TĘTNICE KRĄśENIA WIELKIEGO
TĘTNICE KRĄśENIA WIELKIEGO
OPUSZKA AORTY, AORTA WSTĘPUJĄCA, ŁUK AORTY
•
Część początkowa aorty rozpoczyna się w komorze lewej rozszerzeniem zwanym
opuszką aorty na ścianach, której znajdują się kieszonki zastawki półksięŜycowatej.
Dwie z tych kieszonek przysłaniają ujścia tętnic wieńcowych unaczyniających serce.
•
Opuszka aorty przechodzi w aortę wstępującą a ta z kolei w łuk aorty
.
ŁUK AORTY
•
Od powierzchni wypukłej łuku aorty odchodzą trzy tętnice:
* Pień ramienno-głowowy,
który po krótkim przebiegu dzieli się na:
- tętnicę szyjną wspólną prawą
- tętnicę podobojczykowa prawą
* Tętnica szyjna wspólna lewa
* Tętnica podobojczykowa lewa
•
Od wklęsłej strony łuku aorty odchodzą gałęzie oskrzelowe.
TĘTNICA SZYJNA WSPÓLNA
•
KaŜda tętnica szyjna wspólna na wysokości mniej więcej C
4
dzieli się na tętnicę
szyjną:
- wewnętrzną
- zewnętrzną
•
W miejscu podziału występuje rozszerzenie zwane
ZATOKĄ SZYJNĄ
.
Jest ogniwem,
które steruje wpływ układu nerwowego na serce i naczynia. Ściany zatoki są obficie
unerwione i dostarczają układowi nerwowemu informacji o stanie ciśnienia krwi w
tętnicy szyjnej wewnętrznej, zaopatrującej mózgowie.
Tętnica szyjna wewnętrzna
Wchodzi przez podstawę czaszki do jamy czaszki i tu kieruje swój główny pień do
koła
tętniczego mózgu.
Jej gałęzie zaopatrują równieŜ zawartość oczodołu, jamy nosowej i
jej otoczenia, oponę twardą mózgowia, a gałęzie skórne dochodzą do powiek, czoła i
grzbietu nosa.
Tętnica szyjna zewnętrzna
Unaczynia powierzchownie głowę, oddaje gałęzie do trzewi szyi, do jamy nosowej i
ustnej oraz do gardła. Końcowe gałęzie tętnicy szyjnej zewnętrznej to tętnica twarzowa
i skroniowa powierzchowna.
TĘTNICA PODOBOJCZYKOWA PRAWA LUB LEWA
•
Po wyjściu z klatki piersiowej przechodzi między mięśniami pochyłymi na zewnętrzną
powierzchnię pierwszego Ŝebra i stąd kieruje się do jamy pachowej.
•
Jedną z waŜniejszych gałęzi tętnicy podobojczykowej jest tętnica kręgowa, która
biegnie przez otwory w wyrostkach poprzecznych kręgów szyjnych oraz otwór
potyliczny wielki do jamy czaszki. Tutaj parzyste tętnice kręgowe łączą się w tętnicę
podstawną biegnącą do
koła tętniczego mózgu .
•
Gałęzie tętnic podobojczykowych biorą równieŜ udział w unaczynieniu ścian klatki
piersiowej, np.: tętnica piersiowa wewnętrzna i jej odgałęzienia, tętnica mięśniowo-
przeponowa,
tętnica nadbrzuszna górna oraz gałęzie międzyŜebrowe przednie.
TĘTNICE KOŃCZYNY GÓRNEJ
•
Bezpośrednim przedłuŜeniem tętnicy podobojczykowej jest tętnica pachowa. Przebiega
ona przez jamę pachową oddając szereg gałęzi unaczyniających ściany klatki piersiowej
i obręcz kończyny górnej.
•
Po wyjściu z jamy pachowej przechodzi w tętnicę ramienną biegnącą w bruździe
przyśrodkowej mięśnia dwugłowego. Z powierzchni przyśrodkowej ramienia przechodzi
do dołu łokciowego dzieląc się na tętnice końcowe:
- tętnicę łokciową
- tętnicę promieniową
Obie tętnice biegną wzdłuŜ osi długiej przedramiena.
