Tomasz Szlendak autor książki „Socjologia rodziny” w jednym z rozdziałów pt.: 

„Rodzina współczesna” zajął się omówieniem kryzysu jaki postępuje we współczesnym 
ś

wiecie a mianowicie kryzysu struktury rodziny tradycyjnej. Autor zauważa, że relacje 

między ludźmi zmieniają swój charakter, są mniej stabilne a co za tym idzie utrudniają 
zakładanie formalnych związków. We współczesnym świecie coraz rzadziej można zobaczyć 
tradycyjną rodzinę, która była by pełna i składała się z obojga rodziców i kilku dzieci. Nawet 
jeżeli już ktoś zakłada rodzinę to nie trwa ona zbyt długo, ponieważ coraz częstszym 
zjawiskiem są rozwody. Bieg życia, pogoń za karierą, mała ilość czasu spędzana w domu 
sprawia, że relacje pomiędzy ludźmi są nietrwałe. Przytoczona wypowiedź Colemana – 
prezesa Amerykańskiego Towarzystwa Socjologicznego podczas zjazdu amerykańskich 
socjologów doskonale to obrazuje uważa on, że rodzina nie spełnia już swoich pierwotnych 
funkcji i nie jest w stanie nawet prawidłowo wychowywać dzieci, po prostu „niszczeje, psuje 
się […]” Coraz częstszym zjawiskiem jest również to że większość kobiet nie decyduje się na 
dzieci, a jeżeli już się zdecyduje to jest jedno dziecko rzadko dwoje. Doskonale obrazują to 
zamieszczone w rozdziale dane statystyczne różnych krajów Europy i Stanów 
Zjednoczonych. Jest to uwarunkowane między innymi tym, że odgrywanie roli rodzica dla 
wielu kobiet nie jest już spełnieniem marzeń, większość kobiet nawet nie myśli o posiadaniu 
dziecka a przede wszystkim coraz więcej kobiet zdobywa wyższe wykształcenie i nie widzi 
siebie „ […] jako pełnoetatową gospodynię domową i matkę. ’’ Rola kobiety we 
współczesnym świecie diametralnie uległa zmianie. Kobiety chcą się rozwijać są niezależne i 
nie uzależnione finansowo od mężczyzn co również sprzyja podejmowaniu przez nie decyzji 
o tym, żeby wziąć rozwód, żyć samotnie.  

Autor przytacza również na czym chciałabym się skupić cztery typy interpretacji 

kryzysu rodziny: funkcjonalistyczny, konserwatywny, liberalny, feministyczny. W myśl 
interpretacji funkcjonalistycznej przyczyną obecnej sytuacji rodziny jest to że słabnie ona 
jako instytucja, której zadaniem jest spełnianie podstawowych potrzeb społeczeństwa, 
indywidualnych potrzeb członków i podstawowych funkcji. W interpretacji konserwatywnej 
uważa się że najlepszym rozwiązaniem byłby powrót do starych wartości i odnowa starych 
form rodziny. W opozycji do tego jest interpretacja liberałów, która uważa, że nie ma powrotu 
tamtych wartości, do świata w którym kobieta by nie pracowała. W naszym społeczeństwie 
dąży się do samorealizacji, kobieta już nie jest zależna od męża. A według liberałów 
rozwiązanie jest rozwinięcie państwowego wsparcia dla rodzin i dzieci pogrążonych w 
ubóstwie. I najbardziej przychylna według mnie jest interpretacja feministyczna, która 
doskonale oddaje kryzys dzisiejszej rodziny, ale proponuję wprowadzenie polityki skupiającej 
się na jakości życia i związkach międzyludzkich. To oznacza, że skupia się ona nie na 
kształcie czy formie rodziny ale na jej funkcjonalności tj. czy jest powodem zadowolenia 
ludzi, czy powoduje rozwój oraz czy mężczyzna i kobieta mają równe prawa do rozwoju 
zawodowego. Przychyla się ona również do edukacji kobiet i mężczyzn w zakresie 
budowanych przez nich związków, żeby były one coraz bardziej partnerskie chociaż w 
zakresie wychowywanie dzieci. Moim zdaniem interpretacja ta ma w sobie dużo racji 
ponieważ dostrzega fakt, że obecnej rzeczywistości nie da się zmienić a nawet nie należy tego 
robić a powrót do starych wartości byłby złym rozwiązaniem. Lepsze dla dziecka jest życie 
tylko z matką niż męka w dysfunkcyjnej, niekochającej się i skłóconej rodzinie i do tego 
poglądu się przychylam.  

