„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
MINISTERSTWO EDUKACJI
NARODOWEJ
Andrzej Pyszczek
Przestrzeganie przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy,
ochrony
przeciwpoŜarowej
i
ochrony
środowiska
827[01].O1.01
Poradnik dla nauczyciela
Wydawca
Instytut Technologii Eksploatacji – Państwowy Instytut Badawczy
Radom 2007
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
1
Recenzenci:
mgr inŜ. Andrzej Kulka
mgr inŜ. Małgorzata Pucek
Opracowanie redakcyjne:
mgr inŜ. Renata Kacperska
Konsultacja:
mgr Radosław Kacperczyk
Poradnik stanowi obudowę dydaktyczną programu jednostki modułowej 827[01].O1.01
„Przestrzeganie przepisów bezpieczeństwa, higieny i prawa pracy, ochrony przeciwpoŜarowej
i ochrony środowiska”, zawartego w modułowym programie nauczania dla zawodu
operator
maszyn i urządzeń przemysłu spoŜywczego.
Wydawca
Instytut Technologii Eksploatacji – Państwowy Instytut Badawczy, Radom 2007
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
2
SPIS TREŚCI
1.
Wprowadzenie
3
2.
Wymagania wstępne
6
3.
Cele kształcenia
7
4.
Przykładowe scenariusze zajęć
8
5.
Ćwiczenia
14
5.1.
Prawo pracy, przepisy prawne w zakresie BHP. Nadzór i kontrola
warunków pracy
14
5.1.1. Ćwiczenia
14
5.2.
Zasady kształtowania bezpiecznych i higienicznych warunków
pracy
16
5.2.1. Ćwiczenia
16
5.3.
Środki ochrony indywidualnej. Instrukcje obsługi maszyn
i instrukcje bezpiecznej pracy
18
5.3.1.Ćwiczenia
18
5.4. Choroby zawodowe. Zasady ochrony środowiska
20
5.4.1. Ćwiczenia
20
5.5. ZagroŜenia poŜarowe oraz zasady ochrony przeciwpoŜarowej
22
5.5.1. Ćwiczenia
22
5.6. Organizacja pierwszej pomocy podczas wypadków przy pracy.
Zasady postępowania w razie wypadku, awarii lub zagroŜenia
poŜarem
24
5.6.1. Ćwiczenia
24
6.
Ewaluacja osiągnięć ucznia
26
7.
Literatura
40
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
3
1. WPROWADZENIE
Przekazujemy Państwu Poradnik dla nauczyciela, który będzie pomocny w prowadzeniu
zajęć dydaktycznych w szkole kształcącej w zawodzie Operator maszyn i urządzeń przemysłu
spoŜywczego.
W poradniku zamieszczono:
−
wymagania wstępne, wykaz umiejętności, jakie uczeń powinien mieć juŜ ukształtowane,
aby bez problemów mógł korzystać z poradnika,
−
cele kształcenia, wykaz umiejętności, jakie uczeń ukształtuje podczas pracy
z poradnikiem,
−
przykładowe scenariusze zajęć,
−
przykładowe ćwiczenia ze wskazówkami do realizacji, zalecanymi metodami nauczania–
uczenia się oraz środkami dydaktycznymi,
−
ewaluację osiągnięć ucznia, przykładowe narzędzie pomiaru dydaktycznego,
−
literaturę uzupełniającą.
Wskazane jest, aby zajęcia dydaktyczne były prowadzone róŜnymi metodami ze
szczególnym uwzględnieniem aktywizujących metod nauczania.
Formy organizacyjne pracy uczniów mogą być zróŜnicowane, począwszy od
samodzielnej pracy uczniów do pracy zespołowej.
Jako pomoc w realizacji jednostki modułowej dla uczniów przeznaczony jest Poradnik
dla ucznia. Nauczyciel powinien ukierunkować uczniów na właściwe korzystanie z poradnika
do nich adresowanego.
Materiał nauczania (w Poradniku dla ucznia) podzielony jest na rozdziały, które
zawierają podrozdziały. Podczas realizacji poszczególnych rozdziałów wskazanym jest
zwrócenie uwagi na następujące elementy:
−
materiał nauczania – w miarę moŜliwości uczniowie powinni przeanalizować
samodzielnie. Obserwuje się niedocenianie przez nauczycieli niezwykle waŜnej
umiejętności, jaką uczniowie powinni bezwzględnie posiadać – czytanie tekstu
technicznego ze zrozumieniem,
−
pytania sprawdzające mają wykazać, na ile uczeń opanował materiał teoretyczny i czy
jest przygotowany do wykonania ćwiczeń. W zaleŜności od tematu moŜna zalecić
uczniom samodzielne odpowiedzenie na pytania lub wspólne z całą grupą uczniów,
w formie dyskusji opracowanie odpowiedzi na pytania. Druga forma jest korzystniejsza,
poniewaŜ nauczyciel sterując dyskusją moŜe uaktywniać wszystkich uczniów oraz
w trakcie dyskusji usuwać wszelkie wątpliwości,
−
dominującą rolę w kształtowaniu umiejętności oraz opanowaniu materiału spełniają
ć
wiczenia. W trakcie wykonywania ćwiczeń uczeń powinien zweryfikować wiedzę
teoretyczną oraz opanować nowe umiejętności. Przedstawiono dosyć obszerną
propozycję ćwiczeń wraz ze wskazówkami o sposobie ich przeprowadzenia,
uwzględniając róŜne moŜliwości ich realizacji w szkole. Nauczyciel decyduje, które
z zaproponowanych ćwiczeń jest w stanie zrealizować przy określonym zapleczu
technodydaktycznym szkoły. Prowadzący moŜe równieŜ zrealizować ćwiczenia, które
sam opracował,
−
sprawdzian postępów stanowi podsumowanie rozdziału, zadaniem uczniów jest
udzielenie odpowiedzi na pytania w nim zawarte. Uczeń powinien samodzielnie czytając
zamieszczone w nim stwierdzenia potwierdzić lub zaprzeczyć opanowanie określonego
zakresu materiału. JeŜeli wystąpią zaprzeczenia, nauczyciel powinien do tych zagadnień
wrócić, sprawdzając czy braki w opanowaniu materiału są wynikiem niezrozumienia
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
4
przez ucznia tego zagadnienia, czy niewłaściwej postawy ucznia w trakcie nauczania.
W tym miejscu jest szczególnie waŜna rola nauczyciela, gdyŜ od postawy nauczyciela,
sposobu prowadzenia zajęć zaleŜy między innymi zainteresowanie ucznia. Uczeń
niezainteresowany materiałem nauczania, wykonywaniem ćwiczeń nie nabędzie w pełni
umiejętności załoŜonych w jednostce modułowej. NaleŜy rozbudzić wśród uczniów tak
zwaną „ciekawość wiedzy”. Potwierdzenie przez ucznia opanowania materiału nauczania
rozdziału moŜe stanowić podstawę dla nauczyciela do sprawdzenia wiedzy i umiejętności
ucznia z tego zakresu. Nauczyciel realizując jednostkę modułową powinien zwracać
uwagę na predyspozycje ucznia, ocenić, czy uczeń ma większe uzdolnienia manualne,
czy moŜe lepiej radzi sobie z rozwiązywaniem problemów teoretycznych,
−
testy zamieszczone w rozdziale Ewaluacja osiągnięć ucznia zawierają zadania z zakresu
całej jednostki modułowej i naleŜy je wykorzystać do oceny uczniów, a wyniki
osiągnięte przez uczniów powinny stanowić podstawę do oceny pracy własnej
nauczyciela realizującego tę jednostkę modułową. KaŜdemu zadaniu testu przypisano
określoną liczbę moŜliwych do uzyskania punktów (0 lub 1 punkt). Ocena końcowa
uzaleŜniona jest od ilości uzyskanych punktów. Nauczyciel moŜe zastosować test według
własnego projektu oraz zaproponować własną skalę ocen. NaleŜy pamiętać, Ŝeby tak
przeprowadzić proces oceniania ucznia, aby umoŜliwić mu jak najpełniejsze wykazanie
swoich umiejętności.
