WM_2011_1.pdf

http://www.wychmuz.pl

Wychowanie Muzyczne 1 2011

Kultura

o  najważniejszych  czasopism  muzycz-
nych  ukazujących  się  w  okresie  mię-
dzywojennym  należały:  „Muzyka”

(Warszawa  1924–1938),  „Muzyka  Polska”
(Warszawa  1934–1939),  „Lwowskie  Wiado-
mości  Muzyczne  i  Teatralne”  (1925–1934),
„Przegląd  Muzyczny”  (Poznań  1925–1931),
„Śpiewak”  (Poznań  1918–1924),  „Śpie-
wak”  (Katowice  1920–1939),  „Kwartalnik
Muzyczny”  (1928–1933).  W  omawianym
okresie  ukazywało  się  również  kilkanaście
innych  czasopism  o  ograniczonym  charak-
terze i zasięgu. Były to periodyki wydawane
przeważnie  przez  amatorskie  lub  zawodowe
organizacje  muzyczne,  m.in.:  „Pracownik
Muzyczny”  (Warszawa  1919),  „Przegląd
Cecyliański” (Warszawa 1919–1920), „Vade-
mecum dla Muzyków Kościelnych” (Poznań
1923–1924), „Przegląd Teatralny i Muzycz-
ny” (Warszawa 1924–1925), „Życie Muzycz-
ne i Teatralne” (Poznań 1934–1935), „Echo”
(Lwów 1936–1937) (Michałowski 1967, 8).

„Przegląd Muzyczny” (1918–1919)

Odradzające się po I wojnie światowej ży-

cie kulturalne i muzyczne stworzyło warun-

ki  do  ożywionego  rozwoju  specjalistycznej
prasy muzycznej. Już w 1918 r. wznowiono
wydawanie  w  Warszawie,  po  przerwie  wo-
jennej,  pisma  „Przegląd  Muzyczny”,  które
nie  utrzymało  się  jednak  długo,  przestało
ukazywać się w 1919 r. Publikowano w nim
głównie recenzje z życia muzycznego War-
szawy i Łodzi, ale też artykuły znanych mu-
zykologów, m.in. prof. Adolfa Chybińskiego,

Jarosław Domagała

Prasa muzyczna w Polsce w okresie
dwudziestolecia międzywojennego

W upowszechnianiu zagadnień wychowania muzycznego i kultury muzycznej ogrom-
ną rolę odgrywały zawsze czasopisma muzyczne. Dziś sytuacja na tym polu pozosta-
wia wiele do życzenia, nie zawsze jednak tak było. W dwudziestoleciu międzywojen-
nym, kiedy to odzyskanie niepodległości stworzyło w Polsce nowe, lepsze warunki do
rozwoju profesjonalnej prasy, ukazywało się wiele pism muzycznych zawierających
informacje na temat ówczesnego życia muzycznego, omawiających zagadnienia z za-
kresu historii muzyki i teorii muzycznej. Ważne miejsce zajmowała w nich również
problematyka pedagogiczna.

Wychowanie Muzyczne 1 2011

http://www.wychmuz.pl

Kultura

prof. Zdzisława Jachimeckiego, prof. Józefa
Reissa  i  dr  Stefanii  Łobaczewskiej.  Na  ła-
mach pisma głos zabierali również wybitni
krytycy muzyczni – Mateusz Gliński i Fran-
ciszek  Brzeziński  (Porębiczowa  1964,
14).  Równolegle  we  Lwowie  ukazywała  się
„Gazeta  Muzyczna”  pod  redakcją  Stani-
sława  Niewiadomskiego,  która  przetrwała
do 1921 r. Obok tych czasopism wydawano
także inne periodyki muzyczne.

