plik

Miros aw Salwowski

Pan da ka demu woln wol

ł ż

"Pan dał każdemu wolna wolę." Jeżeli to przesłanie ma oznaczać, iż potępieni
majš możliwo

ć opuszczenia piekła, to jest ono heretyckie i potępione przez

ciół

więty.

Bardzo dwuznaczna jest wypowied

"Gospy" o roli Naj

więtszej Maryi

Dziewicy: "Ja nie mogę cię uzdrowić... Nie jestem Bogiem... Módl się do
Jezusa. Ja jestem Jego Matkš, ale módl się zawsze do Jezusa..."41.
W tej wypowiedzi "Maryi" widać jednš z wielu sprzeczno

ci Medjugorje. Z

jednej strony "Gospa" wzywa do odmawiania Różańca, w którym zawartych
jest 150 bezpo

rednich modlitw do Błogosławionej Dziewicy, z drugiej za

sposób protestancki mówi, aby się modlić zawsze do Jezusa.
Widać z tego, że Ko

ciół Katolicki jest w błędzie, gdy ze wszech miar zaleca

modlitwy do Matki Bożej jako rzecz godnš i pożytecznš, nie uchybiajšcš w
niczym najwyższej czci jakš winni

my oddawać Bogu.

Jednak najbardziej głos księcia ciemno

ci objawia się w wypowiedziach

"Gospy" dotyczšcych innych wyznań.
"Mój Syn i Ja, nie dzielimy tortu, który składa się z wiar. To, wy
stworzyli

cie mury, podziały między wami"[42].

"Pytanie: Sš miliony ludzi, którzy nie sš chrze

cijanami, czego Błogosławiona

Matka chce od nich?
Vicka (jedna z widzšcych, przyp.

MS): Aby się modlić, wszyscy ludzie na

ziemi rodzš się z wiedzš o Bogu w swych sercach. Każdy ma swój własny
sposób modlitwy. Błogosławiona Matka jest Matkš wszystkich ludzi na ziemi.
Ona ma matczynš miło

ć do nich wszystkich. I jej przesłania, które pochodzš od

Boga sš dla każdego.
Pytanie: To, nie ma znaczenia, jakim imieniem, albo osobš nazywajš Boga?
Vicka: Jest tylko jeden Bóg. To człowiek stwarza podziały"[43].
"Pytanie: Czy Błogosławiona Matka, chce powołać wszystkich ludzi na Ziemi ,
na katolików?
Vicka: Nie! Błogosławiona Matka mówi, że wszystkie religie sš drogie Jej i Jej
Synowi. Ona mówi, że to my na Ziemi stwarzamy podziały"[44].
"Mirjana: Madonna, zawsze podkre

la, że jest jeden Bóg, i że ludzie na siłę

stwarzajš nienaturalne podziały. Nie można naprawdę wierzyć, być
prawdziwym chrze

cijaninem, jeżeli nie szanuje się innych religii (tak samo jak

chrze

cijaństwa). Nie wierzysz naprawdę w Boga, jeżeli

miejesz się z innych

religii.
Pytanie: Jaka, w takim razie, jest rola Jezusa Chrystusa, je

li islam jest dobrš

religiš?
Mirjana: Nie dyskutowali

my o tym (roli naszego Pana Jezusa Chrystusa). Ona

wyja

niła i wskazała brak religijnej jedno

ci (szczególnie na wsiach). Ona

powiedziała, że religia każdego winna być szanowana i oczywi

cie swoja

własna"[45].
"Pytanie: Tak, ale wielu, nigdy nie słyszało o Jezusie?
Ivanka: Jezus wie wszystko o tym. Madonna powiedziała, że w podstawach
wszystkie religie sš podobne"[46].
"U Boga nie istniejš różnice między lud

mi. Religia nie może rozdzielać

nikogo. Macie szanować każdego człowieka i jego wiarę, nie pogardzać nim ze
względu na przekonania"[47].
Jaki obraz stosunku do innych religii, wyłania się z tych wypowiedzi?
Do

ć jasny. Bóg pragnie istnienia innych religii, sš one mu drogie, sprawuje nad

nimi wszystkimi kontrolę, a podziały sš dziełem ludzkim. Wszystkie wyznania
sš drogami do Boga, gdyż wszystkie stanowiš jeden "tort". Tak jak w torcie,
wszystkie składniki składajš się harmonijnie w jednš cało

ć, aby sprawić

przyjemno

ć podniebieniu, tak wszystkie religie składajš się na jednš cało

ć, aby

złożyć chwałę Bogu i prowadzić ludzi do Nieba. Jezus, Allah, Budda, Kriszna,
Manitou, Wisznu,

iwa i inni to różne imiona tego samego Boga. Istotš

prawdziwego chrze

cijaństwa jest głęboki i szczery szacunek okazywany innym

religiom, jeżeli za

inne wyznania darzymy pogardš bšd

nienawi

ciš, nie jeste

prawdziwymi chrze

cijanami, co więcej nie wierzymy nawet w Boga. Maryja

jawi się tu jako matka wszystkich religii, patronka pluralizmu religijnego,
jedno

ci i pokoju wyznaniowego. Taka ideologia bardzo pasuje do współczesnej

mentalno

ci. "Gospa" nie jest jednak pierwszš, która głosi i promuje

indyferentyzm religijny. Na długo przed pojawieniem się Zjawy w Medjugorje
szatan rozsiewał bardzo podobne poglšdy. Już w starożytnym Rzymie czczono
wielu bożków, wymagajšc od chrze

cijan nie otwartego zaparcia się wiary w

Chrystusa Pana, lecz przyznania, iż ich "bogowie" równi sš Chrystusowi.
Pierwsi katolicy woleli ponie

ć męczeńskš

mierć, gdyż wiedzieli, iż to drugie

równałoby się temu pierwszemu. Radykalne odrodzenie indyferentyzmu
religijnego w Europie nastšpiło w XVIII wieku za sprawš o

wiecenia i

masonerii. Jednak, niemal zawsze, ważnym

ródłem religijnej obojętno

ci były

religie wschodu tj: szintoizm, hinduizm, lamaizm, zen, buddyzm, itp. Celem
tych religii nie jest pozyskiwanie nowych zwolenników poprzez zdobywanie
wyznawców. Religie te poszerzajš swe wpływy wskutek infekowania
wyznawców innych religii swymi ideami wyznaniowej tolerancji. Katolik nie
musi stać się hinduistš (to mogłoby być nawet szkodliwe), on musi szanować

religie, przyjmujšc przy tym ducha tych wyznań. Jeden z głównych "mędrców"
hinduizmu, żyjšcy w XIX wieku, Swami Vivekenanda mówił:
"że żadna religia nie jest w błędzie, tylko w posiadaniu niższej prawdy"
"Czyż pragnę, aby chrze

cijanin stał się hinduistš? Broń Boże. Czy

pragnę, aby hinduista czy buddysta stał się chrze

cijaninem? Broń Boże...