•
Jedną z większych gałęzi tętnicy łokciowej jest tętnica międzykostna, biegnąca
początkowo na dłoniowej powierzchni błony międzykostnej przedramienia, a poniŜej
mięśnia nawrotnego czworobocznego przechodzi na jej powierzchnię grzbietową.
•
Tętnica łokciowa i promieniowa oraz ich odgałęzienia dłoniowe łączą się na
powierzchni dłoniowej ręki tworząc:
- łuk dłoniowy powierzchowny
- łuk dłoniowy głęboki
Łuki dłoniowe mają waŜne znaczenie czynnościowe, zapewniają dobre ukrwienie
ręki mimo ucisku na tętnice przy wykonywaniu róŜnych ćwiczeń ruchowych (np. na
przyrządach lub trzymanie twardych przedmiotów czasie pracy).
•
Od łuków tętniczych odchodzą tętnice do palców.
AORTA ZSTĘPUJĄCA
•
Łuk aorty przechodzi w aortę zstępującą w pobliŜu kręgosłupa, na jego przednio-bocznej
lewej powierzchni.
•
Gałęzie aorty zstępującej dzieli się na:
- trzewne - unaczyniające narządy
- ścienne - unaczyniające ściany tułowia
•
Aortę zstępującą na przebiegu:
- w jamie klatki piersiowej nazywa się aortą piersiową
- w jamie brzusznej - aortą brzuszną
AORTA PIERSIOWA
•
Do gałęzi ściennych aorty piersiowej zalicza się:
- tętnice międzyŜebrowe tylne - unaczyniają międzyŜebrza
- tętnice przeponowe górne - unaczyniają przeponę
•
Gałęzie trzewne aorty piersiowej biegną do przełyku, osierdzia, oskrzeli, węzłów
chłonnych śródpiersiowych
AORTA BRZUSZNA
Na wysokości Th 12 aorta przechodzi przez rozwór aortowy przepony i zmienia nazwę na
aortę brzuszną.
•
W jamie brzusznej biegnie do przodu i w lewo od kręgosłupa dochodząc do L 4 i tu
dzieli się na swe gałęzie końcowe:
- na dwie symetryczne tętnice biodrowe wspólne
- tętnicę krzyŜową pośrodkową
•
Gałęzie ścienne aorty brzusznej to:
- cztery pary tętnic lędźwiowych - unaczyniają one mięśnie ściany jamy brzusznej, dają
gałęzie do rdzenia i mięśni grzbietu
- parzyste tętnice przeponowe dolne
- tętnica krzyŜowa pośrodkowa
•
Gałęzie trzewne aorty brzusznej podzielić moŜna na:
- gałęzie parzyste - to tętnice zaopatrujące: nadnercza, nerki, jajniki lub jądra.
- gałęzie nieparzyste – to:
Pień trzewny - odchodzi od przedniej ściany aorty na wysokości Th
12.
Po krótkim
przebiegu (1cm) dzieli się na trzy gałęzie:
- tętnicę wątrobową wspólną
* PrzedłuŜeniem tętnicy wątrobowej wspólnej jest tętnica wątrobowa
właściwa oddająca krew do naczyń włosowatych wątroby.
- tętnicę śledzionową
- tętnicę Ŝołądkową lewą
Tętnica krezkowa górna - odchodzi od przedniej powierzchni aorty brzusznej, 1-2cm
poniŜej pnia trzewnego. Zaopatruje jelito czcze i kręte oraz
jelito grube aŜ po zgięcie lewe okręŜnicy.
Tętnica krezkowa dolna -
odchodzi od aorty na poziomie L
3
Zaopatruje okręŜnice
zstępującą, esicę i górna część odbytnicy
•
Tętnice biodrowe wspólne powstałe z rozgałęzienia aorty brzusznej dzielą się na:
- tętnice biodrowe zewnętrzne
- tętnice biodrowe wewnętrzne
* Tętnica biodrowa wewnętrzna schodzi do miednicy małej i zaopatruje:
- ściany i trzewia miednicy
- narządy płciowe zewnętrzne
- okolicę kroczową
TĘTNICE KOŃCZYNY DOLNEJ
* Tętnica biodrowa zewnętrzna oddaje gałęzie do ścian brzucha i przechodzi pod
więzadłem pachwinowym na udo, przyjmując nazwę tętnicy udowej
Największą gałęzią tętnicy udowej jest tętnica głęboka uda
Obie tętnice zaopatrują obręcz biodrową i udo.