„Muzyka” (1924–1938)

Różnorodność i liczba czasopism mu-

zycznych były dowodem społecznej potrze-
by istnienia profesjonalnego piśmiennictwa
muzycznego.  Oczekiwania  te  spełniło  wy-
dawane  w  latach  1924–1938  w  Warszawie
(redakcja  mieściła  się  przy  ul.  Kapucyń-
skiej  13)  pismo  „Muzyka”,  które  odegra-
ło  bardzo  ważną  rolę  w  rozwoju  polskiej
kultury  muzycznej.  Przez  14  lat  ukazały
się 94 zeszyty tego periodyku o łącznej ob-
jętości 5 350 stron. Podejmowana tematyka
oraz  kompetencja,  rozmach  i  pomysłowość
redakcji  stawiają  „Muzykę”  na  czołowym
miejscu  w  Polsce  wśród  pism  tego  okresu.
W  latach  trzydziestych  podobne  znaczenie
miały  wprawdzie  inne  pisma,  w  szczegól-
ności  „Muzyka  Polska”,  jednak  „Muzyka”
pozostała  najbardziej  reprezentacyjnym
i  wszechstronnym  czasopismem  muzycz-
nym swego okresu.

Wydawcą i redaktorem czasopisma był

krytyk muzyczny, dyrygent i kompozytor –
Mateusz Gliński. Cele i zamierzenia nowego
wydawnictwa określał on następująco:

„[...] zasadniczym celem naszej działal-

ności  będzie  budzenie  i  podsycanie  zdro-
wego  instynktu  muzycznego,  walka  z  anal-
fabetyzmem  i  dezorientacją  w  dziedzinie
muzycznej.  «Muzyka»  pozostanie  przeto
czasopismem  nie  tylko  dla  fachowców,  ale
i dla wszystkich tych, którzy kochają piękno
i interesują się rozwojem sztuki polskiej i ob-
cej” (Od redakcji 1924, 52).

Pojawienie się pisma przyjęto z entu-

zjazmem;  podkreślano  wszechstronność,
europejskość i wysoki poziom szaty graficz-
nej. Doceniano popularyzatorski charakter,
przystępność i otwartość na czytelnika nie-
profesjonalnego.  Chwalono  także  kompro-
misowość  prezentowanej  treści  i  wzorowe
opracowanie  redakcyjne.  Niezaprzeczalną
wartością „Muzyki” był wreszcie niezwykle
przystępny  i  zrozumiały  sposób  podania
treści  opartej  na  ściśle  naukowych  podsta-
wach.  Pismo  potrafiło  ponadto  zachować
obiektywizm spojrzenia na ówczesną twór-
czość  muzyczną,  nie  stało  na  stanowisku
konserwatyzmu  muzycznego,  ale  też  nie
uprawiało  propagandy  wszelkiej  postępo-
wości muzycznej.

W pierwszym roku ukazały się 2 nume-

ry czasopisma, a w następnym już 7 o łącz-
nej objętości 391 stron. W kolejnych latach
nastąpił  jednak,  na  skutek  problemów  fi-
nansowych, znaczny regres pisma, w latach
1931–1932  wydano  tylko  po  6  numerów,
a  w  1933  r.  –  zaledwie  4.  Pewna  poprawa
finansowa  nastąpiła  w  1934  r.,  kiedy  to  –
dzięki  pozyskanym  funduszom  –  można
było  stworzyć  8  zeszytów.  W  kolejnych  la-
tach  trudności  wróciły,  w  związku  z  czym
pismo  ukazywało  się  bardzo  nieregularnie
i w szczątkowej formie. Problemy finansowe
powiększyły  się  po  wstrzymaniu  subwen-
cji  państwowej  udzielanej  „Muzyce”  przez
szereg  lat.  W  1936  r.  ukazały  się  zaledwie
2 numery czasopisma o objętości 124 stron,
w  roku  następnym  wydano  7  numerów
o objętości 205 stron. Ostatni numer ukazał
się  28  lutego  1938  r.  (Michałowski  1967,
12–13).

Tematyka

„Muzyki”

obejmowała

wszystkie dziedziny kultury muzycznej i ży-
cia muzycznego. Większość pozycji teksto-
wych stanowiły materiały biograficzne, na-
stępnie artykuły na temat ówczesnego życia
muzycznego i publikacje historyczne. Wiele
miejsca poświęcono również zagadnieniom

http://www.wychmuz.pl

Wychowanie Muzyczne 1 2011

Kultura

praktyki muzycznej, mniej natomiast teorii
muzyki i estetyce muzycznej. Zdecydowanie
przeważała  tematyka  rodzima,  materiały
obce  stanowiły  zaledwie  6%  całej  zawarto-
ści pisma. W latach 1924–1931 publikowano
także  dodatki  nutowe,  które  dołączano  do
każdego  zeszytu  w  postaci  czterostronico-
wej wkładki.

