„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

  

 

 
 

 
MINISTERSTWO EDUKACJI 

NARODOWEJ 

 

 

 
 

MINISTERSTWO EDUKACJI NARODOWEJ 

 

 
 
 

 
 

 
 
 
 

MODUŁOWY PROGRAM NAUCZANIA 

 

TECHNIK AWIONIK 314[06] 

 
 
 
 
 
 
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 
 
 
 
 
 
 

Warszawa 2010 

314[06]/ T-4, SP-2,5/MEN/2010.

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

1 

Autorzy:  
dr in

Ŝ

. Andrzej Rypulak 

mgr in

Ŝ

. Zbigniew Polak 

mgr in

Ŝ

. Krzysztof Rudko 

 

Recenzenci:  
mgr in

Ŝ

. Andrzej Nidecki 

mgr in

Ŝ

. Edward Klecha 

 
Opracowanie redakcyjne: 
dr Beata Morka – Malicka  
 
Korekta merytoryczna: 
mgr in

Ŝ

. El

Ŝ

bieta 

ś

ochowska 

 

Korekta techniczna: 
mgr Rafał Auch-Szkoda

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

2 

Spis tre

ś

ci

 

 

 

Wprowadzenie 

4

I.  Zało

Ŝ

enia programowo-organizacyjne kształcenia 

w zawodzie 

6

 

1.  Opis pracy w zawodzie 

6

 

2.  Zalecenia dotycz

ą

ce organizacji procesu dydaktyczno- 

-wychowawczego 

12

II.  Plany nauczania 

19

III. Moduły kształcenia w zawodzie 

20

 

1 

Ś

rodowisko pracy 

20

 

 

Przestrzeganie przepisów bezpiecze

ń

stwa i higieny pracy, 

ochrony przeciwpo

Ŝ

arowej i ochrony 

ś

rodowiska 

23

 

 

Okre

ś

lanie warunków funkcjonowania człowieka 

w 

ś

rodowisku pracy 

27

 

 

Posługiwanie si

ę

 j

ę

zykiem angielskim zawodowym 

31

 

 

Przestrzeganie przepisów lotniczych 

35

 

2 

Podstawy techniki 

40

 

 

Stosowanie urz

ą

dze

ń

 elektrycznych 

43

 

 

Stosowanie urz

ą

dze

ń

 elektronicznych 

48

 

 

Stosowanie układów sterowania i regulacji 

52

 

 

Konstruowanie maszyn i urz

ą

dze

ń

 

56

 

3 

Podstawy techniki lotniczej 

61

 

 

Wykorzystanie zjawisk aerodynamicznych w mechanice lotu 

64

 

 

Stosowanie urz

ą

dze

ń

 cyfrowych 

68

 

 

Okre

ś

lanie konstrukcji płatowców i silników 

72

 

 

Stosowanie podstawowych technik wytwarzania 

76

 

4 

Wyposa

Ŝ

enie awioniczne i elektryczne statków 

powietrznych 

80

 

 

Analizowanie elektrycznego wyposa

Ŝ

enia statków 

powietrznych 

83

 

 

Analizowanie awionicznego wyposa

Ŝ

enia statków 

powietrznych 

88

 

5 

Eksploatacja urz

ą

dze

ń

 awionicznych i elektrycznych 

94

 

 

Stosowanie przyrz

ą

dów pomiarowych do badania urz

ą

dze

ń

 

awionicznych i elektrycznych 

96

 

 

Diagnozowanie i naprawa urz

ą

dze

ń

 awionicznych 

i elektrycznych 

100

 

 

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

3 

 

6 

Praktyka zawodowa 

104

 

 

Wykonywanie czynno

ś

ci zwi

ą

zanych z obsług

ą

 urz

ą

dze

ń

 

elektrycznych 

106

 

 

Wykonywanie czynno

ś

ci zwi

ą

zanych z obsług

ą

 urz

ą

dze

ń

 

awionicznych 

109

IV.  

Praktyka w obsłudze awioniki statków powietrznych 

112

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

4 

Wprowadzenie  

Celem  kształcenia  w  szkole  zawodowej  jest  przygotowanie 

absolwenta 

do 

skutecznego 

wykonywania 

zada

ń

 

zawodowych 

w warunkach  gospodarki  rynkowej.  Wymaga  to  dobrego  przygotowania 
ogólnego,  opanowania  podstawowej  wiedzy  i  umiej

ę

tno

ś

ci  oraz 

prezentowania  wła

ś

ciwych  postaw  zawodowych.  Absolwent  szkoły 

powinien 

charakteryzowa

ć

 

si

ę

 

otwarto

ś

ci

ą

, 

komunikatywno

ś

ci

ą

, 

wyobra

ź

ni

ą

,  zdolno

ś

ci

ą

  do  ci

ą

głego  uczenia  si

ę

  i  podnoszenia 

kwalifikacji,  a  tak

Ŝ

e  umiej

ę

tno

ś

ci

ą

  oceny  swoich  mo

Ŝ

liwo

ś

ci.  Realizacja 

programu  nauczania  o  modułowym  układzie  tre

ś

ci  kształcenia  ułatwia 

osi

ą

gni

ę

cie tych zamierze

ń

.  

Kształcenie  zawodowe  z  wykorzystaniem  programu  modułowego, 

poprzez powi

ą

zanie celów kształcenia i materiału nauczania z procesem 

pracy i zadaniami zawodowymi umo

Ŝ

liwia: 

–

  przygotowanie 

uczniów 

do 

wykonywania 

typowych 

zada

ń

 

zawodowych  na  stanowiskach  pracy,  którym  odpowiadaj

ą

  okre

ś

lone 

zakresy umiej

ę

tno

ś

ci, wiedzy i postaw zawodowych, 

–

  integracj

ę

 tre

ś

ci nauczania z ró

Ŝ

nych dyscyplin wiedzy, 

–

  indywidualizacj

ę

 procesu kształcenia. 

Kształcenie modułowe charakteryzuje si

ę

 tym, 

Ŝ

e: 

–

  preferowane  s

ą

  aktywizuj

ą

ce  metody  nauczania,  które  wyzwalaj

ą

 

aktywno

ść

, kreatywno

ść

, zdolno

ść

 do samooceny ucz

ą

cego si

ę

,  

–

  proces  nauczania  i  uczenia  si

ę

  ukierunkowany  jest  na  osi

ą

ganie 

okre

ś

lonych,  wymiernych  rezultatów  w  formie  ukształtowanych 

umiej

ę

tno

ś

ci  intelektualnych  i  praktycznych,  które  umo

Ŝ

liwiaj

ą

 

wykonywanie okre

ś

lonego zakresu pracy w zawodzie, 

–

  program  nauczania  posiada  elastyczn

ą

  struktur

ę

,  a  znajduj

ą

ce  si

ę

 

w nim  moduły  i  jednostki  mo

Ŝ

na  aktualizowa

ć

  (modyfikowa

ć

, 

uzupełnia

ć

  lub  wymienia

ć

)  nie  burz

ą

c  konstrukcji  programu,  po to  by 

dostosowywa

ć

  tre

ś

ci  do  zmieniaj

ą

cych  si

ę

  potrzeb  rynku  pracy, 

rozwoju nauki i technologii oraz predyspozycji ucz

ą

cych si

ę

. 

Modułowy  program  nauczania  dla  zawodu  składa  si

ę

  z modułów 

kształcenia  w  zawodzie  i  odpowiadaj

ą

cych  im  jednostek  modułowych, 

wyodr

ę

bnionych  na  podstawie  okre

ś

lonych  kryteriów,  umo

Ŝ

liwiaj

ą

cych 

zdobywanie wiedzy oraz kształtowanie umiej

ę

tno

ś

ci i postaw wła

ś

ciwych 

dla zawodu.  

W strukturze programu wyró

Ŝ

nia si

ę

: 

–

  zało

Ŝ

enia programowo – organizacyjne kształcenia w zawodzie, 

–

  plany nauczania, 

–

  programy modułów i jednostek modułowych. 

Moduł  kształcenia  w  zawodzie  zawiera:  cele  kształcenia,  wykaz 

jednostek  modułowych,  schemat  układu  jednostek  modułowych 
i literatur

ę

. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

5 

Program jednostki modułowej zawiera: szczegółowe cele kształcenia, 

materiał 

nauczania, 

ć

wiczenia, 

ś

rodki 

dydaktyczne, 

wskazania 

metodyczne  do  realizacji  programu  jednostki  oraz  propozycje  metod 
sprawdzania i oceny osi

ą

gni

ęć

 edukacyjnych ucznia. 

Dydaktyczna 

mapa 

programu 

nauczania, 

zamieszczona 

w zało

Ŝ

eniach  programowo-organizacyjnych  kształcenia  w  zawodzie, 

przedstawia 

schemat 

powi

ą

za

ń

 

(korelacji) 

mi

ę

dzy 

modułami 

i odpowiadaj

ą

cymi  im  jednostkami  modułowymi  oraz  okre

ś

la  kolejno

ść

 

ich  realizacji.  Ma  ona  za  zadanie  ułatwi

ć

  dyrekcji  szkół  i  nauczycielom 

planowanie i organizowanie procesu dydaktycznego. 

W  programie  przyj

ę

to  system  kodowania  modułów  i  jednostek 

modułowych, który zawiera nast

ę

puj

ą

ce elementy: 

–

  symbol  cyfrowy  zawodu  zgodnie  z  obowi

ą

zuj

ą

c

ą

  klasyfikacj

ą

 

zawodów szkolnictwa zawodowego, 

–

  symbol literowy, oznaczaj

ą

cy grup

ę

 modułów: 

–

  O  – dla modułów ogólnozawodowych, 

–

  Z  – dla modułów zawodowych, 

–

  cyfra  arabska  dla  kolejnego  modułu  w  grupie  i  dla  kolejnej 

wyodr

ę

bnionej w module jednostki modułowej. 

Przykładowy zapis kodowania modułu: 
314[06].O1 
314[06]  –  symbol cyfrowy dla zawodu: technik awionik, 
O1 – pierwszy moduł ogólnozawodowy. 
Przykładowy zapis kodowania jednostki modułowej: 
314[06].O1.01 
314[06]  –  symbol cyfrowy dla zawodu: technik awionik, 
O1 

–  pierwszy moduł ogólnozawodowy, 

01 –  pierwsza jednostka modułowa wyodr

ę

bniona w module O1.  

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

6 

I.  Zało

Ŝ

enia programowo

-

organizacyjne kształcenia

 

w

 

zawodzie 

 

1. Opis pracy w zawodzie 

Absolwent  szkoły  kształc

ą

cej  w  zawodzie  technik  awionik  mo

Ŝ

e 

podejmowa

ć

 prac

ę

 w: 

–

  zakładach  projektowych  i  produkcyjnych  przemysłu  lotniczego 

bezpo

ś

rednio  w  działach  produkcji  lub  napraw,  przy  obsłudze 

stanowisk 

pomiarowych 

i 

badawczych, 

przy 

opracowywaniu 

dokumentacji  obsługi  i  napraw,  w  słu

Ŝ

bach  planistycznych 

i zaopatrzeniowych,  

–

  słu

Ŝ

bach  technicznych  lotnictwa  wojskowego  oraz  organizacjach 

obsługowych  lotnictwa  cywilnego  przy  obsłudze  i  naprawach  sprz

ę

tu 

lotniczego,  przy  opracowaniach  konstrukcyjnych  i  technologicznych 
napraw  awioniki  i  wyposa

Ŝ

enia  elektrycznego,  przy  obsłudze 

i naprawach  narz

ę

dzi  oraz  wyposa

Ŝ

enia,  w  słu

Ŝ

bach  planistycznych 

i zaopatrzeniowych. 
Stanowiska,  które  mo

Ŝ

e  zajmowa

ć

  technik  awionik  w  wy

Ŝ

ej 

wymienionych  przedsi

ę

biorstwach  lotniczych  okre

ś

laj

ą

  odpowiednie 

taryfikatory  lub  inne  dokumenty  obowi

ą

zuj

ą

ce  w  tych  zakładach, 

przeznaczone 

do 

regulowania 

wymogów 

zatrudnienia 

na 

poszczególnych stanowiskach pracy. 

Uzyskanie  uprawnie

ń

  do  zajmowania  poszczególnych  stanowisk 

i uzyskiwania 

uprawnie

ń

 

zawodowych 

okre

ś

laj

ą

 

odpowiednie 

rozporz

ą

dzenia wła

ś

ciwych ministrów. 

 

Zadania zawodowe 

Do typowych zada

ń

 zawodowych nale

Ŝą

: 

–

  realizacja i dokumentowanie planowej obsługi technicznej awioniki, 

–

  stosowanie 

procedur 

lokalizacji 

niesprawno

ś

ci 

w 

awionice 

i instalacjach  elektrycznych  statków  powietrznych  z  wykorzystaniem 
dokumentacji 

technicznej 

przeznaczonej 

do 

tego 

celu 

oraz dokumentowanie tych procesów, 

–

  okre

ś

lanie  zdatno

ś

ci  do  dalszej  eksploatacji  urz

ą

dze

ń

  i  elementów 

wyposa

Ŝ

enia awioniki statku powietrznego, 

–

  monta

Ŝ

  i  demonta

Ŝ

  elementów  awioniki  oraz  dokumentowanie 

tych procesów, 

–

  udział  w  przygotowaniach  statków  powietrznych  do  obsługi 

technicznej. 

