wykład II
dr Marek Masztalerz
Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu 2010
GRUPY KOSZTÓW
koszty związane z podstawową działalnością firmy KOSZTY
(produkcja, handel, usługi), np. zuŜycie energii, OPERACYJNE
zuŜycie materiałów, koszty wynagrodzeń, koszty
usług obcych, koszty najmu i dzierŜawy, wartość sprzedanych materiałów i towarów;
inne koszty związane z działalnością firmy, np.
POZOSTAŁE
darowizny, zapłacone kary i grzywny, niedobory
KOSZTY
majątku, odpisy z tytułu utraty wartości aktywów OPERACYJNE
niefinansowych (trwałych i obrotowych), wartość sprzedanych niefinansowych aktywów trwałych
koszty związane z działalnością inwestycyjną
i finansową, np. zapłacone odsetki, prowizje
KOSZTY
bankowe, odpisy z tytułu utraty wartości
FINANSOWE
aktywów finansowych, ujemne róŜnice
kursowe, wartość sprzedanych aktywów
finansowych
© Marek Masztalerz
1
UKŁAD
UKŁAD
UKŁAD
MPK
RODZAJOWY
FUNKCJONALNY
KALKULACYJNY
koszty produkcji
koszty wg miejsc
koszty funkcji
koszty proste
wg nośników (czyli powstawania (np.
realizowanych
wg rodzaju
w przekroju wyrobów,
działów, wydziałów,
przez jednostkę
usług lub klientów)
procesów)
Amortyzacja
Koszty wydziału X
ZuŜycie materiałów
Koszty zakupu
Koszty wydziału Y
Usługi obce
Koszty dział. podst.
Koszty bezpośrednie
...
Podatki i opłaty
Koszty dział. pomoc.
Koszty pośrednie
Koszty działu A
Wynagrodzenia
Koszty zarządu
Koszty działu B
Świadczenia dla prac.
Koszty sprzedaŜy
... itp.
Pozostałe koszty
Zespół „4”
Zespół „5”
Zespół „5”
Zespół „5” lub „9”
© Marek Masztalerz
UKŁAD RODZAJOWY KOSZTÓW
materiały do produkcji, materiały pomocnicze,
ZUśYCIE MATERIAŁÓW I ENERGII
materiały biurowe, prąd, gaz, ciepło, paliwo
AMORTYZACJA
systematyczne zuŜycie środków trwałych oraz wartości niematerialnych pensje brutto pracowników zatrudnionych na umowę o pracę, WYNAGRODZENIA
umowę zlecenia i umowę o dzieło
UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE
składki na ZUS płacone przez pracodawcę,
I INNE ŚWIADCZENIA
świadczenia dla pracowników, szkolenia
USŁUGI OBCE
usługi transportowe, pocztowe, bankowe, remontowe i inne; outsourcing akcyza, niepodlegający odliczeniu VAT, opłaty skarbowe, PODATKI I OPŁATY
podatek od nieruchomości, podatki lokalne,
koszty najmu i dzierŜawy, koszty reprezentacji
POZOSTAŁE KOSZTY RODZAJOWE
i reklamy, koszty podróŜy słuŜbowych i inne
© Marek Masztalerz
2
TAK
NIE
Amortyzacja własnych środków trwałych
Wartość netto sprzedanych niefinansowych
własnych i w leasingu finansowym
aktywów trwałych (PKO)
Amortyzacja wartości niematerialnych
Odpisy z tytułu trwałej utraty wartości
i prawnych
niefinansowych aktywów trwałych (PKO)
Amortyzacja długoterminowych inwestycji
Wartość netto zlikwidowanych, darowanych,
niefinansowych, jeśli firma stosuje model
ukradzionych niefinansowych aktywów
wyceny w cenie nabycia
trwałych (PKO)
Jednorazowy odpis środków trwałych
Wartość netto niefinansowych aktywów
lub wartości niematerialnych i prawnych
trwałych utraconych w wyniku zdarzeń
o niskiej wartości (poniŜej 3 500 zł)
losowych (SN)
Środki trwałe moŜna amortyzować metodą liniową, degresywna lub naturalną.
Wartości niematerialne i prawne amortyzuje się metodą liniową.