Metody polecane do stosowania podczas kształcenia modułowego to:
−
pokaz,
−
ć
wiczenie (laboratoryjne lub inne),
−
projektów,
−
przewodniego tekstu.
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
5
Schemat układu jednostek modułowych
827[01].O1
Techniczne podstawy zawodu
827[01].O1.01
Przestrzeganie przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony
przeciwpoŜarowej i ochrony środowiska
827[01].O1.03
Stosowanie materiałów konstrukcyjnych
w przemyśle spoŜywczym
827[01].O1.06
Stosowanie podstawowych technik wytwarzanie
części maszyn
827[01].O1.02
Posługiwanie się dokumentacją techniczną
827[01].O1.05
Analizowanie układów elektrycznych
i sterowania w maszynach i urządzeniach
827[01].O1.04
Rozpoznawanie elementów maszyn, urządzeń
i mechanizmów
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
6
2.
WYMAGANIA WSTĘPNE
Przystępując do realizacji programu jednostki modułowej uczeń powinien umieć:
−
przestrzegać ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy,
−
wyjaśniać rolę higieny w Ŝyciu codziennym i w pracy,
−
rozróŜniać czynniki szkodliwe dla zdrowia i Ŝycia człowieka,
−
stosować zasady zachowania się w róŜnych sytuacjach zagroŜenia,
−
stosować zasady udzielania pierwszej pomocy w nagłych wypadkach,
−
wskazywać odpowiednie instytucje w zaleŜności od zaistniałego zagroŜenia,
−
korzystać z róŜnych źródeł informacji,
−
korzystać z komputera i jego oprogramowania.
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
7
3. CELE KSZTAŁCENIA
W wyniku realizacji programu jednostki modułowej uczeń powinien umieć:
−
przeanalizować podstawowe akty prawne prawa pracy w zakresie praw i obowiązków
pracownika,
−
przeanalizować podstawowe akty prawne w zakresie praw i obowiązków pracodawcy,
−
przeanalizować podstawowe akty prawne w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy,
−
przeanalizować podstawowe akty prawne w zakresie ochrony przeciwpoŜarowej,
−
przeanalizować podstawowe akty prawne w zakresie ochrony środowiska,
−
wskazać instytucje nadzoru i kontroli warunków pracy,
−
zidentyfikować zagroŜenia dla zdrowia i Ŝycia człowieka występujące w procesie pracy,
−
ustalić sposoby zapobiegania i likwidacji zagroŜeń występujących w procesie pracy,
−
zidentyfikować zagroŜenia dla zdrowia i Ŝycia człowieka występujące ze strony
ś
rodowiska pracy,
−
określić zasady przydzielania pracownikom środków ochrony indywidualnej oraz
odzieŜy roboczej,
−
określić zasady bezpieczeństwa i higieny pracy podczas eksploatacji maszyn i urządzeń
stosowanych w przetwórstwie spoŜywczym,
−
przeanalizować przyczyny wypadków przy pracy,
−
przeanalizować przyczyny chorób zawodowych oraz związaną z nimi profilaktykę,
−
ustalić sposób postępowania, zgodnie z instrukcją ochrony przeciwpoŜarowej,
w przypadku zagroŜenia poŜarem,
−
zastosować sprzęt oraz środki gaśnicze zgodnie z zasadami ochrony przeciwpoŜarowej,
–
udzielić pierwszej pomocy w stanach zagroŜenia zdrowia lub Ŝycia.
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
8
4. PRZYKŁADOWE SCENARIUSZE ZAJĘĆ
Scenariusz zajęć 1
Osoba prowadząca
…………………………………….………….
Modułowy program nauczania:
Operator maszyn i urządzeń przemysłu spoŜywczego
827[01]
Moduł
Techniczne podstawy zawodu 827 [01].O1
Jednostka modułowa:
Przestrzeganie przepisów bezpieczeństwa, higieny
i prawa pracy, ochrony przeciwpoŜarowej i ochrony
ś
rodowiska 827[01].O1.01
Temat: Pierwsza pomoc w nagłych wypadkach – unieruchamianie złamanych kończyn.
Cel ogólny: Ukształtowanie umiejętności udzielania pierwszej pomocy – unieruchomienie
złamanej kończyny.
Po zakończeniu zajęć edukacyjnych uczeń powinien umieć:
−
ocenić stan zdrowia osoby poszkodowanej w wyniku wypadku lub nagłego
zachorowania,
−
określić kolejność postępowania przy udzielaniu pierwszej pomocy,
−
unieruchomić kończynę,
−
skorzystać z wyposaŜenia apteczki pierwszej pomocy.
W czasie zajęć będą kształtowane następujące umiejętności ponadzawodowe:
−
organizowanie i planowanie zajęć,
−
pracy w zespole,
−
oceny pracy zespołu.
Metody nauczania–uczenia się:
−
dyskusja dydaktyczna wielokrotna,
−
przewodniego tekstu,
−
ć
wiczenia praktyczne.
Środki dydaktyczne:
−
zestawy ćwiczeń opracowane przez nauczyciela dla kaŜdego zespołu uczniowskiego,
−
apteczka pierwszej pomocy, wyposaŜona zgodnie z obowiązującymi standardami,
−
instrukcja udzielania pierwszej pomocy,
−
schematy wykonywania kolejnych czynności,
−
pytania prowadzące.
Formy organizacyjne pracy uczniów:
−
uczniowie pracują w grupach 3–4-osobowych.
Czas trwania zajęć:
−
45 minut.
Uczestnicy:
−
uczniowie kształcący się w zawodzie Operator maszyn i urządzeń przemysłu
spoŜywczego.
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
9
Zadanie dla ucznia
Dokonaj unieruchomienia złamanej kończyny.
Przebieg zajęć:
Faza wstępna
1.
Określenie tematu zajęć.
2.
Wyjaśnienie uczniom tematu, szczegółowych celów kształcenia.
3.
Zaznajomienie uczniów z pracą w grupach.
4.
Podział grupy uczniów na zespoły.
Faza właściwa
Praca metodą tekstu przewodniego.
Faza I
Informacje
Pytania prowadzące:
1.
Jakich rzeczy uŜyjemy do unieruchomienia złamanej kończyny?
2.
Jakie występują rodzaje złamań?
3.
Co to jest złamanie otwarte?
4.
W jaki sposób unieruchomić złamana kończynę?
5.
Jak postępować w sytuacji złamania z przemieszczeniem?
6.
Jak postępować w sytuacji złamania otwartego?
7.
W jakie środki pierwszej pomocy powinna być wyposaŜona apteczka?
8.
Jak ocenić stan zdrowia poszkodowanego?
Faza II
Planowanie
Uczniowie określają:
1.
Ile i jakie są rodzaje złamań?
2.
Jakie są sposoby unieruchomiania złamanej kończyny?
3.
Jak unieruchomić kończynę z złamaniem otwartym?
Faza III
Ustalenie
1.
Uczniowie pracując w zespołach na podstawie schematu rozpoznają rodzaj uszkodzenia
kończyny.
2.
Uczniowie ustalają metodę unieruchomienia złamanej kończyny.
3.
Uczniowie konsultują z nauczycielem poprawność ustaleń.
Faza IV
Wykonanie
1.
Uczniowie dobierają sposób unieruchomienia kończyny.
2.
KaŜdy uczeń wykonuje kolejne czynności przy poszkodowanym.
3.
Uczeń po wykonaniu ćwiczeń dokonuje oceny prawidłowości wykonania ćwiczenia
wspólnie kolegami z grupy i z nauczycielem.
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
10
Faza V
Sprawdzanie
1.
Po wykonaniu wszystkich ćwiczeń uczniowie próbują dokonać analizy wykonanego
zadania kaŜdy uczeń wskazuje swoje mocne i słabe strony.
2.
Nauczyciel analizuje wykonanie ćwiczenia.
3.
Uczniowie wspólnie z nauczycielem dokonują oceny ćwiczeń.