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

7 

Umiej

ę

tno

ś

ci zawodowe

 

W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umie

ć

: 

–

  interpretowa

ć

  zjawiska  i  prawa  z  zakresu  elektrotechniki,  elektroniki, 

techniki  cyfrowej,  automatyki  lotniczej  oraz  mechaniki  technicznej, 
termodynamiki, aerodynamiki i mechaniki lotu, 

–

  klasyfikowa

ć

  statki  powietrzne  według  rozwi

ą

za

ń

  konstrukcyjnych 

i przeznaczenia, 

–

  odczytywa

ć

  i  wykonywa

ć

  schematy  logiczne,  ideowe,  blokowe, 

monta

Ŝ

owe  oraz  szkice  i  rysunki  techniczne  układów  oraz  instalacji 

elektrycznych i elektronicznych wyst

ę

puj

ą

cych w sprz

ę

cie lotniczym, 

–

  okre

ś

la

ć

  wła

ś

ciwo

ś

ci  oraz  zastosowanie  materiałów  u

Ŝ

ywanych 

w awionice, 

–

  mierzy

ć

  wielko

ś

ci  elektryczne  i  nieelektryczne  oraz  interpretowa

ć

 

i interpolowa

ć

 wyniki pomiarów, 

–

  wykonywa

ć

  prace  z  zakresu  obróbki  r

ę

cznej  i  mechanicznej 

z zastosowaniem elektronarz

ę

dzi i narz

ę

dzi pneumatycznych, 

–

  wykonywa

ć

 

poł

ą

czenia 

rozł

ą

czne 

i 

nierozł

ą

czne 

elementów 

elektrycznych 

i 

elektronicznych 

oraz 

prostych 

elementów 

mechanicznych, 

–

  posługiwa

ć

 si

ę

 dokumentacj

ą

 technologiczn

ą

, eksploatacyjn

ą

 i obsługi 

sprz

ę

tu lotniczego sporz

ą

dzon

ą

 w j

ę

zyku polskim i angielskim, 

–

  klasyfikowa

ć

  elementy  i  podzespoły  wchodz

ą

ce  w  skład  awioniki 

statków  powietrznych  według  ich  przeznaczenia,  zasady  działania 
i budowy, 

–

  identyfikowa

ć

  procesy  korozyjne  zachodz

ą

ce  w  sprz

ę

cie  lotniczym 

oraz usuwa

ć

 korozj

ę

 i zapobiega

ć

 jej powstawaniu, 

–

  korzysta

ć

 z dokumentacji technicznej monta

Ŝ

u, u

Ŝ

ytkowania i obsługi 

technicznej  awioniki  statków  powietrznych  opracowanej  w  j

ę

zyku 

polskim i angielskim, 

–

  u

Ŝ

ytkowa

ć

,  konserwowa

ć

  i  przechowywa

ć

  urz

ą

dzenia  pomocnicze 

słu

Ŝą

ce do obsługi statków powietrznych, 

–

  okre

ś

la

ć

  elektroniczne,  cyfrowe  i  analogowe  systemy  statku 

powietrznego, 

–

  okre

ś

la

ć

 wyposa

Ŝ

enie nawigacyjne statków powietrznych, 

–

  diagnozowa

ć

  stan  elementów,  układów  i  urz

ą

dze

ń

  wchodz

ą

cych 

w skład awioniki statku powietrznego, 

–

  posługiwa

ć

  si

ę

  aparatur

ą

  kontrolno-pomiarow

ą

  do  oceny  stanu 

technicznego awioniki, 

–

  wykonywa

ć

  proste  operacje  monta

Ŝ

owe,  obsługowe  i  naprawcze 

awioniki statku powietrznego na podstawie dokumentacji technicznej, 

–

  dobiera

ć

  i  stosowa

ć

 

ś

rodki  bezpiecze

ń

stwa  podczas  wykonywania 

prac na statku powietrznym i w warsztatach, 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

8 

–

  okre

ś

la

ć

  wpływ  zjawisk  elektromagnetycznych  na  obsług

ę

  systemów 

elektronicznych statku powietrznego, 

–

  dobiera

ć

  i  stosowa

ć

  urz

ą

dzenia  pomiarowe  oraz  ocenia

ć

  ich  stan 

techniczny, 

–

  wypełnia

ć

  dokumentacj

ę

  wykonawcz

ą

  procesów  produkcyjnych 

i obsługowych, 

–

  korzysta

ć

 

ze 

specjalistycznych 

programów 

komputerowych 

stosowanych w lotnictwie, 

–

  ocenia

ć

  wpływ 

ś

rodowiska  pracy  na  jako

ść

  wykonywanej  pracy 

zawodowej, 

–

  posługiwa

ć

  si

ę

  j

ę

zykiem  angielskim  w  zakresie  niezb

ę

dnym 

do wykonywania zada

ń

 zawodowych, 

–

  przestrzega

ć

  przepisów  i  zasad  bezpiecze

ń

stwa  i  higieny  pracy, 

przepisów ochrony przeciwpo

Ŝ

arowej oraz ochrony 

ś

rodowiska, 

–

  organizowa

ć

 stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii, 

–

  stosowa

ć

  przepisy  Kodeksu  pracy  dotycz

ą

ce  praw  i  obowi

ą

zków 

pracownika i pracodawcy, 

–

  stosowa

ć

 przepisy prawa dotycz

ą

ce działalno

ś

ci gospodarczej, 

–

  przestrzega

ć

  przepisów  prawa  dotycz

ą

cych  wykonywanych  zada

ń

 

zawodowych, 

–

  udziela

ć

 pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy, 

–

  współdziała

ć

  w  zespole  oraz  samodzielnie  podejmowa

ć

  decyzje 

w warunkach izolacji społecznej i niepełnej informacji, 

–

  korzysta

ć

 

z 

ró

Ŝ

nych 

ź

ródeł 

informacji 

oraz 

z 

doradztwa 

specjalistycznego. 

 

Specyficzne wymagania kształcenia w zawodzie 

Kształcenie  w  zawodzie  technik  awionik  odbywa  si

ę

  zgodnie 

z wymaganiami 

okre

ś

lonymi 

w 

„Rozporz

ą

dzeniu 

Komisji 

(WE) 

Nr 2042/2003  z  dnia  20  listopada  2003  r.  w  sprawie  nieprzerwanej 
zdatno

ś

ci do lotu statków powietrznych oraz wyrobów lotniczych, cz

ęś

ci 

i wyposa

Ŝ

enia,  a  tak

Ŝ

e  w  sprawie  zezwole

ń

  udzielanych  instytucjom 

i personelowi zaanga

Ŝ

owanym w takie zadania”. 

Istotnymi 

dla 

procesu 

kształcenia 

zawodowego 

personelu 

po

ś

wiadczaj

ą

cego  obsług

ę

  statków  powietrznych  s

ą

  nast

ę

puj

ą

ce 

zał

ą

czniki do rozporz

ą

dzenia: 

–

  zał

ą

cznik  3  (EASA  Part-66)  –  Licencjonowany  personel  obsługi 

technicznej statków powietrznych, 

–

  zał

ą

cznik  4  (EASA  Part-147)  –  Zatwierdzone  organizacje  szkolenia 

i egzaminowania personelu obsługi statków powietrznych. 
W  celu  spełnienia  wszystkich  warunków  potrzebnych  do  uzyskania 

licencji  Part-66  kategorii  B2  okre

ś

lonych  w  przepisie  Part-66,  podczas 

procesu  nauczania  zgodnego  ze  standardami  uj

ę

tymi  w  podstawie 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

9 

programowej  kształcenia  w  zawodzie  technik  awionik,  w  szkole 
zatwierdzonej zgodnie z wymaganiami przepisu Part-147, ucze

ń

 musi: 

–

  uczestniczy

ć

  podczas  całego  cyklu  nauczania  w  zaj

ę

ciach  szkolnych 

w wymiarze okre

ś

lonym w przepisach, 

–

  zda

ć

 

egzaminy 

z 

teoretycznej 

wiedzy 

ogólnotechnicznej 

i ogólnolotniczej według standardów okre

ś

lonych w Part-66 i Part-147, 

–

  odby

ć

 i zaliczy

ć

 praktyczn

ą

 nauk

ę

 zawodu. 

Zgodnie  z  wymaganiami  tych  przepisów  okres  kształcenia 

podstawowego  w  zawodzie  technik  awionik  w  kategorii  B2  musi 
obejmowa

ć

 nie mniej ni

Ŝ

 2400 godzin zaj

ęć

 (1 godz. = 60 min.):  

–

  zaj

ę

cia teoretyczne - minimum 1200 godzin zegarowych (1600 godzin 

lekcyjnych) z frekwencj

ą

 nie mniejsz

ą

 ni

Ŝ

 85%, 

–

  praktyczna  nauka zawodu  –  minimum  960  godzin zegarowych  (1280 

godzin lekcyjnych) z frekwencj

ą

 nie mniejsz

ą

 ni

Ŝ

 90%, 

–

  sumarycznie  (teoria  plus  praktyka)  –  minimum  2400  godzin 

zegarowych (3200 godzin lekcyjnych). 
W  celu  wykazania  zgodno

ś

ci  czasu  nauczania  z  przepisem, 

w zał

ą

czonym  „Wykazie  modułów  i  jednostek  modułowych”  jednostki 

dydaktyczne n45 (45 minut - jednostka dydaktyczna zaj

ęć

 teoretycznych) 

oraz n55 (55 minut – jednostka dydaktyczna praktyki zawodowej) zostały 
przeliczone  na godziny  zegarowe  n60,  a  ich  suma  wykazana 
w ostatecznym rozliczeniu liczby godzin nauki. Cz

ęść

 liczby godzin nauki 

przedmiotów  ogólnokształc

ą

cych,  takich  jak:  matematyka,  fizyka, 

stanowi

ą

cych  podstaw

ę

  do  nauczania  przedmiotów  zawodowych, 

podlega  równie

Ŝ

  zaliczeniu  jako  spełnienie  wymaga

ń

  Part-66.  Liczba 

godzin  podlegaj

ą

ca  zaliczeniu  została  okre

ś

lona  na  podstawie 

szczegółowego  porównania  programów  nauczania  tych  przedmiotów, 
zatwierdzonych  przez  Ministra  Edukacji  Narodowej,  z  wymaganiami 
przepisów Part-66. 

Proces  uzyskiwania  kwalifikacji  zawodowych  technika  awionika 

składa  si

ę

  z  dwóch  podstawowych  elementów:  zaj

ęć

  teoretycznych 

i zaj

ęć

  praktycznych.  Wymagany  udział  ka

Ŝ

dego  z  tych  elementów 

w procesie  nauczania  został  okre

ś

lony  w  przepisach  Part-147  jako 

stosunek  liczby  godzin  zegarowych  zaj

ęć

  praktycznych  do  całkowitej 

liczby  godzin  zegarowych  przeznaczonych  na  nauczanie  zawodu. 
Stosunek  ten,  wyra

Ŝ

ony  w  procentach,  powinien  utrzymywa

ć

  si

ę

 

w granicach 40 – 50%. 

Rzeczywisty  wymiar  liczby  godzin  przeznaczonych  na  praktyczn

ą

 

nauk

ę

  zawodu  został  okre

ś

lony  w  cz

ęś

ci  rozliczeniowej  obydwu 

zał

ą

czonych planów nauczania. 

Dla  wi

ę

kszo

ś

ci  zagadnie

ń

  przepisy  Part-66  jednoznacznie  okre

ś

laj

ą

 

wymagany poziom wiadomo

ś

ci i umiej

ę

tno

ś

ci praktycznych, który ucze

ń

 

powinien osi

ą

gn

ąć

 po zako

ń

czeniu procesu kształcenia. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

10 

Wymagania  te  umieszczono  w  tabelach  rozlicze

ń

  ka

Ŝ

dego 

z przedmiotów nauczania w formie wska

ź

nika liczbowego 1, 2 lub 3.  

Przyporz

ą

dkowanie  wska

ź

ników  do  okre

ś

lonego  poziomu  wiedzy 

zgodnie z przepisami Part-66 jest nast

ę

puj

ą

ce: 

 

Poziom 1.  Zaznajomienie  si

ę

  z  podstawowymi  zagadnieniami  danego 

tematu 

Ucze

ń

 powinien: 

–

  pozna

ć

 i zrozumie

ć

 tematy wchodz

ą

ce w zakres danego przedmiotu, 

–

  umie

ć

 w prosty sposób przedstawi

ć

 opis tematów danego przedmiotu 

stosuj

ą

c wła

ś

ciw

ą

 terminologi

ę

 i reprezentatywne przykłady. 

Poziom 2.  Ogólna  znajomo

ść

  teoretycznych  i  praktycznych  aspektów 

tematu oraz umiej

ę

tno

ść

 praktycznego wykorzystania wiedzy 

Ucze

ń

 powinien: 

–

  rozumie

ć

 teoretyczne podstawy tematów danego przedmiotu, 

–

  umie

ć

  opisa

ć

  tematy  przedmiotu  korzystaj

ą

c,  tam  gdzie  ma  to 

zastosowanie, z reprezentatywnych przykładów, 

–

  korzysta

ć

 ze wzorów matematycznych w poł

ą

czeniu z prawami fizyki 

opisuj

ą

cymi tematy przedmiotu, 

–

  umie

ć

  czyta

ć

  ze  zrozumieniem  szkice,  rysunki  i  schematy  opisuj

ą

ce 

tematy przedmiotu, 

–

  umie

ć

 wykorzysta

ć

 posiadan

ą

 wiedz

ę

 w sposób praktyczny. 

Poziom 3. Szczegółowa znajomo

ść

 teoretycznych i praktycznych aspektów 

tematu. 

Umiej

ę

tno

ść

 

okre

ś

lania 

powi

ą

za

ń

 

mi

ę

dzy 

poszczególnymi  przedmiotami  i  tematami  oraz  praktycznego 
stosowania poszczególnych elementów wiedzy 

Ucze

ń

 powinien: 

–

  zna

ć

  teoretyczne  podstawy  tematów  przedmiotu  oraz  ich powi

ą

zania 

z innymi przedmiotami, 

–

  umie

ć

  szczegółowo  opisa

ć

  i  omówi

ć

  temat,  korzystaj

ą

c  z  jego 

podstaw teoretycznych i reprezentatywnych przykładów, 

–

  rozumie

ć

  i  umie

ć

  korzysta

ć

  ze  wzorów  matematycznych/fizycznych 

zwi

ą

zanych z danym tematem, 

–

  umie

ć

  czyta

ć

  ze  zrozumieniem  i  opracowywa

ć

  proste  rysunki 

i schematy opisuj

ą

ce temat, 

–

  umie

ć

  korzysta

ć

  ze  swojej  wiedzy  w  sposób  praktyczny  podczas 

wykonywania zada

ń

 obsługowych, 

–

  umie

ć

  interpretowa

ć

  wyniki  pomiarów  wielko

ś

ci  fizycznych  i  na  ich 

podstawie podejmowa

ć

 działania naprawcze. 

W  celu  zapewnienia  zgodno

ś

ci  programu  nauczania  z  przepisami  

Part-66  w  podrozdziale  zawieraj

ą

cym  materiał  nauczania  ka

Ŝ

dej 

jednostki  modułowej  przedstawiono,  jakim  punktom  tych  przepisów 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

11 

odpowiada okre

ś

lona cz

ęść

 materiału nauczania oraz wska

ź

nik poziomu 

wiedzy.  

Przykład: Transformatory – (3.15) (2)  
Istotnym  uzupełnieniem  procesu  kształcenia  zawodowego  s

ą

 

egzaminy  teoretyczne  i  praktyczne  ze  zrealizowanych  partii  materiału 
nauczania.  

Przepisy  Part-66  i  Part-147  okre

ś

laj

ą

  wymagania  w  zakresie 

standardów  egzaminacyjnych.  Szczegółowe  wytyczne  dotycz

ą

ce 

organizacji  egzaminów  oparte  na  tych  wymaganiach  zostały  opisane 
w punkcie  6  programu  ka

Ŝ

dej  jednostki  modułowej  „Propozycje  metod 

sprawdzania i oceny osi

ą

gni

ęć

 edukacyjnych ucznia”. 

