Czy zachowujemy się inaczej w
obecności innych osób?
makarowski.pl
Czy zachowujemy się inaczej w
obecności innych osób?
makarowski.pl
Czy jest jakaś różnica pomiędzy
zdawaniem egzaminu w zatłoczonej
sali a zdawaniem egzaminu w
samotności ?
obecność innych może mieć dwojaki
charakter
1. mogą oni w tym samym czasie
także wykonywać dane zadanie
(np. pisanie egzaminu na wspólnej sali
-
scena
)
2. mogą tworzyć
widowni
ę, podczas
kiedy my wykonujemy jakieś zadanie
4
W obu tych sytuacjach nie mamy do
czynienia ze współpracą. Inne osoby
jedynie znajdują się w tym samym
pomieszczeniu!
Zadania, które będziemy rozważać
to zadania indywidualne
6
Eksperyment z karaluchami
Robert Zajonc (1969)
Zajonc badał
facylitację
społeczną
posługując się
zachowaniami
karaluchów
7
Pytanie – kiedy będą uciekać szybciej i
sprawniej – jeśli będą obserwowane
przez inne karaluchy
czy jeśli będą
biegły same
?
karaluchy wykonywały to
zadanie
szybciej w obecności
innych
niż wtedy, kiedy były
same. Ich wyniki zatem
polepszyły się w obecności
innych karaluchów
9
Pytanie – kiedy będą uciekać szybciej i
sprawniej – jeśli będą obserwowane
przez inne karaluchy
czy jeśli będą
biegły same
?
10
W tym wypadku obserwowanie przez
inne karaluchy
spowalniało
wykonywanie zadania
ponieważ …
11
Eksperyment Jamesa Michaelsa
(1982)
12
Czteroosobowe grupy studentów obserwowały
z odległości kilku bilardzistów. Niektórzy z nich
prezentowali dość
wysoki poziom
zaawansowania
(czyli ich średnia wynosiła 2/3
trafnych uderzeń), inni zaś względnie
niski
poziom zaawansowania
(1/3 trafnych
uderzeń).
Obserwatorzy od czasu do czasu mieli
podchodzić do stołu bilardowego i przyglądać
się grze z bliska.
13
Zmiana ilości trafień pod
wpływem obserwatorów
14
Jeśli zadanie jest proste –
obecność innych
pomaga
nam
Jeśli zadanie jest
trudne, obecność
innych nam
przeszkadza
Dlaczego przy wykonywaniu zadań
prostych widownia nam pomaga, a
przy wykonywaniu zadań trudnych
– przeszkadza?
Chen (1937) –
mrówki noszą więcej ciężarów w obecności
innych mrówek, niż w samotności
Triplett (1898) – dzieci nawijały żyłkę na kołowrotek,
samotnie lub w obecności innych
– dzieci działające w obecności innych nawinęły więcej żyłki
od pracujących samotnie
17
1. Pobudzenie - Obecność
innych podwyższa
pobudzenie psychiczne ludzi
18
2. Obecność innych nas
ożywia
(to odnosi się zarówno do zwierząt jak i ludzi )
19
3. Obecność innych
wywołuje w nas lęk
przed oceną
20
4. Obecność innych
rozprasza naszą uwagę
21
stres
22
No to jak z tym egzaminem?
Lepiej go pisać w zatłoczonej sali czy w
zacisznym pokoiku?
23
A jak lepiej uczyć się do
egzaminu?
W samotności czy razem z
innymi?
Facylitacja społeczna
to wpływ samej fizycznej obecności innych
osób na poziom działania jednostek,
prowadzący
do lepszego wykonania zadań
łatwych i gorszego wykonania zadań trudnych
Powodem facylitacji jest przeżywane przez
jednostkę pobudzenie i napięcie wynikające z
samej obecności innych oraz fakt, że mogą oni
dokonywać oceny naszego działania
Facylitacja społeczna- Zajonc zauważył, że
obecność innych ludzi wpływa na nas
pobudzająco (pod względem fizjologicznym)
Pobudzenie to prowadzi do ujawnienia się
reakcji dominującej
Jeśli dobrze robisz
jajecznicę to w
obecności cioci Krysi i
jej nowego chłopaka
wyjdzie Ci on wręcz
znakomita, ale jeśli nie
jesteś zbyt dobrym
wiolonczelistą to lepiej
nie graj dziewczynie na
pierwszej randce
26
PRÓŻNIACTWO
SPOŁECZNE
CZYLI KIEDY OBECNOŚĆ INNYCH OSÓB
USPOKAJA NAS
27
Próżniactwo społeczne
występuje wówczas, kiedy
mamy do czynienia z
zadaniami grupowymi
Zadania grupowe – takie,
w których nasz
indywidualny wynik nie
podlega ocenie
Czy uspokojenie, które wywołuje w
nas grupowe wykonywanie
zadania przyczynia się do tego, że
zadanie wykonujemy
lepiej czy gorzej?
