Pojęcie Stacji Badawczej
Stacja Bazowa jest to obszar zlewni reprezentatywnej ze
zróżnicowaną strukturą ekosystemów, z powierzchniami
testowymi, stanowiskami pomiarowymi oraz budynkiem, w
którym zlokalizowane jest laboratorium i zaplecze socjalne.
W oparciu o analizę struktury krajobrazowej Polski oraz
przeprowadzone postępowanie ankietowe, na etapie
opracowania koncepcji ZMŚP zaproponowano 13 Stacji
Bazowych, które reprezentują wybrane ekosystemy Polski.
Rozmieszczenie Stacji Bazowych
na terenie Polski
a-Stacje Bazowe w pełni ukończone
b-Stacje Bazowe w trakcie budowy lub planowane
Funkcjonujący obecnie system
dziewięciu Stacji Bazowych tworzy
transekt południkowy, który ujmuje
równoleżnikowy układ krajobrazów
Polski. Ich koncepcja nawiązuje do
europejskiego programu Integrated
Monitoring. Można stwierdzić, że
jeszcze nie wszystkie typy krajobrazów
Europy zostały włączone do sieci IM. W
tym zakresie należy doprowadzić do
uzgodnień, w celu powiązania sieci
krajowej ZMŚP z siecią europejską
Kryteria doboru Stacji Bazowych
W doborze Stacji Bazowych należy kierować się
zróżnicowaniem krajobrazowym Polski biorąc
pod uwagę:
typ budowy geologicznej i rzeźby, określoną
strukturę systemów przyrodniczych i społeczno-
gospodarczych,
zróżnicowanie klimatyczne Polski, warunkujące
funkcjonowanie procesów przyrodniczych,
stopień transformacji antropogenicznej z
wydzieleniem obszarów leśnych (z
wyróżnieniem parków narodowych), rolnych,
miejskich, obszarów przemysłowych i
górniczych.
Pomimo trudności finansowych należy ciągle rozszerzać
sieć Stacji Badawczych o nowe geoekosystemy.
Powinna ona między innymi objąć wszystkie Parki
Narodowe-ich założenia organizacyjne są w pełni
zgodne z zadaniami ochrony środowiska
przyrodniczego Stacji Badawczych. Zabezpieczyłyby
one także trwałość działalności stacji monitoringu
środowiska przyrodniczego, co z punktu widzenia
metodycznego jest sprawą zasadniczą. Koncepcja ta
w lepszym stopniu pozwoliłaby wykorzystać wyniki
monitoringu.
Z punktu widzenia planistycznego ważne jest założenie,
że na terenie każdego województwa powinna znaleźć
lokalizację Stacja Bazowa. Pozwołiłoby to w większym
stopniu uwzględnać wnioski przekazywane przez
Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska oraz
inne jednostki administracji wojewódzkiej.
Wnioski
Wdrożenie tych założeń gwarantowałoby
usprawnienie całej sieci monitoringu, a co za tym
idzie także uzyskanie dokładniejszych wyników z
wieloletnich serii obserwacyjnych.
Należy jednak pamiętać, że warunkiem
zakwalifikowania się do sieci pomiarowej ZMŚP
jest spełnienie określonych wymogów przez dany
obszar. Powinien on dobrze odzwierciedlać
strukturę krajobrazową regionu, a
zorganizowany system pomiarowy dostarczać
bieżącej informacji na temat stanu środowiska i
jego ochrony.
Autor:
Hubert Petelicki