Egzaminy  z  praktycznej  cz

ęś

ci  nauczania  zawodu składaj

ą

  si

ę

  

z  dwóch  cz

ęś

ci:  egzaminów  teoretycznych  i  egzaminów  praktycznych, 

organizowanych  zgodnie  z  wytycznymi  okre

ś

lonymi  dla  poszczególnych 

jednostek modułowych w punkcie 6 ich programów. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

12 

2. Zalecenia  dotycz

ą

ce  organizacji  procesu  dydaktyczno- 

-wychowawczego 

Podstawowym  celem  kształcenia  w  zawodzie  jest  przygotowanie 

absolwenta do pracy w organizacjach obsługowych lotnictwa cywilnego, 
słu

Ŝ

bach  zarz

ą

dzania  obsług

ą

  techniczn

ą

  przewo

ź

ników  lotniczych, 

przedsi

ę

biorstwach  projektowych  i  produkcyjnych  przemysłu  lotniczego, 

słu

Ŝ

bach technicznych lotnictwa wojskowego. 

Proces  kształcenia  według  modułowego  programu  nauczania  dla 

zawodu technik awionik mo

Ŝ

e by

ć

 realizowany w czteroletnim technikum 

dla  młodzie

Ŝ

y  oraz  w  szkole  policealnej  na  podbudowie  szkoły  daj

ą

cej 

wykształcenie 

ś

rednie.  

Program 

nauczania 

obejmuje 

kształcenie 

ogólnozawodowe, 

i zawodowe. 

Kształcenie 

ogólnozawodowe 

zapewnia 

orientacj

ę

 

w zawodzie.  Kształcenie  zawodowe  ma  na  celu  przygotowanie 
absolwenta  szkoły  do  realizacji  zada

ń

  na  typowych  dla  zawodu 

stanowiskach  pracy.  Ogólne  i  szczegółowe  cele  kształcenia  wynikaj

ą

 

z podstawy programowej kształcenia w zawodzie. 

Tre

ś

ci  kształcenia  zawarte  s

ą

  w  sze

ś

ciu  modułach.  Moduły 

uwzgl

ę

dniaj

ą

ce  zadania  zawodowe  s

ą

  podzielone  na  jednostki 

modułowe.  Ka

Ŝ

da  jednostka  modułowa  zawiera  tre

ś

ci  stanowi

ą

ce 

wyodr

ę

bnion

ą

 

logicznie 

cało

ść

. 

Realizacja 

celów 

kształcenia 

poszczególnych 

modułów 

i 

jednostek 

modułowych 

umo

Ŝ

liwia 

opanowanie  umiej

ę

tno

ś

ci  pozwalaj

ą

cych  na  wykonywanie  okre

ś

lonego 

zakresu  pracy.  Czynnikiem  sprzyjaj

ą

cym  kształtowaniu  umiej

ę

tno

ś

ci 

zawodowych  powinno  by

ć

  wykonywanie 

ć

wicze

ń

  zaproponowanych 

w poszczególnych jednostkach modułowych. 

Moduł 314[06].O1 

Ś

rodowisko pracy, składa si

ę

 z czterech jednostek 

modułowych  i  obejmuje  ogólnozawodowe  tre

ś

ci  kształcenia  z zakresu 

stosowania  przepisów  bezpiecze

ń

stwa  i  higieny  pracy,  ochrony 

przeciwpo

Ŝ

arowej  i  ochrony 

ś

rodowiska,  a  tak

Ŝ

e  okre

ś

lania  warunków 

funkcjonowania  człowieka  w 

ś

rodowisku  pracy,  posługiwania  si

ę

 

j

ę

zykiem  angielskim  zawodowym  oraz  przestrzegania  przepisów  prawa 

lotniczego. 

Moduł 314[06].O2 Podstawy techniki, składa si

ę

 z czterech jednostek 

modułowych  i  obejmuje  ogólnozawodowe  tre

ś

ci  kształcenia  z zakresu 

elektrotechniki,  elektroniki,  układów  automatycznej  regulacji,  rysunku 
technicznego,  materiałoznawstwa  i  maszynoznawstwa  oraz elementów 
technologii.  

Moduł  314[06].Z1  Podstawy  techniki  lotniczej,  składa  si

ę

  z czterech 

jednostek  modułowych  i  obejmuje  zawodowe  tre

ś

ci  kształcenia 

z zakresu  aerodynamiki  i  mechaniki  lotu,  techniki  cyfrowej  oraz  budowy 
statków powietrznych i ich zespołów nap

ę

dowych, a tak

Ŝ

e wykonywania 

podstawowych operacji technologicznych. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

13 

Moduł  314[06].Z2  Wyposa

Ŝ

enie  awioniczne  i  elektryczne  statków 

powietrznych  składa  si

ę

  z dwóch  jednostek  modułowych  i obejmuje 

zawodowe  tre

ś

ci  kształcenia  z  zakresu  budowy  i  eksploatacji 

wyposa

Ŝ

enia 

elektrycznego, 

przyrz

ą

dów 

pokładowych, 

urz

ą

dze

ń

 

i systemów nawigacyjnych oraz urz

ą

dze

ń

 i systemów pokładowych. 

Moduł 

314[06].Z3 

Eksploatacja 

urz

ą

dze

ń

 

awionicznych 

i elektrycznych,  składa  si

ę

  z dwóch  jednostek  modułowych  i  obejmuje 

zawodowe  tre

ś

ci  kształcenia  z  zakresu  stosowania  przyrz

ą

dów 

pomiarowych  do  badania  urz

ą

dze

ń

  awionicznych  i  elektrycznych 

oraz diagnozowania  i  naprawy  wyposa

Ŝ

enia  pokładowego  statków 

powietrznych. 

Moduł 314[06].Z4 Praktyka zawodowa, składa si

ę

 z dwóch jednostek 

modułowych  i  obejmuje  zawodowe  tre

ś

ci  kształcenia  dotycz

ą

ce  obsługi 

urz

ą

dze

ń

  elektrycznych  i  awionicznych.  W programie  przewidziano  

5 tygodni praktyki. 

 

Wykaz modułów i jednostek modułowych 

Symbol 

jednostki 

modułowej 

Zestawienie modułów i jednostek 

modułowych 

Liczba 
godzin 

na 

realizacj

ę

 

Czas trwania 

godz. 

dydaktycznej 

[min] 

Liczba 

godz. 

zegarowych 

 

Moduł 314[06].O1 

Ś

rodowisko pracy 

  208 

X 

  156 

314[06].O1.01 

Przestrzeganie przepisów 
bezpiecze

ń

stwa i higieny pracy, ochrony 

przeciwpo

Ŝ

arowej i ochrony 

ś

rodowiska 

    22 

45 

 

314[06].O1.02 

Okre

ś

lanie warunków funkcjonowania 

człowieka w 

ś

rodowisku pracy 

    30 

45 

314[06].O1.03 

Posługiwanie si

ę

 j

ę

zykiem angielskim 

zawodowym 

  126 

45 

314[06].O1.04  Przestrzeganie przepisów lotniczych 

    30 

45 

 

Moduł 314[06].O2 

Podstawy techniki 

  296 

X 

  222 

314[06].O2.01  Stosowanie urz

ą

dze

ń

 elektrycznych 

  128 

45 

 

314[06].O2.02  Stosowanie urz

ą

dze

ń

 elektronicznych 

    70 

45 

314[06].O2.03 

Stosowanie układów sterowania  
i regulacji 

    30 

45 

314[06].O2.04  Konstruowanie maszyn i urz

ą

dze

ń

 

    68 

45 

 

Moduł 314[06].Z1 

Podstawy techniki lotniczej 

  292 

X 

  222 

314[06].Z1.01 

Wykorzystanie zjawisk 
aerodynamicznych w mechanice lotu 

    78 

45 

 

314[06].Z1.02  Stosowanie urz

ą

dze

ń

 cyfrowych 

    90 

45 

314[06].Z1.03 

Okre

ś

lanie konstrukcji płatowców 

i silników 

    68 

45 

314[06].Z1.04 

Stosowanie podstawowych technik 
wytwarzania 

    56 

55 

 

Moduł 314[06].Z2 

Wyposa

Ŝ

enie awioniczne i elektryczne 

statków powietrznych 

  390 

X 

  292 

314[06].Z2.01 

Analizowanie elektrycznego wyposa

Ŝ

enia 

statków powietrznych  

  110 

45 

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

14 

314[06].Z2.02 

Analizowanie awionicznego wyposa

Ŝ

enia 

statków powietrznych 

  280 

45 

 

Moduł 314[06].Z3 

Eksploatacja urz

ą

dze

ń

 awionicznych 

i elektrycznych 

  399 

X 

  366 

314[06].Z3.01 

Stosowanie przyrz

ą

dów pomiarowych do 

badania urz

ą

dze

ń

 awionicznych 

i elektrycznych 

  240 

55 

 

314[06].Z3.02 

Diagnozowanie i naprawa urz

ą

dze

ń

 

awionicznych i elektrycznych 

  159 

55 

 

Moduł 314[06].Z4 

Praktyka zawodowa 

  215 

X 

  197 

314[06].Z4.01 

Wykonywanie czynno

ś

ci zwi

ą

zanych  

z obsług

ą

 urz

ą

dze

ń

 elektrycznych 

  125 

55 

 

314[06].Z4.02 

Wykonywanie czynno

ś

ci zwi

ą

zanych  

z obsług

ą

 urz

ą

dze

ń

 awionicznych 

    90 

55 

 

Razem 

1800 

 

1455 

 

Przedmioty zaliczone do programu  
Part-66 z programu ogólnokształc

ą

cego  

 

 

 

 

Matematyka 

  292 

45 

  219 

 

Fizyka 

  150 

45 

  112 

 

Razem 

2242 

 

1786 

 

Po  uko

ń

czeniu  nauki  w  szkole,  dla  absolwentów  zamierzaj

ą

cych 

uzyska

ć

  licencj

ę

  Part-66,  obowi

ą

zkowa  jest  „Praktyka  w  obsłudze 

statków  powietrznych”  w  ilo

ś

ci  620  godzin  zegarowych.  Wówczas 

całkowita  liczba  godzin  zegarowych  zaj

ęć

  zgodnych  z  Part-66  b

ę

dzie 

wynosi

ć

:  

1786 + 620 = 2406 

Całkowita ilo

ść

 praktyk w obsłudze statków powietrznych wynosi 1234 

godzin  zegarowych  (patrz  poni

Ŝ

sza  tabela),  co  stanowi  51%  całkowitej 

ilo

ś

ci  godzin.  Spełnienie  tych  warunków  pozwala  na  ubieganie  si

ę

 

o licencj

ę

 Part-66. 

 

Symbol i nazwa modułu lub jednostki modułowej 

Ilo

ść

 godzin 

zegarowych 

Jednostka modułowa 314[06].Z1.04 
Stosowanie podstawowych technik wytwarzania 

    51 

Moduł 314[06].Z3 
Eksploatacja urz

ą

dze

ń

 awionicznych i elektrycznych 

  366 

Moduł 314[06].Z4 
Praktyka zawodowa 

  197 

Praktyka w obsłudze statków powietrznych 

  620 

Razem 

1234 

 

Na 

podstawie 

wykazu 

oraz 

układu 

jednostek 

modułowych 

sporz

ą

dzono dydaktyczn

ą

 map

ę

 programu. 

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

15 

Dydaktyczna mapa programu nauczania 

 
 

 
 

314[06].Z2.02 

314[06].O1 

314[06].O2 

314[06].O2.01 

314[06].O2.02 

314[06].O2.03 

314[06].O2.04 

314[06].O1.01 

314[06].O1.02 

314[06].O1.03 

314[06].O1.04 

314[06].Z1 

314[06].Z1.01 

314[06].Z1.02 

314[06].Z1.03 

314[06].Z1.04 

314[06].Z2 

314[06].Z2.01 

314[06].Z4 

314[06].Z4.01 

314[06].Z4.02 

314[06].Z3 

314[06].Z3.02 

314[06].Z3.01 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

16 

Dydaktyczna  mapa  modułowego  programu  nauczania  stanowi 

schemat  powi

ą

za

ń

  mi

ę

dzy  modułami  i  jednostkami  modułowymi 

oraz okre

ś

la  kolejno

ść

  ich  realizacji.  Nale

Ŝ

y  z  niej  korzysta

ć

  podczas 

planowania  zaj

ęć

  dydaktycznych.  Ewentualna  zmiana  kolejno

ś

ci 

realizacji modułów lub jednostek modułowych powinna by

ć

 poprzedzona 

szczegółow

ą

 analiz

ą

 dydaktycznej mapy programu nauczania oraz tre

ś

ci 

jednostek modułowych, przy zachowaniu korelacji tre

ś

ci kształcenia. 

Orientacyjna  liczba  godzin  na  realizacj

ę

,  zawarta  w  tabeli  wykazu 

jednostek 

modułowych, 

mo

Ŝ

e 

ulec 

zmianie, 

w 

zale

Ŝ

no

ś

ci 

od stosowanych  przez  nauczyciela  metod  nauczania  i 

ś

rodków 

dydaktycznych.  

W zintegrowanym  procesie kształcenia modułowego nie  ma podziału 

na  zaj

ę

cia  teoretyczne  i  praktyczne.  Programy  nauczania  jednostek 

modułowych  w  poszczególnych  modułach  nale

Ŝ

y  realizowa

ć

  w  ró

Ŝ

nych 

formach organizacyjnych dostosowanych do tre

ś

ci i metod kształcenia. 

Zaleca  si

ę

,  aby  kształcenie  modułowe  było  realizowane  metodami 

aktywizuj

ą

cymi,  takimi  jak:  pokaz  z  obja

ś

nieniem,  metoda  projektów, 

przewodniego tekstu oraz 

ć

wicze

ń

 praktycznych. 

W trakcie realizacji programu nauczania nale

Ŝ

y przygotowa

ć

 uczniów 

do samokształcenia oraz do korzystania z ró

Ŝ

nych 

ź

ródeł informacji, jak: 

podr

ę

czniki,  poradniki,  normy,  katalogi,  instrukcje.  Tre

ś

ci  kształcenia 

powinny by

ć

 aktualne i uwzgl

ę

dnia

ć

 współczesne technologie, materiały, 

narz

ę

dzia i sprz

ę

t. 

Prowadzenie zaj

ęć

 metodami aktywizuj

ą

cymi wymaga od nauczyciela 

przygotowania  materiałów,  takich  jak:  instrukcje  bezpiecze

ń

stwa 

i higieny pracy, instrukcje do wykonywania 

ć

wicze

ń

, teksty przewodnie. 

