Diagram hierarchii funkcji (DHF)
Funkcja przedsiębiorstwa jest to coś, co przedsiębiorstwo wykonuje lub powinno wykonywać w
przyszłości, aby zrealizować swoje cele.
Wytyczne
• każda funkcja na diagramie określa, co system ma robić, a nie w jaki sposób
• funkcje tworzą hierarchię - pierwsza funkcja ogólna opisuje główną funkcję systemu, dzieli się
następnie na funkcje bardziej szczegółowe, dochodząc aż do funkcji elementarnych
• każda funkcja nadrzędna powinna całkowicie opisywać funkcje szczegółowe oraz wszystkie
funkcje szczegółowe muszą opisywać funkcję nadrzędną;
• wykorzystuje się metody z góry na dół (top-down) od ogółu do szczegółu
• w celu przeprowadzenia weryfikacji diagramu wykorzystuje się metody od dołu do góry (bottom-
up)
• każda funkcja powinna być opisana w języku naturalnym na tzw. formularzu opisu zawierającym:
nazwę funkcji, opis, dane wejściowe, źródło danych wejściowych, wynik - rezultat wykonania
funkcji, warunek wstępny - co musi być wcześniej zrealizowane, warunek końcowy - do czego
wykorzystuje się efekty realizacji tej funkcji, cel realizacji funkcji
Zasady tworzenia DHF
• funkcję przedstawia prostokąt (o ostrych lub zaokrąglonych rogach);
• każda funkcja jest identyfikowana nazwą (a nie skrótem); nazwa to czasownik lub rzeczownik
(odczasownikowy);
• każda funkcja powinna mieć jednoznaczną etykietę;
• Aby uznać diagram za poprawny należy sprawdzić, czy jest: spójny, kompletny (obejmuje całość
zagadnień), łatwy w modyfikacji, zwięzły i jednoznaczny w nazewnictwie oraz czytelny.
Podstawowe rodzaje układów
- pionowy
Zalety:
• szybkie wprowadzanie
hierarchii;
• dobrze widoczne
wszystkie poziomy;
Wady:
• długi wąski układ
trudny w użyciu;
- poziomy
PDF stworzony przez wersje demonstracyjna pdfFactory
www.pdffactory.pl/
Zalety:
• przy wąskich prostokątach może być przydatny dla 2 lub 3 poziomów;
Wady:
• szeroki, płytki układ trudny w użyciu;
- hybrydowy
Styl:
• poziomy, z wyjątkiem najniższego poziomu, który jest zawsze pionowy;
Zalety:
• doskonały dla 3 poziomów;
• dobre wykorzystanie miejsca;
Wady:
• jednostajność;
Przykład hierarchii funkcji (przykład 1)
•
hierarchia jest podobna do drzewa genealogicznego; każda funkcja-rodzic (przyjęcie nowego
pracownika) jest opisywana szczegółowo przez funkcje-dzieci;
hierarchia może być dalej dekomponowana, aż do osiągnięcia żądanego poziomu szczegółowości
Przyjęcie nowego pracownika
Zamieszczenie ogłoszenia o pracę
Przeglądanie oferty kandydata
Spotkanie z kandydatem
Odrzucenie kandydata nie spełniającego warunków
Zaproponowanie pracy wybranemu kandydatowi
oraz uzgodnienie warunków i zasad pracy
PDF stworzony przez wersje demonstracyjna pdfFactory
www.pdffactory.pl/
•
po stworzeniu hierarchii funkcji należy zadać sobie pytanie:
o
czy to już wszystko?
o
co zostało pominięte?
o
gdybym był jednym z klientów, czy rozpoznałbym firmę i czy pokrywa to wszystkie moje
z nią powiązania?
o
gdybym był księgowym, czy mógłbym uznać, że hierarchia uwzględnia dochody, koszty,
budżety, zyski i straty, bilans, ….?
Przykład 2.
KROK 1
Hierarchia funkcji (najwyższego
poziomu) dla firmy zajmującej się
wydawaniem i sprzedażą książek.
KROK 2
Diagram hierarchii funkcji
Po zidentyfikowaniu funkcji
najwyższego poziomu
poszczególne funkcje są dalej
dekomponowane aż analityk
dojdzie do niezbędnego poziomu
szczegółowości.