* Następnie tętnica udowa przez rozwór przywodzicieli przechodzi do dołu
podkolanowego i zmienia nazwę na tętnicę podkolanową, która dzieli się na tętnicę
piszczelową przednią i tylną.
* Tętnica piszczelowa tylna biegnie w tylnej grupie mięśni goleni do kanału kostki
przyśrodkowej. Największą jej gałęzią jest tętnica strzałkowa, która biegnie wzdłuŜ
strzałki i kończąc się bocznie od ścięgna Achillesa oddaje gałęzie piętowe.
Tętnica piszczelowa tylna na powierzchni podeszwowej stopy dzieli się na:
- tętnicę podeszwową przyśrodkową
- tętnicę podeszwową boczną
* PrzedłuŜeniem tętnicy piszczelowej przedniej (biegnie w przedniej grupie mięśni
goleni) jest tętnica grzbietowa stopy.
Z zespolenia tętnicy grzbietowej stopy z tętnicami podeszwowymi powstaje łuk
podeszwowy wysyłający tętnice do palców stopy.
ROZGAŁĘZIENIA WSZYSTKICH
TĘTNIC
KRĄśENIA WIELKIEGO DZIELĄ SIĘ
NA CORAZ DROBNIEJSZE TĘTNICE I PRZECHODZĄ W
NACZYNIA
WŁOSOWATE
ZNAJDUJĄCE SIĘ WE WSZYSTKICH NARZĄDACH ORGANIZMU.
Z NACZYŃ WŁOSOWATYCH POWSTAJĄ
ś
YŁY
ś
YŁY KRĄśENIA WIELKIEGO
śYŁY KRĄśENIA WIELKIEGO
ś
yły łączą się w coraz większe naczynia i ostatecznie uchodzą do prawego przedsionka
serca dwiema duŜymi Ŝyłami: Ŝyłą główną górną i dolną. Tam uchodzi teŜ zatoka
wieńcowa serca, czyli krótkie naczynia Ŝylne wyprowadzające krew z Ŝył serca.
UKŁAD śYŁY GŁÓWNEJ GÓRNEJ
(V. CAVA SUPERIOR)
•
ś
yła główna górna zbiera krew z głowy, kończyn górnych i klatki piersiowej.
•
Powstaje z połączenia dwu Ŝył ramienno-głowowych, na wysokości pierwszej chrząstki
Ŝ
ebrowej prawej.
•
Początek kaŜdej z Ŝył ramienno-głowowych znajduje się w miejscu połączenia się Ŝyły
szyjnej wewnętrznej z Ŝyłą podobojczykową. Miejsce połączenia tych Ŝył nazywamy
kątem Ŝylnym.
ZAKRES UKRWIENIA
ś
yła szyjna wewnętrzna - zbiera krew z jamy czaszki (z mózgowia, oka, ucha, opon
mózgowych), z twarzy oraz większej części szyi (obszar
unaczynienia tętnicy szyjnej wspólnej).
ś
yła podobojczykowa - zbiera krew z kończyny górnej, z okolicy obręczy barkowej i
górnych okolic tułowia oraz z głębokich części szyi.
•
Przed wejściem Ŝyły głównej górnej do prawego przedsionka uchodzi do niej Ŝyła
nieparzysta. Głównym jej dopływem jest Ŝyła nieparzysta krótka stanowiąca
przedłuŜenie Ŝyły lędźwiowej wstępującej lewej.
ZAKRES UKRWIENIA
Obie Ŝyły nieparzyste zbierają krew ze ścian klatki piersiowej oraz trzewi. śyły ścienne i
trzewne noszą te same nazwy, co towarzyszące im tętnice: międzyŜebrowe, oskrzelowe,
przełykowe, osierdziowe i śródpiersiowe.
UKŁAD śYŁY GŁÓWNEJ DOLNEJ
(V. CAVA INFERIOR)
•
ś
yła główna dolna otrzymuje swe gałęzie z dolnej połowy ciała: brzucha i miednicy oraz
z kończyn dolnych. Powstaje z połączenia Ŝyły krzyŜowej pośrodkowej z Ŝyłami
biodrowymi wspólnymi na wysokości L
4
lub L
5
po stronie prawej.