© Marek Masztalerz
401 AMORTYZACJA
Umorzenie ŚT
Amortyzacja
Umorzenie WNiP
Umorzenie NID
© Marek Masztalerz
3
402 ZUśYCIE MATERIAŁÓW I ENERGII TAK
NIE
Materiały bezpośrednie produkcji: surowce,
Materiały związane z wytworzeniem środków
paliwa, półfabrykaty, komponenty itp.
trwałych lub wartości niematerialnych
Materiały pośrednie: paliwa, energia, gazy
Materiały na cele reprezentacji i reklamy
Niezawinione niedobory, straty i ubytki
naturalne materiałów, skompensowane
Środki ochrony i higieny pracowników
z nadwyŜkami, mieszczące się w granicach
Materiały w ramach działalności socjalnej
norm zuŜycia, składowania lub transportu
Narzędzia, przyrządy i inne przedmioty
Niezawinione niedobory i straty materiałów
niskocenne zaliczane do materiałów
przekraczające normy ubytków
ZuŜycie materiałów i części zamiennych na
Zawinione niedobory i straty materiałów
cele konserwacji, napraw i remontów
Straty materiałów wynikające za zdarzeń
Opakowania jednostkowe i zbiorcze
losowych lub materiały wykorzystane w celu
ZuŜycie odpadów uŜytkowych powstałych
usuwania skutków zdarzeń losowych
w toku produkcji
Odpisy aktualizujące wartość materiałów oraz
Materiały na cele biurowe i ogólne: kawa,
wynikające z wyceny materiałów po cenie
woda , artykuły spoŜywcze, wydawnictwa,
sprzedaŜy netto niŜszej od ceny nabycia
materiały eksploatacyjne, środki czystości
© Marek Masztalerz
402 ZUśYCIE MATERIAŁÓW I ENERGII
Materiały
ZuŜycie materiałów i energii
Środki pienięŜne
Rozrachunki z dostawcami
© Marek Masztalerz
4
TAK
NIE
Usługi podwykonawców produkcji
Usługi transportu, montaŜu, modernizacji,
przebudowy, rozbudowy, rekonstrukcji lub
Remonty, konserwacje, naprawy
adaptacji środków trwałych
Transport, spedycja, składowanie
Usługi na rzecz wytworzenia środków trwałych
i wartości niematerialnych
Czynsze za najem i dzierŜawę
Usługi na rzecz pracowników: szkolenia,
Usługi doradcze i prawne, usługi rekrutacji,
przewozy, posiłki, usługi medyczne itp.
badań, ekspertyz, analiz, atestów itp.
Prowizje i odsetki od kredytów i leasingu
Usługi menedŜerskie
Usługi bankowe (prowizje i opłaty)
Prowizje maklerskie
Usługi związane ze sprzedaŜą, likwidacją,
Usługi łączności (telefon, kurier, internet)
darowizną środków trwałych
Usługi biurowe i poligraficzne
Usługi usuwania skutków zdarzeń losowych
Usługi utrzymania czystości, ochrony, ppoŜ.
Koszty napraw pokrywane przez zakład
Usługi księgowe
ubezpieczeń
© Marek Masztalerz
403 USŁUGI OBCE
Rozrachunki z dostawcami
Usługi obce
Środki pienięŜne
Zapasy
© Marek Masztalerz
5
TAK
NIE
Podatek od nieruchomości
Podatek dochodowy (PIT & CIT)
Opłaty roczne za uŜytkowanie wieczyste
Podatek VAT podlegający odliczeniu
Podatki i opłaty lokalne
Podatki i opłaty zwiększające wartość środka
trwałego lub środka trwałego w budowie
Cło i akcyza
VAT naliczony niepodlegający odliczeniu
Sankcje podatkowe i opłaty karne
(z wyjątkiem VAT od środków trwałych)
Odsetki karne
VAT naleŜny od towarów i usług przekazanych
na cele reprezentacji i reklamy, jeśli wcześniej Opłaty sądowe i notarialne związane
przysługiwało prawo do odliczenia VAT
z dochodzeniem roszczeń
Opłaty administracyjne i skarbowe
Opłaty koncesyjne
Wpłaty na PFRON i inne centralne fundusze
tworzone na podstawie przepisów prawa
© Marek Masztalerz
404 PODATKI I OPŁATY
Rozrachunki publicznoprawne
Podatki i opłaty
Środki pienięŜne
© Marek Masztalerz
6
TAK
NIE
Wynagrodzenia brutto z tytułu umów o pracę,
Wynagrodzenia osób zatrudnionych
umów zlecenia lub umów o dzieło
w obszarze własnej działalności socjalnej
jednostki (np. obsługa i administracja
Wartość świadczeń w naturze (np. deputatów)
obiektów socjalnych)
lub ich ekwiwalentów pienięŜnych
Wynagrodzenia osób „z zewnątrz”, które nie są
Honoraria osób wchodzących w skład
pracownikami jednostki, np. konsultantów,
organów zarządzających lub nadzorczych
doradców, prawników, tłumaczy itp.