Chrze

cijanin nie może zostawać hinduistš czy buddystš, ani hinduista czy

buddysta nie ma stawać się chrze

cijaninem, lecz każda religia musi przyjmować

ducha innych, a mimo to zachowywać swš indywidualno

ć i wzrastać według

swego własnego prawa wzrostu".
Współczesny hinduski guru, będšcy jednocze

nie fałszywym

cudotwórcš, Sai Baba, również radzi, by każdy zachował swojš religię. mówi
on: "W najmniejszym stopniu nie pochwalam czynienia rozróżnień pomiędzy
rozmaitymi zjawieniami Boga: Sai, Ramš, Krisznš i in. Nie sugeruję, że to jest
ważniejsze lub tamto mniej ważne. Kontynuuj wielbienie obranej przez siebie
formy Boga, na znanš ci już dobrze modłę, a przekonasz się, że będziesz się do
Mnie   przybliżał.   Gdyż   wszystkie   Imiona   sš   Moimi   i   wszystkie   formy   sš
Moimi"[48].
            Czym   różni   się   nauczanie   Swami  Vivekandy,   Sai   Baby,   Gandhiego,
Dalajlamy, New Age i masonerii od doktryny "Gospy"? Te doktryny podobne sš
jak   rodzone   siostry,   a   różnice   występujš   jedynie   w   szczegółach.   Jaka   jest
różnicš   między   nauczaniem   Medjugorje   a   głosem   magisterium   Ko

cioła

Katolickiego? Kolosalna!
Ko

ciół

więty od wieków nauczał, iż jedynš prawdziwš, ustanowionš

przez Chrystusa Pana religiš jest wiara katolicka, dana w depozyt jedynemu
prawdziwemu Ko

ciołowi, którym jest Ko

ciół katolicki. Inne religie posiadajš

mniej lub więcej elementów prawdziwych, lecz owe prawdy wymieszane sš z
herezjami, błędami i niemoralno

ciš, dlatego też nie sš one drogami do nieba,

lecz do piekła, gdyż sš one tworami ludzkimi powstałymi z niewštpliwej
inspiracji diabła. Leon XIII jasno naucza:
"Je

li więc znalazłby się jeden punkt objawiony przez Boga, a który

my odrzucili w naszej wierze, my absolutnie przestajemy wierzyć w to

wszystko, co Bóg przekazał nam do wierzenia. A to na podstawie zdania
Apostoła Jakuba na temat błędów w dziedzinie moralnej. Zdanie jego, które
można odnie

ć do błędów koncepcyjnych w dziedzinie porzšdku wiary:

Choćby

kto

przestrzegał całego prawa, a przestšpiłby jedno tylko przykazanie, ponosi

winę za wszystkie

(Jak 2,10). Ten, który chociaż w jednym punkcie odmawia

zgody na prawdy objawione przez Boga, ten rzeczywi

cie całkowicie abdykuje z

wiary, ponieważ odmawia on poddania się Bogu, który jest prawdš największš i
motywem istotnym wiary.

W wielu punktach sš oni ze mnš zgodni, w kilku

tylko nie zgadzajš się; ale wła

nie z powodu tych kilku punktów, które ich

odsuwajš ode mnie do niczego im się nie przyda być w zgodzie ze mnš w całej
reszcie

(

w. Augustyn, Psalm LIV, 19,PI 36, 641)" (encyklika "Satis Cognitum")

[49].
Nikt kto umrze w stanie

wiadomej i dobrowolnej przynależno

ci do

schizmy bšd

herezji nie osišgnie zbawienia. Naucza o tym ex catedra Sobór

Florencki:
"

więty Ko

ciół Rzymski mocno wierzy, wyznaje i głosi, że nikt, kto nie

jest w Ko

ciele katolickim, nie tylko poganie, ale i żydzi, albo heretycy i

schizmatycy, nie mogš dostšpić żywota wiecznego; lecz pójdš w ogień wieczny

który zgotowany jest diabłu i aniołom jego

(Mat 25,41), jeżeli przed końcem

życia nie będš przyłšczeni do niego (Ko

cioła)... Nikt też, choćby nie wiedzieć

jakie dawał jałmużny, a nawet przelał krew dla Imienia Chrystusowego, nie
może być zbawiony, jeżeli nie wytrwa w łonie i jedno

ci Ko

cioła katolickiego

("dekret dla jakobitów", 4. II 1441)[50].
IV Sobór Laterański:
"Jeden jest powszechny Ko

ciół wiernych, poza którym nikt nie

dostępuje zbawienia" ("przeciwko albigensom", rozdz. I, "O wierze
katolickiej")[51].
Bonifacy VIII:
"Wiara nakazuje nam wierzyć i mieć to przekonanie, i my też tak
wierzymy mocno i szczerze wyznajemy, że jest jeden

więty Ko

ciół Katolicki, i

to apostolski, poza którym nie ma ani zbawienia ani grzechów
odpuszczenia"[52]. (Bulla "Unam Sanctam" 18.XI.1302).
Innocenty III:
"Sercem wierzymy i ustnie wyznajemy jeden Ko

ciół, nie ko

ciół

heretyków, lecz

więty, rzymski, katolicki i apostolski, i wierzymy, że poza nim

nikt nie dostępuje zbawienia" (list "Eius exemplo")[53].
Pius IX:
"Musimy też na tym miejscu wspomnieć i napiętnować nader wielki
błšd, w którym tkwiš niestety niektórzy katolicy, uważajšc, że ludzie żyjšcy w
błędach, nie wyznajšcy wiary katolickiej i nie należšcy do jedno

ci katolickiej,

mogš się dostać do nieba. Mniemanie to jest wręcz przeciwne nauce
katolickiej." (Encyklika "Quanto conficiamur")[54].
Ten sam Pius IX w swym osławionym "Syllabusie" potępił m.in. trzy
następujšce opinie:
Prop. XV: Wolno każdemu człowiekowi tę przyjšć i wyznawać religię, którš za

wiatłem rozumu idšc, uzna za prawdziwš.
Prop. XVI: Ludzie w praktyce jakiejkolwiek religii mogš zbawienie osišgnšć.
Prop. XVII: Przynajmniej można mieć nadzieję zbawienia tych wszystkich
ludzi, którzy do prawdziwego Ko

ciół Chrystusowego nie należš[55].