Faza VI
Analiza końcowa
Uczniowie wraz z nauczycielem wskazują, które etapy rozwiązania zadania sprawiły im
trudności. Nauczyciel powinien podsumować całe zadanie, wskazać, jakie umiejętności były
ć
wiczone, jakie wystąpiły nieprawidłowości i jak ich unikać na przyszłość.
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
11
Scenariusz zajęć 2
Osoba prowadząca
…………………………………….………….
Modułowy program nauczania:
Operator maszyn i urządzeń przemysłu spoŜywczego
827[01]
Moduł
Techniczne podstawy zawodu 827 [01].O1
Jednostka modułowa:
Przestrzeganie przepisów bezpieczeństwa, higieny
i prawa pracy, ochrony przeciwpoŜarowej i ochrony
ś
rodowiska 827[01].O1.01
Temat: Środki ochrony indywidualnej oraz odzieŜ i obuwie robocze.
Cel ogólny: Ukształtowanie umiejętności dobierania środków ochrony indywidualnej.
Po zakończeniu zajęć edukacyjnych uczeń powinien umieć:
−
dobrać odzieŜ i obuwie robocze,
−
dobrać środki ochrony indywidualnej do wykonywanych prac,
−
scharakteryzować wymagania bezpieczeństwa dotyczące procesów pracy,
−
wskazać konsekwencje naruszenia przepisów i zasad bhp podczas wykonywania zadań
zawodowych.
W czasie zajęć będą kształtowane następujące umiejętności ponadzawodowe:
−
organizowanie i planowanie zajęć,
−
pracy w zespole,
−
oceny pracy zespołu.
Metody nauczania–uczenia się:
−
przewodniego tekstu,
−
pokaz z objaśnieniem,
−
dyskusji dydaktycznej.
Środki dydaktyczne:
−
przepisy określające środki ochrony indywidualnej,
−
obuwie robocze róŜne rodzaje (trzewiki ochronne, gumiaki),
−
kombinezony, fartuchy, maski, półmaski,
−
przykładowe schematy wyposaŜenia pracownika przetwórstwa spoŜywczego w środki
ochrony indywidualnej,
−
katalogi środków ochrony indywidualnej.
Formy organizacyjne pracy uczniów:
−
uczniowie pracują w grupach 2–4-osobowych
−
praca indywidualna.
Czas trwania zajęć:
−
90 minut.
Uczestnicy:
−
uczniowie kształcący się w zawodzie Operator maszyn i urządzeń przemysłu
spoŜywczego.
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
12
Zadanie dla ucznia
Dokonaj wyboru środków ochrony osobistej oraz odzieŜy i obuwia roboczego do
wykonywania zadań w zakładzie przetwórstwa spoŜywczego.
Przebieg zajęć:
Faza wstępna
1.
Określenie tematu zajęć.
2.
Wyjaśnienie uczniom tematu, szczegółowych celów kształcenia.
3.
Zaznajomienie uczniów z pracą metodą tekstu przewodniego.
4.
Podział grupy uczniów na zespoły.
Faza właściwa
1. Praca metodą przewodniego tekstu.
2. Praca metodą pokazu.
Faza I
Informacje
Pytania prowadzące:
1.
Co to jest odzieŜ robocza?
2.
Co to jest odzieŜ ochronna?
3.
Jakie przepisy regulują stosowanie odzieŜy roboczej i ochronnej?
4.
Jakie są zasady przydzielania środków ochrony indywidualnej?
5.
Jakiej odzieŜy roboczej naleŜy uŜywać w zakładach przemysłu spoŜywczego?
6.
Co robimy z odzieŜą roboczą po skończonej pracy?
7.
Czy moŜna pracować bez odzieŜy roboczej?
8.
Jakie mogą być konsekwencje nieprzestrzegania przepisów bhp?
9.
Jakie zagroŜenia mogą wystąpić z powodu braku odzieŜy ochronnej?
10.
Jakie znaczenie mają środki ochrony osobistej?
Faza II
Planowanie
Uczniowie określają:
1.
Które akty prawne dotyczą środków ochrony osobistej?
2.
Jakie są środki ochrony indywidualnej?
3.
Jak dobrać odzieŜ ochronną i obuwie?
Faza III
Ustalenie
1.
Uczniowie pracując w zespołach.
2.
Uczniowie ustalają odzieŜ ochronną.
3.
Uczniowie określają warunki dobierania środków ochrony osobistej.
4.
Uczniowie konsultują z nauczycielem poprawność ustaleń.
Faza IV
Wykonanie
1.
Uczniowie ustalają prawa i obowiązki pracodawcy dotyczące środków ochrony
indywidualnej oraz odzieŜy roboczej.
2.
Uczniowie wypisują prawa i obowiązki pracownika oraz pracodawcy związane
z stosowaniem środków ochrony indywidualnej.
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
13
3.
Uczniowie wskazują normy dotyczące odzieŜy roboczej.
4.
Uczniowie korzystają z instrukcji, norm i innych akt prawnych.
5.
W trakcie ćwiczeń nauczyciel zwraca uwagę uczniom na funkcje i zadania
poszczególnych stanowisk pracy.
Faza V
Sprawdzanie
1.
Uczniowie uzasadniają znaczenie stosowania odzieŜy roboczej oraz środków ochrony
indywidualnej.
2.
Wymieniają wymagania dotyczące stosowania odzieŜy roboczej oraz środków ochrony
indywidualnej na poszczególnych stanowiskach pracy.
3.
Wymieniają
podstawowe
obowiązki
pracodawców,
pracowników
wynikające
z stosowania odzieŜy roboczej oraz środków ochrony indywidualnej.
Faza VI
Analiza końcowa
Uczniowie wraz z nauczycielem wskazują, które etapy wykonania ćwiczenia sprawiły im
trudności. Nauczyciel powinien podsumować całe zadanie, wskazać, jakie umiejętności były
ć
wiczone, jakie wystąpiły nieprawidłowości i jak ich unikać na przyszłość.
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
14
5. ĆWICZENIA
5.1. Prawo pracy, przepisy prawne w zakresie BHP. Nadzór
i kontrola warunków pracy
5.1.1. Ćwiczenia
Ćwiczenie
1
Wyszukaj w odpowiednich aktach prawnych, obowiązki pracownika w zakresie
bezpieczeństwa i higieny pracy. Zredaguj na tej podstawie kodeks postępowania pracownika
w zakładzie pracy.
Wskazówki do realizacji
Przed przystąpieniem do realizacji ćwiczenia uczniowie powinni przeczytać fragment
rozdziału Materiał nauczania. NaleŜy zwrócić uwagę na obowiązki pracownika wynikające
z przepisów bhp.
Sposób wykonania ćwiczenia
Uczeń powinien:
1)
zorganizować stanowisko pracy do wykonania ćwiczenia,
2)
wyszukać w Internecie odpowiedni akt prawny,
3)
wyszukać w ustawie i rozporządzeniach obowiązki pracownika w zakresie
bezpieczeństwa i higieny pracy,
4)
sporządzić wykaz obowiązków, jakie nakładają przepisy prawa na pracownika,
5)
zredagować kodeks postępowania pracownika,
6)
wyciągnąć wnioski.
Zalecane metody nauczania–uczenia się:
−
ć
wiczenie,
−
metoda przewodniego tekstu.
Ś
rodki dydaktyczne:
–
komputer z dostępem do Internetu,
–
Kodeks Pracy,
–
przybory do pisania.
–
wybrana literatura z rozdziału 7 Poradnika dla nauczyciela.
Ćwiczenie
2
Na podstawie odpowiednich aktów prawnych sporządź wykaz prac niedozwolonych do
wykonywania przez młodocianych.
Wskazówki do realizacji
Przed przystąpieniem do realizacji ćwiczenia uczniowie powinni przeczytać fragment
rozdziału Materiał nauczania. NaleŜy zwrócić uwagę na szczególne warunki zatrudnienia
młodocianych i wykonywania prac przez nich.
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
15
Sposób wykonania ćwiczenia
Uczeń powinien:
1)
przeczytać materiał nauczania,
2)
zorganizować stanowisko pracy do wykonania ćwiczenia,
3)
wyszukać np. w Internecie odpowiedni akt prawny,
4)
wyszukać w rozporządzeniu rodzaj prac zabronionych dla młodocianych,
5)
sporządzić wykaz prac,
6)
wyciągnąć i zapisać wnioski.
