10. HIGIENICZNE ZASADY PLANOWANIA MIAST I OSIEDLI

Higiena miast ma na celu stworzenie najodpowiedniejszych warunków pracy, zamieszkania i rekreacji. Głównym jej zadaniem jest badanie zmienionych a często odmiennych od naturalnych wpływów na zdrowie ludzi.

Konieczne jest stworzenie i przestrzeganie norm higienicznych, a przez to lepsze warunki sanitarne i od razu zdrowsza ludność.

Szczególny wpływ na zdrowie mieszkańców miasta mają zanieczyszczenia pyłowe i gazowe w powietrzu, hałas oraz inne uciążliwości.

Państwowa Inspekcja Sanitarno-Epidemiologiczna powinna:

• uwzględnić wybór optymalnych terenów pod budownictwomieszkaniowe (warunki zdrowotne i sanitarne)

• czuwać nas stosowaniem norm i przepisów sanitarno - higienicznych przy budowie miast

• W sąsiedztwie planowanego miasta powinny znajdować się tereny leśne i wodne ( cele rekreacyjne)

• Opiniować plany budowy urządzeń miejskich do oczyszczania wody itp.

W skutek nieprawidłowego zaplanowania miast stwierdza się uciążliwości:

• nieodpowiednie warunki klimatyczne ( doliny rzek, słabe przewietrzenie)

• niedostatek wody lub trudności z jej dostarczaniem ( np. Łódź)

• cechy natury zdrowotnej ( niekorzystne)

Główne niekorzystne cechy miast:

• ciasna budowa miejska (małe przewietrzenie i nasłonecznienie)

• asfaltowe ulice, chodniki, budynki nagrzewające się - małe zakłady przemysłowe i domy o starym typie ogrzewania - zwiększają zanieczyszczenia i zapylenia

• zakłady przemysłowe bez odpowiedniej strefy ochronnej - np. hałas

• zapylenia, zanieczyszczenia gazowe ( motoryzacja)

• niedostatek ilości zieleni

• niedostatek stanu wyposażenia sanitarnych mieszkań

Cechy mikroklimatu miast:

• temperatura w mieście zarówno latem i zima jest wyższa o 0,5-1oC

• wilgotność względna powietrza jest mniejsza o 5-10%

• ruch powietrza jest znacznie mniejszy - zwarta budowa

• nasłonecznienie miejskie jest mniejsze Podstawowe postulaty w nowoczesnym budownictwie miejskim:

• ograniczenie lub zmniejszenie wielkich miast ( max 1-1,5 mln mieszkańców)

• podział miasta na strefę mieszkaniową i przemysłową

• dążenie do rozluźnienia zabudowy i wprowadzenie zieleni miejskiej i pozamiejskiej

• odpowiednie wyposażenie miast:

o Urządzenia sanitarno - techniczne ( kanalizacja)

o Zakłady z dobrym poziomem usług bytowo - socjalnych

o Sieci instytucji zdrowotnych, kulturowych, rozrywkowych

o Sprawnie działające połączenia transportowe

o Miejsca pracy

o Instytucje naukowo-badawcze

Strefa mieszkaniowa miast:

- terytorium miast to dzielnica mieszkaniowa składającą się z osiedli miejskich

Wskaźnik gęstości maź 700 mieszkańców/1ha terenów mieszkaniowych netto/ bez ulic, placów, terenów pod szkoły)

Na obszarze osiedla wyróżnia się:

• tereny zabudowane z podwórzem, garażem, parkingiem

• teren zabaw dla dzieci

• Ogrody osiedlowe

• Tereny na zbiórkę śmieci, trzepanie dywanów ( min 15 m od okien)

• Pawilony handlowe, sklepy, biblioteki, kluby, restauracje,

• żłobki, przedszkola, szkoły

• przejścia dla pieszych, ulice osiedlowe, podjazdy

• garaże min 20 m (małe) lub 30-50m ( duże) od okien

Strefa przemysłowa miasta:

• najlepiej usytuowane w dzielnicy wydzielonej

• po stronie zewnętrznej w stosunku do zabudowy

• powinna być otoczona strefami odrowymi zielonymi

• strefa ochronna powinna być zadrzewiona odpowiednimi gatunkami drzew i krzewów

Ulice i drogi tranzytowe w mieście:

• ulice wpływaja na mikroklimat miasta

• Szerokość i układ ulic najlepiej w kierunku południowym

• drogi tranzytowe powinny przebiegać w układzie prostokątnym, promienistym lub obwodnice

• powinny być pasy zielenie

• szerokość jezdni ulic lokalnych 6m, chodnikó ,5m, a trawników 3m

• ogólna powierzchnia ulic 10-15%

• oświetlenie ulic - min 0,5 luxa

• dopuszczalne wartości hałasu 70-75 dB

Zieleń miejska:

• wpływa na poprawę warunków klimatycznych

• przyjmuje się że na 1 mieszkańca powinno przypadać 10m2 terenów zielonych

• przeciętne 25-30% powierzchni - zieleń miasta i osiedlowa

• temperatura w terenach zadrzewionych jest śr o 2-3 oC niższa podczas dnia latem a wilgotniejsza o 20% wyższa niż w centrum

• powietrze w mieście ulega samooczyszczeniu - tłumi hałas - działa uspokajająco - dobieranie krzewów z wydzielaniem olejków eterycznych, jonów ujemnych, fitoncydów

Higiena mieszkań:

• wybór odpowiedniej działki mieszkaniowej

• dobre przewietrzenie i nasłonecznienie

• gleba wolna od zanieczyszczeń

• odpowiednie materiały budowlane

a) powinny mieć:

• słabe przewodnictwo cieplne i dużą pojemność ciepła

• mała higroskopijność -

• właściwości dźwiękochłonne

• trwałość konsystencji i ognioodporność

• zabezpieczać przed zwilgoceniem ścian przez fundamenty

b) nie powinny:

• wydzielać substancji toksycznych

• zagrażać zdrowiu np. śliskie wykładziny podłogowe

• szczelnie wprowadzenie rur - żeby gryzonie nie wchodziły

• stropy - izolacja cieplna, dźwiękowa i wodna

• sieci wodociągowe i kanalizacyjne - budynki powyżej -5 pięter - winda

• każdy dorosły powinien posiadać 11m2 powierzchni (osobny pokój)

• podział mieszkania na pokoje mieszkalne i pomocnicze ( łazienka, kuchnia, przedpokój)

• sypialnia 8-12m2 z drzwiami na stronę wschodnią - pokój dzienny 16-20 m2 - kuchnia - okna na północ

• łazienka min 3-3,5m2 - ubikacja 1,2 m2

• wywietrzniki - stała wentylacja

• podłogi suche, ciepłe - łatwe do utrzymania, źle przewodzą dźwięki

Mikroklimat mieszkań - tworzą czynniki takie jak:

o Wietrzenie

- usuniecie z pomieszczeń pyłów, bakterii, zarodników - naturalne lub sztuczne - niedostatek wietrzenia może być przyczyna wilgoci w mieszkaniu

o Ogrzewanie

- równowaga temperatury, uzależniona od wahań temp powietrza zewnętrznego - urządzenie ogrzewania nie mogą zanieczyszczać powietrza w mieszkaniu -temperatura 80-90oC -lepsze centralne niż miejscowe

o Oświetlenie

-dobre, nie rażące