Należy podkreślić, że na łamach „Muzy-

ki” wiele miejsca poświęcono zagadnieniom
pedagogiki muzycznej. Pisano m.in. o: me-
todzie  Emila  Jacques-Dalcroze’a,  lekcjach
słuchania muzyki w koncepcji Stefana Wy-
sockiego,  szkolnictwie  muzycznym  w  Pol-
sce, znaczeniu nauki solfeżu, nauczaniu mu-
zyki w dawnej Polsce, realizacji programów
śpiewu  w  szkołach  ogólnokształcących,
nauczaniu  śpiewu  w  szkole  powszechnej.
Swoje artykuły zamieszczali tu znani polscy
muzycy-pedagodzy: Stefan Wysocki, Stani-
sław Kazuro, Janusz Miketta, Tadeusz Jotey-
ko, Flora Szczepanowska, Tadeusz Mayzner
i  Karol  Hławiczka  (Michałowski  1967,
62–64).

Współpracownikami „Muzyki” były

znane  osobistości  polskiego  życia  muzycz-
nego.  W  piśmie  tym  publikowali  zarówno
członkowie  orientacji  konserwatywnych,
jak i postępowych, przedstawiciele starszego
i młodszego pokolenia muzyków. Z pismem
współpracowali  aktywnie  wybitni  polscy
muzykolodzy,  m.in.:  Adolf  Chybiński,  Ste-
fania  Łobaczewska,  Zdzisław  Jachimecki,
Henryk Opieński i Hieronim Feicht. Wśród
muzyków związanych z „Muzyką” pojawiają
się nazwiska: Karola Szymanowskiego, Sta-
nisława Niewiadomskiego, Tadeusza Joteyki,
Emila Młynarskiego, Ludomira Różyckiego,
Felicjana Szopskiego, Ludomira Rogowskie-
go, a z przedstawicieli młodszego pokolenia:
Jana  Maklakiewicza,  Michała  Kondrackie-
go, Józefa Kofflera, Tadeusza Kasserna i Ro-
mana Palestra. Pismo miało też stałych ko-
respondentów zagranicznych i publikowało
teksty autorów zagranicznych, a wśród nich

m.in.: Aleksandra Tansmana, Beli Bartoka,
Igora  Strawińskiego,  Arnolda  Schönberga,
Bruno Waltera i George’a Bernarda Shawa.
Wśród  autorów  pojawiały  się  również  na-
zwiska  literatów  polskich  m.in.:  Jarosława
Iwaszkiewicza,  Witolda  Hulewicza  i  Kazi-
miery Iłłakowiczówny (Michałowski 1967,
17).

„Lwowskie Wiadomości Muzyczne
i Literackie” (1925–1934)

W latach 1925–1934 ukazywały się

„Lwowskie  Wiadomości  Muzyczne  i  Lite-
rackie”,  poświęcone  sprawom  kultury  mu-
zycznej i twórczości literackiej. Pismo to nie
odegrało  w  rozwoju  polskiej  kultury  mu-
zycznej  tak  ważnej  roli  jak  „Muzyka”,  było
jednak  wydawnictwem  dość  profesjonal-
nym i cieszyło się dużym uznaniem. Funk-
cję redaktora czasopisma pełnił muzyk i pe-
dagog  W.  Gołębiowski,  sekretarz  Związku
Muzyków-Pedagogów we Lwowie. W skład
komitetu  redakcyjnego  wchodzili  wybitni
polscy muzycy i muzykolodzy: Mieczysław
Sołtys, Adolf Chybiński, Witold Friemann,
Hieronim  Feicht  oraz  liczne  grono  litera-
tów  (Świderska  1961,  8–9).  Pismo  ukazy-
wało się jako miesięcznik i – jak sam tytuł
wskazywał – publikowano w nim zarówno
treści z zakresu literatury, jak i muzyki. Na
część muzyczną składały się artykuły na te-
mat:  historii  muzyki,  muzykologii,  kultury
muzycznej,  teorii  i  estetyki  muzycznej,  za-
mieszczano  także  informacje  biograficzne
oraz  wiadomości  z  zakresu  instrumento-
znawstwa.