Zalecane metody nauczania–uczenia się:
−
ć
wiczenie,
−
metoda przewodniego tekstu.
Ś
rodki dydaktyczne:
−
przybory do pisania,
−
kodeks pracy,
−
komputer z dostępem do Internetu,
−
notatnik,
−
literatura z rozdziału 7 Poradnika dla nauczyciela.
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
16
5.2. Zasady
kształtowania
bezpiecznych
i
higienicznych
warunków pracy
5.2.1. Ćwiczenia
Ćwiczenie
1
Scharakteryzuj wskazane przez nauczyciela stanowisko pracy pod względem
ergonomicznym.
Wskazówki do realizacji
Przed przystąpieniem do realizacji ćwiczenia uczniowie powinni przeczytać fragment
rozdziału Materiał nauczania. NaleŜy zwrócić uwagę na kształtowanie bezpiecznych
i higienicznych warunków pracy.
Sposób wykonania ćwiczenia
Uczeń powinien:
1)
przeanalizować zasady kształtowania bezpiecznych warunków pracy,
2)
określić czynniki szkodliwe i niebezpieczne, które występują na wybranym stanowisku
pracy,
3)
dokonać klasyfikacji wyodrębnionych czynników,
4)
sporządzić
w
formie
tabeli
wykaz
czynników
szkodliwych,
uciąŜliwych
i niebezpiecznych pod względem ergonomicznym na stanowisku pracy.
Zalecane metody nauczania–uczenia się:
−
ć
wiczenie,
−
metoda przewodniego tekstu.
Ś
rodki dydaktyczne:
−
komputer z dostępem do Internetu,
−
materiały piśmienne,
−
notatnik,
−
literatura z rozdziału 7, dotycząca energii.
Ćwiczenie
2
Zidentyfikuj zagroŜenia, jakie mogą wystąpić w wyniku źle zorganizowanego stanowiska
pracy we wskazanym zakładzie przetwórstwa spoŜywczego.
Wskazówki do realizacji
Przed przystąpieniem do realizacji ćwiczenia uczniowie powinni przeczytać fragment
rozdziału Materiał nauczania. NaleŜy zwrócić uwagę na kształtowanie bezpiecznych
i higienicznych warunków pracy.
Sposób wykonania ćwiczenia
Uczeń powinien:
1)
odnaleźć informacje bezpiecznym wykonywaniu pracy,
2)
przeanalizować, jakie zagroŜenia mogą wystąpić w przetwórstwie spoŜywczym,
3)
zapisać jakie mogą występować zagroŜenia w wyniku złych warunków pracy,
4)
zaprezentować efekty pracy na forum grupy.
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
17
Zalecane metody nauczania–uczenia się:
−
ć
wiczenie,
−
metoda przewodniego tekstu.
Ś
rodki dydaktyczne:
−
materiały piśmienne,
−
przykładowe schematy urządzeń,
−
literatura z rozdziału 7.
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
18
5.3. Środki ochrony osobistej. Instrukcje obsługi maszyn
i instrukcje bezpiecznej pracy
5.3.1. Ćwiczenia
Ćwiczenie
1
Dobierz odzieŜ roboczą i/lub środki ochrony indywidualnej dla pracownika przemysłu
spoŜywczego na określonym stanowisku pracy (piekarz, rzeźnik). Opisz stanowisko, na którym
pracuje.
Wskazówki do realizacji
Przed przystąpieniem do realizacji ćwiczenia uczniowie powinni przeczytać fragment
rozdziału Materiał nauczania. NaleŜy zwrócić uwagę na sposoby przydzielania odzieŜy
ochronnej i środków ochrony indywidualnej.
Sposób wykonania ćwiczenia
Uczeń powinien:
1)
sporządzić opisy stanowisk pracy w przemyśle spoŜywczym (pracownik piekarni,
rzeźni),
2)
dobrać pracownikowi na określonych stanowiskach pracy środki ochrony indywidualnej
i odzieŜ roboczą,
3)
omówić wykonane ćwiczenie,
4)
zapisać wnioski.
Zalecane metody nauczania–uczenia się:
−
ć
wiczenie,
−
metoda przewodniego tekstu.
Ś
rodki dydaktyczne:
–
komputer z dostępem do Internetu,
–
wykaz środków ochrony indywidualnej i osobistej,
–
róŜna odzieŜ robocza i ochronna,
–
literatura z rozdziału 7 Poradnika dla nauczyciela, dotycząca środków ochrony
indywidualnej.
Ćwiczenie
2
Określ zasady przydzielania odzieŜy ochronnej pracownikom.
Wskazówki do realizacji
Przed przystąpieniem do realizacji ćwiczenia uczniowie powinni przeczytać fragment
rozdziału Materiał nauczania. NaleŜy zwrócić uwagę na sposoby przydzielania odzieŜy
ochronnej i środków ochrony indywidualnej.
Sposób wykonania ćwiczenia
Uczeń powinien:
1)
sporządzić 3 opisy stanowisk pracy wymagające odzieŜy ochronnej,
2)
przeanalizować sposoby przydzielania odzieŜy ochronnej,
3)
omówić wykonane ćwiczenie,
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
19
4)
zapisać wnioski,
5)
przedstawić pozostałym kolegom proponowane zasady.
Zalecane metody nauczania–uczenia się:
−
ć
wiczenie,
−
metoda przewodniego tekstu.
Ś
rodki dydaktyczne:
–
komputer z dostępem do Internetu,
–
wykaz środków ochrony indywidualnej,
–
materiały piśmienne,
–
notatnik,
–
literatura z rozdziału 7 Poradnika dla nauczyciela, dotycząca odzieŜy ochronnej.
.
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
20
5.4. Choroby zawodowe. Zasady ochrony środowiska
5.4.1. Ćwiczenia
Ćwiczenie
1
Zaplanuj sposób segregacji odpadów w zakładzie przetwórstwa mięsnego.
Wskazówki do realizacji
Przed przystąpieniem do realizacji ćwiczenia uczniowie powinni przeczytać fragment
rozdziału Materiał nauczania. NaleŜy zwrócić uwagę na gospodarowaniem odpadami
i ochroną środowiska.
Sposób wykonania ćwiczenia
Uczeń powinien:
1)
dobrać partnerów do pracy w zespole,
2)
zastanowić się, jakie zagroŜenia środowiska wynikają z działalności zakładu
przetwórstwa mięsnego, zapisać wszystkie pomysły na kartce,
3)
uporządkować zapisane pomysły; ustalić, co moŜna zrobić ze zuŜytymi elementami
urządzeń elektrycznych, opakowaniami, środkami chemicznymi i jakie metody
wypracować na stanowiskach pracy, by doprowadzić do zmniejszenia zuŜycia energii
elektrycznej,
4)
zaprezentować efekty pracy zespołów na forum całej grupy.
Zalecane metody nauczania–uczenia się:
−
ć
wiczenie,
−
metoda przewodniego tekstu.
Ś
rodki dydaktyczne:
–
Ustawa o ochronie środowiska,
–
przybory do pisania,
–
literatura z rozdziału 7 Poradnika dla nauczyciela, dotycząca ochrony środowiska.
Ćwiczenie
2
Na podstawie Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu
chorób zawodowych wypisz choroby zawodowe występujące w przetwórstwie spoŜywczym
.
Wskazówki do realizacji
Przed przystąpieniem do realizacji ćwiczenia uczniowie powinni przeczytać fragment
rozdziału Materiał nauczania. NaleŜy zwrócić uwagę na rozdział choroby zawodowe.
Sposób wykonania ćwiczenia
Uczeń powinien:
1)
przeanalizować się z materiał nauczania znajdujący się w poradniku,
2)
odnaleźć rozporządzenie Rady Ministrów,
3)
odnaleźć załącznik do rozporządzenia z wykazem chorób zawodowych,
4)
wynotować choroby zawodowe występujące w przetwórstwie spoŜywczym.