Dekompozycja funkcji
„Wydawanie książek”
KROK 3
Dekompozycja funkcji
„Przygotowanie książki do
druku”
PDF stworzony przez wersje demonstracyjna pdfFactory
www.pdffactory.pl/
Przykład 3.
Hierarchia funkcji dla firmy zajmującej się organizacją i sprzedażą wycieczek
Identyfikacja funkcji:
• zlecenie badań rynku;
• prowadzenie działań marketingowych;
• przygotowanie treści dla broszur i katalogów;
• określenie media planu i zlecenie kampanii reklamowo promocyjnych;
• wybór środków promocji i reklamy;
• przedstawienie warunków sprzedaży;
• prezentowanie ofert i doradzanie;
• organizowanie wycieczek;
• wybór miejsc wypoczynku (krajów, miast oraz atrakcji);
• sprzedaż wycieczek;
• wykonanie rezerwacji;
• organizowanie zakwaterowania;
• organizowanie transportu;
• prowadzenie finansów firmy;
• prowadzenie spraw kadrowych;
• organizowanie ubezpieczenia i opieki zdrowotnej;
• prowadzenie spraw związanych z reklamacjami.
Budowa diagramu:
PDF stworzony przez wersje demonstracyjna pdfFactory
www.pdffactory.pl/
Zadanie do samodzielnego wykonania.
1. Zidentyfikuj funkcje;
2. Zbuduj diagram hierarchii funkcji.
„Ośrodek Doskonalenia Pedagogicznego”
Adam Kowalski jest nauczycielem fizyki z kilkuletnim doświadczeniem. Pracował jak dotąd w kilku
szkołach w Warszawie, zarówno podstawówkach, gimnazjach i liceach. Zna dobrze realia obecnego
systemu szkolnictwa. Od pewnego czasu zastanawiał się nad rozpoczęciem działalności na własną rękę.
Ostatnia podwyżka, w kwocie kilkunastu, złotych utwierdziła go tylko w przekonaniu, że jedyną szansą
na zapewnienie rodzinie godnego bytu jest założenie własnej „firmy”. Jako, że jest nauczycielem i przez
te kilka lat uczestniczył w wielu szkoleniach postanowił, w dziedzinie szkoleń poszukiwać swojej szansy
i założyć „Ośrodek Doskonalenia Pedagogicznego”. Ma wielu znajomych nauczycieli, którzy chętnie
dorobiliby do skromnej nauczycielskiej pensji i poprowadziliby szkolenia. Znalazł już w
podwarszawskiej miejscowości budynek, który świetnie nadaje się na siedzibę organizowanej firmy.
Rzeczą nad którą ciągle się zastanawia jest aspekt monitorowania biznesu, kontroli wykonywanych prac
itp. Wiedział jaką przewagę mają dobrze zorganizowane i skomputeryzowane firmy nad rodzinnymi
przedsięwzięciami, gdzie wszystkim zarządza się doraźnie, stosownie do bieżących potrzeb. Pan Adam
był zdecydowany postawić „na informatykę”, zastanawiał się tylko czy zrobić to samodzielnie czy zlecić
stworzenie sytemu specjalistom. Komputer i standardowe aplikacje użytkowe to przecież element jego
pracy. Jakaś prosta baza danych w Accessie też nie jest wielkim wyzwaniem. Ale z drugiej strony, w
końcu ma to być nie „jakaś” baza na potrzeby hobbystyczne, tylko istotny element jego biznesu.
- Chyba jednak warto się spotkać z jakimś konsultantem - pomyślał pan Adam - i bez zbędnej zwłoki się
tym zajął.
Znalezienie kilku firm informatycznych, wstępne rozmowy a następnie wybór jednego usługodawcy
informatycznego nie trwało długo i wkrótce pan Adam rozmawiał z analitykiem systemów
informatycznych Robertem Platem.
- A więc panie Robercie, od razu przejdę do rzeczy. Powiem panu jak sobie wyobrażam mój biznes,
szczególnie te jego elementy które związane są z różnymi danymi. Jeżeli będzie coś niejasnego, lub wyda
się panu, że coś pominąłem, to proszę pytać.
- Gdyby coś mi umknęło nie omieszkam zapytać.