Nauczyciele  wdra

Ŝ

aj

ą

cy  modułowy  program  nauczania  powinni 

posiada

ć

 

przygotowanie 

w 

zakresie 

metodologii 

kształcenia 

modułowego,  aktywizuj

ą

cych  metod nauczania,  pomiaru  dydaktycznego 

oraz opracowywania materiałów dydaktycznych. 

Nauczyciele  kieruj

ą

cy  procesem  kształtowania  umiej

ę

tno

ś

ci  uczniów 

powinni  im  udziela

ć

  pomocy  w  rozwi

ą

zywaniu  problemów  zwi

ą

zanych 

z realizacj

ą

  zada

ń

,  sterowa

ć

  tempem  pracy,  z  uwzgl

ę

dnieniem 

predyspozycji  oraz  do

ś

wiadcze

ń

  uczniów.  Ponadto  powinni  rozwija

ć

 

zainteresowanie zawodem, wskazywa

ć

 mo

Ŝ

liwo

ś

ci dalszego kształcenia, 

zdobywania  nowych  umiej

ę

tno

ś

ci  i  kwalifikacji  zawodowych.  Powinni 

kształtowa

ć

  po

Ŝą

dane  postawy  uczniów,  takie  jak:  rzetelno

ść

 

i odpowiedzialno

ść

  za  prac

ę

,  dbało

ść

  o  jej  jako

ść

,  utrzymywanie 

porz

ą

dku  na  stanowisku  pracy,  poszanowanie  dla  pracy  innych  osób, 

dbało

ść

 o racjonalne wykorzystywanie materiałów. 

Sprawdzanie  i  ocenianie  osi

ą

gni

ęć

  edukacyjnych  uczniów  powinno 

odbywa

ć

 si

ę

 w sposób ci

ą

gły i systematyczny, przez cały czas realizacji 

programu. Proponuje si

ę

 stosowanie ró

Ŝ

nych metod sprawdzania, takich 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

17 

jak:  sprawdziany  ustne,  pisemne,  obserwacja  pracy  ucznia  podczas 
wykonywania 

ć

wicze

ń

 oraz testy osi

ą

gni

ęć

 szkolnych. 

Umiej

ę

tno

ś

ci 

praktyczne 

proponuje 

si

ę

 

sprawdza

ć

 

poprzez 

obserwacj

ę

  czynno

ś

ci  wykonywanych  przez  uczniów  podczas  realizacji 

ć

wicze

ń

,  a  tak

Ŝ

e  poprzez  stosowanie  testów  praktycznych  z  zadaniami 

nisko symulowanymi lub wysoko symulowanymi. 

Prowadzenie  pomiaru  dydaktycznego  wymaga  od  nauczyciela 

okre

ś

lenia  kryteriów  i  norm  oceniania,  opracowania  testów  osi

ą

gni

ęć

 

szkolnych, arkuszy obserwacji i arkuszy oceny post

ę

pów. 

Ocenianie  powinno  u

ś

wiadamia

ć

  uczniom  poziom  ich  osi

ą

gni

ęć

 

w stosunku  do  wymaga

ń

  edukacyjnych,  wdra

Ŝ

a

ć

  do  systematycznej 

pracy, samokontroli i samooceny. 

Egzaminy ko

ń

cowe z zakresu umiej

ę

tno

ś

ci praktycznych niezb

ę

dnych 

do uzyskania licencji obsługi technicznej statku powietrznego w kategorii 
B2  realizowane  s

ą

  przez  uznan

ą

  organizacj

ę

  obsługi  technicznej 

wymienion

ą

 w Part-145 zgodnie z wymaganiami okre

ś

lonymi w Part-66. 

Kształtowanie  umiej

ę

tno

ś

ci  praktycznych  powinno  odbywa

ć

  si

ę

 

w pracowniach 

dydaktycznych, 

warsztatach 

szkolnych 

oraz 

na rzeczywistych stanowiskach pracy.  

Stanowisko  dydaktyczne  powinna  stanowi

ć

  wydzielona  cz

ęść

 

pracowni,  warsztatów  lub  hali,  na  którym  ucze

ń

  wykona  okre

ś

lone 

zadania, korzystaj

ą

c ze zgromadzonych materiałów, narz

ę

dzi i sprz

ę

tu. 

Zaleca  si

ę

  prowadzenie  procesu  nauczania  w  nast

ę

puj

ą

cych 

pracowniach: 

–

  pracowni komputerowej, 

–

  pracowni j

ę

zyka angielskiego, 

–

  pracowni technologii mechanicznej, 

–

  pracowni  budowy  i  obsługi  statków  powietrznych  oraz  aerodynamiki 

i mechaniki lotu, 

–

  laboratorium elektrotechniki, elektroniki analogowej i cyfrowej, 

–

  pracowni wyposa

Ŝ

enia elektrycznego, serwomechanizmów i nap

ę

dów 

automatyki lotniczej, 

–

  pracowni 

przyrz

ą

dów 

pokładowych, 

systemów 

pilota

Ŝ

owych, 

nawigacyjnych oraz komunikacyjnych statków powietrznych. 
Wszystkie  pracownie  powinny  składa

ć

  si

ę

  z  sali  dydaktycznej 

i zaplecza  magazynowo – socjalnego.  W  sali  dydaktycznej  nale

Ŝ

y 

zapewni

ć

  stanowisko  pracy  dla  nauczyciela  i odpowiedni

ą

  liczb

ę

 

stanowisk pracy dla uczniów. 

Pracownie,  w  których  b

ę

d

ą

  prowadzone 

ć

wiczenia  praktyczne, 

powinny  spełnia

ć

  wymagania  wynikaj

ą

ce  z  przepisów  bezpiecze

ń

stwa 

i higieny  pracy,  ochrony  przeciwpo

Ŝ

arowej  i  przeciwpora

Ŝ

eniowej 

oraz ochrony 

ś

rodowiska. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

18 

Je

Ŝ

eli  szkoła  nie  mo

Ŝ

e  zapewni

ć

  realizacji  programu  niektórych 

jednostek  modułowych  w  oparciu  o  własn

ą

  baz

ę

,  powinna  wówczas 

podj

ąć

  współprac

ę

  w  tym  zakresie  z  placówkami  dysponuj

ą

cymi 

odpowiedni

ą

  baz

ą

  techniczn

ą

  i  dydaktyczn

ą

,  jak:  centra  kształcenia 

praktycznego, centra kształcenia ustawicznego. 

Zaj

ę

cia z zakresu kształcenia ogólnozawodowego nale

Ŝ

y umieszcza

ć

 

w szkolnym planie zaj

ęć

 w blokach 2 oraz 4 godzinnych, za

ś

 z zakresu 

kształcenia zawodowego w blokach od 3 – 6 godzinnych w zale

Ŝ

no

ś

ci od 

specyfiki modułu i jednostki modułowej. 

Zaleca  si

ę

,  aby  zaj

ę

cia  prowadzone  były  w  grupach  do  15  osób, 

z podziałem na zespoły 2 – 4 osobowe oraz indywidualnie. 

W  celu  spełnienia  warunków  niezb

ę

dnych  do  uzyskania  licencji  

Part-66  kategorii  B2,  nale

Ŝ

y  po  uko

ń

czeniu  szkoły  odby

ć

  praktyk

ę

 

w liczbie  godzin  wymaganej  przepisami.  Nabywanie  umiej

ę

tno

ś

ci 

praktycznych:  

–

  musi  odbywa

ć

  si

ę

  w  organizacjach  obsługowych  posiadaj

ą

cych 

zatwierdzenia według Part-145 lub Part-M (Podcz

ęść

 F) albo w innych 

instytucjach  posiadaj

ą

cych  akceptacj

ę

  polskich  władz  lotniczych 

(Urz

ą

d  Lotnictwa  Cywilnego)  w  tym  zakresie,  w  wymiarze  nie 

mniejszym  ni

Ŝ

  30%  liczby  godzin  przeznaczonych  na  praktyczn

ą

 

nauk

ę

 zawodu, 

–

  mo

Ŝ

e  odbywa

ć

  si

ę

  w  pracowniach  szkolnych,  organizacjach 

specjalizuj

ą

cych  si

ę

  w  praktycznym  kształceniu  w  zawodach 

elektronicznych 

i 

elektrotechnicznych 

(Centra 

Kształcenia 

Praktycznego) 

lub 

w 

innych 

organizacjach 

produkcyjnych 

i obsługowych  o  profilu  elektronicznym  i  elektrotechnicznym  (równie

Ŝ

 

nie  lotniczych)  w  wymiarze  nie  wi

ę

kszym  ni

Ŝ

  70%  liczby  godzin 

przeznaczonych na praktyczn

ą

 nauk

ę

 zawodu. 

Po  uko

ń

czeniu  szkoły  prowadz

ą

cej  proces  kształcenia  zgodny 

ze standardami  podanymi  w  podstawie  programowej  kształcenia 
w zawodzie  technik  awionik  i  zatwierdzonej  zgodnie  z  wymaganiami 
przepisu  Part-147,  wydanie  absolwentowi  przez  Urz

ą

d  Lotnictwa 

Cywilnego  licencji  Part-66  mo

Ŝ

liwe  jest  po  uzyskaniu  wymaganej 

przepisami dwuletniej praktyki w zawodzie. 

W  przypadku  nie  posiadania  przez  szkoł

ę

  zatwierdzenia  zgodnie 

z wymaganiami  przepisu  Part-147,  wymagana  praktyka  w  zawodzie 
przedłu

Ŝ

a  si

ę

  do  trzech  lat  i  wydanie  absolwentowi  przez  Urz

ą

d 

Lotnictwa  Cywilnego  licencji  Part-66  mo

Ŝ

liwe  jest  ponadto  po  zdaniu 

egzaminów  z  modułów  Part-66  w  zakresie  okre

ś

lonym  przez  Urz

ą

d 

Lotnictwa Cywilnego. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

19 

II. Plany nauczania 

 
PLAN NAUCZANIA 
Czteroletnie technikum 
Zawód: technik awionik 314[06] 
Podbudowa programowa: gimnazjum 
 

Lp. 

Moduły kształcenia w zawodzie 

Liczba godzin tygodniowo 

w czteroletnim okresie nauczania 

Klasy I – IV 

1. 

Ś

rodowisko pracy 

  7 

2.  Podstawy techniki  

  9 

3.  Podstawy techniki lotniczej 

  9 

4. 

Wyposa

Ŝ

enie awioniczne i elektryczne 

statków powietrznych 

12 

5. 

Eksploatacja urz

ą

dze

ń

 awionicznych 

i elektrycznych 

13 

Razem 

50 

Praktyka zawodowa: 2 tygodnie w klasie III i 3 tygodnie w klasie IV 

 
 
PLAN NAUCZANIA 
Szkoła policealna 
Zawód: technik awionik 314[06] 
Podbudowa programowa: szkoła daj

ą

ca wykształcenie 

ś

rednie 

 

Lp. 

Moduły kształcenia w zawodzie 

Liczba godzin tygodniowo 

w pi

ę

ciosemestralnym okresie 

nauczania 

Semestry I – V 

1. 

Ś

rodowisko pracy 

8 

2.  Podstawy techniki  

12 

3.  Podstawy techniki lotniczej 

12 

4. 

Wyposa

Ŝ

enie awioniczne i elektryczne 

statków powietrznych 

15 

5. 

Eksploatacja urz

ą

dze

ń

 awionicznych 

i elektrycznych 

16 

Razem 

63 

Praktyka zawodowa: 2 tygodnie w semestrze III i 3 tygodnie w semestrze IV 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

20 

III.  Moduły kształcenia w zawodzie 

 

Moduł 314[06].O1 

Ś

rodowisko pracy 

 

1. Cele kształcenia 

W wyniku procesu kształcenia ucze

ń

 (słuchacz) powinien umie

ć

: 

–

  wykonywa

ć

  prac

ę

  zgodnie  z  przepisami  bezpiecze

ń

stwa  i  higieny 

pracy, ochrony przeciwpo

Ŝ

arowej i ochrony 

ś

rodowiska, 

–

  organizowa

ć

 stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii, 

–

  przewidywa

ć

 zagro

Ŝ

enia w miejscu pracy, 

–

  post

ę

powa

ć

 zgodnie z procedurami w sytuacjach awaryjnych, 

–

  udziela

ć

 pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy, 

–

  okre

ś

la

ć

 psychofizyczne mo

Ŝ

liwo

ś

ci i ograniczenia człowieka, 

–

  ocenia

ć

  wpływ 

ś

rodowiska  pracy  na  jako

ść

  wykonywanej  pracy 

zawodowej, 

–

  komunikowa

ć

 si

ę

 z uczestnikami procesu pracy, 

–

  stosowa

ć

  zasady  współpracy  w  grupach  i  mi

ę

dzy  grupami 

zawodowymi, 

–

  współdziała

ć

  w  zespole  oraz  podejmowa

ć

  decyzje  w  warunkach 

izolacji społecznej, tak

Ŝ

e w warunkach niepełnej informacji, 

–

  posługiwa

ć

  si

ę

  j

ę

zykiem  angielskim  w  zakresie  niezb

ę

dnym 

do wykonywania zada

ń

 zawodowych, 

–

  posługiwa

ć

 si

ę

 dokumentacj

ą

 technologiczn

ą

 i eksploatacyjn

ą

 sprz

ę

tu 

lotniczego sporz

ą

dzon

ą

 w j

ę

zyku polskim i angielskim, 

–

  przestrzega

ć

  przepisów  prawa  dotycz

ą

cych  wykonywanych  zada

ń

 

zawodowych i działalno

ś

ci gospodarczej, 

–

  korzysta

ć

 

z 

ró

Ŝ

nych 

ź

ródeł 

informacji 

oraz 

z 

doradztwa 

specjalistycznego, 

–

  przestrzega

ć

 zasad etyki zawodowej. 

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

21 

2. Wykaz jednostek modułowych 

 

Symbol 

jednostki 

modułowej 

Nazwa jednostki modułowej 

Orientacyjna 

liczba godzin 

na realizacj

ę

 

314[06].O1.01 

Przestrzeganie przepisów bezpiecze

ń

stwa 

i higieny pracy, ochrony przeciwpo

Ŝ

arowej 

i ochrony 

ś

rodowiska 

  22 

314[06].O1.02 

Okre

ś

lanie warunków funkcjonowania 

człowieka w 

ś

rodowisku pracy 

  30 

314[06].O1.03 

Posługiwanie si

ę

 j

ę

zykiem angielskim 

zawodowym 

126 

314[06].O1.04  Przestrzeganie przepisów lotniczych 

  30 

 

Razem 

208 

 
 

 

 

 

3. Schemat układu jednostek modułowych 

 
 

 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 

 

 
 
 
 
4. Literatura 

Bernaciak  A.:  Przedsi

ę

biorstwo  wobec  wymaga

ń

  ochrony 

ś

rodowiska. 