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
21
Zalecane metody nauczania–uczenia się:
−
ć
wiczenie,
−
metoda przewodniego tekstu.
Ś
rodki dydaktyczne:
–
Rozporządzenie Rady Ministrów
w sprawie wykazu chorób zawodowych
,
–
komputer z dostępem do Internetu,
–
materiały piśmienne,
–
notatnik.
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
22
5.5.
ZagroŜenia
poŜarowe
oraz
zasady
ochrony
przeciwpoŜarowej
5.5.1. Ćwiczenia
Ćwiczenie
1
Sporządź wykaz podręcznego sprzętu gaśniczego i środków gaśniczych, znajdujących się
w zakładzie przetwórstwa spoŜywczego.
Wskazówki do realizacji
Przed przystąpieniem do realizacji ćwiczenia uczniowie powinni przeczytać fragment
rozdziału Materiał nauczania. NaleŜy zwrócić uwagę na podręczny sprzęt przeciwpoŜarowy.
Sposób wykonania ćwiczenia
Uczeń powinien:
1)
przygotować tabelę roboczą z wykazem podręcznego sprzętu gaśniczego i środków
gaśniczych w zakładzie przetwórstwa spoŜywczego,
2)
sporządzić wykaz znajdującego się w zakładzie przetwórstwa spoŜywczego podręcznego
sprzętu gaśniczego i środków gaśniczych,
3)
sporządzić wykaz brakującego podręcznego sprzętu gaśniczego i środków gaśniczych,
4)
wyciągnąć wnioski.
Zalecane metody nauczania–uczenia się:
−
ć
wiczenie,
−
metoda przewodniego tekstu.
Ś
rodki dydaktyczne:
−
podręczny sprzęt gaśniczy,
−
przybory do pisania,
−
tablice sprzętu ppoŜ,
−
literatura z rozdziału 7 Poradnika dla nauczyciela dotycząca sprzętu gaśniczego.
Ćwiczenie
2
WskaŜ obowiązki pracownika w zakresie ochrony przeciwpoŜarowej.
Wskazówki do realizacji
Przed przystąpieniem do realizacji ćwiczenia uczniowie powinni przeczytać fragment
rozdziału Materiał nauczania. NaleŜy zwrócić uwagę na zasady ochrony przeciwpoŜarowej
w miejscu pracy.
Sposób wykonania ćwiczenia
Uczeń powinien:
1)
odczytać informacje w poradniku o obowiązkach pracowników w zakresie ochrony
przeciwpoŜarowej,
2)
sporządzić wykaz obowiązków pracownika,
3)
wykonać ćwiczenie zgodnie z instrukcją,
4)
dokonać oceny wykonania ćwiczenia.
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
23
Zalecane metody nauczania–uczenia się:
−
ć
wiczenie,
−
dyskusja dydaktyczna.
Ś
rodki dydaktyczne:
−
komputer z dostępem do Internetu,
−
poradnik dla ucznia,
−
literatura z rozdziału 7 Poradnika dla nauczyciela, dotycząca ochrony przeciwpoŜarowej.
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
24
5.6
Organizacja pierwszej pomocy podczas wypadków przy
pracy. Zasady postępowania w razie wypadku, awarii lub
zagroŜenia poŜarem
5.6.1. Ćwiczenia
Ćwiczenie
1
Wykonaj sztuczne oddychanie na fantomie, zgodnie z obowiązującymi zasadami
udzielania pierwszej pomocy w stanach zagroŜenia Ŝycia i zdrowia.
Wskazówki do realizacji
Przed przystąpieniem do realizacji ćwiczenia uczniowie powinni przeczytać fragment
rozdziału Materiał nauczania. NaleŜy zwrócić uwagę na zasady udzielani pierwszej pomocy.
Sposób wykonania ćwiczenia
Uczeń powinien:
1)
przygotować stanowisko ćwiczeń,
2)
wykonać ćwiczenie zgodnie z instrukcją,
3)
dokonać samooceny.
Zalecane metody nauczania–uczenia się:
−
ć
wiczenie,
−
metoda przewodniego tekstu.
Ś
rodki dydaktyczne:
−
fantom,
−
instrukcja wykonywania sztucznego oddychania,
−
apteczka pierwszej pomocy wyposaŜona zgodnie z obowiązującymi standardami,
−
literatura z rozdziału 7 Poradnika dla nauczyciela, dotycząca pierwszej pomocy.
Ćwiczenie
2
WskaŜ obowiązki pracodawcy w razie zaistnienia poŜaru.
Wskazówki do realizacji
Przed przystąpieniem do realizacji ćwiczenia uczniowie powinni przeczytać fragment
rozdziału Materiał nauczania. NaleŜy zwrócić uwagę na procedury i obowiązki postępowania
w trakcie zaistnienia wypadku przez pracownika i pracodawcę.
Sposób wykonania ćwiczenia
Uczeń powinien:
1)
odczytać informacje w poradniku o obowiązku pracodawcy w razie zaistnienia poŜaru,
2)
sporządzić wykaz obowiązków pracodawcy i pracownika,
3)
dokonać oceny wykonania ćwiczenia,
4)
przedstawić pozostałej części grupy efekt swojej pracy.
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
25
Zalecane metody nauczania–uczenia się:
−
ć
wiczenie,
−
metoda przewodniego tekstu.
Ś
rodki dydaktyczne:
−
komputer z dostępem do Internetu,
−
poradnik dla ucznia,
−
Kodeks pracy.
Ćwiczenie 3
Zainscenizuj z kolegą (koleŜanką) wypadek przy pracy, w wyniku, którego nastąpiło
złamanie kości podudzia i udziel pierwszej pomocy zgodnie z obowiązującymi zasadami.
Wskazówki do realizacji
Przed przystąpieniem do realizacji ćwiczenia uczniowie powinni przeczytać fragment
rozdziału Materiał nauczania. NaleŜy zwrócić uwagę na udzielanie pierwszej pomocy
w nagłych wypadkach.
Sposób wykonania ćwiczenia
Uczeń powinien:
1) wyznaczyć pomocnika,
2) przygotować stanowisko ćwiczeń,
3) wykonać ćwiczenie zgodnie z instrukcją,
4) dokonać samooceny.
Zalecane metody nauczania–uczenia się:
−
ć
wiczenie,
−
metoda przewodniego tekstu.
Ś
rodki dydaktyczne:
−
instrukcja udzielania pierwszej pomocy w przypadku złamań,
−
apteczka pierwszej pomocy wyposaŜona zgodnie z obowiązującymi standardami.
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
26
6. EWALUACJA OSIĄGNIĘĆ UCZNIA
Przykłady narzędzi pomiaru dydaktycznego
TEST 1
Test dwustopniowy do jednostki modułowej „Przestrzeganie przepisów
bezpieczeństwa, higieny i prawa pracy, ochrony przeciwpoŜarowej
i ochrony środowiska”
Test składa się z 20 zadań wielokrotnego wyboru, z których:
−−−−
zadania 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 12, 13, 14, 16, 19, 20, są z poziomu podstawowego,
−−−−
zadania 11, 15, 17, 18 są z poziomu ponadpodstawowego.
Punktacja zadań: 0 lub 1 punkt
Za kaŜdą prawidłową odpowiedź uczeń otrzymuje 1 punkt. Za złą odpowiedź lub jej brak
uczeń otrzymuje 0 punktów.
Proponuje się następujące normy wymagań – uczeń otrzymuje następujące
oceny szkolne:
−−−−
dopuszczający – za rozwiązanie co najmniej 10 zadań z poziomu podstawowego,
−−−−
dostateczny – za rozwiązanie co najmniej 12 zadań z poziomu podstawowego,
−−−−
dobry – za rozwiązanie 15 zadań, w tym co najmniej 1 z poziomu ponadpodstawowego,
−−−−
bardzo dobry – za rozwiązanie 18 zadań, w tym 3 z poziomu ponadpodstawowego.
Klucz odpowiedzi: 1. b, 2. a, 3. d, 4. c, 5. d, 6. c, 7. b, 8. b, 9. b, 10. a, 11. c,
12. c, 13. d, 14. a, 15. a, 16. a, 17. c, 18. a, 19. b, 20. a.