„Lwowskie Wiadomości Muzyczne i Li-

terackie” szczególnie dużo miejsca poświę-
ciły  zagadnieniom  pedagogiki  muzycznej
oraz  organizacji  szkolnictwa  muzyczne-
go  i  nauczania  muzyki  w  Polsce.  Pisano
o  zmianach  programowych,  dokonujących
się  w  nauczaniu  muzyki  w  szkołach  ogól-
nokształcących, a głos w sprawach szkolnej
edukacji  muzycznej  zabierali  tacy  autorzy

Wychowanie Muzyczne 1 2011

http://www.wychmuz.pl

Kultura

jak m.in.: Adolf Chybiński, Józef Reiss, Zofia
Lissa i Stanisław Kazuro (Świderska 1961,
22).

„Przegląd Muzyczny” (1925–1931)

Pożyteczną rolę w zakresie upowszech-

niania wiedzy muzycznej spełnił „Przegląd
Muzyczny”  –  ukazujące  się  w  Poznaniu
w latach 1925–1931 pismo będące organem
Związku  Towarzystw  Śpiewaczych  i  Mu-
zycznych (Protokół... 1925, 19). Jako pierw-
szy funkcję jego redaktora naczelnego pełnił
zasłużony  kompozytor,  pedagog  i  działacz
muzyczny Henryk Opieński. Na stanowisku
tym  zastąpił  go  później  wybitny  kompozy-
tor  muzyki  chóralnej,  pedagog  i  dyrygent
Stanisław Wiechowicz.

„Przegląd Muzyczny” ukazywał się

początkowo  jako  dwutygodnik,  a  później
jako  miesięcznik.  W  piśmie  podejmowa-
no  wszechstronną  tematykę,  wiele  miej-
sca  poświęcano  sprawom  rozwoju  kultury
muzycznej  oraz  działalności  amatorskich
organizacji,  kół  i  związków  śpiewaczych.
Zamieszczono  również  wiele  artykułów
o  charakterze  popularyzatorskim  i  mu-
zykologicznym  z  zakresu  historii  muzyki

polskiej  i  powszechnej,  których  autorami
byli  wybitni  polscy  muzykolodzy:  ks.  Hie-
ronim Feicht, Zdzisław Jachimecki, Henryk
Opieński, Józef Reiss, Zofia Lissa i Stefania
Łobaczewska  (Stempniewicz  1966,  13).
Przedstawiano  również  zagadnienia  peda-
gogiki muzycznej i szkolnictwa muzyczne-
go, pisano o nauczaniu muzyki w szkołach
ogólnokształcących, kształceniu nauczycie-
li  muzyki  i  o  organizacji  szkolnictwa  mu-
zycznego.

„Muzyka Polska” (1934–1939)

Pismo ukazywało się w Warszawie w la-

tach  1934–1939  i  było  organem  Towarzy-
stwa  Wydawniczego  Muzyki  Polskiej.  Jego
redakcja  mieściła  się  do  września  1935  r.
przy  ul.  Świętokrzyskiej  16,  w  następnych
latach przy ul. Mazowieckiej 7/22. W ciągu
5 lat wydano łącznie 42 zeszyty o łącznej ob-
jętości 2 630 stron.

W „Muzyce Polskiej” kładziono nacisk

na problematykę upowszechniania kultu-
ry muzycznej i organizację polskiego życia
muzycznego. Już w pierwszym numerze pi-
sano:

„Jak najwięcej uwagi poświęcimy polskiej

kulturze  muzycznej  i  wszelkim  sprawom,
które mają z nią pozornie nawet luźny zwią-
zek.  Z  konieczności  będziemy  musieli  usto-
sunkowywać się szczerze i otwarcie do róż-
nych bolączek lub dziwolągów naszego życia
muzycznego, nie pomijając spraw najbardziej
drażliwych. [...] Oddając pierwszy zeszyt do
rąk  czytelnika,  żywimy  gorącą  nadzieję,  że
«Muzyka  Polska»  znajdzie  oddźwięk  wśród
społeczeństwa  i  muzyków,  a  przede  wszyst-
kim przyczyni się do zjednoczenia muzyków
polskich  młodszego  pokolenia  w  zgodnej
i owocnej współpracy nad istotną polską kul-
turą muzyczną i rozkwitem muzyki polskiej”
(Od redakcji 1934, 1–2).