  Kobiety stając się bardziej niezależne szukają odpowiedniego dla siebie partnera z 

którym będą wstanie zbudować związek partnerski oparty przede wszystkim na kompromisie 
i prowadzeniu między sobą ustawicznych negocjacji dotyczących wspólnego życia. Moim 
zdaniem budowanie relacji rodzinnej w nowoczesnym świecie jak widać nie tylko zmieniło 

się ale zmieniło się na lepsze. Rodzina przybrała zupełnie inną formę. Związki pomiędzy 
ludźmi jak zauważa autor oparte są na wspólnym ogrywaniu ról i podziale obowiązków. 
Coraz bardziej widocznym zjawiskiem jest to że satysfakcja zawodowa obojga członków 
rodziny wpływa na ich wspólne relacje emocjonalne i intymne. Aktywność zawodowa kobiet, 
a co za tym idzie często bardzo dobre stanowiska a także ich rosnące wymagania co do 
mężczyzn wpływają na to że coraz trudniej jest im znaleźć odpowiedniego partnera 
ż

yciowego. Mężczyźni którzy nie mają odpowiedniego wykształcenia nie mogą znaleźć 

dobrej pod względem zarobków pracy. Wyszukane standardy kobiet powodują, że szukają 
one partnerów, którzy będą od nich sprawniejsi intelektualnie, bogatsi i bardziej znaczący 
społecznie albo chociaż aby byli na równi z nimi. A to wszystko powoduje, że mężczyzną nie 
dość, że coraz trudniej znaleźć dobrą pracę to również żonę. Ludzie są ze sobą dopóty, dopóki 
sprawia im to przyjemność, w innym wypadku się rozstają. Wolą żyć samotnie. Przyczynia 
się to do kolejnej coraz bardziej widocznej sytuacji społecznej a mianowicie, że coraz później 
wyprowadzają się oni od swoich matek. Sprzyja temu to, że maja przy sobie kobietę, która 
mu ugotuje, upierze, posprząta. Sytuacja rysuje się odwrotnie natomiast u kobiet, które 
wcześniej niż mężczyźni wyprowadzają się z domów rodzinnych, stając się samodzielnymi i 
niezależnymi singielkami. Widoczne są również dziś „nowy porządek sentymentalny” i 
rodzina „postmodernistyczna”, w której seks oddzielił się od małżeństwa, to oddzieliło się od 
rodzenia dzieci, a na końcu od rodziny. W efekcie w wielu krajach kultury zachodniej jak to 
przedstawił autor równie wiele dzieci pojawia się w małżeństwach jak i po za nimi.  

Autor zauważa, że pojawiają się poglądy co do tego, że kobiety skupiając się na 

karierze zawodowej i coraz mniej czasu poświęcają dziecku. A co za tym idzie rzutuje to na 
jego rozwój społeczny i intelektualny, co nie do końca jest słusznym stwierdzeniem. Skupia 
się on nad tym zagadnieniem omawiając je bardzo dokładnie. Kobiety czynne zawodowo 
coraz później planują swoje macierzyństwo i mają coraz mniej dzieci. Decydują się na nie 
dopiero gdy ich sytuacja zawodowa jest ustabilizowana. Pracujący zawodowo rodzice coraz 
częściej równoważą i dzielą obowiązki między sobą. Stąd pojawiła się nowa rola mężczyzny 
w wychowywaniu dziecka. Ojcowie zajmujący się dzieckiem nie tylko wyręczają kobitę z 
części jej obowiązków ale również budują z nim lepszą więź. Ojcostwo coraz więcej dla nich 
znaczy. Nie jest to dla nich obowiązek ale pewnego rodzaju wypełnienie czasu wolnego po 
pracy. Zaangażowanie mężczyzn w wychowywanie dzieci sprawia równocześnie, że relacje 
partnerskie są o wiele lepsze.  

