Recenzje – Kronika
Sławomir Kozłowski
Projekt Landscapes, czyli krajobrazy
nowoczesnej edukacji
Zjednoczenie Europy i przynależność Polski do Unii Europejskiej odczuwalne są nie tylko na gruncie ekonomiczno-gospodarczym, ale również w sferze edukacji. Zdą-
żyliśmy już przywyknąć do projektów wymiany dzieci i młodzieży – od tworzenia międzynarodowych przedszkoli, aż po wymianę studentów – a unijne finansowanie
międzynarodowych projektów daje możliwości rozwoju i poszerzenia oferty eduka-
cyjnej. Landscapes (krajobrazy) – młodzi komponują to projekt zrealizowany w latach 2009–2011. Wzięła w nim udział młodzież gimnazjalna z Niemiec, Węgier i Polski.
Projekt to owoc doświadczenia i prak- Co cztery grupy, to nie jedna
tyki zawodowej jego autora, Steffena
Reinholda – kompozytora związanego
Tym sprawdzonym w Niemczech i cieszą-
z muzycznym środowiskiem Lipska, z mu-
cym się zainteresowaniem młodzieży pomy-
zykami z Mendelssohn Kammerorchester, słem Steffen Reinhold postanowił zaintereso-Hochschule für Musik und Theater, a także wać partnerów międzynarodowych, a zadanie ze słynną Thomasschule. Historia tej ostat-miał o tyle ułatwione, że Thomasschule w Lip-
niej sięga XIII wieku; swego czasu jako kan-
sku jest szkołą zrzeszoną w prywatnej sieci szkół
tor pracował tu wielki Jan Sebastiana Bach, dr Rahn, która ma swoje placówki również a od wielu lat w ramach zajęć pozalekcyj-w Polsce1 i na Węgrzech. Placówki te utrzymu-
nych w Thomasschule odbywają się spotka-
ją ze sobą dość ożywione kontakty, co sprzyja
nia młodych instrumentalistów zaintereso-
realizacji wielu wspólnych przedsięwzięć. Po-
wanych kompozycją. Zajęcia prowadzone dejmując decyzję o wspólnym projekcie kilku w grupie polegają na poznawaniu i kreowa-szkół z różnych państw, liczono na wzajemne
niu współczesnego języka muzycznego, po-
inspiracje, poznanie odmiennych systemów
budzają wyobraźnię, uczą bycia twórczym, edukacji, różnych spojrzeń na zagadnienia improwizacji nie tylko instrumentalnej, kompozycji i współczesnej muzyki i kultury, muzycznej, ale i literackiej, aktorskiej, integrację młodzieży z różnych państw, ale nie kształcą umiejętność swobodnego wypo-bez znaczenia była także nadzieja na pozyska-
wiadania się. Efektem pracy są kompozy-
nie większych środków finansowych i możli-
cje, które dzięki współpracy z Mendelssohn wość szerszej realizacji zadania.
Kammerorchester w Lipsku młodzi twórcy
Grupy były bardzo zróżnicowane. Pierw-
mogą usłyszeć na specjalnie organizowa-
sza i najliczniejsza – z Niemiec – składała
nych koncertach.
się z wybranych spośród wielu chętnych
1 W Polsce placówka szkolna dr Rahn mieści się w Zielonej Górze.
http://www.wychmuz.pl
Wychowanie Muzyczne 3 2011 65
uczniów, którzy wcześniej brali udział w po-
w Lipsku. Ponadto wcześniej jeż kompozy-
dobnych projektach, każdy z uczestników torzy-opiekunowie grup ustalili przedmiot kontynuował naukę gry na jakimś instru-i metody pracy twórczej. Treścią poznawczą
mencie. Grupę prowadził pomysłodawca dla uczniów miało być odkrywanie świa-projektu, Steffen Reinhold. Na czele dru-
ta dźwięków (niekoniecznie pozostające
giej niemieckiej grupy, w której znalazły się w związku z zapisem nutowym) i możliwość uczennice z gimnazjum w Neuzelle, niepo-ekspresji artystycznej poprzez kreację audy-
siadające wcześniejszych doświadczeń w za-
tywną. Przy okazji pojawiły się pytania: co
kresie edukacji muzycznej, stanął Sebastian to jest muzyka? co muzyką nie jest?
Elikowski-Winkler – kompozytor związany
Każda z grup przystąpiła do pracy osob-
z muzykami berlińskimi, absolwent Uniwer-
no. Grupa polska rozpoczęła od prezentacji
sytetu Sztuki w Berlinie, rodzinnie związany różnych rodzajów muzyki XX i XXI wieku, również z Polską. Grupę węgierską tworzyli co miało przy okazji doprowadzić do okre-uczniowie (a wśród nich członkowie zespołu ślenia oraz kształtowania gustów młodych rockowego) z Budapesztu, ze szkoły dr Rah-ludzi. Zetknięcie z muzyką Debussy’ego,
na, która kształci głównie przyszłych pra-
Strawińskiego, Lutosławskiego, Cage’a, Rei-
cowników branży hotelarsko-gastronomicz-
cha oraz utworami muzyki elektronicznej
nej. Opiekunem grupy był Márton Levente wywołało wśród młodzieży różne emocje, Horváth – kompozytor i organista, absolwent a dzieła, z którymi na co dzień nie ma ona dwóch fakultetów Uniwersytetu Muzycznego kontaktu, spotkały się z bardzo kontrower-im. F. Liszta w Budapeszcie. Wreszcie grupa syjnymi opiniami. Co mi się podoba, a co mi polska liczyła pięcioro uczniów z Europej-się nie podoba? Jakie emocje temu towarzy-
skiego Gimnazjum Społecznego w Zielonej szą? Co to w ogóle jest??? Słuchając niektó-
Górze. W jej składzie znalazło się troje absol-
rych fragmentów muzycznych, uczniowie
wentów szkoły muzycznej I stopnia oraz dwo-
próbowali je zapisać w postaci partytury
je uczniów kontynuujących naukę w szkole graficznej, by móc później spojrzeć na mu-muzycznej II st. Opiekę nad grupą sprawował zykę z innej perspektywy, dostrzec w niej Sławomir Kozłowski – absolwent Akademii rodzaj przemyślanej struktury, formy, Muzycznej w Poznaniu w zakresie kompozy-konstrukcji.