Pismo ukazywało się początkowo w od-

stępach kwartalnych. W 1936 r. wydawa-
ne było jako dwumiesięcznik, zaś w latach

http://www.wychmuz.pl

Wychowanie Muzyczne 1 2011

Kultura

1937–1939  jako  miesięcznik  (Bogdany
1967,  10).  W  skład  komitetu  redakcyjnego
wchodzili  najwybitniejsi  ówcześni  muzycy,
pedagodzy  i  kompozytorzy.  Redaktorami
w pierwszym okresie byli: Adolf Chybiński,
Kazimierz Sikorski i Teodor Zalewski, a we
wrześniu  1935  r.  do  zespołu  dołączył  Bro-
nisław Rutkowski, który został redaktorem
odpowiedzialnym. W 1936 r. w skład komi-
tetu redakcyjnego wszedł Julian Pulikowski,
we  wrześniu  1937  r.  –  Stefan  Kisielewski,
a  w  1938  r.  dołączyli  Konstanty  Regamey
i Michał Kondracki (Kielanowska-Brono-
wicz  1963,  16).  Autorami  zamieszczanych
w piśmie artykułów byli znamienici polscy
kompozytorzy,  pedagodzy  i  muzykolodzy.
Pisali  m.in.:  Jan  Maklakiewicz,  Tadeusz
Szeligowski,  Stanisław  Wiechowicz,  Stefan
Kisielewski,  Bronisław  Rutkowski,  Stani-
sław  Szpinalski,  Józef  Chomiński,  Stefania
Łobaczewska,  Zofia  Lissa  i  Włodzimierz
Poźniak.

Szczególnie chętnie przedstawiano w pi-

śmie zagadnienia nowej twórczości muzycz-
nej i recenzje wydawanych wówczas polskich
utworów.  Informowano  o  ważniejszych
wydarzeniach  muzycznych  w  Polsce  i  za
granicą,  zamieszczano  ponadto  sprawoz-
dania  z  działalności  stowarzyszeń,  chórów
i  instytucji  muzycznych.  Tadeusz  Ochlew-
ski  regularnie  przedstawiał  też  informacje
z  działalności  Organizacji  Ruchu  Muzycz-
nego (ORMUZ) – sprawozdania kompletne
i  bardzo  dokładne,  które  dają  pełny  obraz
działalności  tej  organizacji  od  powstania
w  1934  r.  do  wybuchu  wojny.  Na  kartach
czasopisma  pojawiały  się  też  inne  materia-
ły  sprawozdawcze,  na  przykład  szczegóło-
wa  kronika  Towarzystwa  Wydawniczego
Muzyki  Polskiej.  Nie  zabrakło  również  ar-
tykułów z zakresu teorii, estetyki, psycholo-
gii i socjologii muzyki. Na łamach „Muzyki
Polskiej” pisano także o nauczaniu muzyki
i  kształcie  szkolnictwa  muzycznego  w  Pol-
sce (Bogdany 1967, 29–30).

„Muzyka w Szkole” (1929–1933)

Pismem o wielkim znaczeniu dla rozwoju

wychowania muzycznego w Polsce był mie-
sięcznik „Muzyka w Szkole”, ukazujący się
w latach 1929–1933 w Katowicach. Czasopi-
smo to – organ Stowarzyszenia Nauczycieli
Śpiewu i Muzyki w Szkołach Państwowych
i Prywatnych – było redagowane i wydawa-
ne  przez  znanego  pedagoga  i  organizatora
życia muzycznego Karol Hławiczka (Pigła
1991,  168–169).  Na  łamach  tego  periodyku
przewijała się przede wszystkim problema-
tyka  pedagogiczna,  przedstawiano  i  oma-
wiano tu rozmaite koncepcje pedagogiczne
oraz prezentowano treści pomocne w pracy
dydaktycznej w nauczaniu śpiewu.