30
Efekt Riengelmanna
im więcej ludzi wykonuje jakąś pracę
tym gorszy jest rezultat w porównaniu
sumą pojedynczych rezultatów
RINGELMANN (1920) :
im więcej ludzi równocześnie wykonuje jakąś pracę, tym gorszy
rezultat uzyskują w porównaniu z tym, co wynikałoby
z dodawania ich rezultatów uzyskiwanych indywidualnie
Ciągnięcie liny:
Liczba
osób
Wysiłek
indywidualny
wkładany w
pracę
1
2
3
4
5
6
7
8
100%
93%
85%
77%
70%
63%
56%
49%
CZYNNIKI MODYFIKUJĄCE EFEKT
•
identyfikowalność wkładu jednostki
•
ważność zadania
•
ważność grupy
•
grupa oceniana jako całość
•
oczekiwany poziom wykonania innych
•
niepowtarzalność wkładu jednostki
•
wielkość grupy
•
płeć
•
kultura
•
złożoność zadania
Eksperyment Williamsa, Harkinsa i
Latane (1981)
Grupy porównawcze
• W I-szej grupie
studenci
badani byli
pojedynczo
(siła krzyku
każdego z nich
rejestrowana
była
indywidualnie)
• W II-giej grupie
badanych
poinformowan
o, że
rejestrowana
będzie jedynie
siła krzyku
całej grupy
)
33
W drugiej sytuacji (gdy badani myśleli,
że krzyczą razem z innymi) ujawniał
się mniejszy poziom krzyku, czyli
zachodziło próżniactwo społeczne
Eksperyment J.Jacksona i K.Williamsa
(1985)
Zaproszono badanych do sali
komputerowej, parami
Na ekranach pojawił się labirynt
Poproszono ich o przebycie tego
labiryntu
Labirynty proste i labirynty złożone
część uczestników badacze
poinformowali, że będą oceniali
indywidualną pracę każdego z nich
druga grupa została poinformowana,
że wyniki wszystkich uczestników
zostaną uśrednione
Jakie były wyniki?
Pessin i Husband, 1933 – badanych proszono o
rozwiązywanie
zagadek lub uczenie się
bezsensownych sylab
Obecność innych powodowała spadek
poziomu wykonania
w porównaniu z działaniem w
samotności
Efekt hamowania społecznego
Fizyczna obecność innych nie zawsze działa
pobudzająco. Są sytuacje, w których
przebywanie wśród innych uspokaja nas i
wywołuje poczucie bezpieczeństwa
W takich warunkach występuje zjawisko
próżniactwa społecznego = polegającego
na zmniejszeniu wysiłku i własnego wkładu w
działanie wykonywane grupowo
.
Wówczas
łatwe zadania wykonujemy gorzej, ale poziom
wykonania zadań trudnych podnosi się
Kluczowy dla wystąpienia tego zjawiska jest
brak możliwości oceny indywidualnego wkładu
poszczególnych jednostek w zadanie zbiorowe
Dlaczego sama obecność innych wywołuje wzrost pobudzenia
Czyli ogólnej mobilizacji organizmu ?
wyjaśnienie R.B. Zajonca
Wzrost pobudzenia jest wyrazem
czujności i przygotowania się do reakcji
na potencjalne działanie innych
pojawiających się w otoczeniu osób
Który kot jest czujny?
Dlaczego sama obecność innych wywołuje wzrost pobudzenia ?
wyjaśnienie R.B. Zajonca
obecność innych wzbudza lęk przed oceną
Obecność innych powoduje konflikt między dwoma tendencjami
(a) tendencją do
kierowania uwagi
na wykonywane
zadanie
Ten konflikt wywołuje wzrost pobudzenia
Dlaczego sama obecność innych wywołuje wzrost pobudzenia ?
wyjaśnienie R.B. Zajonca
(b) tendencją do
kierowania uwagi
na obecne
osoby
Szczególnie wtedy gdy jednostka pragnie porównać
swoje wyniki z wynikami innych osób
Teoria Hulla-Spence’a
Nasilenie popędu podnosi tendencję do
wykonania reakcji dominującej
Istotą zadań łatwych jest ich dobre wyuczenie,
co oznacza, że dominującą reakcja jest w ich
przypadku poprawna
Istotą zadań trudnych jest to, że wymagają
one dopiero uczenia się, a dominująca reakcja
ma charakter (jeszcze) niepoprawny
Dobry pianista na koncercie gra lepiej, niż sam
- w domu
ponieważ zagranie świetnie wyuczonego i
wielokrotnie powtarzanego utworu, jest
zadaniem łatwym, w którym dominują reakcje
poprawne, a pobudzenie wywołane przez
widownię powoduje, że wykonanie jest jeszcze
lepsze – podobnie ze sportowcami
Uczeń fortepianu na egzaminie gra gorzej niż
w domu
U niego dominują reakcje niepoprawne,
nasilające się wraz z pobudzeniem
wywołanym przez komisję, audytorium
obecnoś
ć
innych
wzrost
pobudzeni
a
(popędu)
Wzrost tendencji
do wykonywania
reakcji
dominującej
Reakcja
dominująca jest
poprawna
Reakcja
dominująca jest
niepoprawna
Wzrost
poziomu
wykonania
Spadek
poziomu
wykonania
Zadania łatwe
Zadania trudne
za: Wojciszke B. (2002), Człowiek wśród ludzi – Zarys psychologii społecznej
Model popędu Roberta
Zajonca
Model uwagi Roberta Barona
Pojawienie się innych prowadzi do
rozproszenia uwagi i stanowi dodatkowe
obciążenie dla osoby skupionej na zadaniu
Wiadomo, że obciążenie samo w sobie
prowadzi do zawężenia pola uwagi i pomijania
pewnych bodźców
Gdy zadanie jest proste
, oznacza to że tylko
nieliczne istotne sygnały wymagają uwagi, a
zawężenie pola uwagi powoduje pomijanie i
tak nieistotnych sygnałów, co skutkuje większą
skutecznością
Gdy zadanie jest złożone
, oznacza to
konieczność obdarzania uwagą wielu istotnych
sygnałów, a zawężenie pola uwagi powoduje
pomijanie ważnych sygnałów, co prowadzi do
spadku poziomu wykonania
