Ćw. 6 – Odpowiedź immunologiczna typu komórkowego. Transformacja 

blastyczna limfocytów.  

 

Odpowiedź immunologiczna: 

• 

Humoralna

 –  wytwarzanie i uwalnianie do środowiska przeciwciał przez powstające z limfocytów 

B komórki plazmatyczne 

• 

Komórkowa

 – główną rolę odgrywają limfocyty T, a także makrofagi, granulocyty i komórki NK 

•  Najczęściej określony antygen wywołuje oba typy odpowiedzi, zaś o przewadze jednej z nich 

decyduje rodzaj antygenu, postać w jakiej go użyto oraz drogi wprowadzenia 

• 

Pierwotna

 – pierwszy kontakt z antygenem 

• 

Wtórna

 – przy wtórnym i kolejnych kontaktach z antygenem 

Odpowiedź immunologiczna humoralna i komórkowa 

 

 

Fazy odpowiedzi immunologicznej: 

• 

Indukcyjna

 – rozpoznanie antygenu, proliferacja i różnicowanie się komórek 

• 

Efektorowa

 – komórki efektorowe odpowiadają na antygen wytworzeniem przeciwciał lub 

cytotoksycznością komórkową 

 

 

Odpowiedź immunologiczna 

 

 

 

MHC klasy I: 

•  występują powszechnie na komórkach 

•  prezentacja antygenów pasożytów wewnątrzkomórkowych  

•  prezentacja antygenów limfocytom cytotoksycznym (T

C

) 

MHC klasy II: 

•  obecne na komórkach dendrytycznych, limfocytach B i makrofagach (APC) 

•  prezentacja antygenów głównie zewnątrzpochodnych 

•  prezentacja antygenów limfocytom pomocniczym (T

H

)  

 

Komórki dendrytyczne: 

•  mieloidalne – indukują aktywację limfocytów T

H1

 

•  limfoidalne – aktywują limfocyty T

H2

 

•  pochodzą ze szpiku kostnego 

•  obecne w narządach limfatycznych i  w wielu tkankach 

•  w stanie niedojrzałym wykazują zdolności endocytarne (także fagocytarne), a po pochłonięciu 

antygenu transportują go do obwodowych narządów limfatycznych, tracą zdolności endocytarne 

i prezentują antygen limfocytom T

H

 

Cytokiny: 

•  niskocząsteczkowe glikoproteidy, które w układzie odpornościowym pełnią funkcje mediatorów 

regulujących natężenie i typ odpowiedzi immunologicznej 

•  regulują proliferację i różnicowanie komórek 

•  uczestniczą w regulacji krwiotworzenia  

•  oddziałując na wiele komórek pośredniczą w reakcjach zapalnych i immunologicznych 

•  działają tylko w komórkach posiadających receptory dla określonej cytokiny 

 

 

Grupy cytokin: 
•  Interleukiny 
•  Hemopoetyczne czynniki wzrostu 
•  Czynniki wzrostu komórek somatycznych 
•  Interferony (IFN) 
•  Czynniki martwicy nowotworów (TNF) 
•  Transformujące czynniki wzrostu (TGF) 
•  Chemokiny  

Limfocyty T

H

: 

•  bogate źródło cytokin 

•  dokonują selekcji mechanizmów efektorowych przeciw patogenom: 

–  limfocyty T

C

, makrofagi – 

odporność komórkowa

 stymulowana przez subpopulację T

H1

 

–  przeciwciała wytwarzane przez plazmocyty powstałe z limfocytów B – 

odporność 

humoralna 

Limfocyty T

C

: 

•  ich najistotniejszą rolą jest eliminacja komórek zakażonych wirusami 

•  uczulone limfocyty T

C

 wyrzucają z granul 

perforyny

, tworzące kanały w błonie komórkowej, 

zabijają ją lub rozpoczynają przez 

granzymy

 proces apoptozy zakażonych komórek 

•  cytotoksyczność może być także wywołana sygnałem indukowanym przez oddziaływanie ligandu 

Fas (FasL) z receptorem Fas (FasR) na komórce docelowej 

•  granule mogą także zawierać TNF i limfotoksynę  

Transformacja blastyczna: 

•  W wyniku kontaktu z antygenem dochodzi do aktywacji i proliferacji limfocytów. Po aktywacji 

limfocyty ulegają powiększeniu (są to tzw. 

blasty

), w komórkach pojawiają się liczne ziarnistości.  

•  Aktywowane 

limfocyty T

 produkują i wydzielają cytokiny, zaś 

limfocyty B

 przeciwciała. 

•  Wszystkie zmiany prowadzące do powstawania aktywowanych klonów limfocytów nazywane są 

transformacją blastyczną

. 

Antygeny wywołujące transformację blastyczną limfocytów: 

•  Swoiste:   

–  antygeny drobnoustrojów 

•  Nieswoiste:   

–  mitogeny (np. lektyny roślinne) 

•  fitohemaglutynina – PHA 

•  konkanawalina A – ConA  

•  mitogen ze szkarłatki – PWM 

Transformacja blastyczna limfocytów