Wykład 5 Głowa i szyja 14.03.2014

Jama nosowa

Nos:

• Część chrzęstna:

• Chrząstki skrzydłowe mniejsze, większe

Przegroda nosa:

• Część kostna

• Blaszka pionowa kości sitowej

• lemiesz

• Część chrzęstna

• Chrząstka przegrody nosa pokryta skórą → cz. skórna

• Nozdrza tylne (Choana): tylna krawędź lemiesza pokryta jest błoną śluzową → cz. błoniasta przegrody nosa

Na powierzchni przyśrodkowej błędnika sitowego:

• Małżowiny nosowe górne i środkowe → tworzą przewody nosowe: górny,środkowy, dolny (Nasal meatus)

Zachyłek klinowo-sitowy -zw. z przewodem nosowym górnym

Puszka sitowa - przewód n. środkowy

Rozwór półksiężycowaty, puszka sitowa - miejsca, gdzie uchodzą zatoki przynosowe.

W jamie nosowej wyróżniamy jeszcze: groblę nosa (zgrubienie do przodu od małżowiny nosowej środkowej), przedsionek przewodu nosowego środkowego, przewód nosowo-gardłowy, przewód nosowy wspólny.

Próg nosa - koniec przedsionka. Przedsionek pokryty skórą owłosioną, a za progiem występuje błona śluzowa.

W jamie nosowej właściwej wyróżniamy małżowinę górną, środkową, dolną , przewody nosowe.

Grobla nosa - zgrubienie do przodu od małżowiny nosowej środkowej. Dalej znajduje się zagłębienie - zagłębienie...(?) Topcio strasznie dzisiaj miesza... wrr...

Między małżowinami a przegrodą nosa znajduje się przestrzeń, Od stropu do podstawy → przewód nosowy wspólny.

W tylnej części jamy nosowej kończą się małżowiny nosowe, natomiast nozdrza tylne znajdują się 2-3 mm dalej. Tam występuje przestrzeń: przewód nosowo-gardłowy.

Jama nosowa spełnia rolę nie tylko przewodu. Polepsza ona również parametry powietrza napływającego do płuc. Jama nosowa filtruje powietrze, cząsteczki i zanieczyszczenia zatrzymują się na błonie śluzowej. Powietrze zostaje nawilżane i ogrzewane.

W błonie śluzowej możemy wyróżnić:

• cz. oddechowa - bardziej z przodu i dołu,

• cz. węchowa - cz. górno-tylna. Zawarte są tutaj receptory węchu spełniające rolę komórek nerwowych I nerwu czaszkowego. Neurony grupują się w nitki węchowe, które przechodzą przez otworki w blaszce sitowej, przechodząc do przedniej części czaszki wchodząc do opuszki węchowej.

Jeżeli w wypadku komunikacyjnym nastąpiła utrata węchu i wyciek z nosa (płyn surowiczy barwiony krwią) to można podejrzewać złamanie podstawy czaszki, które może prowadzić do obrzęku mózgu. Taka utrata węchu może być spotykana na dłuższą metę, wywołana wdychaniem toksycznych substancji, palaczy.

Do przewodu nosowego górnego uchodzi zatoka klinowa i komórki sitowe tylne.

Do przewodu nosowego środkowego uchodzą zatoki: szczękowa, czołowa, komórki sitowe przednie.

Do przewodu nosowego dolnego uchodzi przewód nosowo-łzowy (nasolacrimal duct). Gruczoł łzowy wydziela łzy które obmywają gałkę oczna, wyłapywane są do woreczka... a następnie przewodem do nosa. Dzięki temu powietrze jest nawilżane. Gdy łzy są produkowane w nadmiarze pojawiają się krople wypływające z worka spojówkowego.

Położenie zatok przynosowych.

Unaczynienie:

• t. szyjna zewnętrzna → t. szczękowa → t. klinowo-podniebienna → t. nosowe tylne boczne i t. nosowe tylne przegrody - cz. dolna

→ podniebienna zstępująca → greater palatine

• t. szyjna wewnętrzna → opththalamic artery → tt. sitowe przednie i tylne → lateral anterior nasal branches - cz. górna

Splot Kisselbacha

• W przegrodzie nosa w części przednio-dolnej - wszystkie drobniejsze rozgałęzienia tętnic unaczyniających jamę nosową.