Plan testu
Nr
zad.
Cel operacyjny
(mierzone osiągnięcia ucznia)
Kategoria
celu
Poziom
wymagań
Poprawna
odpowiedź
1
Ustalić osoby odpowiedzialne za stan bhp
w zakładzie
B
P
b
2
Określić przepisy dotyczące zagroŜenia
A
P
a
3
Określić kierunki działań ergonomii
A
P
d
4
Określić obowiązki pracownika
A
P
c
5
Wskazać osobę młodocianą
A
P
d
6
Wyjaśnić oznaczenie PIP
B
P
c
7
Wyjaśnić zadania PIP
B
P
b
8
Dobrać środki ochrony osobistej
B
P
b
9
Wskazać sprzęt ochronny układu oddechowego
B
P
b
10
Określić cel stosowania półmasek
B
P
a
11
Dokonać analizy choroby zawodowej
C
PP
c
12
Wskazać przyczyny wypadków przy pracy
B
P
c
13
Określić osobę zgłaszającą chorobę zawodową
A
P
d
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
27
14
Określić zasady udzielani pierwszej pomocy
B
P
a
15
Zastosować sztuczne oddychanie
C
PP
a
16
Określić przepisy przeciwpoŜarowe
B
P
a
17
Dokonać analizy stosowania sprzętu gaśniczego
C
PP
c
18
Dokonać analizy stosowania środków gaśniczych
C
PP
a
19
Wskazać podręczny sprzęt gaśniczy
B
P
b
20
Określić zasady postępowania w razie wypadku
B
P
a
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
28
Przebieg testowania
Instrukcja dla nauczyciela
1.
Ustal z uczniami termin przeprowadzenia sprawdzianu z wyprzedzeniem co najmniej
jednotygodniowym.
2.
Omów z uczniami cel stosowania pomiaru dydaktycznego.
3.
Zapoznaj uczniów z rodzajem zadań zawartych w zestawie oraz z zasadami punktowania.
4.
Przygotuj odpowiednią liczbę testów.
5.
Zapewnij samodzielność podczas rozwiązywania zadań.
6.
Przed rozpoczęciem testu przeczytaj uczniom instrukcję dla ucznia.
7.
Zapytaj, czy uczniowie wszystko zrozumieli. Wszelkie wątpliwości wyjaśnij.
8.
Nie przekraczaj czasu przeznaczonego na test.
9.
Kilka minut przed zakończeniem testu przypomnij uczniom o zbliŜającym się czasie
zakończenia udzielania odpowiedzi.
Instrukcja dla ucznia
1.
Przeczytaj uwaŜnie instrukcję.
2.
Podpisz imieniem i nazwiskiem kartę odpowiedzi.
3.
Zapoznaj się z zestawem zadań testowych.
4.
Test zawiera 20 zadań. Do kaŜdego zadania dołączone są 4 moŜliwości odpowiedzi.
Tylko jedna jest prawidłowa.
5.
Udzielaj odpowiedzi na załączonej karcie odpowiedzi, stawiając w odpowiedniej rubryce
znak X. W przypadku pomyłki naleŜy błędną odpowiedź zaznaczyć kółkiem, a następnie
ponownie zakreślić odpowiedź prawidłową.
6.
Pracuj samodzielnie, bo tylko wtedy będziesz miał satysfakcję z wykonanego zadania.
7.
Jeśli udzielenie odpowiedzi będzie Ci sprawiało trudność, wtedy odłóŜ jego rozwiązanie
na później i wróć do niego, gdy zostanie Ci wolny czas.
8.
Na rozwiązanie testu masz 35 minut.
Powodzenia!
Materiały dla ucznia:
−−−−
instrukcja,
−−−−
zestaw zadań testowych,
−−−−
karta odpowiedzi.
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
29
ZESTAW ZADAŃ TESTOWYCH
1.
Odpowiedzialność za stan bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie pracy ponosi
a)
pracownik.
b)
pracodawca.
c)
osoby kierujące pracownikami.
d)
Państwowa Inspekcja Pracy.
2.
Pracodawca jest obowiązany informować pracowników, w związku z zagroŜeniami
występującymi na stanowisku pracy o
a)
ryzyku zawodowym oraz zasadach ochrony przed zagroŜeniami.
b)
trudnościach występujących w związku z pracą.
c)
potrzebie zapoznania się z chorobami związanymi z wykonywaną pracą.
d)
ochronie przeciwpoŜarowej w zakładzie pracy.
3.
Przystosowaniem budynków i ich wyposaŜenia, narzędzi, maszyn, urządzeń do
moŜliwości psychofizycznych pracowników zajmuje się
a)
fizjologia.
b)
socjologia.
c)
ekonomia.
d)
ergonomia.
4.
Zgodnie z prawem pracy pracownik ma obowiązek
a)
organizować stanowisko pracy zgodnie ze swoimi potrzebami.
b)
zaopatrywać się środki ochrony indywidualnej.
c)
poznawać przepisy i zasady bhp.
d)
informować pracodawcę o ryzyku zawodowym.
5.
Osoba młodocianą w myśl kodeksu pracy jest osoba która ukończyła
a)
14 lat a nie przekroczyła 16 roku Ŝycia.
b)
15 lat a nie przekroczyła 17 roku Ŝycia.
c)
18 lat a nie przekroczyła 21 roku Ŝycia.
d)
16 lat a nie przekroczyła 18 roku Ŝycia.
6.
Skrót PIP oznacza
a)
Prywatne Instytucje Prawne.
b)
Państwowe Instytucje Pracodawców.
c)
Państwowa Inspekcja Pracy.
d)
Przedsiębiorstwo InŜynieryjno Polonijne.
7.
Do Zadań PIP naleŜy między innymi
a)
ustalanie przerw pracy.
b)
nadzór i kontrola przestrzegania przez pracodawców prawa pracy.
c)
nadzór i kontrola nad produkcją.
d)
zwolnienia pracowników z pracy.
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
30
8.
Do środków ochrony indywidualnej moŜemy zaliczyć
a)
odzieŜ osobistą.
b)
odzieŜ chroniącą pracownika przed zagroŜeniami.
c)
płaszcze przeciwdeszczowe.
d)
zuŜytą odzieŜ roboczą.
9.
Do sprzętu ochrony układu oddechowego zaliczamy
a)
sprzet zanieczyszczający.
b)
sprzęt oczyszczający.
c)
filtry kominowe.
d)
wentylatory miejscowe.
10.
Przedstawione urządzenia na rysunku to
a)
półmaski.
b)
nakrycia głowy.
c)
pompy powietrza.
d)
nakolanniki.
11.
Definicję choroby zawodowej moŜemy odnaleźć w
a)
regulaminie pracy.
b)
kodeksie karnym.
c)
kodeksie pracy.
d)
wykazie chorób.
12.
Do wypadków zawodowych zaliczamy
a)
jazdę samochodem po zakupy.
b)
wypadek w czasie zakupów w dniu wolnym od pracy.
c)
wypadek w drodze do pracy i z niej.
d)
wykonywanie pracy nie pozostającej w związku z pracą zawodową.
13.
Zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej u pracownika dokonuje
a)
Ŝ
ona pracownika.
b)
dzieci pracownika.
c)
pielęgniarka zakładowa.
d)
pracodawca zatrudniający pracownika.
14.
Obowiązek udzielania pierwszej pomocy jest określony w artykule Kodeksu karnego
a)
162.
b)
159.
c)
165.
d)
160.
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
31
15.
W trakcie wykonywania sztucznego oddychania i masaŜu serca na kaŜde1wdmuchnięcie
powietrza do płuc przypada 5 uciśnięć mostka, w przypadku, gdy pomocy udziela
a)
jeden ratownik.
b)
dwóch ratowników.
c)
trzech ratowników.
d)
liczba ratowników jest bez znaczenia.
16.