W rozdziale wyróżnione zostają alternatywne modele rodziny. Do ich najbardziej 

spotykanych forma należą : homorodziny, samotni rodzice, trwali kohabilitanci, rodziny 
wizytowe i rodziny migrantów oraz grona przyjacielskie i rodzinne patchworki. Autor 
rozważa każdą z przytoczonych forma alternatywnych pod względem jej struktury, więzi 
emocjonalnej ludzi ją tworzących a także roli i położenia jakie zajmuje w tym układzie 
dziecko. W wielu przypadkach dzieci mogą czuć się zdezorientowane, zaniedbywane jak to 
występuje np. w patchworkowej rodzinie czy gdy matka jest za granicą i tam zarabia na 
utrzymanie swojego dziecka. Ale takie układy często sprzyjają osobą je tworzącym jak np. w 
wypadku DINKS-u czyli rodziny bezdzietnej, w której oboje współmałżonków pracuje czy 
rodziny wizytowej. Osoby tworzące rodzinę, które podjęły decyzje o nie posiadaniu dzieci 
mogą z pełną satysfakcją realizować się zawodowo i odnosić sukcesy w pracy. Przekłada się 
to równocześnie na więzi współmałżonków, którzy przez pracę mało co się widują a co za 
tym idzie wspólnie spędzany przez nich czas jest mniej monotonny i występuje w nim więcej 
uczucia niż przy codziennych relacjach w normalnej rodzinie.  

Zgadzam się z opinią, że środowisko rodzinne w dużej mierze kształtuje postawy ludzi. 

To właśnie w rodzinie dziecko poddawane jest wszechstronnemu procesowi oddziaływania 
wychowawczego. Przecież procesem poznania świata przez dziecko kieruje rodzina. To ona 
uczy je rozumienia zjawisk i faktów otaczającego nas świata kultury, a także uczy rozumienia 

norm obowiązujących w tym świecie oraz ich wartościowania. Także dom rodzinny uczy 
dziecko odróżniać dobro od zła; co jest pożyteczne a co szkodliwe. Z własnej obserwacji 
ż

ycia codziennego mogę stwierdzić, że taka idylla rodzinna nie jest zjawiskiem częstym. 

Gwałtowne zmiany ustrojowe dokonujące się we współczesnym świecie, a przede wszystkim 
w naszym kraju, mają ogromny wpływ na przemianę rodziny, jej funkcję oraz zadania 
wychowawcze co doskonale omawia autor. Uważam, że współczesna rodzina przestała 
wychowywać swoje potomstwo zgodnie z ogólnie przyjętymi zasadami etyki. Rodzice są 
pochłonięci pogonią za pieniędzmi, pozostawiają bardzo często dzieci samym sobie. 
Wówczas dziecko zaczyna wyznaczać sobie normy postępowania. Należy sobie postawić 
pytanie: Jakie są te normy – czy są one dobre i wartościowe ?. Autor dużo uwagi poświęcił 
sytuacji dziecka we współczesnym świecie a także w różnych układach rodzinnych w jakich 
jest ono wychowywane. Zdziwił mnie fakt, że nie zajął się on występującym coraz częściej 
zjawiskiem „młodych matek”. A przecież jest ono co raz bardziej spotykane ze względu na 
obniżenie się wieku pierwszej inicjacji seksualnej oraz niedostatecznym wychowywaniem 
młodzieży w zakresie współżycia seksualnego. Jest to według mnie również duży problem, 
który rzutuje na powstawanie rodziny czy relacji po między partnerami. Wiele dziewcząt 
pozostaje z dzieckiem sama ponieważ chłopak, który ją zapłodnił jest zbyt mało dojrzały i nie 
potrafi odnaleźć się w roli ojca a co dopiero głowy rodziny. Problem ten pod względem 
współczesnej rodziny również wymagałby rozpatrzenia.