• Najczęstsze krwotoki z nosa

Krwawienie z nosa (epistaxis)

• Uszkodzenie t. klinowo-podniebiennej

• Uszkodzenie splotu Kisselbacha

• Nadciśnienie tętnicze

• Dłubanie w nosie

Unerwienie:

• Przednią część jamy nosowej zaopatrują gałęzie nosowe przednie od nerwu sitowego przedniego, od nerwu nosowo rzęskowego od n ocznego

• n. oczny → n. nosowo-rzęskowy → n. sitowy przedni → gałęzie nosowe przednie

• Pozostałą część jamy nosowej zaopatrują gałęzie nosowe tylne od n szczękowego. Największy nerw gałęzi nosowych tylnych to n nosowo-podniebienny biegnący na przegrodzie nosa do otworu przysiecznego

Gardło (Pharynx)

• Przewód za jamą nosową

• Ma długość ok 13 cm i rozciąga się od podstawy czaszki (k klinowa i potyliczna) do C6.

1. Część nosowa

• Ograniczenie: podniebienie miękkie - odgranicza jamę nosową od gardła. Od góry: sklepienie gardła - k. klinowa i potyliczna

• Ujście gardłowe trąbki słuchowej

• Wał trąbkowy

• Migdałek trąbkowy - może ulegać powiększeniu przy infekcji, co może spowodować zamknięcie ujścia co może zaburzać słyszenie

• Fałd trąbkowo-podniebienny

• Za wałem trąbkowym - zachyłek gardłowy

• Przy sklepieniu - migdałek gardłowy

• Z przodu widoczne wejście do jamy nosowej przez nozdrza tylne

2. Część ustna (Oropharynx)

• Ograniczenia: fałdy biorące początek na podniebieniu miękkim - fałd podniebienno-gardłowy i fałd podniebienno-językowy, między nimi migdałek podniebienny

3. Część krtaniowa

• Ograniczenia: położenie k. gnykowej (bo nagłośnia jest ruchoma) do C6

• Wejście do krtani (laryngeal inlet), ograniczenia

• Zachyłek gruszkowaty - zagłębienie w błonie śluzowej,

• Fałd nerwu krtaniowego (n. krtaniowy górny)

• Najczęstsze miejsce uwięźnięcia ostrych części pokarmu, np. ości rybie, która może tam się wbić

Podniebienie miękkie:

• M. napinacz podniebienia miękkiego - od k. klinowej, owija się dookoła haczykowatego i kończy się w rozścięgnie; unerwienie: n. trójdzielny

• Dźwigacz podniebienia miękkiego - dolna powierzchnia piramidy k. skroniowej, kończy się w szwie gardła; unerwienie: n. błędny

Gardziel - tylne ograniczenie jamy ustnej.

Patologie migdałków:

• Powiększenie m. gardłowego

• Migdałek podniebienny

• Unaczyniony przez gałęzie migdałka (biegun dolny) oraz gał. t. podniebiennej wstępującej a także gał t. językowej, podniebiennej i zstępującej i gardłowej wstępującej.

• W pobliżu przebiega żyła podniebienna zewnętrzna i położony jest węzeł chłonny szyjno-dwubrzuścowy w pobliżu kąta żuchwy

• Usuwanie było kiedyś powszechne, ale potem dochodziło do zapalenia oskrzeli, astma oskrzelowa, zapalenia płuc. Często też dochodziło do obfitych krwawień z powodu uszkodzenia naczyń tam przebiegających.

Mięśnie gardła:

• Dźwigacze

• Rylcowo-gardłowy - unerwiony: n.językowo-gardłowy; uszkodzenie skutkuje niemożnością połykania

• Podniebienno-gardłowy

• Zwieracze

• M. zwieracz górny

• Część skrzydłowo-gardłowa

• Część policzkowo-gardłowa - na szwie skrzydłowo-żuchwowym

• Część żuchwowo-gardłowa

• Część językowo-gardłowa

• M. zwieracz środkowy

• Część chrzastkowo-gardłowa

• Część rogowo-gardłowa

• M. zwieracz dolny

• Część tarczowo-gardłowa

• Część pierścienno-gardłowa

Unerwienie: splot gardłowy (n. językowo-gardłowy i błędny + pień współczulny)

Unaczynienie : t. gardłowa wstępująca od t. szyjnej zewnętrznej, żyły do ż. szyjnej zewnętrznej, a naczynia chłonne do węzłów pozagardłowych, a następnie do szyjnych głębokich