Wiedzšc, iż tylko Ko

ciół Katolicki jest prawdziwym Ko

ciołem

Chrystusa, a inne religie sš fałszywe i prowadzš dusze do piekła, nie można
szanować innych wyznań. trzeba je z całego serca nienawidzić i zwalczać.
Podstawowym zadaniem Ko

cioła Katolickiego jest zwalczanie herezji i

niemoralno

ci a przez to prowadzenie ludzi do Królestwa Niebieskiego.

Prawdziwym aktem miło

ci wobec innowierców jest głoszenie im wiary

katolickiej, przez co wyrywa się ich ze szpon szatana. Pan Jezus nie powiedział
Apostołom: "Id

cie i nauczajcie wszystkie narody szacunku wobec wszystkich

religii. Uczcie je zachowywać nauczanie fałszywych religii." Chrystus Pan
rzekł:
"Id

cie więc i nauczajcie wszystkie narody, udzielajšc im chrztu w imię

Ojca i Syna i Ducha

więtego. Uczcie je zachowywać wszystko, co wam

przykazałem." (Ewangelia wg

w. Mateusza 28, 1-20).

w. Augustyn jasno wyraża wojujšcy charakter Ko

cioła:

"Ten ci jest Ko

ciół

więty, Ko

ciół jeden, Ko

ciół prawdziwy, Ko

ciół

Katolicki, walczšcy ze wszystkimi herezjami; walczyć może, ale zwalczonym
być nie może" ("O składzie apostolskim, kazania do katechumenów", 14)[56].
Medjugorska Zjawa twierdzi, iż wszystkie religie sš drogie Chrystusowi
i Matce Bożej. A więc protestantyzm, prawosławie, islam, judaizm, buddyzm,
hinduizm, woodoo sš drogie Niepokalanej Dziewicy i Jej Synowi?
W takim razie niemoralno

ć schizma, herezja i apostazja sš cenione przez Boga!

A więc negowanie Niepokalanego Poczęcia Naj

więtszej Maryi Panny, bóstwa

Chrystusa, rytualny kanibalizm, poligamia, sakralna prostytucja (obecna w
hinduizmie) nekrofilia (tantryczny hinduizm), czczenie "

więtych" krów i

szczurów sš pożšdane przez Boga, a obowišzkiem prawdziwego chrze

cijanina

jest okazywać szacunek wobec takich przekonań i postaw. W takim razie żaden
ze

więtych nie pojšł istoty chrze

cijaństwa, gdyż żadnemu z nich, nie przyszło

do głowy, aby szanować fałszywe religie, a

w. Bonifacy, który

cišł drzewo

czczone przez pogan, dokonał

więtokradztwa. Ufajšc Medjugorje, musieliby

przyznać, iż różne imiona i osoby jakie ludzie wymy

lili sš wyrazem wiary w

Jednego prawdziwego Boga. Czy Talmud, który blu

ni Chrystusowi, naucza

wiary w Prawdziwego Boga? Albo islam, który nazywa Trójcę

więtš

blu

nierstwem wymierzonym w Jedynego Boga? Nie! Ani żydowski Talmud ani

muzułmański Koran nie uczš wiary w prawdziwego Boga, gdyż:
            "Ja jestem drogš i prawdš i życiem. Nikt nie przychodzi do Ojca inaczej
jak tylko przeze Mnie". (J 14,6).
            "On jest kamieniem, odrzuconym przez was budujšcych, tym, który stał
się głowicš węgla. I nie ma w żadnym innym zbawienia, gdyż nie dane nam
ludziom   pod   niebem   żadnego   innego   imienia,   w   którym   mogliby

my być

zbawieni". (Dzieje Apostolskie 4, 11-12).

Czy buddyzm, głoszšcy, że nie ma osobowego Boga, lecz bóstwo jest
tożsame z naturš, czci prawdziwego Boga? A może hinduizm, w którego
panteonie jest 330 milionów bogów, oddaje hołd Bogu? Czy

iwa-niszczyciel,

jego małżonka Kali, dzikooka czarownica z mieczem w jednym ręku i ludzkimi
głowami w drugim oraz naszyjnikiem z ludzkich czaszek i pasem z ludzkich
zębów sš tylko imionami, którymi ludzie nazwali Jedynego Boga? Może
poprzez oddawanie czci Hanumanowi

małpiemu bogowi, Gane

owi

bogowi z

głowš słonia, wężom, drzewom i "Wielkiemu Grzmotowi", czci się tego
samego Boga, o którym naucza Ko

ciół katolicki? Nigdy! gdyż: "wszyscy

bożkowie pogan sš diabłami". (Psalm 95,5

Vulgata).

"Ależ wła

nie to, co ofiarujš poganie, demonom składajš w ofierze, a nie

Bogu. Nie chciałbym, by

cie mieli co

wspólnego z demonami. Nie możecie pić

z kielicha Pana i z kielicha demonów; nie możecie zasiadać przy stole Pana i
przy stole demonów (1 Kor 10,20-21).
"Dziewica" objawiajšca się w Medjugorje, uczšca pluralizmu
religijnego oraz szacunku i miło

ci wobec fałszywych religii bardzo nie pasuje

do Naj

więtszej Dziewicy, o której uczy Ko

ciół Katolicki i która objawiała się w

Guadelupe, Lourdes, Fatimie, itp. Naj

więtsza Maryja Panna jest tš, która depce

głowę szatana. Ona zwyciężyła wszystkie herezje. Ona kocha wszystkich ludzi,
lecz nienawidzi herezji i niemoralno

ci. gdy Błogosławiona Dziewica

przychodzi, to po to, by wezwać swe dzieci do

więtej wojny z szatanem i jego

dziełami: herezjami, niemoralno

ciš, apostazjš i schizmš.

w. Ludwik Maria Grignon de Monfort tak o tym mówi:
"Maryja musi w owych czasach ostatecznych więcej niż kiedykolwiek
zaja

nieć miłosierdziem, mocš i łaskš. Musi zaja

nieć miłosierdziem, by

przyprowadzić do owczarni Chrystusowej i miło

nie przygarnšć biednych

grzeszników i zbłškanych, którzy się nawrócš i powrócš do Ko

cioła

Katolickiego. Musi zaja

nieć mocš przeciw nieprzyjaciołom Boga, przeciw

bałwochwalcom, schizmatykom, mahometanom, żydom i zatwardziałym
bezbożnikom, którzy będš się strasznie buntować i wytężš wszystkie siły, by
tych, którzy się im przeciwstawiajš, skusić i doprowadzić do upadku przez
obietnice lub gro

by. Wreszcie musi zaja

nieć łaskš, by dodać otuchy i męstwa

dzielnym szermierzom i wiernym sługom Jezusa Chrystusa, którzy będš
walczyć za Jego sprawę"[57].

