Cytogenetyka kliniczna
Cytogenetyka kliniczna
Częstość aberracji
chromosomowych
0,7% żywo urodzone dzieci
2% z ciąży matek w wieku>35 lat
50% spontanicznych aborcji
45,X
Trisomia 16
Triploidia
Aberacje liczby chromosomów
poliploidia
Euploidia
Poliploidia
Triploidia 69,XXX
Tetraploidia 92,XXXX
Aberracje liczby chromosomów
aneuploidia
Monosomia
Trisomia
Trisomia 21 Zespół Downa
Trisomia 18 Zespół Edwardsa
Trisomia 13 Zespół Pataua
Zespół Downa
Opisany przez Johna Langdon Downa w
1866
Częstość 1/800 żywo urodzonych dzieci
1/600-1/2000
15% pacjentów z upośledzeniem
umysłowym ma zespół Downa
65%-85% zygot podlega samoistnym
poronieniom
Fenotypowe cechy twarzy w
zespole Downa
Krótkogłowie 75
Płaska nasada nosa 68
Skośno górne szpary
powiekowe 82
Plamki Brushfilda 56
Zdeformowane lub
dysplastyczne uszy 50
Zmarszczka nakątna 59
Wystający język 47
Krótka szyja 61
Okrągłe policzki
10 cech zespołu Downa u
noworodka według Hall
Hipotonia
80%
Słaby odruch Moro
85%
Nadmierna ruchomość stawów 80%
Nadmiar skóry na karku 80%
Płaski profil twarzy
90%
Skośnogórne szpary powiekowe 80%
Nieprawidłowe małżowiny 60%
Dysplastyczna miednica 70%
Klinodaktylia piątego palca 60%
Pojedyncza linia zgięciowa dłoni 45%
Cytogenetyka zespołu Downa
95% 47 XX +21 or 47 XY +21
Ryzyko wzrasta wraz z wiekiem matki
0.9/1000 gdy < niż 33 lata
2.8/1000 od 35 do 38 roku życia
38/1000 gdy >44 lat
Ryzyko nawrotu trisomii 21 w rodzinie z
jednym chorym dzieckiem wynosi 1%
Cytogenetyka zespołu Downa
4.8% przypadków spowodowane jest
niezrównoważonymi translokacjami
Powstającymi de novo
Lub przekazanymi przez rodziców
Częstość różnych typów
translokacji
t(Dq21q)
54
t(14q21q)
(58)
t(13q21q)
(22)
t(15q21q)
(20)
t(21qGq)
41
t(21q21q)
(83)
t(21q22q)
(17)
t(21q Inne)
5
Ryzyko urodzenia drugiego chorego
dziecka
D/G matczyna
10%
D/G ojcowska
2-5%
G/G (21/22)
4%
G/G (21/21)
100%
Pochodzenie nondysjunkcji i
odziedziczonych translokacji
Matczyna
Ojcowska
Całkowite pochodzenie nondysjunkcji 80
20
Pierwszy/drugi podział mejotyczny
80/20
60/40
Translokacje D/G
93
7
Translokacje G/G 50
50
Problemy zdrowotne w zespole
Downa
Rozwój
Hipotonia
Opóźnienie rozwoju
Średni IQ 45-48 z górnym limitem 70
Rodzina – zakłady opieki
Pogorszenie zdolności intelektualnych w
trzeciej i czwartej dekadzie ze względu na
chorobę Alzheimera
Problemy zdrowotne w zespole
Downa
Wzrost
końcowy wzrost
mężczyźni 151cm
kobiety
141cm
40-50 % wady serca
Częsta przyczyna śmierci 20%
Kanał przedsionkowo komorowy
1/3
Ubytek przegrody międzykomorowej
1/3
Ubytek przegrody międzyprzedsionkowej
10%
Tetralogia Fallota 7%
Problemy zdrowotne w zespole
Downa
10-18% przewód pokarmowy
Niedrożność dwunastnicy
Pylorostenoza
Choroba Hirschsprunga
Hematologia
Przejściowa reakcja białaczkowa
Policytemia u noworodków
Białaczka 20 razy częściej niż w ogólnej
populacji
Problemy zdrowotne w zespole
Downa
20-40% niedoczynność tarczycy
Oczy
60-70% wady refrakcji często astygmatyzm
30-40% zez
Stożek rogówki 15%
Zaćma wrodzona 4%
Geny w zespole Downa
21q22
CRYA1 –zaćma
ETS2- onkogen, białaczka
APP prekursor amyloidu- choroba
Alzheimera
Gen kinazy DYRK upośledzenie umysłowe
Zespół Edwardsa
47, XX +18 or 47,XY +18