Po kilkuletniej przerwie w publikowa-

niu „Muzyki w Szkole” ponowne wydawanie
pisma rozpoczęto w 1938 r. , jednak już pod
zmienioną nazwą „Nowa Muzyka w Szko-
le”, choć wydawcą pozostało Stowarzysze-
nie Nauczycieli Śpiewu i Muzyki w Szkołach
Państwowych i Prywatnych, a funkcję re-
daktora nadal pełnił K. Hławiczka. Niestety,
po wydaniu zaledwie 5 numerów tego wów-
czas już dwumiesięcznika prace nad nim na

Wychowanie Muzyczne 1 2011

http://www.wychmuz.pl

Kultura

nowo przerwano na skutek wybuchu wojny
(Pigła 1991, 174).

„Śpiew w Szkole” (1933–1939)

Niezwykle cennym pismem omawia-

jącym  zagadnienia  pedagogiki  muzycznej
był  ukazujący  się  w  Warszawie  w  latach
1933–1939  miesięcznik  „Śpiew  w  Szkole”
wydawany przez Sekcję Nauczycieli Muzyki
i Śpiewu Związku Nauczycielstwa Polskiego.
Jako pierwszy funkcję jego redaktora pełnił
Karol Hławiczka, w 1934 r. zastąpił go Tade-
usz Mayzner. Od czwartego numeru w roku
szkolnym 1935/1936 redaktorem został Lu-
dwik Pawłowski (Pigła 1991, 248–249).

Pismo – adresowane głównie do nauczy-

cieli śpiewu i muzyki – podejmowało tema-
tykę pedagogiczną. Spełniło wielkie zadanie
popularyzowania zagadnień nauczania śpie-
wu w szkołach powszechnych oraz znacząco
przyczyniło się do rozwoju polskiej myśli
pedagogicznej.

Czasopisma niemuzyczne

Wzrost zainteresowania muzyką w dwu-

dziestoleciu międzywojennym, rozwój życia
muzycznego oraz rosnące znaczenie polskiej

muzyki i twórczości muzycznej znajdowały
oddźwięk  w  wielu  czasopismach  niemu-
zycznych.  W  1919  r.  ukazywało  się  837  ty-
tułów prasowych, dwa lata później już 1197.
W 1928 r. ilość wydawanych tytułów w za-
sadzie  się  nie  zmieniła,  w  kolejnych  latach
jednak  ich  liczba  rosła,  by  w  1937  r.  dojść
do 2547 (Paczkowski

1972, 479–486). Ten-

dencję  wzrostową  wykazywały  także  sta-
tystyki nakładu prasy. Na początku 1925 r.
nakład prasy codziennej oraz ukazującej się
2–4 razy w tygodniu nie przekraczał 1 mln
egzemplarzy,  w  połowie  lat  trzydziestych
wynosił już około 1,5 do 2 mln egzemplarzy.
Zauważalny był również rozwój prasy wie-
lonakładowej. W 1924 r. tylko 5 dzienników
miało nakład jednorazowy powyżej 25 tys.
egzemplarzy,  w  1936  r.  takich  dzienników
było  już  31.  Wśród  prasy  wielonakładowej
największym nakładem szczycił się krakow-
ski  „Ilustrowany  Kurier  Codzienny”,  który
ukazywał  się  jednorazowo  w  120–180  tys.
egzemplarzy.  Proporcje  liczby  egzemplarzy
niskonakładowej prasy codziennej (poniżej
10 tys. egzemplarzy) do prasy wysokonakła-
dowej w 1936 r. wynosiły 58% do 19%, przy
czym  rysowała  się  już  tendencja  malejąca
(Zieliński 1985, 341).