"Gospa" –

przywódczyni rebelii

Rzekome objawienia Błogosławionej Dziewicy w Medjugorje mocno sš

wpisane w konflikt czę

ci miejscowych franciszkanów z lokalnymi biskupami i

Stolicš Apostolskš. Warto przyjrzeć się tłu historycznemu tego sporu.
Od XV do XVIII wieku opieka duszpasterska nad chorwackim
regionem Bo

ni i Hercegowiny spoczywała w rękach franciszkańskich mnichów.

W 1899 roku Papież Leon XIII wprowadził na te tereny księży diecezjalnych, z
sugestiš, by zakonnicy i biskup Paskal Buconjić zadbali o równomierny podział
parafii pomiędzy franciszkanami a księżmi diecezjalnymi. W latach 20-tych XX
wieku za zgodš Rzymu, franciszkanie i miejscowy biskup dzielš parafie między
duchownymi diecezjalnymi. Wywołuje to pewne niezadowolenie w

ród

wiernych, którzy przyzwyczaili się do obecno

ci franciszkanów. W roku 1942 na

biskupa diecezji Mostar zostaje powołany diecezjalny kapłan

ks. Petar Cule.

Decyzja ta wzmaga niezadowolenie w

ród wiernych, a także franciszkanów,

gdyż do tej pory miejscowym biskupem był zawsze franciszkanin. W roku
1968, Watykan nakazuje franciszkanom przekazanie czę

ci parafii pod

jurysdykcję diecezji. Franciszkanie odmawiajš wykonania woli Rzymu. W roku
1975 Watykan ponawia polecenie, co spotyka się z dalszym nieposłuszeństwem
franciszkanów. W roku 1976 hercegowińska prowincja franciszkanów zostaje
pozbawiona władzy, a od 1979 roku nie może uczestniczyć w wyborach
generała franciszkanów. W 1980 roku rzšdy w diecezji Mostar obejmuje biskup
Pavao Zanić. Biskup Zanić wprowadza do czę

ci parafii franciszkańskich

kapłanów diecezjalnych. W reakcji na tę decyzję, paru franciszkanów: o. Ivica
Vego i o. Ivan Prusina nie podporzšdkowujš się decyzji ordynariusza i nadal
sprawujš sakramenty w swej kaplicy. Z powodu nieposłuszeństwa obaj mnisi
zostajš zawieszeni w obowišzkach kapłańskich oraz wykluczeni z zakonu
franciszkanów.
Je

li wierzyć widzšcym w Medjugorje, Matka Boża zdecydowanie

poparła  nieposłusznych  mnichów, wezwała biskupa  Zanića do  "nawrócenia"
oraz   zezwoliła   na   dalsze   sprawowanie   funkcji   kapłańskich   krnšbrnym
zakonnikom.   Ojciec   Radagost   Grafenauer   SJ,   poczštkowo   entuzjastycznie
nastawiony  do Medjugorje zmienił swe nastawienie po rozmowie z Vickš i
przeczytaniu jej dzienniczka. Poniżej przytaczam fragment tej rozmowy:
o.   Grafenauer:   Czy   mogš   słuchać   spowiedzi?   Czy   Nasza   Pani   o   tym
wspominała?
Vicka: Tak.

,o. Grafenauer: Je

li Nasza Pani powiedziała, a papież mówi, że nie mogš...

Vicka: Papież może mówić co chce. Ja mówię tak jak jest.
o. Grafenauer: Widzisz, w ten sposób kto

może stwierdzić, że to nie jest Nasza

Pani. Kiedy Papież mówi nie, nie mogš odprawiać Mszy i nie mogš słuchać
spowiedzi, a z drugiej strony Nasza Pani mówi, że mogš. To niemożliwe!

Vicka: Wiem co jest prawdš (co powiedziała Nasza Pani)[58].
            Ojciec   Grafenauder   przed   wyjazdem   otrzymał   od   ojca   Tomislawa
Vlasića   egzemplarz   dzienniczka   objawień   Vicki.   Poniżej   zamieszczam
fragmenty dzienniczka wynotowane przez o. Grafenauera:
19.12.1981. Nasza Pani powiedziała, że to biskup odpowiada za nieporzšdek w
Hercegowinie. Powiedziała również, że o. Ivica Vego jest niewinny, a ponieważ
tu   decyduje   biskup,   Nasza   Pani   powiedziała,   aby   on   (Vego)   pozostał   w
Mostarze i nie wyjeżdżał.
3.1.1982. Wszyscy widzšcy pytali Naszš Paniš o wielebnego Ivica Vego. Nasza
Pani powiedziała. "Ivico Vego jest niewinny. Je

li zostanie wykluczony z zakonu

franciszkanów, powinien być mężny... Ivica jest niewinny". Nasza Pani
powtórzyła to trzy razy.
11.1.1982. Zapytali

my znowu o dwóch kapelanów z Mostaru i Nasza Pani

powtórzyła dwa razy to, co mówiła do nich wcze

niej.

20.1.1982. Dzieci pytały co ma zrobić o. Ivica Vego i o. Ivan Prusina teraz,
kiedy zostali wykluczeni z zakonu. Nasza Pani odpowiedziała: "Sš niewinni.
Biskup wszystko zepsuł. Oni mogš zostać".
15.4.1982. Vicka zadała Naszej Pani pytanie: "czy możesz mi powiedzieć
wszystko o Ivicy Vego i Ivanie Prusinie?". Nasza Pani najpierw się u

miechnęła,

a potem powiedziała. "Sš niewinni

. Powtórzyła dwa razy: "Biskup popełnił

błšd... pozwólcie im pozostać w Mostarze... mogš czasami odprawiać Mszę, ale
muszš uważać, aby nie wzbudzać uwagi, zanim sprawy ucichnš. Nie ma w nich
winy..."
26.4.1982. Nasza Pani: Biskup nie ma prawdziwej miło

ci Bożej w swoim sercu.