Ochrona przeciwpoŜarowa polega na
a)
zapobieganiu powstawaniu i rozprzestrzenianiu się poŜaru.
b)
zawiadomieniu o powstałym poŜarze.
c)
podniecaniu poŜaru.
d)
uszkadzaniu i zawalaniu dróg dojazdowych do poŜaru.
17.
Do gaszenia poŜarów grupy E uŜyjemy środka gaśniczego
a)
wody, halonu.
b)
piany gaśniczej, proszku gaśniczego.
c)
proszku gaśniczego, dwutlenku węgla,.
d)
dwutlenku węgla, piany gaśniczej.
18.
Do gaszenia palącej się odzieŜy naleŜy uŜyć
a)
koca gaśniczego.
b)
wody z hydrantu.
c)
gaśnicy pianowej.
d)
gaśnicy proszkowej.
19.
Podręcznym sprzętem gaśniczym jest
a)
zawór bezpieczeństwa.
b)
koc gaśniczy.
c)
armatka śnieŜna.
d)
kurtyna wodna.
20.
Szczegółowe zasady postępowania w razie zaistnienia wypadku określa
a)
Kodeks pracy.
b)
ustalenia dyrektora.
c)
pracownik.
d)
poszkodowany.
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
32
KARTA ODPOWIEDZI
Imię i nazwisko ...............................................................................
Przestrzeganie przepisów bezpieczeństwa, higieny i prawa pracy, ochrony
przeciwpoŜarowej i ochrony środowiska
Zakreśl poprawną odpowiedź.
Nr
zadania
Odpowiedź
Punkty
1
a
b
c
d
2
a
b
c
d
3
a
b
c
d
4
a
b
c
d
5
a
b
c
d
6
a
b
c
d
7
a
b
c
d
8
a
b
c
d
9
a
b
c
d
10
a
b
c
d
11
a
b
c
d
12
a
b
c
d
13
a
b
c
d
14
a
b
c
d
15
a
b
c
d
16
a
b
c
d
17
a
b
c
d
18
a
b
c
d
19
a
b
c
d
20
a
b
c
d
Razem:
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
33
Test 2
Test dwustopniowy do jednostki modułowej „Przestrzeganie przepisów
bezpieczeństwa, higieny i prawa pracy, ochrony przeciwpoŜarowej
i ochrony środowiska”
Test składa się z 20 zadań wielokrotnego wyboru, z których:
−−−−
zadania 1, 2, 4, 8, 9, 10, 11, 12, 14, 15, 17, 20 są z poziomu podstawowego,
−−−−
zadania 3, 13, 18, 19 są z poziomu ponadpodstawowego.
Punktacja zadań: 0 lub 1 punkt
Za kaŜdą prawidłową odpowiedź uczeń otrzymuje 1 punkt. Za złą odpowiedź lub jej brak
uczeń otrzymuje 0 punktów.
Proponuje się następujące normy wymagań – uczeń otrzymuje następujące
oceny szkolne:
−−−−
dopuszczający – za rozwiązanie co najmniej 10 zadań z poziomu podstawowego,
−−−−
dostateczny – za rozwiązanie co najmniej 12 zadań z poziomu podstawowego,
−−−−
dobry – za rozwiązanie 15 zadań, w tym co najmniej 1 z poziomu ponadpodstawowego,
−−−−
bardzo dobry – za rozwiązanie 18 zadań, w tym 3 z poziomu ponadpodstawowego.
Klucz odpowiedzi: 1. c, 2. c, 3. b, 4. b, 5. b, 6. b, 7. d, 8. c, 9. b, 10. d, 11. c,
12. b, 13. c, 14. d, 15. c, 16. a, 17. d, 18. c, 19. d, 20. b.
Plan testu
Nr
zad.
Cel operacyjny
(mierzone osiągnięcia ucznia)
Kategoria
celu
Poziom
wymagań
Poprawna
odpowiedź
1
Określić obowiązki pracodawcy i pracownika
B
P
c
2
Określić obowiązki pracodawcy
A
P
c
3
Dokonać analizy zatrudniania kobiet
C
PP
b
4
Rozpoznać
instytucję
nadzorująca
przestrzeganie prawa pracy
B
P
c
5
Zdefiniować pojęcie ergonomii
A
P
a
6
Zastosować prawa ergonomii
B
P
d
7
Wskazać
wymagania
stawiane
odzieŜy
ochronnej
B
P
c
8
Określić
oznaczenie
ś
rodków
ochrony
indywidualnej
B
P
c
9
Rozpoznać środki ochrony indywidualnej
B
P
b
10
Wskazać
potrzebę
stosowania
odzieŜy
ochronnej
B
P
c
11
Rozpoznać sprzęt ochrony twarzy
B
P
c
12
Określić moŜliwość dopuszczenia do pracy
A
P
d
13
Scharakteryzować
zawartość
instrukcji
bezpieczeństwa poŜarowego
C
PP
b
14
Rozpoznać znaki informacyjne
A
P
b
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
34
15
Określić, jakie czynności Ŝyciowe przywraca
resuscytacja
B
P
a
16
Określić wymiar czasu pracy róŜnych grup
pracowników
B
P
b
17
Określić sposób postępowania w przypadku
poraŜenia prądem
B
P
b
18
Dokonać analizy udzielania pierwszej pomocy
w przypadku poraŜenia prądem
C
PP
c
19
Zastosować przepisy Kodeksu Pracy
C
PP
a
20
Określić sposób postępowania w razie awarii
maszyny
B
P
c
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
35
Przebieg testowania
Instrukcja dla nauczyciela
1.
Ustal z uczniami termin przeprowadzenia sprawdzianu z wyprzedzeniem, co najmniej
jednotygodniowym.
2.
Omów z uczniami cel stosowania pomiaru dydaktycznego.
3.
Zapoznaj uczniów z rodzajem zadań zawartych w zestawie oraz z zasadami punktowania.
4.
Przygotuj odpowiednią liczbę testów.
5.
Zapewnij samodzielność podczas rozwiązywania zadań.
6.
Przed rozpoczęciem testu przeczytaj uczniom instrukcję dla ucznia.
7.
Zapytaj, czy uczniowie wszystko zrozumieli. Wszelkie wątpliwości wyjaśnij.
8.
Nie przekraczaj czasu przeznaczonego na test.
9.
Kilka minut przed zakończeniem testu przypomnij uczniom o zbliŜającym się czasie
zakończenia udzielania odpowiedzi.
Instrukcja dla ucznia
1.
Przeczytaj uwaŜnie instrukcję.
2.
Podpisz imieniem i nazwiskiem kartę odpowiedzi.
3.
Zapoznaj się z zestawem zadań testowych.
4.
Test zawiera 20 zadań. Do kaŜdego zadania dołączone są 4 moŜliwości odpowiedzi.
Tylko jedna jest prawidłowa.
5.
Udzielaj odpowiedzi na załączonej karcie odpowiedzi, stawiając w odpowiedniej rubryce
znak X. W przypadku pomyłki naleŜy błędną odpowiedź zaznaczyć kółkiem, a następnie
ponownie zakreślić odpowiedź prawidłową.
6.
Pracuj samodzielnie, bo tylko wtedy będziesz miał satysfakcję z wykonanego zadania.
7.
Jeśli udzielenie odpowiedzi będzie Ci sprawiało trudność, wtedy odłóŜ jego rozwiązanie
na później i wróć do niego, gdy zostanie Ci wolny czas.
8.
Na rozwiązanie testu masz 45 minut.
Powodzenia!
Materiały dla ucznia:
−−−−
instrukcja,
−−−−
zestaw zadań testowych,
−−−−
karta odpowiedzi.
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
36
ZESTAW ZADAŃ TESTOWYCH
1.
Obowiązki i uprawnienia stron uczestniczących w procesie pracy określa
a)
dyrektor zakładu.
b)
kierownik zakładu.
c)
kodeks pracy.
d)
kodeks karny.
2.
Obowiązkiem kaŜdego pracodawcy wynikającym z kodeksu pracy jest
a)
wykorzystywać pracownika do wykonywania róŜnych prac.
b)
zmuszać pracownika do pracy niewolniczej.
c)
zapewnić pracownikom bezpieczne i higieniczne warunki pracy.
d)
nie ma Ŝadnych obowiązków w stosunku do pracownika.
