Efektywne ma miejsce wówczas, gdy
zobowiązanie
zostaje spełnione i wpływa w postaci środków
pieniężnych. Zaliczamy do nich:
1) zapłatę podatku,
2) potrącenie (kompensację),
3) przejęcie majątku dłużnika
Zobowiązania podatkowe
Umorzenie zobowiązań podatkowych jest
nieefektywnym sposobem wygaśnięcia
zobowiązania.
W uzasadnionych przypadkach, na wniosek podatnika
organ podatkowy może umorzyć w całości lub w
części zaległość podatkową lub odsetki za zwłokę.
Umorzenie dokonywane jest na podstawie wydanej przez
organ decyzji znoszącej stosunek zobowiązania
podatkowego.
Uprawnienie do umorzenia zobowiązań podatkowych
posiada
również Minister Finansów (w formie rozporządzenia)
Zobowiązania podatkowe
Termin przedawnienia wynosi 5 lat, licząc od
końca
roku kalendarzowego, w którym upłynął termin
płatności podatku.
Wyjątek dotyczy zobowiązań podatkowych
zabezpieczonych hipoteką (nie ulegają one
przedawnieniu, z tym że po upływie terminu
przedawnienia zaległość podatkowa może być
egzekwowana tylko z przedmiotu hipoteki).
Zobowiązania podatkowe
Bieg terminu może ulec zawieszeniu w
przypadku:
1) wydania decyzji o odroczeniu terminu
płatności podatku,
2) rozłożenia na raty zapłaty podatku lub
zaległości podatkowej,
3) nabycia prawa do ulgi podatkowej.
Z upływem terminu przedawnienia stosunek
prawny zobowiązania podatkowego wygasa,
oznacza to że pomimo niezaspokojenia
wierzyciela stosunek zobowiązaniowy
przestaje istnieć z mocy prawa.
Zobowiązania podatkowe
Przedawnienie prawa do wymiaru
Zobowiązanie podatkowe, które powstaje z
dniem doręczenia decyzji organu podatkowe
nie powstanie jeżeli decyzja ustalająca to
zobowiązanie została doręczona po upływie 3
lat od końca roku podatkowego, w którym
powstał obowiązek podatkowy.
Ulega on przedłużeniu do 5 lat, gdy podatnik nie
złożył deklaracji w przewidzianym terminie,
lub nie ujawnił w niej wszystkich danych
niezbędnych do ustalenia wysokości
zobowiązania podatkowego.
Zobowiązania podatkowe
Podatnik odpowiada całym swym majątkiem za
zobowiązania podatkowe. Oznacza to możliwość
egzekwowania zaległości ze wszystkich rzeczy i
praw majątkowych przysługujących podatnikowi.
Odpowiedzialność płatnika dotyczy:
a) nie pobrania podatku od podatnika,
b) pobrania podatku w niższej wysokości,
c) nie wpłacenia pobranego podatku w terminie
Inkasent odpowiada całym swym majątkiem za podatki
pobrane i nie wpłacone na właściwy rachunek w
określonym
terminie.
Zobowiązania podatkowe
O odpowiedzialności osób trzecich orzeka organ
podatkowy
w odrębnej decyzji.
Podstawą odpowiedzialności tych osób jest wspólnota
majątkowa i następstwo majątkowe.
Odpowiedzialność z tytułu wspólnoty majątkowej
obejmuje:
Współmałżonka, wstępnych, zstępnych, rodzeństwo,
osoby pozostające z podatnikiem w stosunku
przysposobienia oraz faktycznym pożyciu, wspólników
pozostających w spółce, dzierżawców nieruchomości.
Odpowiedzialność spadkobiercy zależy od formy
przyjęcia spadku (przyjęcie wprost lub z
dobrodziejstwem inwentarza).