W sprawie biskupa niech Ivica i Ivan zachowajš spokój. Biskup postępuje
wbrew Woli Bożej, może robić, co mu się podoba, ale pewnego dnia ujrzycie
sprawiedliwo

ć, jakiej nigdy nie widzieli

cie[59].

19 czerwca 1983 roku Jakov, Marija, Ivan i Ivanka twierdzš, iż otrzymali

od "Gospy" następujšce przesłanie:

"Powiedz biskupowi, że proszę o jego niezwłoczne nawrócenie w

sprawach dotyczšcych parafii Medjugorje, zanim nie jest za pó

no... Niechaj

przyjmie te wydarzenia z miło

ciš, zrozumieniem i odpowiedzialno

ciš. Chcę,

aby unikał konfliktu z kapłanami i aby przestał rozgłaszać wiadomo

ci o ich

złym zachowaniu... Przesyłam mu ostatnie ostrzeżenie. Je

li nie wprowadzi w

czyn tego, co mu powiedziałam, dosięgnie go mój wyrok i mojego Syna, będzie
to znaczyło, że nie odnalazł drogi do mojego Syna, Jezusa"[60].

Te i podobne wypowiedzi w ustach "Gospy" sš dużym kłopotem

dla obrońców Medjugorje. Niektórzy negujš w ogóle istnienia słów "Dziewicy",
w których utwierdza się zbuntowanych franciszkanów, jak np. o. Rene
Laurentin, który twierdzi (wbrew

wiadectwu o. Grafenauera), iż w dzienniczku

Vicki, nie ma nic przeciwko biskupowi Zanićowi. Jednak według biskupa
Zanića, ks. Laurentin raczej wiedział co

o tych niewygodnych fragmentach,

gdyż gdy bp Zanić wspominał mu o nich, ten francuski  mariolog odpowiedział:
"   Nie   ujawniaj   tego,   bo   przybywa   tu   wielu   pielgrzymów   i   wielu   się
nawraca"[61].
            Inni adwokaci Medjugorje nie

miało stwierdzajš istnienie wypowiedzi

wizjonerów, w których powołujšc się na Matkę Bożš bronili nieposłusznych
kapłanów.
Potwierdza to min Stefan Budzyński w swej promedjugorskiej ksišżce pt.
"Tajemnica objawień w Medjugorje"[62].
Wła

nie fakt nawoływania przez "Gospę" do buntu przeciwko

prawowitej hierarchii ko

cielnej, stał się jednym z powodów, dla których biskup

Zanić zdecydowanie zanegował autentyczno

ć objawień w Medjugorje. Trzeba

pamiętać, iż poparcie zrewoltowanych franciszkanów jest tylko jednym z
elementów nieposłuszeństwa zwišzanego z Medjugorje. Szerzej, sprawę
nieposłuszeństwa jako owocu Medjugorje omówię w następnych rozdziałach.

Koniec œwiata, zakrwawiona chusteczka i fa szywe obietnice

Ważnš rolę w ocenie zjawisk, pretendujšcych do miana
nadprzyrodzonych odgrywa ich forma a także wewnętrzna logiczno

ć, prostota,

itp. Forma, w której objawia się Naj

więtsza Maryja Panna zawsze harmonizuje

z Bożym majestatem i cechuje się pięknem i godno

ciš.

mieszno

ć, formy

karykaturalne przemawiajš na niekorzy

ć objawień. Tre

ć słów Matki Bożej,

prócz zgodno

ci z wiarš katolickš, charakteryzuje się wewnętrznš logiczno

ciš i

spójno

ciš a także zwięzło

ciš. Nieustanny potok słów, niespełniajšce się

obietnice i proroctwa

wiadczš przeciwko autentyczno

ci objawień.

W swych objawieniach Matka Naj

więtsza nie wprowadza ludzi w błšd, Jej

obietnice się spełniajš. Objawienia trwajš zazwyczaj krótko, Matka Boża mówi
do

ć mało, lecz bardzo konkretnie. W fałszywych objawieniach, objawiajšca się

postać przybiera formy karykaturalne, np. "

w. Michał Archanioł" objawia się w

Garabandal jako mały chłopiec o przerażajšcej twarzy, skrzydełkach oraz z
paznokciami "przyciętymi tępo jak łopatki". Obietnice i proroctwa się nie
spełniajš, przykładowo William Kamm prorokował, iż w 1988 roku zostanie
konsekrowany na biskupa. Objawienia mnożš się w tysišce, np. objawienia w
Oławie trwajšce od 1983 roku. Tre

ć objawień jest nierzadko niegodna bšd

wręcz gorszšca, przykładem sš tu dialogi "Jezusa" z Vassulš, które miejscami
przypominajš niemoralne romanse.
Pierwsze okoliczno

ci objawień Medjugorje oraz reakcje widzšcych

zostały omówione wcze

niej. Zjawa w Medjugorje przybiera postać Matki

Bożej. "Maryja" ma stać na obłoku, który szczelnie łšczy się z dołem sukni;
"stopy sš niewidoczne"[63]. Kto

może powiedzieć "przesada, poddawać w

wštpliwo

ć objawienia, dlatego, że nie widać w nich stóp." Oczywi

cie, gdyby z

Medjugorje nie wišzałyby się dziesištki innych wštpliwo

ci, ten szczegół można

by uznać za nieistotny i go ominšć. Znajšc jednak inne wštpliwo

ci, trzeba

zastanowić się czy ten szczególik nie łšczy się logicznie w jednš cało

ć. Jak

zauważa ks. Jan Wójtowicz,
"Te stopy, które majš zetrzeć głowę "węża piekielnego" a on

czyhać

będzie na Jej piętę

...Symbolika Zjawy nie jest przypadkowa: czemu nie chce

ukazać stóp jako dowodu pełnego człowieczeństwa? natomiast... wšż... nóg...
nie ma...