3.
Kodeks pracy zakazuje zatrudniać kobiety przy
a)
wszystkich pracach.
b)
szczególnie uciąŜliwych i szkodliwych dla zdrowia.
c)
szczególnie pylących i brudzących.
d)
komputerach i pracach biurowych.
4.
Nadzorem i kontrolą przestrzegania prawa pracy zajmuje się:
a)
wybrany pracownik.
b)
Sejm RP.
c)
PIP, PIS.
d)
Minister pracy.
5.
Kształtowaniem bezpiecznych i higienicznych warunków pracy zajmuje się
a)
ergonomia.
b)
energetyka.
c)
ekonomia.
d)
architektura.
6.
Podstawowym warunkiem przy projektowaniu pracy jest
a)
duŜa wydajność.
b)
zmęczenie pracownika.
c)
efektywność pracownika.
d)
bezpieczeństwo.
7.
OdzieŜ robocza i ochronna musi spełniać wymagania określone przez
a)
pracownika zakładu.
b)
kierownika zakładu.
c)
polskie normy.
d)
słuŜby bhp zakładu.
8.
Ś
rodki ochrony indywidualnej po wejściu Polski do strefy UE powinny być oznaczone
symbolem
a)
CD.
b)
UE.
c)
EU.
d)
CE.
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
37
9.
Ś
rodki ochrony indywidualnej oznaczone symbolem „U” oznaczają
a)
sprzęt ochrony głowy.
b)
odzieŜ ochronną.
c)
sprzęt ochrony słuchu.
d)
ś
rodki izolujące cały organizm.
10.
OdzieŜ ochronna zapewnia
a)
okrycie głowy i kończyn dolnych.
b)
chroni pracownika przed deszczem.
c)
okrywa lub zastępuje odzieŜ osobistą i chroni przed zagroŜeniami.
d)
stwarza dodatkowe zagroŜenie dla pracownika.
11.
Sprzęt ochrony twarzy i oczu to między innymi
a)
gogle narciarskie i rękawice.
b)
półmaski i chusteczki.
c)
osłony twarzy.
d)
hełmy ochronne.
12.
Do pracy na samodzielnym stanowisku moŜe być dopuszczony pracownik który spełnia
następujące warunki
a)
jest bez odpowiedniego przygotowania.
b)
nie jest wstępnie przeszkolony.
c)
jest chory.
d)
jest pełnoletni i wypoczęty.
13.
Instrukcja bezpieczeństwa poŜarowego nie określa
a)
potencjalnego źródła powstania poŜaru i dróg jego rozprzestrzeniania.
b)
zasad powiadomienia straŜy poŜarnej o poŜarze.
c)
zasad zabezpieczania prac niebezpiecznych poŜarowo.
d)
rozmieszczenia podręcznego sprzętu gaśniczego.
14.
Przedstawione na rysunku znaki oznaczają
a)
kierunki drogi ewakuacyjnej, w lewo i w prawo.
b)
otwieranie i pchanie drzwi, Ŝeby je otworzyć.
c)
kierunki przesuwania drzwi w lewo i w prawo, Ŝeby je otworzyć.
d)
schody w dół, schody do góry.
15.
Resuscytacja są to czynności ratownicze, które przywracają
a)
krąŜenie, oddychanie i czynności układu nerwowego.
b)
krąŜenie, oddychanie i czynności układu nerwowego, choremu wraca świadomość.
c)
krąŜenie i oddychanie.
d)
krąŜenie i czynności układu nerwowego.
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
38
16.
Czas pracy młodocianego do 16 roku Ŝycia wynosi
a)
5 godzin na dobę.
b)
6 godzin na dobę.
c)
7 godzin na dobę.
d)
8 godzin na dobę.
17.
Pierwszą czynnością w ratowaniu osoby poraŜonej prądem jest
a)
odciągniecie poszkodowanego od miejsca wypadku.
b)
przerwanie obwodu elektrycznego.
c)
wezwanie pogotowia ratunkowego.
d)
uziemienie poszkodowanego.
18.
JeŜeli w wyniku poraŜenia prądem poszkodowany nie oddycha i nie wykazuje oznak
krąŜenia oznacza to, Ŝe
a)
na akcję ratunkową jest juŜ za późno.
b)
naleŜy natychmiast zakopać poszkodowanego (oprócz głowy), aby odprowadzić
ładunki elektryczne do ziemi.
c)
natychmiast podjąć akcję ratunkową w celu przywrócenia akcji serca i oddechu.
d)
naleŜy podjąć akcję symulacyjną.
19.
Zgodnie z Kodeksem Pracy w sprawie ustalenia okoliczności wypadku pracodawca jest
zobowiązany do
a)
zabezpieczenia miejsca wypadku.
b)
zatarcia śladów wypadku.
c)
nie dopuszczenia inspektorów do zbadania przyczyn wypadku.
d)
zaniechania wszelkich czynności.
20.
W przypadku wystąpienia awarii maszyny naleŜy
a)
pracować na niej dalej.
b)
dokonać samodzielnej naprawy.
c)
bezzwłocznie zatrzymać i odłączyć od zasilania.
d)
zbadać przyczyny awarii.
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
39
KARTA ODPOWIEDZI
Imię i nazwisko ...............................................................................
Przestrzeganie przepisów bezpieczeństwa, higieny i prawa pracy, ochrony
przeciwpoŜarowej i ochrony środowiska
Zakreśl poprawną odpowiedź.
Nr
zadania
Odpowiedź
Punkty
1
a
b
c
d
2
a
b
c
d
3
a
b
c
d
4
a
b
c
d
5
a
b
c
d
6
a
b
c
d
7
a
b
c
d
8
a
b
c
d
9
a
b
c
d
10
a
b
c
d
11
a
b
c
d
12
a
b
c
d
13
a
b
c
d
14
a
b
c
d
15
a
b
c
d
16
a
b
c
d
17
a
b
c
d
18
a
b
c
d
19
a
b
c
d
20
a
b
c
d
Razem:
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
40
7.
LITERATURA
1.
Baranowicz W.: Wytyczne w zakresie ochrony przeciwpoŜarowej oraz wzór instrukcji
bezpieczeństwa poŜarowego dla obiektów szkół. MEN, Warszawa 1997
2.
Buchfelder A., Buchfelder M.: Podręcznik pierwszej pomocy. PZWL, Warszawa 1993
3.
Gałusza M.: Pracowniku uwaŜaj. Wydawnictwo TARBONUS, Tarnobrzeg 1998
4.
Hansen A.: Bezpieczeństwo i higiena pracy. WSiP, Warszawa 1998
5.
Kodeks Pracy
6.
Korczak C. (red.): Higiena i ochrona zdrowia. PZWL, Warszawa 1997
7.
Mac S., Leowski J.: Bezpieczeństwo i higiena pracy. WSiP, Warszawa 1999
8.
Pruchniewicz W.: Akademia jeździecka. Część I. Wydawnictwo Chaber PR – Akademia
Jeździecka, Warszawa 2003
9.
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 26.09.1997 r. w sprawie
ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. Dz. U. Nr 129, poz. 844 z póź. zm
10.
Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 17.09.1999 r. w sprawie bezpieczeństwa
i higieny pracy przy urządzeniach i instalacjach energetycznych Dz. U. Nr 80, poz. 912
z .póź. zm
11.
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. „Prawo ochrony środowiska”, Dz. U. 2001.62.627
z dnia 20 czerwca 2001, z póź. zm
12.
www.ciop.pl
13.
www.komers-bhp.pl
14.
www.czkw.kielce.uw.gov.pl
Literatura metodyczna
1.
Dretkiewicz-Więch J.: ABC nauczyciela przedmiotów zawodowych. Operacyjne cele
kształcenia. Zeszyt 32. CODN, Warszawa 1994
2.
Ornatowski T., Figurski J.: Praktyczna nauka zawodu. ITeE, Radom 2000
Czasopisma
1.
Nowa Edukacja Zawodowa
2.
Edukator Zawodowy – www.koweziu.edu.pl/edukator/index.php