Wydawnictwo „Salamandra”, Pozna

ń

 2000 

Błoszczy

ń

ski  R.  red.:  Psychologia  lotnicza.  Wydawnictwo  MON, 

Warszawa 1983 
Hansen A.: Bezpiecze

ń

stwo i higiena pracy. WSiP, Warszawa 1998 

Morawski  J. M.:  Gospodarka  informacj

ą

  w  układzie  pilot - samolot. 

Oficyna Wydawnicza Politechniki Rzeszowskiej, Rzeszów 1994 
R

ą

czkowski  B.:  Bezpiecze

ń

stwa  i  higieny  pracy  w  praktyce.  ODDK, 

Gda

ń

sk 2002 

314[06].O1 

Ś

rodowisko pracy 

 

314[06].O1.02 

Okre

ś

lanie 

warunków 

funkcjonowania 

człowieka 

w 

ś

rodowisku 

pracy 

314[06].O1.03 

Posługiwanie si

ę

 

j

ę

zykiem 

angielskim 

zawodowym 

314[06].O1.04 

Przestrzeganie 

przepisów 

lotniczych 

314[06].O1.01 

Przestrzeganie 

przepisów 

bezpiecze

ń

stwa 

i higieny pracy, 

ochrony 

przeciwpo

Ŝ

arowej 

i ochrony 

ś

rodowiska 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

22 

St

ę

pczak 

K.: 

Ochrona 

i 

kształtowanie 

ś

rodowiska. 

WSiP,  

Warszawa 2001 
Woli

ń

ski K.: Aviation English. WSOSP, D

ę

blin 2005 

Akty  prawne  z  zakresu  bezpiecze

ń

stwa  i  higieny  pracy  oraz  ochrony 

przeciwpo

Ŝ

arowej 

Akty prawne z zakresu ochrony 

ś

rodowiska 

Human Factors and Maintenance Production Systems - Boeing Seminar 
Material, Long Beech, CA, 1999 
Human Factors in Maintenance - Working Group Report - JAA, Maj 2001 
Aircraft Maintenance Human Factors - TSC Seminar/Workshop Material, 
Instrukcje udzielania pierwszej pomocy 
Prawo  lotnicze  –  Ustawa  z  dnia  3.07.2002  R.  Dz.  U.  z  2002  r.  Nr  130, 
poz.1112 
Przepisy: Part-66, Part-145, Part-147, Part-M JAR-OPS 
Słownik  naukowo-techniczny  polsko-angielski  i  angielsko-polski.  WNT, 
Warszawa 1997 
Słownik  polsko-angielski  i  angielsko-polski  Collins,  multimedialny  –  
CD-ROM 
Słownik  techniczny  polsko-angielski  i  angielsko-polski  „Techland  TL+" 
CD-ROM 
Wielki słownik angielsko-polski PWN-Oxford. PWN, Warszawa 2004 

 

Wykaz literatury nale

Ŝ

y aktualizowa

ć

 w miar

ę

 ukazywania si

ę

 nowych 

pozycji wydawniczych 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

23 

Jednostka modułowa 314[06].O1.01 
Przestrzeganie  przepisów  bezpiecze

ń

stwa  i  higieny 

pracy, 

ochrony 

przeciwpo

Ŝ

arowej 

i 

ochrony 

ś

rodowiska 

 

1. Szczegółowe cele kształcenia 

W wyniku procesu kształcenia ucze

ń

 (słuchacz) powinien umie

ć

: 

–

  zinterpretowa

ć

 przepisy prawa dotycz

ą

ce ochrony pracy, 

–

  okre

ś

li

ć

  obowi

ą

zki  i  prawa  pracownika  oraz  pracodawcy  w  zakresie 

bezpiecze

ń

stwa i higieny pracy, 

–

  rozpozna

ć

  zagro

Ŝ

enia  bezpiecze

ń

stwa 

Ŝ

ycia  i  zdrowia  podczas 

liniowej  i  hangarowej  obsługi  technicznej  statków  powietrznych  oraz 
warsztatowej obsługi urz

ą

dze

ń

 awioniki, 

–

  wskaza

ć

  sposoby  zapobiegania  zagro

Ŝ

eniom  bezpiecze

ń

stwa 

Ŝ

ycia 

i zdrowia w 

ś

rodowisku pracy, 

–

  okre

ś

li

ć

 wpływ wentylacji i klimatyzacji pomieszcze

ń

 na jako

ść

 pracy, 

–

  scharakteryzowa

ć

 zasady kształtowania bezpiecznych i higienicznych 

warunków pracy, 

–

  zorganizowa

ć

 stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii, 

–

  dobra

ć

  sposoby  likwidacji  i  ograniczania  zagro

Ŝ

e

ń

  mechanicznych, 

elektrycznych, chemicznych, 

–

  dobra

ć

 

ś

rodki ochrony indywidualnej do wykonywanych prac, 

–

  dobra

ć

 

ś

rodki ga

ś

nicze i sprz

ę

t do rodzaju po

Ŝ

aru, 

–

  zorganizowa

ć

  pierwsz

ą

  pomoc  podczas  wypadku  przy  pracy 

w sytuacji  urazów  mechanicznych,  pora

Ŝ

eniu  pr

ą

dem,  zatruciu 

substancjami chemicznymi, 

–

  zastosowa

ć

 

zasady 

post

ę

powania 

w 

przypadku 

zagro

Ŝ

enia 

po

Ŝ

arowego, wypadku lub awarii urz

ą

dzenia, 

–

  udzieli

ć

 pierwszej pomocy w stanach zagro

Ŝ

enia 

Ŝ

ycia lub zdrowia,  

–

  zastosowa

ć

 przepisy dotycz

ą

ce ochrony 

ś

rodowiska,  

–

  okre

ś

li

ć

 metody post

ę

powania z odpadami, 

–

  zaplanowa

ć

  działania  zwi

ą

zane  z  oczyszczaniem 

ś

cieków  oraz 

ochron

ą

 powietrza, 

–

  zastosowa

ć

 przepisy bezpiecze

ń

stwa i higieny pracy podczas obsługi 

urz

ą

dze

ń

 mechanicznych, elektrycznych i elektronicznych, 

–

  zastosowa

ć

  zasady  bezpiecznej  pracy  podczas  u

Ŝ

ytkowania  sprz

ę

tu 

komputerowego, 

–

  skorzysta

ć

 z ró

Ŝ

nych 

ź

ródeł informacji. 

 
 

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

24 

2. Materiał nauczania 

Prawna ochrona pracy. 
Czynniki  szkodliwe  dla  zdrowia,  uci

ąŜ

liwe  i  niebezpieczne  wyst

ę

puj

ą

ce 

w procesie pracy. (9.9) (2) 
Wymagania  bezpiecze

ń

stwa  i  higieny  dotycz

ą

ce  pomieszcze

ń

  pracy 

i pomieszcze

ń

 higieniczno – sanitarnych. (9.9) (2) 

Ś

rodki ochrony przeciwpora

Ŝ

eniowej i ochrony indywidualnej. (9.9) (2) 

Wymagania bezpiecze

ń

stwa dotycz

ą

ce procesów pracy.(9.9) (2) 

Ergonomia w kształtowaniu warunków pracy. (9.4) (2) 
Likwidacja  lub  ograniczenie  zagro

Ŝ

e

ń

  mechanicznych,  elektrycznych, 

chemicznych. (9.9) (2) 
Zagro

Ŝ

enia po

Ŝ

arowe oraz zasady ochrony przeciwpo

Ŝ

arowej. (9.9) (2) 

Pierwsza  pomoc  przy  urazach  mechanicznych,  pora

Ŝ

eniu  pr

ą

dem, 

zatruciach substancjami chemicznymi. (9.9) (2) 
Zanieczyszczenie 

ś

rodowiska. (9.5) (1) 

Post

ę

powanie z odpadami. (9.5) (1) 

Gospodarka wodno-

ś

ciekowa. (9.5) (1) 

Ochrona powietrza. (9.5) (1) 
Zasady  bezpiecze

ń

stwa  i  higieny  pracy,  ochrony  przeciwpo

Ŝ

arowej 

i ochrony 

ś

rodowiska na stanowisku pracy. (7.1) (3) 

 

3. 

Ć

wiczenia 

•

  Okre

ś

lanie podstawowych praw i obowi

ą

zków pracownika w zakresie 

bezpiecze

ń

stwa i higieny pracy na podstawie Kodeksu Pracy. 

•

  Rozpoznawanie zagro

Ŝ

e

ń

 wypadkowych na stanowisku pracy. 

•

  Dobieranie sposobów likwidacji zagro

Ŝ

e

ń

 urazami mechanicznymi. 

•

  Ocenianie  jako

ś

ci  stanowiska  pracy  pod  wzgl

ę

dem  wymaga

ń

 

bezpiecze

ń

stwa i ergonomii. 

•

  Dobieranie  sprz

ę

tu  i 

ś

rodków  ga

ś

niczych  w  zale

Ŝ

no

ś

ci  od  rodzaju 

po

Ŝ

aru. 

•

  Udzielanie  pierwszej  pomocy  w  sytuacji  wyst

ą

pienia  urazów 

mechanicznych, pora

Ŝ

enia pr

ą

dem, zatru

ć

 substancjami chemicznymi 

– 

ć

wiczenia symulacyjne. 

 

4. 

Ś

rodki dydaktyczne  

Plansze,  foliogramy  dotycz

ą

ce  bezpiecze

ń

stwa  i  higieny  pracy  oraz 

ochrony 

ś

rodowiska. 

Kodeks  pracy,  akty  prawne  dotycz

ą

ce  bezpiecze

ń

stwa  i  higieny  pracy, 

ochrony 

ś

rodowiska. 

Instrukcje obsługi maszyn i urz

ą

dze

ń

. 

Procedury  dotycz

ą

ce  bezpiecznej  eksploatacji  instalacji  elektrycznych 

i gazowych. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

25 

Podr

ę

czny sprz

ę

t ga

ś

niczy. 

Fantom do 

ć

wicze

ń

 z zakresu udzielania pierwszej pomocy. 

Formularze dotycz

ą

ce procedur zwi

ą

zanych z ochron

ą

 

ś

rodowiska. 

 

5. Wskazania metodyczne do realizacji programu jednostki 

Realizacja  programu  jednostki  modułowej  ma  na  celu  kształtowanie 

umiej

ę

tno

ś

ci  przestrzegania  przepisów  bezpiecze

ń

stwa  i  higieny  pracy 

podczas wykonywania zada

ń

 zawodowych, udzielania pierwszej pomocy 

osobom  poszkodowanym  w  wypadkach  przy  pracy  oraz  ochrony 

ś

rodowiska.  

Bardzo  wa

Ŝ

ne  jest  kształtowanie  prawidłowych  postaw  i  nawyków 

oraz  u

ś

wiadomienie  uczniom, 

Ŝ

e  ochrona 

Ŝ

ycia  i  zdrowia  człowieka 

w 

ś

rodowisku pracy jest celem nadrz

ę

dnym. 

W  celu  osi

ą

gni

ę

cia  zało

Ŝ

onych  celów  kształcenia  zaleca  si

ę

 

zastosowanie  nast

ę

puj

ą

cych  metod  nauczania:  metody  przypadków, 

sytuacyjnej oraz metody przewodniego tekstu i 

ć

wicze

ń

 praktycznych. 

Zaleca  si

ę

  równie

Ŝ

  stosowanie  filmów  dydaktycznych  dotycz

ą

cych 

kształtowania bezpiecznych warunków pracy oraz przestrzegania zasad 
ochrony  przeciwpo

Ŝ

arowej  i  ochrony 

ś

rodowiska,  a  tak

Ŝ

e  udzielania 

pierwszej pomocy osobom poszkodowanym w wypadku.  

Podczas  wykonywania 

ć

wicze

ń

  nauczyciel  powinien  czuwa

ć

  nad 

bezpiecze

ń

stwem uczniów, aby nie dopu

ś

ci

ć

 do wypadków i urazów. 

Zaj

ę

cia 

powinny 

by

ć

 

realizowane 

w 

pracowni 

technologii 

mechanicznej  w  grupach  do  15  osób,  podzielonych  na  2-3  osobowe 
zespoły. 

Ć

wiczenia  praktyczne  dotycz

ą

ce  kształtowania  umiej

ę

tno

ś

ci 

wykonywania  sztucznego  oddychania oraz 

ć

wiczenia z u

Ŝ

yciem  sprz

ę

tu 

ga

ś

niczego  podczas  pozorowanego  po

Ŝ

aru,  nale

Ŝ

y  przeprowadzi

ć

 

w grupach 8 osobowych, podzielonych na 2 osobowe zespoły. 

 

6. Propozycje  metod  sprawdzania  i  oceny  osi

ą

gni

ęć

 

edukacyjnych ucznia 

Sprawdzanie  i  ocenianie  post

ę

pów  uczniów  powinno  odbywa

ć

  si

ę

 

przez  cały  czas  realizacji  programu  jednostki  modułowej  na  podstawie 
okre

ś

lonych  wymaga

ń

.  Podstawowe  wymagania  powinny  uwzgl

ę

dnia

ć

 

przede  wszystkim  umiej

ę

tno

ś

ci  okre

ś

lania  sposobów  likwidacji  lub 

ograniczenia zagro

Ŝ

e

ń

, udzielania pierwszej pomocy oraz gromadzenia, 

selekcjonowania i wykorzystywania informacji. 

Systematyczne  prowadzenie  kontroli  i  oceny  post

ę

pów  uczniów 

umo

Ŝ

liwi nauczycielowi bie

Ŝą

ce korygowanie form organizacyjnych pracy 

z uczniami oraz wła

ś

ciwy dobór 

ś

rodków dydaktycznych. 

Zaleca  si

ę

  stosowanie  ró

Ŝ

nych  metod  sprawdzania  osi

ą

gni

ęć

 

edukacyjnych.  Umiej

ę

tno

ś

ci  intelektualne  mo

Ŝ

na  sprawdza

ć

  podczas 

dyskusji kierowanej, indywidualnych wypowiedzi uczniów, sprawdzianów 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

26 

wiedzy.  Podczas  kontroli  i  oceny  dokonywanej  w  formie  ustnej,  nale

Ŝ

y 

zwraca

ć

  uwag

ę

  na  merytoryczn

ą

  jako

ść

  wypowiedzi,  stosowanie  poj

ęć

 

technicznych,  poprawno

ść

  wnioskowania.  Umiej

ę

tno

ś

ci  praktyczne 

dotycz

ą

ce  udzielania  pierwszej  pomocy  mo

Ŝ

na  sprawdza

ć

  podczas 

wykonywania 

ć

wicze

ń

.  Do  oceny 

ć

wicze

ń

  zaleca  si

ę

  opracowa

ć

  kart

ę

 

obserwacji z okre

ś

lonymi kryteriami i wymaganiami. 