Duch nie ma ciała

(Łk 24,39), dlatego

gdy ukazujš się aniołowie

dobrzy czy

li, w formie cielesnej lub wyobrażeniowej, forma ta jest czym

przybranym

według woli tegoż ducha i dopuszczenia Bożego. Duch

medziugorski nie chce

czy nie może

przybrać i ukazać tej wła

nie pięty, którš

szczególnie nienawidzi, ponieważ jest znakiem klęski..."[64].
Ks. Józef Warszawski twierdził, iż "Gospa" ukazujšc dzieciom piekło
przybrała postać szatana[65].
Jeżeli wierzyć ks. Warszawskiemu, a nie ma powodu, dla których można by
poddawać jego wiarygodno

ć, to bardziej jasna staje się wizja piekła dana

wizjonerom:
"Po

rodku piekła, miała znajdować się kobieta z długimi blond włosami i

rogami. Dokoła niej skakały diabły"[66].
Czyżby "Gospa" ujawniła w ten sposób swš prawdziwš postać?
To co mówi "Gospa" nie tylko zawiera herezje i błędy doktrynalne;
słowa Zjawy obfitujš też w niedorzeczno

ć i niespełnione obietnice. W dniu 72-

go objawienia

4.9.1981 Vicka zapisała:

"Dzi

czekali

my na Gospę u Marii ... Gospa przyszła natychmiast...

Pytali

my o człowieka, który widział Jezusa, kiedy odwoził ludzi. Spotkał

zakrwawionego mężczyznę. Tym mężczyznš był Jezus. Jezus dał mu
zakrwawionš chusteczkę i kazał jš wrzucić do rzeki. Idšc dalej, spotkał kobietę.
Tš kobieta była Błogosławiona Dziewica Maryja. Poprosiła kierowcę, aby jej
oddał zakrwawionš chusteczkę. Kierowca wyjšł swojš własnš chusteczkę, ale
Gospa chciała tę zakrwawionš. Kiedy jš dał, Gospa powiedziała:

Gdyby

mi jej

nie oddał, nastšpiłby koniec

wiata

Gospa mówiła, że to prawda..."[67].

Jakże nie dostrzec w tej historyjce łapy szatana, który próbuje o

mieszyć

i sprowadzić do absurdu wiarę katolickš. Z tej opowiastki wynika, iż Pan Jezus
chciał doprowadzić do końca

wiata za pomocš zakrwawionej chusteczki.

naprawdę trudno o większš niedorzeczno

ć i absurd! 29 czerwca 1981 roku

dzieci zapytały Zjawę, jak długo będzie ich odwiedzać, na co ta odpowiedziała:

"Tak długo, jak tego zechcecie"[68].
Tak więc objawienia "niebieskie" w Medjugorje uzależnione sš od woli i
kaprysu wizjonerów. W takim układzie rzeczy Bóg nie jest suwerenny, lecz
podporzšdkowuje swš wolę woli i kaprysowi widzšcych!
30 czerwca 1981 roku "Matka Boża" zapowiada, że powróci tylko 3
razy[69], tymczasem po 3 lipca 1981 roku, objawienia trwajš codziennie do dzi

i majš trwać do końca życia wizjonerów, z których najstarsze ma 36 lat. Jest to
rzecz niespotykana w historii autentycznych objawień prywatnych. Sam Pan
Jezus nauczał "tylko" przez 3 lata, podczas gdy "Gospa" pojawia się ponad 19
lat, niemal 7000 razy! Może o to chodzi medjugorskiej Zjawie, ażeby przesłania
szły w tysišce, tak, by utrudnić dokładne ich zbadanie. Tymczasem rzesze
wiernych zachwycš się ogólnym wrażeniem przesłań, potęgowanym wielkš
ilo

ciš "cudów" i nawróceń. Co sšdzić o obietnicach uzdrowienia, kończšcych

się

mierciš, jak w przypadku dziecka z Grude chorego na białaczkę, które w

1981 otrzymało zapewnienia uleczenia, a niestety zmarło w tym samym roku,
podobnie jak Marko Blazević z Buna, który w 1984 roku był zapewniany, iż
"Dziewica" przyrzekła powodzenie operacji, a który zmarł po operacji[70].
Jak wyja

nić fakt, iż "Gospa" odpowiada na pytania w stylu: "kto

zdobędzie mistrzostwo Jugosławii w piłce nożnej?", bšd

: "gdzie jest mój

zagubiony zegarek?"[71]. "Gospa" pozwala się różnym osobom dotykać,
całować, urzšdza sobie pogaduszki z widzšcymi[72]. Jak się to ma do godno

ci,

jakš cechujš się prawdziwe objawienia. Porównajmy to ze scenš objawień w
Lourdes:
"wstaje z klęczek (Bernadetta

przypomnienie moje MS) i woła z

płaczem: kto się dotknšł jeżyny? Tę długš gałš

sięgajšcš od dołu owalnego

otworu groty aż do ziemi poruszyła przypadkowo jaka

dziewczyna. Dla

Bernadetty dotknšć bez uszanowania ten pęd, na którym na górze spoczywajš
stopy Pani, to uchybić szacunkowi należnemu Niepokalanej... W czasie za

ekstazy ostatniej z zapowiedzianej piętnastki Bernadetcie towarzyszyła jej
krewna Joanna Vēdēre. W pewnej chwili ogarnia jš dziwny lęk i cofa się nieco
w tył... Po wizji na zapytanie Bernadetta wyja

niła towarzyszce: "Zjawa była tak

blisko, że mogłaby

Jš rękš dotknšć..."[73].

Stanowisko Koœcio a katolickiego wobec wydarze w Medjugorje

Władze ko

cielne sš zobowišzane do gruntownego zbadania wszelkich

zjawisk uchodzšcych za nadprzyrodzone. Najbardziej kompetentnym w tych
sprawach jest lokalny ordynariusz (w przypadku Medjugorje był nim, niedawno
zmarły biskup Zanić, a obecnie jest nim bp Ratko Perić). jeżeli wyższe władze
ko

cielne uznajš za stosowne zbadać dane zjawiska, mogš to uczynić. Tylko

oficjalne stanowisko władz ko

cielnych jest wišżšce i miarodajne w danej

sprawie. Nie majš takiego charakteru prywatne wypowiedzi księży, biskupów,
czy nawet kardynałów. Przykładowo: je