cji, nauczyciel harmonii i kształcenia słuchu
Drugą płaszczyzną pracy z grupą była
w Szkole Muzycznej II st. w Zielonej Górze.
dźwiękowa improwizacja w oparciu o wy-
myślone przez uczestników tematy. Pierw-
Kreowanie wyobraźni
sze z nich dotyczyły naśladownictwa od-
Prowadzenie zajęć z kompozycji, zarów-
głosów przyrody przy użyciu dostępnych
no na szczeblu średniego, jak i wyższego instrumentów. Rodzaj dźwiękowej zaba-kształcenia, odbywa się najczęściej indy-
wy uczniowie próbowali również utrwalić
widualnie w ramach relacji mistrz–uczeń, w formie partytury graficznej w nawiązaniu pojawił się więc problem: jak przenieść do wcześniejszych doświadczeń wynika-dydaktykę kompozycji na pracę z grupą? jących ze słuchania muzyki XX w. Kolej-Zadanie to dla opiekunów grup – kompo-
nym etapem była prezentacja możliwości
zytorów – stało się swoistym wyzwaniem, brzmieniowych różnych instrumentów.
któremu próbowali sprostać, odnosząc się W tym przypadku bardzo pomocne oka-do zaprezentowanych wcześniej doświad-
zało się wspólne spotkanie grup młodzieży
czeń Steffena Reinholda z realizacji projektu oraz muzyków z Mendelssohn Kammer-z grupami w Niemczech w Thomasschule orchester.
66 Wychowanie Muzyczne 3 2011
http://www.wychmuz.pl
Recenzje – Kronika
Podzielić się efektami pracy
towych Budapesztu). Zgodnie z ustaleniami
z początku projektu w skład zespołu weszły:
W lutym 2010 roku w Neuzelle odbyło flet, skrzypce, altówka, kontrabas, puzon, się spotkanie wszystkich uczestników pro-fortepian i instrumenty perkusyjne. Każ-
jektu: młodzieży, opiekunów-kompozyto-
demu koncertowi towarzyszyły prezentacje
rów oraz wykonawców-instrumentalistów. i wystąpienia uczestników projektu, którzy Podczas czterodniowego pobytu w miejsco-przedstawiali swoje wrażenia na temat pracy
wym klasztorze wcześniejsze metody pra-
nad utworami oraz własne przemyślenia na
cy w podgrupach zostały przeniesione na temat muzyki. Międzynarodowy skład mu-wspólne działania w zakresie pracy nad roz-
zyków oraz opiekunów pozwalał na swobodę
wojem powstających kompozycji i integracji w publicznym posługiwaniu się jednocześnie uczestników. Przywiezione przez muzyków językiem niemieckim, polskim i węgierskim, instrumentarium (najobficiej – perkusyjne) poza estradą natomiast młodzież porozumie-posłużyło do wielostronnej muzycznej mię-
wała się głównie w języku angielskim.
dzynarodowej improwizacji dźwiękowej.
Od lutego do kwietnia 2010 r. uczestnicy
każdej z grup wybierali materiał dźwięko-
wy, który został później utrwalony w po-
staci zapisu nutowego – najpierw krótkich
motywów-struktur, następnie rozwijanych
na zasadach tzw. „pracy motywicznej” dłuż-
szych fragmentów pod kierunkiem opieku-
na czuwającego nad poprawnością zapisu
i możliwością wykonania. Forma utworu
– składająca się z kilku fragmentów – po-
łączyła motywy zaproponowane przez róż-
Prezentacja utworów w Thomasschule w Lipsku
nych uczniów; motywy te rozbrzmiewały w maju 2010 roku. Na zdjęciu Tomasz Kozłowski z polską grupą uczestników
zarówno osobno, tworząc wyodrębnione
fragmenty, jak również tworzyły wspólnie
Po majowych prezentacjach proces twór-
rodzaj polifonicznego kolażu.
czo-wykonawczy dobiegł końca. Uczest-
Następnie w ciągu dziesięciu majowych ników czekało jeszcze jedno zadanie: na dni trwały próby z zespołem kameralnym, marzec 2011 r. zaplanowano studyjne, pro-przygotowanie publicznej prezentacji po-
fesjonalne nagranie wszystkich napisanych
wstałych dzieł, aż wreszcie utwory przed-
utworów, a do tego czasu kompozycje można
stawiono na koncertach w Lipsku (sala ka-
było jeszcze zmieniać i poprawiać. Spotkanie
meralna lipskiego Gewandhausu), Zielonej w Altenburgu (nieopodal Lipska) i uczest-Górze (sala kameralna Filharmonii Zielono-
nictwo w próbach oraz sesji nagraniowej
górskiej), Neuzelle (siedziba szkoły) i Buda-
zakończyło aktywną stronę projektu, zorga-
peszcie (jedna z uczęszczanych sal koncer-
nizowanego w ramach programu Comenius.
http://www.wychmuz.pl
Wychowanie Muzyczne 3 2011 67