Podczas obserwacji czynno

ś

ci ucznia w trakcie wykonywania 

ć

wicze

ń

 

nale

Ŝ

y zwraca

ć

 szczególn

ą

 uwag

ę

 na:  

–

  wykonywanie  zada

ń

  zgodnie  z  zasadami  bezpiecze

ń

stwa  i  higieny 

pracy,  

–

  udzielanie pierwszej pomocy w sytuacji zagro

Ŝ

enia zdrowia lub 

Ŝ

ycia, 

–

  stosowanie sprz

ę

tu przeciwpo

Ŝ

arowego oraz 

ś

rodków ga

ś

niczych, 

–

  umiej

ę

tno

ść

 pracy w zespole.  

Po  zako

ń

czeniu  realizacji  programu  jednostki  modułowej  proponuje 

si

ę

  zastosowanie  testu  osi

ą

gni

ęć

  szkolnych.  Egzamin  testowy  zgodnie 

z wymaganiami  dodatku  II  „Podstawowe  standardy  egzaminacyjne” 
pkt. 2.9  do  Part-66  proponuje  si

ę

  przeprowadzi

ć

  po  zako

ń

czeniu 

realizacji 

programu 

jednostek 

modułowych: 

314[06].O1.01 

Przestrzeganie  przepisów  bezpiecze

ń

stwa  i  higieny  pracy,  ochrony 

przeciwpo

Ŝ

arowej  i  ochrony 

ś

rodowiska  oraz  314[06].O1.02  Okre

ś

lanie 

warunków funkcjonowania człowieka w 

ś

rodowisku pracy: 

–

  Kategoria  B2 – 20  zada

ń

  testowych  i  1  zadanie  opisowe. 

Czas przeznaczony na ich rozwi

ą

zanie: 25 minut plus 20 minut. 

Warunkiem  zaliczenia  testu  pisemnego  jest  uzyskanie  75% 

poprawnych  odpowiedzi.  Egzamin  testowy  zgodnie  z  wymaganiami 
dodatku  II  „Podstawowe  standardy  egzaminacyjne”  pkt.  2.9  do  Part-66 
mo

Ŝ

na  przeprowadzi

ć

  równie

Ŝ

  po  zako

ń

czeniu  realizacji  programu  tej 

jednostki  modułowej  dobieraj

ą

c  proporcjonalnie  liczb

ę

  zada

ń

  i  czas 

trwania egzaminu. 

Podstaw

ą

  do  uzyskania  pozytywnej  oceny  powinno  by

ć

  poprawne 

wykonanie 

ć

wicze

ń

 oraz zaliczenie testu pisemnego.  

Wskazane jest, aby w ko

ń

cowej ocenie uwzgl

ę

dni

ć

 wyniki wszystkich 

stosowanych  przez  nauczyciela  sposobów  sprawdzania  osi

ą

gni

ęć

 

ucznia.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

27 

Jednostka modułowa 314[06].O1.02 
Okre

ś

lanie  warunków  funkcjonowania  człowieka 

w 

ś

rodowisku pracy

 

 

1. Szczegółowe cele kształcenia 

W wyniku procesu kształcenia ucze

ń

 (słuchacz) powinien umie

ć

: 

–

  scharakteryzowa

ć

  elementy 

ś

rodowiska  pracy  człowieka  i  ich 

wzajemne oddziaływania, 

–

  wyja

ś

ni

ć

 ograniczenia psychofizyczne człowieka, 

–

  okre

ś

li

ć

  wpływ  sprawno

ś

ci  adaptacyjnej  człowieka  na  zdolno

ść

 

wykonywania pracy na okre

ś

lonym stanowisku, 

–

  scharakteryzowa

ć

  czynniki  wywieraj

ą

ce  negatywny  wpływ  na  jako

ść

 

wykonywanej pracy, 

–

  okre

ś

li

ć

 wpływ zm

ę

czenia fizycznego i psychicznego na efektywno

ść

 

i bezpiecze

ń

stwo pracy, 

–

  oceni

ć

 warunki panuj

ą

ce w 

ś

rodowisku pracy, 

–

  rozwi

ą

za

ć

 problemy dotycz

ą

ce wykonywania zada

ń

 zawodowych, 

–

  podj

ąć

 decyzje zwi

ą

zane z wykonywaniem zada

ń

 zawodowych, 

–

  zastosowa

ć

 obowi

ą

zuj

ą

ce procedury w sytuacjach awaryjnych, 

–

  rozpozna

ć

  zdarzenia  stanowi

ą

ce  potencjalne 

ź

ródło  zagro

Ŝ

e

ń

 

dla jako

ś

ci wykonywanej pracy,  

–

  okre

ś

li

ć

  wpływ  umiej

ę

tno

ś

ci  interpersonalnych  na  efektywne 

funkcjonowanie człowieka w 

ś

rodowisku pracy, 

–

  zastosowa

ć

 zasady skutecznych negocjacji, 

–

  wyja

ś

ni

ć

 modele i teorie bł

ę

dów, 

–

  okre

ś

li

ć

 

rodzaje 

bł

ę

dów 

wyst

ę

puj

ą

cych 

podczas 

czynno

ś

ci 

obsługowych, 

–

  przewidzie

ć

 skutki bł

ę

dów i zapobiec im,  

–

  zastosowa

ć

 zasady etyki. 

 

2.  Materiał nauczania 

Wiadomo

ś

ci ogólne dotycz

ą

ce 

ś

rodowiska pracy. (9.1) (2) 

Psychofizyczne mo

Ŝ

liwo

ś

ci i ograniczenia człowieka. (9.2) (2) 

Psychologia socjalna. (9.3) (2) 
Czynniki  wpływaj

ą

ce  na  zdolno

ść

  wykonywania  pracy  na  stanowisku. 

(9.4) (2) 
Rozwi

ą

zywanie  problemów  dotycz

ą

cych  realizacji  zada

ń

  zawodowych. 

(9.6) (1) 
Umiej

ę

tno

ś

ci interpersonalne. (9.7) (2) 

Bł

ą

d ludzki. Model i teoria bł

ę

du. Rodzaje, skutki i sposoby zapobiegania 

bł

ę

dom. (9.8) (2) 

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

28 

3. 

Ć

wiczenia 

•

  Okre

ś

lanie  ogranicze

ń

  psychofizycznych  człowieka  do  wykonywania 

okre

ś

lonych zada

ń

 zawodowych. 

•

  Ocenianie  wpływu  ró

Ŝ

nych  czynników  zewn

ę

trznych  i  wewn

ę

trznych 

na organizm człowieka i jego mo

Ŝ

liwo

ś

ci fizyczne i psychiczne. 

•

  Ocenianie warunków pracy panuj

ą

cych w otaczaj

ą

cym 

ś

rodowisku. 

•

  Ustalanie  zasad  współpracy  w  grupach  i  mi

ę

dzy  grupami 

zawodowymi. 

•

  Rozpoznawanie  bł

ę

dów  popełnianych  przez  człowieka  podczas 

wykonywania pracy. 

•

  Analizowanie  skutków  decyzji  podejmowanych  w  sytuacjach 

stresowych. 

 

4. 

Ś

rodki dydaktyczne  

Materiały na dyskach CD ROM: Human Factors In Aviation Maintenance 
And Inspection, 
Filmy  video:  Death  Of  An  Airline,  To  Kill  A  Whooping  Bird,  Anatomy  Of 
An  Accident,  Human  Performance  In  Maintenance,  Danger  Zone,  Too 
Many Cooks, 
Dokument:  Aircraft  Maintenance  Human  Factors  (Transport  System 
Corporation) – fragmenty.  
Specyfikacja  ATA-113  pt.  Maintenance  Human  Factors  Program 
Guidelines,  
Dokumenty ICAO pt. Human Factors Digest (Nr 1+10),  
Plakaty  MRSS  (Maintenance  And  Ramp  Safety  Society):  Dirty  Dozen, 
Magnificent Seven. 
Teksty przewodnie. 
 

5.  Wskazania metodyczne do realizacji programu jednostki  

Program  jednostki  modułowej  obejmuje  tre

ś

ci  dotycz

ą

ce  mo

Ŝ

liwo

ś

ci 

i ogranicze

ń

 psychofizycznych człowieka oraz wpływu 

ś

rodowiska pracy 

na jako

ść

 obsługi awioniki statków powietrznych. 

Realizacja  programu  jednostki  modułowej  ma  na  celu  kształtowanie 

umiej

ę

tno

ś

ci 

okre

ś

lania 

warunków 

funkcjonowania 

człowieka 

w 

ś

rodowisku  pracy,  umiej

ę

tno

ś

ci  interpersonalnych  oraz  umiej

ę

tno

ś

ci 

rozpoznawania  zagro

Ŝ

e

ń

  wynikaj

ą

cych  z  niewła

ś

ciwego  doboru 

pracowników do wykonywania czynno

ś

ci obsługowych. 

W  trakcie  procesu  nauczania  –  uczenia  si

ę

  nale

Ŝ

y  uczniom 

u

ś

wiadomi

ć

  wpływ  ró

Ŝ

nych  czynników  zewn

ę

trznych  i  wewn

ę

trznych 

ś

rodowiska  pracy  na  organizm  człowieka  oraz  jego  mo

Ŝ

liwo

ś

ci 

i ograniczenia psychofizyczne, a tak

Ŝ

e przyczyny podstawowych bł

ę

dów 

popełnianych podczas wykonywania pracy i sposoby ich eliminacji. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

29 

W pracy nauczyciela powinny znale

źć

 zastosowanie metody podaj

ą

ce 

i aktywizuj

ą

ce. Szczególnie zalecane s

ą

 metody: pokazu z obja

ś

nieniem, 

tekstu  przewodniego  oraz 

ć

wicze

ń

  praktycznych.  Metoda  tekstu 

przewodniego  wymaga  przygotowania  przez  nauczyciela  materiałów  do 
wykonania 

ć

wicze

ń

: pyta

ń

 prowadz

ą

cych i formularzy do wypełnienia.  

Zamieszczone  w  programie 

ć

wiczenia  stanowi

ą

  propozycj

ę

,  któr

ą

 

nauczyciel  mo

Ŝ

e  wykorzysta

ć

  w  czasie  zaj

ęć

  lub  opracowa

ć

  inne 

ć

wiczenia wspomagaj

ą

ce realizacj

ę

 programu jednostki modułowej. 

Zaj

ę

cia  powinny  odbywa

ć

  si

ę

  w  pracowni  technologii  mechanicznej 

w grupach  do  15  uczniów,  podzielonych  na  2-3  osobowe  zespoły. 
W czasie  zaj

ęć

  uczniowie  powinni  mie

ć

  mo

Ŝ

liwo

ść

  korzystania 

z poradników,  norm,  instrukcji  do 

ć

wicze

ń

  oraz  wyników  bada

ń

  i  analiz 

dotycz

ą

cych oceny wpływu czynników 

ś

rodowiska pracy. 

 

6. Propozycje  metod  sprawdzania  i  oceny  osi

ą

gni

ęć

 

edukacyjnych ucznia 

Sprawdzanie  i  ocenianie  post

ę

pów  uczniów  powinno  odbywa

ć

  si

ę

 

przez  cały  czas  realizacji  programu  jednostki  modułowej  na  podstawie 
okre

ś

lonych wymaga

ń

. Ocenianie powinno u

ś

wiadomi

ć

 uczniom poziom 

ich  osi

ą

gni

ęć

  w  odniesieniu  do  wymaga

ń

  edukacyjnych,  motywowa

ć

 

do samodzielnej pracy i samooceny.  

Zaleca  si

ę

  stosowanie  ró

Ŝ

nych  metod  sprawdzania  osi

ą

gni

ęć

 

edukacyjnych.  Wymagania  o  charakterze  umiej

ę

tno

ś

ci  intelektualnych 

mo

Ŝ

na  sprawdza

ć

  podczas  dyskusji  kierowanej,  indywidualnych 

wypowiedzi  uczniów,  sprawdzianów  wiedzy.  Podczas  kontroli  i  oceny 
dokonywanej  w  formie  ustnej,  nale

Ŝ

y  zwraca

ć

  uwag

ę

  na  merytoryczn

ą

 

jako

ść

  wypowiedzi,  stosowanie  poj

ęć

  technicznych,  poprawno

ść

 

wnioskowania.  

Umiej

ę

tno

ś

ci  praktyczne  uczniów  proponuje  si

ę

  sprawdza

ć

  poprzez 

obserwacj

ę

  czynno

ś

ci  wykonywanych  w  trakcie 

ć

wicze

ń

.  Podczas 

obserwacji nale

Ŝ

y zwróci

ć

 szczególn

ą

 uwag

ę

 na: 

–

  organizacj

ę

 stanowiska pracy do wykonywania 

ć

wicze

ń

, 

–

  umiej

ę

tno

ś

ci pracy w grupie, 

–

  staranno

ść

 i dokładno

ść

 wykonywania analizy, obserwacji,  

–

  przestrzeganie przepisów bezpiecze

ń

stwa i higieny pracy, 

–

  opracowywanie i interpretowanie wyników analiz i obserwacji, 

–

  korzystanie z norm, literatury zawodowej oraz przepisów prawnych. 

Egzamin  testowy  zgodnie  z  wymaganiami  dodatku  II  „Podstawowe 

standardy  egzaminacyjne”  pkt.  2.9  do  Part-66  proponuje  si

ę

 

przeprowadzi

ć

 

po 

zako

ń

czeniu 

realizacji 

programu 

jednostek 

modułowych:  314[06].O1.01  Przestrzeganie  przepisów  bezpiecze

ń

stwa 

i higieny  pracy,  ochrony  przeciwpo

Ŝ

arowej  i  ochrony 

ś

rodowiska 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

30 

oraz 314[06].O1.02  Okre

ś

lanie  warunków  funkcjonowania  człowieka 

w 

ś

rodowisku pracy: 

–

  Kategoria 

B2-20 

zada

ń

 

testowych 

i 

1 

zadanie 

opisowe. 

Czas przeznaczony 

na 

ich 

rozwi

ą

zanie 

zada

ń

: 

25 

minut 

plus 20 minut. 
Egzamin  testowy  zgodnie  z  wymaganiami  dodatku  II  „Podstawowe 

standardy  egzaminacyjne”  pkt.  2.9  do  Part-66  mo

Ŝ

na  przeprowadzi

ć

 

równie

Ŝ

 

po 

zako

ń

czeniu 

tej 

jednostki 

modułowej 

dobieraj

ą

c 

proporcjonalnie liczb

ę

 zada

ń

 i czas trwania egzaminu. 