li Kongregacja Doktryny Wiary wyda

komunikat, iż dane objawienia były fałszywe, a z drugiej strony jaki

biskup

napisze artykuł bšd

udzieli wywiadu, w którym stwierdzi, iż objawienia te sš

nadprzyrodzone, to obowišzujšcym dla katolików jest komunikat Kongregacji,
za

biskup, który prezentuje przeciwne stanowisko, postępuje

le, wprowadzajšc

zamęt i zamieszanie w Ko

ciele. Jest to szczególne rozróżnienie w przypadku

Medjugorje, gdzie wbrew oficjalnemu stanowisku Ko

cioła niektórzy biskupi a

nawet kardynałowie popierajš te objawienia. Wielu propagatorów Medjugorje
przedstawia te objawienia, jako niemal aprobowane przez Ko

ciół. Według

adwokatów Medjugorje, prawdziwo

ci objawień ma dowodzić, rzekome

"milczenie" Ko

cioła w tej sprawie. Jeden z entuzjastów Medjugorje, biskup

Hnilica ujmuje to tak:
"Po tym wszystkim mówię ci, że to milczenie Ko

cioła oznacza

potwierdzenie. Albo lepiej mówišc, chciałbym to lepiej wyrazić

lę, iż mogę

twierdzić: milczenie oznacza:

Do tego momentu jest wszystko w

porzšdku!

"[74].

Na nieszczę

cie dla piewców Medjugorje, władze Ko

cioła katolickiego

wcale nie milczš. Oto krótki przeglšd historii stosunku Ko

cioła do Medjugorje.

10 stycznia 1982 roku utworzona 4-osobowš komisję do zbadania
wydarzeń w Medjugorje. W roku 1984 została ona poszerzona do 15 członków.
24 marca 1984 roku, komisja opublikowała dekret, w którym czytamy min:
"1. Unikać o

wiadczeń i publikacji niekrytycznych i pochwalnych na

temat "objawień";
2. Nie powinno się organizować pielgrzymek do Medjugorje;
3. Nie wyróżniać w jaki

sposób

wiadków objawień i nie pozwalać, by

występowali w ko

ciołach, zanim nie ukaże się oficjalne orzeczenie;

4. powstrzymać się od udzielania wyja

nień w prasie"[75].

Drugiego maja 1986 komisja wydała o

wiadczenie, w którym stwierdza,

iż nie jest pewne, że wydarzenia w Medjugorje majš nadprzyrodzony
charakter[76]. Jak widać, o

wiadczenie komisji z 1986 roku nie zanegowało

zdecydowanie nadprzyrodzonego charakteru wydarzeń w Medjugorje, jednakże
zakaz   pielgrzymek   i   bezkrytycznych   wypowiedzi   o   Medjugorje   nie   został
odwołany, tak więc można powiedzieć, iż stanowisko z maja 1986 roku, ma
charakter   sceptyczny   i   dystansujšcy   się   od   objawień   w   Medjugorje,   choć
pozostawiajšcy pewna furtkę dla dalszych badań nad Medjugorje. Na poczštku
1987   roku.   Konferencja   Biskupów   Jugosławii   powołuje   nowš   komisję.   9
stycznia 1987 roku, kardynał Kuharić i biskup Zanić wydajš w imieniu komisji
o

wiadczenie, w którym stwierdzajš:

            "Z   tego   względu   nie   zezwala   się   na   organizowanie   zarówno
pielgrzymek,   jak   i   innych   religijnych   działań   opartych   na   przypisywaniu
wydarzeń   w   Medjugorje   nadprzyrodzonego   charakteru"   (  Acta  Apostolicae
Sedis 66, 1074).
            W   roku   1991,   Konfederacja   Biskupów   Jugosławii   wydaje   oficjalne
o

wiadczenie w którym czytamy:

"od samego poczštku biskupi

ledzili wydarzenia w Medjugorje poprzez

komisję   diecezjalnš   działajšcš   z   ramienia   miejscowego   biskupa   i   Komisję
Konferencji Biskupów Jugosławii. Na podstawie badań przeprowadzonych do
tej   pory,   nie   można   mówić,   że   mamy   tu   do   czynienia   z   objawieniem
nadprzyrodzonym"[77].
            W li

cie z 23 marca 1996 roku, Kongregacja Nauki Wiary przypomina:

"Z tego, co tu powiedziano, wynika, że nie należy organizować
oficjalnych, tak parafialnych, jak diecezjalnych pielgrzymek do Medjugorje,
rozumianego jako miejsce autentycznych objawień maryjnych, bo byłoby to
niezgodne z tym, co stwierdzili poprzednio biskupi byłej Jugosławii w
o

wiadczeniu, które

my tu zacytowali"[78].

            Obecny   ordynariusz   Mostaru,   bp.   Radko   Perić,   podobnie   jak   jego
poprzednik   biskup   Zanić,   zajšł   wobec   objawień   zdecydowanie   negatywne
stanowisko,   co   znalazło   wyraz   w   jego   wielu   wypowiedziach.   w   li

cie z

2.10.1997, skierowanym do red. naczelnego pisma "Famille Chretienne", bp
Perić przypominał dotychczasowe orzeczenia Ko

cioła w sprawie Medjugorje,

potwierdził zakaz organizowania oficjalnych pielgrzymek do tego miejsca,
wspominał min o gorszšcym nieposłuszeństwie zwišzanym z tš sprawš, a także
o kłamstwach pojawiajšcych się w ustach Zjawy oraz wyraził swe stanowisko,
w którym stwierdził, iż jest pewne,

że wydarzenia w Medjugorje nie sš

nadprzyrodzone[79].
            W kwietniu 1998 roku w wypowiedzi do polskich biskupów
przebywajšcych z wizytš "ad Limina" w  Rzymie, Kongregacja nauki Wiary
stwierdziła:
1.      "Nadal obowišzuje, że niczego nadprzyrodzonego nie można się w tych

objawieniach dopatrywać;

2. Należy informować wiernych, że Medjugorje jest miejscem modlitwy, ale

nie objawień;

3. Nadal obowišzuje zakaz urzšdzania oficjalnych pielgrzymek;
4. To, co mówi objawiajšca się

Gospa

, zawiera sprzeczno

ci, jest więc

niepoważne, podobnie postawa i wypowiedzi

widzšcych

;

5. Aktualny ordynariusz Mostaru zajmuje stanowisko negatywne;

6. Wobec rozpowszechnionej szeroko propagandy i popularnych

pielgrzymek sprawa jest poważna i delikatna i wymaga roztropnego
postępowania"[80].