Częstość 1/5000 – 1/7000
Przewaga dziewczynek (4K:1M)
Oczekiwana długość życia dla żywo
urodzonego noworodka 4 dni z przedziałem
od 1 godziny do 18 miesięcy
45% przeżywa 1 tydzień
3-9% przeżywa 6 miesięcy
0-5% żyje ponad 1 rok
Ważne cechy zespołu Edwardsa
Niedobór wzrostu 96%
Mikrocephalia
70%
Mała cofnięta żuchwa 96%
Nisko osadzone zniekształcone uszy
88%
Szeroko rozstawione brodawki sutkowe
90%
Wnętrostwo 100%
Nakładanie palców
89%
Hipoplazja paznokci
100%
Wady w zespole Edwardsa
OUN
Hipoplazja ciała modzelowatego
Serce
Wady wielozastawkowe
Ubytek przegrody międzykomorowej
Układ moczowy
Torbielowatość nerek
Nerka podkowiasta
Układ pokarmowy
Zarośnięcie przełyku
Zarośnięcie odbytu
Inne
Pojedyncza tętnica pępowiny
Zespół Edwardsa
Zespół Edwardsa głowa
Zespół Edwardsa
Zespół Pataua
47,XX +13 or 47,XY +13
Częstość 1/12000
75% klasyczna trisomia
25% translokacje najczęściej t(13q,14q)
Średnia oczekiwana długość życia 130 dni
45% umiera w pierwszym miesiącu
70% umiera w pierwszych sześciu miesiącach
86% umiera w pierwszym roku
Przeżycie ponad 3 lata jest wyjątkowe
Cechy częstsze w trisomii 13
Rozszczep podniebienia
Polidaktylia
Dextrocardia
Hipoteloryzm
Hipoplastyczne brodawki sutkowe
Krótka szyja
Zespół Pataua
Zespół Pataua
Aberacje liczby chromosomów
aneuploidia chromosomów
płciowych
Zespół Turnera 46, X
Zespół Klinefeltera
Trisomia X
Częstość różnych kariotypów
obserwowanych w zespole Turnera
45,X
50%
Izochromosom X
12-20%
Mozaicyzm
30-40%
45,X/46,XX
(10-15%)
45,X/46XY
(2-5%)
Cechy kliniczne zespołu
Turnera
Wzrost
Długość urodzeniowa 47cm, waga urodzeniowa
2933 +/- 467g
Końcowy wzrost 122-152 cm
Zachowanie
Inteligencja norma
Zdolności poznawcze upośledzone
Głowa i szyja
Epicantus 25%
Wysoko wysklepione podniebienie
36%
Zez 22%
Niedosłuch 50%
Płetwistość szyi
46%
Krótka szeroka szyja ,niska linia owłosienia 74%
Cechy kliniczne zespołu
Turnera
Serce
Koarktacja aorty, ubytek w przegrodzie międzykomorowej 10-
16%
Nerki 38%
Nerka podkowiasta
Skóra
Znamiona barwnikowe
63%
Obrzęk limfatyczny stóp i dłoni 38%
Paznokcie
Hipoplastyczne paznokcie 66%
Układ kostny
Koślawe łokcie 54%
Zespół Turnera
Zespół Klinefeltera
•Częstość wśród mężczyzn
2/1000
•Wiele X warianty aneuploidii
•47,XXY, 48,XXXY,
46,XY/47,XXY
•80% 47,XXY
•10% mozaicyzm
•2-5 cm wyżsi niż średnia
wśród mężczyzn
•Małe jądra
Zespoły mikrodelecji
Diagnoza przy użyciu HRT lub FISH
Zespół Williamsa
Zespół Prader-Willy
Zespół Angelmana
Zespół Smith-Magenis
WAGR
Zespół Wolf-Hirschorn
Zespół Williamsa
Częstość 1 na 10000 do 1 na 20000
90-95% del 7q11.23
Przodopochylenie nozdrzy , długa
rynienka, epikantus
Nadzastawkowe zwężenie aorty 64%
Opóźnienie rozwoju
97%
Hiperkalcemia 15%
Zespół Williamsa
Zespół Prader Willy
70% del 15q11 ojcowska
Upośledzenie umysłowe
Hipotonia
Hipogonadyzm
Otyłość
Zespół Prader Willy
Zespół Angelmana
del 15q11 matczyna in 65%
Ojcowska monorodzicielska disomia 3-5%
Lub mutacje w genie UBE3A
Częstość 1 na 10000 do 1 na 20000
Ciężkie upośledzenie umysłowe IQ poniżej
40
Padaczka 80%
Zespół Angelmana
Aberracje strukturalne
Translokacje
Wzajemne
Robertsonowskie
Delecje
Duplikacje
Chromosom pierścieniowy
Inversje
Izochromosom