Wynagrodzenia osób zatrudnionych przy
budowie, rozbudowie, przebudowie,
modernizacji, adaptacji środków trwałych
Wynagrodzenia osób zatrudnionych przy
usuwaniu skutków zdarzeń losowych
Świadczenia na rzecz pracowników
© Marek Masztalerz
405 WYNAGRODZENIA
Rozrachunki z tytułu
wynagrodzeń
Wynagrodzenia
Zapasy
© Marek Masztalerz
7
406 UBEZP. SPOŁ. I INNE ŚWIADCZENIA TAK
NIE
Składki na ubezpieczenia społeczne
Wartość świadczeń w naturze (np. deputatów)
obciąŜające pracodawcę
lub ich ekwiwalentów pienięŜnych
Składki na FP oraz FGŚP
Materiały na cele biurowe i ogólne: kawa,
Świadczenia rzeczowe związane z ochroną
woda , artykuły spoŜywcze, prenumeraty
i higieną pracy, środki czystości, artykuły
czasopism fachowych, środki czystości
spoŜywcze, odzieŜ ochronna itp.
ogólnego przeznaczenia itp.
Dopłaty do biletów okresowych
Szkolenia pracowników
Świadczenia dodatkowe np. bilety do kina,
do teatru, na basen, do siłowni itp.
Paczki świąteczne i dodatki świąteczne
Ubezpieczenia osobowe pracowników
pokrywane ze środków pracodawcy
Wypłaty pienięŜne na rzecz osób fizycznych
np. nagrody jubileuszowe, stypendia,
odprawy pośmiertne itp.
© Marek Masztalerz
406 UBEZP. SPOŁ. I INNE ŚWIADCZENIA
Rozrachunki z ZUS
Ubezp. społ. i inne świadczenia
Rozrachunki z dostawcami
Środki pienięŜne
Zapasy
© Marek Masztalerz
8
407 POZOSTAŁE KOSZTY RODZAJOWE
TAK
NIE
PodróŜe słuŜbowe
Wszelkie koszty wchodzące w skład
Koszty reprezentacji i reklamy, z tym
pozostałych kosztów operacyjnych
zuŜycie materiałów na te cel
Ubezpieczenia majątkowe
Składki członkowskie
Wypłaty na rzecz osób fizycznych, które nie
są zaliczane do wynagrodzeń i świadczeń na
rzecz pracowników
Odsetki, prowizje, róŜnice kursowe od
zobowiązań słuŜących sfinansowaniu
wytworzenia produktów, ujęte w koszcie
wytworzenia produktów
Inne koszty (np. najem i dzierŜawa,
prenumerata czasopism)
© Marek Masztalerz
407 POZOSTAŁE KOSZTY RODZAJOWE
Rozrachunki z dostawcami
Pozostałe koszty rodzajowe
Środki pienięŜne
Zapasy
© Marek Masztalerz
9
Być konsekwentnym...
„Kawa, herbata, woda” w księgach firmy:
ZuŜycie
Świadczenia
Pozostałe
materiałów
na rzecz
koszty
i energii
pracowników
rodzajowe
DLACZEGO TAK JEST ?
„PrzecieŜ wszystkie wersje są poprawne!”
„Skąd mam wiedzieć, jak koleŜanka to księguje?”
„A co za róŜnica, przecieŜ i tak pójdzie w koszty?!”
„I tak tego nikt nie kontroluje...”
© Marek Masztalerz
Jak to moŜliwe ???
Zakupiono programy
„Zapomniano” o nabyciu
komputerowe i dokonano
samochodów w lipcu i naliczono
jednorazowego odpisu.
amortyzację za 4 miesiące.
© Marek Masztalerz
10