W 

ocenie 

ko

ń

cowej 

nale

Ŝ

y 

uwzgl

ę

dni

ć

 

wyniki 

wszystkich 

zastosowanych  przez  nauczyciela  sposobów  sprawdzania  osi

ą

gni

ęć

 

edukacyjnych  ucznia.  Podstaw

ą

  do  uzyskania  pozytywnej  oceny 

powinno  by

ć

  poprawne  wykonanie 

ć

wicze

ń

  oraz  zaliczenie  testu 

pisemnego.  Warunkiem  zaliczenia  testu  pisemnego  jest  uzyskanie  75% 
poprawnych odpowiedzi. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

31 

Jednostka modułowa 314[06].O1.03 
Posługiwanie si

ę

 j

ę

zykiem angielskim zawodowym 

 

1. Szczegółowe cele kształcenia 

W wyniku procesu kształcenia ucze

ń

 (słuchacz) powinien umie

ć

: 

–

  posłu

Ŝ

y

ć

  si

ę

  j

ę

zykiem  obcym  w  zakresie  wykonywanych  zda

ń

 

zawodowych, 

–

  porozumie

ć

  si

ę

  z  uczestnikami  procesu  pracy  wykorzystuj

ą

c 

słownictwo zawodowe, 

–

  wyja

ś

ni

ć

  w  j

ę

zyku  obcym  zasady  pracy  personelu  po

ś

wiadczaj

ą

cego 

obsług

ę

 techniczn

ą

 statków powietrznych, 

–

  scharakteryzowa

ć

 rodzaje i przeznaczenie statków powietrznych, 

–

  sklasyfikowa

ć

 przyrz

ą

dy i urz

ą

dzenia wchodz

ą

ce w skład awioniki, 

–

  posłu

Ŝ

y

ć

  si

ę

  terminologi

ą

  dotycz

ą

c

ą

  podstawowych  operacji  obróbki 

r

ę

cznej i mechanicznej, 

–

  odczyta

ć

 dokumentacj

ę

 techniczn

ą

 statków powietrznych, 

–

  sporz

ą

dzi

ć

  pisemne  i  ustne  zamówienie  na  cz

ęś

ci  zamienne  do 

wykonania obsługi statku powietrznego, 

–

  wyja

ś

ni

ć

  przepisy  JAA,  ICAO,  UE,  EASA,  krajowe  przepisy  lotnicze, 

polecenia  nadzorów  lotniczych  AD,  procedury  organizacyjne, 
instrukcje wykonawcze, 

–

  zaplanowa

ć

  działania  zwi

ą

zane  z  obsług

ą

  techniczn

ą

  statku 

powietrznego, 

–

  wypełni

ć

  formularze  po

ś

wiadczenia  obsługi  technicznej  statku 

powietrznego, 

–

  sporz

ą

dzi

ć

  dokumentacj

ę

  pokładow

ą

  zgodnie  z  obowi

ą

zuj

ą

cymi 

procedurami, 

–

  posłu

Ŝ

y

ć

  si

ę

  j

ę

zykiem  obcym  w  zakresie  mówienia,  czytania, 

prowadzenia korespondencji oraz prowadzenia rozmów słu

Ŝ

bowych, 

–

  skorzysta

ć

  z  katalogów,  norm,  przepisów  prawa  lotniczego  oraz 

literatury  zawodowej  i  informacji  zamieszczonych  w  Internecie 
w j

ę

zyku obcym. 

 

2. Materiał nauczania 

Obcoj

ę

zyczna terminologia zawodowa. 

Elementy i zespoły statków powietrznych. 
Przyrz

ą

dy i urz

ą

dzenia awioniki. 

Podstawowe operacje obróbki r

ę

cznej i mechanicznej. 

Zamawianie cz

ęś

ci zamiennych. 

Przepisy lotnicze. 
Dokumentacja pokładowa. 
Obsługa techniczna statku powietrznego. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

32 

3. 

Ć

wiczenia 

•

  Okre

ś

lanie  w  j

ę

zyku  angielskim  typów  statków  powietrznych  oraz  ich 

cz

ęś

ci, elementów konstrukcyjnych, instalacji i podzespołów. 

•

  Odczytywanie dokumentacji technicznej awioniki statku powietrznego. 

•

  Analizowanie  zasad  działania  instalacji  i  podzespołów  statku 

powietrznego na podstawie obcoj

ę

zycznej dokumentacji technicznej. 

•

  Analizowanie  zasad  obsługi  awioniki  statku  powietrznego  na 

podstawie obowi

ą

zuj

ą

cych przepisów prawa. 

•

  Komunikowanie  si

ę

  w  j

ę

zyku  obcym  z  załog

ą

  lotnicz

ą

  oraz  innymi 

osobami  uczestnicz

ą

cymi  w  procesie  przygotowywania  statku 

powietrznego do lotu. 

•

  Redagowanie wpisów do dokumentacji pokładowej i wykonawczej. 

•

  Sporz

ą

dzanie  dokumentów  po

ś

wiadczaj

ą

cych  obsług

ę

  techniczn

ą

 

statków powietrznych. 

•

  Redagowanie korespondencji słu

Ŝ

bowej. 

•

  Tłumaczenie  na  j

ę

zyk  polski  typowych  tekstów  zamieszczonych 

w dokumentacji 

technicznej 

statków 

powietrznych, 

procedur 

organizacyjnych oraz przepisów lotniczych. 

 

4. 

Ś

rodki dydaktyczne  

Podr

ę

czniki, czasopisma, katalogi i albumy o tematyce lotniczej. 

Dokumentacja techniczna, planistyczna i obsługowa. 
Słowniki ogólne, techniczne i specjalistyczne. 
Normy, przepisy prawa lotniczego. 
Plansze  i  tablice  dotycz

ą

ce  konstrukcji  statków  powietrznych, 

ich instalacji i zespołów. 
Filmy dydaktyczne dotycz

ą

ce czynno

ś

ci zawodowych technika awionika, 

w oryginalnej wersji j

ę

zykowej. 

 

5. Wskazania metodyczne do realizacji programu jednostki  

Program 

jednostki 

modułowej 

obejmuje 

tre

ś

ci 

dotycz

ą

ce 

posługiwania si

ę

  j

ę

zykiem  angielskim  zawodowym  w  zakresie  obsługi 

awioniki statków powietrznych.  

Podstawowym  celem  realizacji  programu  jednostki  modułowej  jest 

kształtowanie  umiej

ę

tno

ś

ci  posługiwania  si

ę

  j

ę

zykiem  angielskim 

w zakresie sprawnego porozumiewania si

ę

 w 

ś

rodowisku pracy. 

Realizacja  programu  tej  jednostki  modułowej  jest  zaplanowana 

w pocz

ą

tkowej fazie realizacji modułowego programu nauczania z uwagi 

na  konieczno

ść

  posługiwania  si

ę

  j

ę

zykiem  angielskim  zawodowym 

w trakcie opanowywania zawodowych tre

ś

ci kształcenia. 

W  wyniku  realizacji  programu  jednostki  modułowej  ucze

ń

  powinien 

wykaza

ć

  si

ę

  znajomo

ś

ci

ą

  potocznego,  technicznego  i  lotniczego  j

ę

zyka 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

33 

angielskiego  na  poziomie  zapewniaj

ą

cym  spełnienie  co  najmniej 

wymaga

ń

  Part-66. 15 (b)  dla  personelu  po

ś

wiadczaj

ą

cego  obsług

ę

 

techniczn

ą

 kategorii B2. 

Zaj

ę

cia  dydaktyczne  powinny  by

ć

  prowadzone  w  porozumieniu 

z innymi nauczycielami w celu skorelowania tre

ś

ci 

ć

wicze

ń

 z programami 

innych jednostek modułowych.  

W pracy nauczyciela powinny znale

źć

 zastosowanie metody podaj

ą

ce 

i aktywizuj

ą

ce. Szczególnie zalecane s

ą

 metody: dyskusji dydaktycznej, 

inscenizacji i 

ć

wicze

ń

 praktycznych. 

W  trakcie 

ć

wicze

ń

  wskazane  jest  stosowanie  dodatkowych  bod

ź

ców 

słuchowych  i  wzrokowych,  takich  jak:  prezentacje  multimedialne,  filmy 
dydaktyczne. 

Zaleca si

ę

 równie

Ŝ

 stosowanie 

ć

wicze

ń

 symulacyjnych. Polegaj

ą

 one 

na  aran

Ŝ

owaniu  prawdopodobnych  sytuacji  zawodowych  i  słu

Ŝą

 

kształtowaniu sprawno

ś

ci konwersacji w j

ę

zyku obcym. 

Wskazane  jest  prezentowanie  ró

Ŝ

nych  odmian  j

ę

zyka  angielskiego 

(ameryka

ń

ski,  kanadyjski,  australijski  i  inne)  i  zwracanie  uwagi  na 

ró

Ŝ

nice mi

ę

dzy tymi odmianami. 

Do  realizacji 

ć

wicze

ń

  z  zakresu  czytania  i  rozumienia  tekstów 

specjalistycznych  nale

Ŝ

y  stosowa

ć

  oryginaln

ą

  dokumentacj

ę

  techniczn

ą

 

producentów statków powietrznych.  

Przykładowe 

ć

wiczenia  zamieszczone  w  programie  stanowi

ą

 

propozycj

ę

  do  wykorzystania  przez  nauczyciela.  Zakres 

ć

wicze

ń

  mo

Ŝ

e 

by

ć

  rozszerzony  w  zale

Ŝ

no

ś

ci  od  potrzeb  edukacyjnych  i  mo

Ŝ

liwo

ś

ci 

szkoły. 

Zaj

ę

cia  powinny  by

ć

  realizowane  w  grupach  do  15  osób  w pracowni 

j

ę

zyka 

angielskiego. 

Uczniowie 

powinni 

wykonywa

ć

 

ć

wiczenia 

indywidualnie lub w 2 – 3 osobowych zespołach. 
 

6. Propozycje  metod  sprawdzania  i  oceny  osi

ą

gni

ęć

 

edukacyjnych ucznia 

Sprawdzanie  i  ocenianie  osi

ą

gni

ęć

  uczniów  powinno  odbywa

ć

  si

ę

 

systematycznie przez cały czas realizacji programu jednostki modułowej 
na podstawie okre

ś

lonych kryteriów.  

Przed  przyst

ą

pieniem  do  realizacji  programu  jednostki  modułowej 

zaleca si

ę

 przeprowadzenie wst

ę

pnych testów diagnostycznych. 

W kryteriach oceniania nale

Ŝ

y uwzgl

ę

dni

ć

 przede wszystkim: 

–

  posługiwanie si

ę

 terminologi

ą

 zawodow

ą

 w j

ę

zyku obcym, 

–

  prowadzenie rozmów zawodowych w j

ę

zyku obcym, 

–

  dokumentowanie zada

ń

 w j

ę

zyku obcym, 

–

  stosowanie  informacji  pochodz

ą

cych  ze  specjalistycznych 

ź

ródeł 

obcoj

ę

zycznych, 

–

  prowadzenie dokumentacji pokładowej i wykonawczej, 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

34 

–

  czytanie  ze  zrozumieniem  i  poprawne  stosowanie  procedur 

i postanowie

ń

 prawnych uj

ę

tych w obcoj

ę

zycznych aktach prawnych. 

Osi

ą

gni

ę

cia  uczniów  nale

Ŝ

y  ocenia

ć

  na  podstawie:  ustnych 

i pisemnych  sprawdzianów  poziomu  wiadomo

ś

ci  i  umiej

ę

tno

ś

ci,  testów 

osi

ą

gni

ęć

 szkolnych oraz ukierunkowanej obserwacji czynno

ś

ci uczniów 

podczas wykonywania 

ć

wicze

ń

. 

Po  zako

ń

czeniu  realizacji  programu  jednostki  modułowej  proponuje 

si

ę

  zastosowa

ć

  test  pisemny  z  zadaniami  zamkni

ę

tymi  wielokrotnego 

wyboru oraz zadaniami otwartymi. 

W  ocenie  ko

ń

cowej  osi

ą

gni

ęć

  ucznia  po  zako

ń

czeniu  realizacji 

programu  jednostki  modułowej  nale

Ŝ

y  uwzgl

ę

dni

ć

  wyniki  testu 

pisemnego oraz poziom wykonania 

ć

wicze

ń

. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

35 

Jednostka modułowa 314[06].O1.04 
Przestrzeganie przepisów lotniczych 

 

1. Szczegółowe cele kształcenia 

W wyniku procesu kształcenia ucze

ń

 (słuchacz) powinien umie

ć

: 

–

  rozró

Ŝ

ni

ć

 organizacje lotnicze i okre

ś

li

ć

 zakresy ich działalno

ś

ci, 

–

  okre

ś

li

ć

 

zakresy 

kompetencji 

władz 

lotniczych 

krajowych 

i mi

ę

dzynarodowych, 

–

  wyja

ś

ni

ć

  współzale

Ŝ

no

ść

  przepisów  obsługowych  UE  pomi

ę

dzy  

Part-145, Part-66, Part-147 i Part-M i JAR-OPS, 

–

  scharakteryzowa

ć

 

obowi

ą

zki 

i 

kompetencje 

personelu 

po

ś

wiadczaj

ą

cego  obsług

ę

  statku  powietrznego  w  szczegółowym 

rozumieniu przepisów Part-66, 

–

  okre

ś

li

ć

 

zadania 

zatwierdzonych 

organizacji 

obsługowych 

na podstawie przepisów Part-145, 

–

  scharakteryzowa

ć

  wymagania  dotycz

ą

ce  organizacji  szkolenia 

i egzaminowania 

personelu 

po

ś

wiadczaj

ą

cego 

obsług

ę

 

statku 

powietrznego zamieszczone w przepisach Part-147, 

–

  rozpozna

ć

 oznakowania i napisy na statku powietrznym, 

–

  wyja

ś

ni

ć

 

procedury 

certyfikowania 

operatorów 

powietrznych 

oraz zakresy ich odpowiedzialno

ś

ci, 

–

  rozró

Ŝ

ni

ć

 rodzaje wymaganej dokumentacji statku powietrznego, 

–

  posłu

Ŝ

y

ć

  si

ę

  dokumentacj

ą

  obsługow

ą

  i  ksi

ąŜ

kami  pokładowymi 

statku powietrznego, 

–

  zaplanowa

ć

 program obsługi statku powietrznego, 

–

  sporz

ą

dzi

ć

  pisemne  meldunki  o  wypadkach  i  przesłankach 

do wypadków, 

–

  rozró

Ŝ

ni

ć

  formy  organizacyjno - prawne  lotniczych  przedsi

ę

biorstw 

produkcyjnych, 

–

  zastosowa

ć

  przepisy  Kodeksu  pracy  dotycz

ą

ce  praw  i  obowi

ą

zków 

pracownika i pracodawcy oraz warunków pracy, 

–

  podj

ąć

 działania zwi

ą

zane z poszukiwaniem pracy, 

–

  sporz

ą

dzi

ć

 dokumenty zwi

ą

zane z zatrudnieniem, 

–

  wyja

ś

ni

ć

  zasady  nawi

ą

zywania  i  rozwi

ą

zywania  stosunku  pracy 

oraz jego wyga

ś

ni

ę

cia, 

–

  okre

ś

li

ć

 odpowiedzialno

ść

 materialn

ą

 pracowników, 

–

  zaplanowa

ć

 działalno

ść

 gospodarcz

ą

, 

–

  skorzysta

ć

 

z 

ró

Ŝ

nych 

ź

ródeł 

informacji 

oraz 

doradztwa 

specjalistycznego, 

–

  scharakteryzowa

ć

  formy  doskonalenia  zawodowego  obowi

ą

zuj

ą

ce 

personel obsługi technicznej w lotnictwie. 