•
śyły biodrowe wspólne biorą swój początek do przodu od stawów krzyŜowo-
biodrowych, z połączenia Ŝył biodrowych wewnętrznych z Ŝyłami biodrowymi
zewnętrznymi.
ZAKRES UKRWIENIA
ś
yła biodrowa wewnętrzna - prowadzi krew ze ścian i trzewi miednicy małej
ś
yła biodrowa zewnętrzna - ze ścian miednicy duŜej i z kończyn dolnych, jako
przedłuŜenie Ŝyły udowej
•
Dopływy Ŝyły głównej dolnej moŜna podzielić (jak gałęzie aorty zstępującej), na:
- ścienne - noszą nazwę towarzyszących im tętnic: lędźwiowe i przeponowe
- trzewne - to Ŝyły pochodzące z narządów parzystych jamy brzusznej: nadnerczowe,
nerkowe, z gruczołów płciowych: jajnikowe, jądrowe i z
wątroby !!!
•
ś
yły z narządów nieparzystych jamy brzusznej
(z wyjątkiem wątrobowych !)
nie
uchodzą do Ŝyły głównej dolnej, lecz do śYŁY WROTNEJ
(V. PORTAE) -
opracować samodzielnie
śYŁY KOŃCZYN
Pod względem topograficznym Ŝyły kończyn dzielimy na:
o
głębokie
o
powierzchowne (podskórne)
śYŁY GŁĘBOKIE - towarzyszą tętnicom i noszą zwykle ich nazwy. Mniejszym
tętnicom towarzyszą zwykle dwie Ŝyły.
KOŃCZYNA GÓRNA
•
śyły głębokie
Na kończynie górnej parzyste Ŝyły towarzyszą tętnicom zazwyczaj aŜ do wysokości stawu
ramiennego. Tak więc w pobliŜu tętnicy promieniowej, łokciowej i ramiennej biegną po
dwie Ŝyły. Tętnicy pachowej, a czasami równieŜ górnemu odcinkowi tętnicy ramiennej,
towarzyszy juŜ tylko jedna Ŝyła - ramienna wspólna i pachowa
•
śyły skórne (powierzchowne) - zbierają się począwszy od wysokości stawu
łokciowego do dwu pni Ŝylnych: Ŝyły odpromieniowej i Ŝyły odłokciowej.
śyła odpromieniowa - biegnie po bocznej stronie przedniej powierzchni przedramienia
oraz ramienia i uchodzi w dole naramienno-piersiowym do Ŝyły
pachowej.
śyła odłokciowa - większa; biegnie po przyśrodkowej stronie przedniej powierzchni
przedramienia i uchodzi do górnego odcinka jednej z Ŝył ramiennych
lub do ramiennej wspólnej a czasem uchodzi dopiero do
początkowego odcinka Ŝyły pachowej.
•
śyła pachowa - na wysokości obojczyka przyjmuje nazwę Ŝyły podobojczykowej.
Krew Ŝylna z kończyny górnej z Ŝyły podobojczykowej uchodzi do
Ŝyły ramienno-głowowej, a przez nią do Ŝyły głównej górnej.
KOŃCZYNA DOLNA
•
śyły głębokie
Na kończynie dolnej tętnica piszczelowa i strzałkowa mają po dwa naczynia Ŝylne o tej
samej nazwie, ale juŜ tętnica podkolanowa biegnie tylko w towarzystwie jednej Ŝyły,
podobnie jak tętnica udowa i biodrowa zewnętrzna.
•
śyły skórne (powierzchowne) - łączą się w dwa pnie Ŝylne: Ŝyłę odstrzałkową
i odpiszczelową.
śyła odstrzałkowa - uchodzi do Ŝyły podkolanowej,
śyła odpiszczelowa - największa i najdłuŜsza powierzchowna Ŝyła u człowieka, biegnie
na przyśrodkowo przedniej powierzchni goleni i uda, po czym
wpada do Ŝyły udowej, która przeszedłszy pod więzadłem
pachwinowym przyjmuje nazwę Ŝyły biodrowej zewnętrznej.
Krew Ŝylna z kończyny dolnej z Ŝyły biodrowej zewnętrznej uchodzi do Ŝyły biodrowej
wspólnej a przez nią do Ŝyły głównej dolnej.