W maju 1998 roku, Kongregacja nauki Wiary w odpowiedzi na list bp. Aubry
wyja

niła, iż:

§ pielgrzymować do Medjugorje można tylko

prywatnie, nie za

jako zorganizowana grupa,

§ taka prywatna pielgrzymka nie może być traktowana

jako potwierdzenie autentyczno

ci objawień, ani nie może być

inspirowana medjugorskš duchowo

ciš.

Jak więc widać, władze Ko

cioła wcale nie milczš w sprawie Medjugorje, ani

nie dajš wolnej ręki w tej sprawie. Obecne oficjalne stanowisko Ko

cioła

katolickiego w kwestii Medjugorje można stre

cić następujšco:

§ w Medjugorje nie ma żadnych nadprzyrodzonych

objawień,

§ nie powinno się propagować tychże objawień,
§ zakazane jest organizowanie oficjalnych

pielgrzymek, prywatnie można odwiedzać Medjugorje, lecz nie jako
miejsce objawień, lecz modlitwy.

Wielu zwolenników Medjugorje nie zna oficjalnego stanowiska Ko

cioła w

tej sprawie, wprowadzeni w błšd wiedzš co najwyżej o sprzeciwie bp. Zanića,
(którego niektórzy kreujš na wroga Naszej Pani), my

lšc, iż Rzym wspiera

Medjugorje. Inni bagatelizujš orzeczenia Ko

cioła, mówišc, iż może ono się

zmienić. Rzecz jasna, patrzšc z czysto teoretycznego punktu widzenia,
stanowisko Ko

cioła w sprawie Medjugorje może ulec zmianie (podobnie jak w

przypadku Oławy, Garabandal, Palmar de Troya czy Vassuli

patrzšc czysto

hipotetycznie), gdyż nie jest samo w sobie nieomylne, jednakże katolików
wišżš nie tylko nieomylne orzeczenia Ko

cioła, lecz również zobowišzani

jeste

my do respektowania wyroków Ko

cioła w sprawie prywatnych objawień.

Tymczasem musimy zadać następujšce pytania: Dlaczego wbrew orzeczeniom
Ko

cioła Katolickiego

§ znani i cenieni teologowie utrzymujš, iż w

Medjugorje objawia się Matka Boża, a niektórzy biskupi i kardynałowie
wspierajš ich w tym?

§ oficjalne wydawnictwa ko

cielne wydajš tysišce

ksišżek, majšcych na celu przekonanie czytelnika, iż w Medjugorje
naprawdę objawia się Niepokalana Dziewica?

§ księgarnie katolickie sš wprost "zalane" takimi

ksišżkami?

§ niektóre parafie organizujš oficjalne pielgrzymki do

Medjugorje?

Odpowied

na te pytania, dowodzi, iż mamy obecnie do czynienia z wielkim

dyscyplinarnym rozprzężeniem w Ko

ciele Katolickim.

41 Za: Svetozar Kraljewić, O.F.M. "Objawienie naszej Pani w Medjugorje
1981-1983", " Franciscan Herald
    Press 1984, str. 90.
[42] za: Wayne Weible "The Final Harvest w: Medjugorje and the End of the
century" Brewster: Paraclite Press
    1999, str. 110.
[43] Za: Janice T. Connel "Queen of the Cosmos" str. 51.
[44] Janice T. Connel "The Visions of the Children, The Apparitions of our the
Blessed Mother of Medjugorje"
    St. Martin

s Press, 1992, str. 119.

[45] Svetozar Kraljewić, O.F.M. "Objawienie...", str. 124.
[46] Tamże, str. 149.
[47] Rene Lejeune, "Posłanie z ...", str. 82.
[48] Za: "Głos z Indii. Bhagawan

ri Satya Sai Baba i Odwieczna Droga

Prawo

, Wrocław 1994, str. 28.

[49] Za: "Pod Twojš Obronę" nr 1 (1992), str. 23.
[50] Za: Piotr kardynał Gasparii, "Katechizm...", str. 206.
[51] Tamże, str. 206.
[52] Tamże, str. 204.
[53] Tamże, str. 206.
[54] Tamże, str. 214.
[55] za: "Tygodnik katolicki" rok 1970.
[56] Za: Piotr kardynał Gasparii, str 210.
[57] Patrz" " Traktat o doskonałym nabożeństwie do Naj

więtszej Maryi Panny"

Wyd. Maryja, Toruń 1996, s. 68-69.

[58] Patrz: Biskup Pavao Zanic "Medjugorje" Jugosławia: Diecezja Mostar.
[59] Tamże.
[60] Patrz: o. Ivo Siviric "Hilden Side Medjugorje", tom I. Quebec, Canada
1989, str. 130.
[61] Patrz. Ks. Vittorio Guerrera "Medjugorje widziane z bliska" The Maryheart
Crusaders, Inc. 1995.
[62] Stefan Budzyński, "Tajemnica...", str. 93.
[63] Za: M. Ljubić i A. Castella: "Medziugorje" Michalineum Struga, 1995, s.
13.

[64] Patrz: ks. Jan Wójtowicz, "Problem: Medziugorie", str. 25-26.
[65] Za: Sławomir Cenckiewicz "Medjugorje

antytezš Fatimy" (w:)

Zawsze

Wierni" nr 26, str. 50.
[66] Patrz: Janko Bubalo "Medziugorje...", str. 228.
[67] Za: Ivo Siviric, str. 250.
[68] Za: Stefan Budzyński, str.
[69] Za: Ivo Siviric, str. 346.
[70] Za: ks. Vittorio Guerrera
[71] Za: Adam Gwiazda
[72] Za: M. Ljubic i A. Castella, str 96, str. 52.
[73] Za: ks. F. Trochu: "

w. Bernadetta Soubirous", Niepokalanów 1983 r., str.

102,135.
[74] Patrz: "Szatan istnieje naprawdę", wydawnictwo "Wers", Poznań 1995, str.
508.
[75] Za: A. Strus "Czy Medjugorje jest znakiem Boga dla współczesnego

wiata", (w:) "Tygodnik Powszechny" nr 24, 1985.
[76] Za: Ks. Vittorio Guererra.
[77] Patrz: "National Catholic Register", 20 styczeń 1991.
[78] Za: Ks. R. Pindel "Sprawa Medjugorje" (w:) "W drodze" nr 1, 1999, str.
43.
[79] Patrz. patrz: List biskupa Mostaru Radko Perića (w:) "W drodze" nr 6,
1998, str. 33.
[80] "Biuletyn KAI", 7 kwietnia 1998.

strona główna