- Widzi pan, planuję zorganizować nowoczesny ośrodek, którego głównym założeniem jest wysoka
jakość prowadzonych szkoleń. Początkowo chciałbym zatrudniać nauczycieli, specjalistów w danej
dziedzinie i podpisywać z nimi umowy na wykonanie konkretnego szkolenia. Z czasem jednak będę
dążył do zatrudnienia wykładowców na stałe, którzy będą mogli poprowadzić większość szkoleń, na
które będzie zapotrzebowanie na rynku. W przypadku natomiast, gdy pojawi się potrzeba zajęcia się
nową dziedziną, będę poszukiwał nowych lub już wcześniej zatrudnianych, kompetentnych osób.
Potrzebuje więc możliwości przechowywania informacji o wykładowcach, prowadzonych przez nich
szkoleniach i weryfikacji poziomu tych szkoleń, zarówno na podstawie uwag osób uczestniczących w
szkoleniach jak i mojej subiektywnej oceny.
- Czy chciałby pan mieć ogólną ocenę np. w skali od 1 do 5, czy raczej precyzyjną określającą
przygotowanie, wiedzę, podejście do uczestników?
- Myślę, że ocena ogólna będzie dobrym rozwiązaniem z punktu widzenia prowadzenia ewentualnych
statystyk. Uwagi będą natomiast dla prowadzących wskazówkami na co powinni jeszcze położyć większy
nacisk.
- Dobrze, a więc ocena ogólna. A czy dane o osobach uczestniczących w szkoleniach także zbieramy i
przechowujemy?
PDF stworzony przez wersje demonstracyjna pdfFactory
www.pdffactory.pl/
- Oczywiście. Pozwali nam to w przyszłości na adresowanie naszej oferty bezpośrednio do osób, które
dany temat może zainteresować.
- Rozumiem.
- Wsparciem dla szkolonych będą opracowywane przez kadrę wykładowców, wydawane i
rozpowszechniane przez ośrodek poradniki oraz materiały dydaktyczne i metodyczne. Potrzebne więc
będą funkcje pozwalające przechowywać i zarządzań informacjami z tej dziedziny.
Aby oferta ośrodka odpowiadała potrzebom rynku prowadzony będzie wywiad wśród nauczycieli,
dyrektorów szkół, oceniane będą kwalifikacje nauczycieli i do tych informacji również chciałbym mieć
szybki i łatwy dostęp.
W zasadzie mógłbym to zrobić sam, ale tysiące innych spraw związanych organizacją tego
przedsięwzięcia nie pozwalają mi na to, dlatego chciałbym zlecić to pana firmie. Rozumiem, że podejmie
się pan tego zadania? Czy ma pan jakieś pytania?
- Oczywiście, że się tym zajmę. Będzie to ciekawym wyzwaniem. Myślę że do końca tego tygodnia
przedstawię panu model systemu. Wtedy ewentualnie przedyskutujemy jeszcze jakieś szczegóły na temat
danych i procesów. Teraz postaram się jak najdokładniej zidentyfikować istotę pana biznesu.
- Doskonale, a więc czekam na projekt.
Plan ćwiczeń
Ćwiczenia 1. 25 II
Diagram hierarchii funkcji
DHF
Ćwiczenia 2. 11 III
Diagram przepływu danych
DFD
Diagram ERD
Ćwiczenia 3. 25 III
Modelowanie bazy
Ćwiczenia 4. 15 IV
Tworzenie formularzy
Ćwiczenia 5. 29 IV
Tworzenie kwerend
Ćwiczenia 6. 13 V
Tworzenie raportów
Ćwiczenia 7. 27 V
Zaliczenie ćwiczeń
Literatura
- CASE Method. Modelowanie funkcji i procesów, R. Barker C.Longman, WNT, 2001.
- WSTĘP DO INFORMATYKI GOSPODARCZEJ, red. A.Rokicka-Broniatowska, Hobbit, Warszawa,
2001.
- Bazy danych, Banachowski L., Akademicka Oficyna Wydawnicza, Warszawa 1998.
Zaliczenie
-
ocena z ćwiczeń to 50% oceny końcowej;
-
kolejne 50% to ocena z egzaminu z wykładów;
PDF stworzony przez wersje demonstracyjna pdfFactory
www.pdffactory.pl/