Podejmowana w tych pismach tematyka

muzyczna  była  bardzo  zróżnicowana.  Naj-
częściej  zamieszczano  artykuły  naukowe
i  popularnonaukowe,  sprawozdania  z  kon-
certów,  wspomnienia  i  nekrologi,  recenzje
wydawnictw  muzycznych,  ogłoszenia  arty-
styczne,  notatki  o  muzyce.  Niektóre  pisma
prawie  w  każdym  numerze  publikowały
informacje muzyczne, inne czyniły to spo-
radycznie,  a  były  i  takie,  które  w  ogóle  nie
podejmowały  tej  tematyki.  Do  czasopism,
które zamieściły najwięcej pozycji muzycz-
nych, należały: „Świat” 1919–1939 (2105 po-
zycji),  „Tygodnik  Ilustrowany”  1919–1939
(1485),  „Bluszcz”  1921–1939  (640),  „Wia-
domości  Literackie”  1924–1939  (600),  „Ty-
dzień  Radiowy”  1927–1931  (365),  „Tęcza”

http://www.wychmuz.pl

Wychowanie Muzyczne 1 2011

Kultura

1927–1939 (335), „Teatr Ludowy” 1920–1939
(333), „Oświata Pozaszkolna” 1934–1939
(290), „Scena Polska” 1919–1938 (276) (Mi-
chałowski 1979, 15).

Należy podkreślić, że ważną treścią pol-

skich czasopism niemuzycznych była proble-
matyka  pedagogiki  muzycznej  i  wychowa-
nia  muzycznego.  Dużo  uwagi  poświęcano
zwłaszcza  edukacji  muzycznej  w  szkolnic-
twie ogólnokształcącym. Analizie poddawa-
no programy nauczania, informowano o me-
todach nauczania, pisano o pedagogicznych
aspektach  kształcenia  muzycznego  i  kształ-
cie wychowania muzycznego w Polsce. Wie-
le uwagi poświęcono również problematyce
szkolnictwa muzycznego, prezentowano ar-
tykuły  przedstawiające  system  szkolnictwa
artystycznego i koncepcje twórcze zmierza-
jące  do  jego  poprawy.  Przedstawiano  także
działalność  placówek  edukacji  muzycznej
w poszczególnych miastach w Polsce. Auto-
rami artykułów o tej tematyce byli w więk-
szości znani polscy muzycy, pedagodzy, po-
pularyzatorzy idei wychowania muzycznego.
Wśród nich znajdujemy takie nazwiska jak:
Stanisław  Kazuro,  Ryta  Gnus,  Faustyn  Pia-
sek,  Zofia  Lissa,  Karol  Hławiczka,  Tadeusz
Mayzner,  Stefan  Śledziński  czy  Witold  Ru-
dziński (Michałowski 1979, 206–207).

Bogdany

W. (oprac.) 1967, Bibliografia polskich

czasopism muzycznych, T. XII, Kraków.

Michałowski K. (oprac.), 1967, Bibliografia pol-

skich czasopism muzycznych, T. IX, Kraków.

Michałowski

K. (red.), 1979, Muzyka w cza-

sopismach polskich 1919–1939. Bibliografia

muzyczna polskich czasopism niemuzycznych,
T. V, cz. 1, Kraków.

Od redakcji, 1924, „Muzyka” nr 1.
Od redakcji, 1934, „Muzyka Polska” nr 1.
Paczkowski A.,1972, Prasa Drugiej Rzeczypo-

spolitej 1918–1939, Warszawa.

Pigła

W. (oprac.), 1991, Centralny katalog pol-

skich czasopism muzycznych i wydawnictw

ciągłych o tematyce muzycznej, Warszawa.

Protokół z II Zjazdu Delegatów Związku To-

warzystw Śpiewaczych i Muzycznych, 1925,
„Przegląd Muzyczny” nr 21.

Porębiczowa

A. (oprac.), 1964, Bibliografia pol-

skich czasopism muzycznych, T. VII, Kraków.

Stempniewicz

M. (oprac.), 1966, Bibliografia

polskich czasopism muzycznych, T. XI, Kra-
ków.

Świderska

J. (oprac.), 1961, Bibliografia polskich

czasopism muzycznych, T. X, Kraków.

Zieliński H., 1985, Historia Polski 1914–1939,

Wrocław.