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

36 

2. Materiał nauczania 

Ź

ródła prawa lotniczego. (10.1) (1) 

Rola  Mi

ę

dzynarodowej  Organizacji  Lotnictwa  Cywilnego  (ICAO).  

(10.1) (1) 
Rola Europejskiej Agencji Bezpiecze

ń

stwa Lotniczego (EASA). (10.1) (1) 

Rola władz lotniczych pa

ń

stw członkowskich UE. (10.1) (1) 

Zale

Ŝ

no

ś

ci  pomi

ę

dzy  lotniczymi  aktami  prawnymi  Part-66,  Part-147, 

Part-145 i Part-M. (10.1) (1) 
Struktura i realizacja przepisów Part- 66. (10.2) (2) 
Struktura i realizacja przepisów Part-145.(10.3) (2) 
Certyfikacja przewo

ź

ników lotniczych według JAR-OPS. (10.4) (1) 

Obowi

ą

zki  przewo

ź

ników  lotniczych  certyfikowanych  według  JAR-OPS. 

(10.4) (1) 
Wymagana 

dokumentacja 

przewo

ź

ników 

lotniczych 

(JAR-OPS).  

(10.4) (1) 
Znakowanie statków powietrznych. (10.4) (1) 
Certyfikacja statków powietrznych. (10.5) (2) 
Struktura i realizacja przepisu Part-M. (10.6) (2) 
Programy obsługi technicznej. (10.7) (2) 
Dyrektywy zdatno

ś

ci do lotów. (10.7) (2) 

Biuletyny i informacja obsługowa producenta. (10.7) (2) 
Dokumentacja  pokładowa  i  obsługi  technicznej  statku  powietrznego. 
(10.7) (2) 
Formy 

organizacyjno 

– 

prawne 

przedsi

ę

biorstw 

produkcyjnych 

i usługowych. 
Kodeks pracy. Stosunek pracy. 
Metody poszukiwania pracy. Dokumenty zwi

ą

zane z zatrudnieniem. 

Formy doskonalenia zawodowego zgodne z przepisami EASA i JAA. 
 

3. 

Ć

wiczenia 

•

  Analizowanie  przepisów  prawa  lotniczego  obowi

ą

zuj

ą

cych  podczas 

wykonywania obsługi technicznej statków powietrznych. 

•

  Rozpoznawanie oznakowania i napisów na statku powietrznym. 

•

  Sporz

ą

dzanie  wykazu  dokumentów  do  obsługi  technicznej  statku 

powietrznego. 

•

  Wypełnianie dokumentacji pokładowej statku powietrznego. 

•

  Analizowanie 

struktury 

organizacyjnej 

przedsi

ę

biorstwa 

produkcyjnego lub usługowego na podstawie dokumentacji. 

•

  Sporz

ą

dzanie dokumentacji zwi

ą

zanej z zatrudnieniem. 

•

  Planowanie  programu  doskonalenia  zawodowego  dla  personelu 

obsługi technicznej w lotnictwie. 

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

37 

4. 

Ś

rodki dydaktyczne  

Materiały na dyskach CD ROM – AV Data - IHS Aviation Information. 
Dokumenty ICAO – Aneksy do Konwencji Chicagowskiej. 
Wymagania JAR–OPS, Part-66, Part-145, Part-147, Part-M. 
Dokumenty  dedykowane  Certyfikatom  Typu:  MMEL,  DDG,  AD,  SB, 
AMM, SRM, IPC, WDM (przykłady dokumentów). 
Prawo Lotnicze – Dz. U. z dnia 16 sierpnia 2002 r. Przepisy wykonawcze 
do Polskiego Prawa Lotniczego. 
Wzory formularzy zwi

ą

zanych z zatrudnieniem. 

Filmy dydaktyczne i prezentacje multimedialne dotycz

ą

ce przestrzegania 

przepisów lotniczych.  
 

5. Wskazania metodyczne do realizacji programu jednostki  

Głównym  celem  realizacji  programu  jednostki  modułowej  jest 

opanowanie  tre

ś

ci  kształcenia  dotycz

ą

cych  przestrzegania  przepisów 

prawa  lotniczego  oraz  prowadzenia  dokumentacji  obsługi  technicznej 
statku powietrznego. 

W procesie nauczania – uczenia si

ę

 nale

Ŝ

y kształtowa

ć

 umiej

ę

tno

ś

ci 

z  zakresu  posługiwania  si

ę

  aktami  prawnymi,  rozpoznawania 

oznakowania  i  napisów  na  statkach  powietrznych,  sporz

ą

dzania 

dokumentacji pokładowej i obsługowej statku.  

Zaleca  si

ę

  równie

Ŝ

  zapoznanie  uczniów  ze  sposobami  sporz

ą

dzania 

dokumentów 

zwi

ą

zanych 

z 

zatrudnieniem. 

Uczniowie 

powinni 

samodzielnie  przygotowa

ć

  zakres  obowi

ą

zków  i  uprawnie

ń

  dla  danego 

stanowiska  pracy  oraz  sporz

ą

dzi

ć

  harmonogram  prac  w  oparciu 

o okre

ś

lone  przez  nauczyciela  dane.  Zaleca  si

ę

  tak

Ŝ

e,  aby  ucze

ń

 

sporz

ą

dził 

dokumenty 

zwi

ą

zane 

z 

planowaniem 

doskonalenia 

zawodowego  personelu  obsługi  technicznej  oraz  dokumenty  dotycz

ą

ce 

zakładania działalno

ś

ci gospodarczej.  

W procesie nauczania – uczenia si

ę

 nauczyciel powinien: 

–

  stwarza

ć

  sytuacje  dydaktyczne,  które  pozwol

ą

  na  gromadzenie 

i przetwarzanie informacji, 

–

  kształtowa

ć

 postawy zawodowe,  

–

  kształtowa

ć

 umiej

ę

tno

ś

ci komunikowania si

ę

 oraz pracy zespołowej. 

Zaleca  si

ę

  stosowanie  zró

Ŝ

nicowanych  metod  nauczania,  takich  jak: 

metoda  przypadków  oraz 

ć

wicze

ń

  praktycznych.  Materiały  do 

ć

wicze

ń

 

nale

Ŝ

y  opracowa

ć

  w  sposób  ułatwiaj

ą

cy  zrozumienie  analizowanych 

tre

ś

ci. 

W  trakcie  wykonywania 

ć

wicze

ń

  nale

Ŝ

y  udost

ę

pni

ć

  uczniom  wzory 

aktualnych  dokumentów  i  formularzy,  słowniki  ekonomiczne,  zbiory 
przepisów prawnych, literatur

ę

 i pras

ę

 specjalistyczn

ą

. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

38 

Zamieszczone  w  programie 

ć

wiczenia  stanowi

ą

  propozycj

ę

,  któr

ą

 

nauczyciel  mo

Ŝ

e  wykorzysta

ć

  w  czasie  zaj

ęć

  lub  opracowa

ć

  inne 

ć

wiczenia wspomagaj

ą

ce realizacj

ę

 programu jednostki modułowej. 

Zaj

ę

cia  powinny  by

ć

  realizowane  w  grupach  do  15  osób  w pracowni 

budowy  i  obsługi  statków  powietrznych  oraz  aerodynamiki  i  mechaniki 
lotu  oraz  w  pracowni  komputerowej  wyposa

Ŝ

onej  w  nowoczesny  sprz

ę

t 

komputerowy z oprogramowaniem. 

W  wyniku  realizacji  programu  jednostki  ucze

ń

  powinien  wykaza

ć

  si

ę

 

znajomo

ś

ci

ą

 podstawowych przepisów lotniczych oraz prawa lotniczego, 

spełniaj

ą

c

ą

  co  najmniej  wymagania  przepisów  Part-66  dla  personelu 

po

ś

wiadczaj

ą

cego  obsług

ę

  techniczn

ą

  kategorii  B2  i  umo

Ŝ

liwiaj

ą

c

ą

 

zdanie teoretycznych egzaminów pa

ń

stwowych na licencj

ę

 lotnicz

ą

 w tej 

kategorii. 

Podczas  realizacji  programu  jednostki  modułowej  nale

Ŝ

y  posługiwa

ć

 

si

ę

  dokumentami  ICAO,  JAA  EASA  oraz  Polskim  Prawem  Lotniczym 

i przepisami wykonawczymi do Polskiego Prawa Lotniczego. 

 

6. Propozycje  metod  sprawdzania  i  oceny  osi

ą

gni

ęć

 

edukacyjnych ucznia 

Sprawdzanie  i  ocenianie  osi

ą

gni

ęć

  edukacyjnych  uczniów  powinno 

odbywa

ć

  si

ę

  systematycznie  przez  cały  czas  realizacji  programu 

jednostki modułowej na podstawie okre

ś

lonych kryteriów.  

W kryteriach oceniania nale

Ŝ

y uwzgl

ę

dni

ć

 przede wszystkim: 

–

  posługiwanie si

ę

 przepisami prawa lotniczego, 

–

  stosowanie  zasad  prowadzenia  dokumentacji  pokładowej  oraz 

dotycz

ą

cej obsługi technicznej statku powietrznego, 

–

  stosowanie wiedzy z zakresu prawa pracy, 

–

  sporz

ą

dzanie dokumentów zwi

ą

zanych z zatrudnieniem, 

–

  planowanie 

programu 

doskonalenia 

zawodowego 

personelu 

wykonuj

ą

cego obsług

ę

 statków powietrznych. 

Osi

ą

gni

ę

cia  uczniów  nale

Ŝ

y  ocenia

ć

  na  podstawie  ustnych 

i pisemnych  sprawdzianów  poziomu  wiadomo

ś

ci  i  umiej

ę

tno

ś

ci,  testów 

osi

ą

gni

ęć

  szkolnych  oraz  ukierunkowanej  obserwacji  czynno

ś

ci  ucznia 

podczas wykonywania 

ć

wicze

ń

. 

Po  zako

ń

czeniu  realizacji  programu  jednostki  modułowej  proponuje 

si

ę

 zastosowa

ć

 test pisemny, zgodnie z wymaganiami Part-66 zawartymi 

w Dodatku II „Podstawowe standardy egzaminacyjne” pkt. 2.10: 

–

  Kategoria  B2 – 40  zada

ń

  testowych  i  1  zadanie  opisowe. 

Czas przeznaczony na ich rozwi

ą

zanie: 50 minut plus 20 minut. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

39 

Podstaw

ą

  do  uzyskania  pozytywnej  oceny  powinno  by

ć

  poprawne 

wykonanie 

ć

wicze

ń

  oraz  zaliczenie  testu  pisemnego.  Warunkiem 

zaliczenia testu pisemnego jest uzyskanie 75% poprawnych odpowiedzi. 

W  ocenie  ko

ń

cowej  osi

ą

gni

ęć

  edukacyjnych  ucznia  po  zako

ń

czeniu 

realizacji  programu  jednostki  modułowej  nale

Ŝ

y  uwzgl

ę

dni

ć

  wyniki 

wszystkich zastosowanych przez nauczyciela metod sprawdzania. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

40 

Moduł 314[06].O2 
Podstawy techniki  

 

1. Cele kształcenia 

W wyniku procesu kształcenia ucze

ń

 (słuchacz) powinien umie

ć

: 

–

  charakteryzowa

ć

 

podstawowe 

zjawiska 

i 

prawa 

z 

zakresu 

elektrotechniki, elektroniki i automatyki lotniczej, 

–

  odczytywa

ć

  i  sporz

ą

dza

ć

  schematy  logiczne,  ideowe,  blokowe 

i monta

Ŝ

owe  oraz  szkice  i  rysunki  techniczne  układów  oraz  instalacji 

elektrycznych i elektronicznych wyst

ę

puj

ą

cych w sprz

ę

cie lotniczym, 

–

  wyja

ś

nia

ć

 

podstawowe 

zjawiska 

i 

prawa 

z 

zakresu 

materiałoznawstwa,  technologii  wytwarzania,  mechaniki  technicznej 
oraz automatyki, 

–

  okre

ś

la

ć

  wła

ś

ciwo

ś

ci  oraz  zastosowanie  materiałów  stosowanych 

w urz

ą

dzeniach mechanicznych, elektrycznych i elektronicznych, 

–

  dobiera

ć

  materiały  i  narz

ę

dzia  do  obróbki  r

ę

cznej  i  mechanicznej 

w zale

Ŝ

no

ś

ci  od  rodzaju  poł

ą

cze

ń

  stosowanych  w  urz

ą

dzeniach 

awioniki, 

–

  wyja

ś

nia

ć

 

działanie 

podstawowych 

układów 

elektrycznych, 

elektronicznych, sterowania i regulacji, 

–

  montowa

ć

  i  uruchamia

ć

  proste  obwody  elektryczne,  elektroniczne, 

sterowania i regulacji, 

–

  sprawdza

ć

 

działanie 

podstawowych 

układów 

elektrycznych 

oraz elektronicznych, sterowania i regulacji, 

–

  wykonywa

ć

 

poł

ą

czenia 

rozł

ą

czne 

i 

nierozł

ą

czne 

elementów 

elektrycznych, 

elektronicznych 

oraz 

prostych 

elementów 

mechanicznych, 

–

  dobiera

ć

  i  stosowa

ć

  urz

ą

dzenia  pomiarowe  oraz  ocenia

ć

  ich  stan 

techniczny, 

–

  wykonywa

ć

  pomiary  wielko

ś

ci  elektrycznych  i  nieelektrycznych 

oraz interpretowa

ć

 otrzymane wyniki, 

–

  charakteryzowa

ć

  procesy  korozyjne  oraz  usuwa

ć

  skutki  korozji 

i zapobiega

ć

 jej powstawaniu, 

–

  wyja

ś

nia

ć

  zasady  działania  maszyn  pr

ą

du  stałego  i  przemiennego 

oraz zasady sterowania parametrami ich pracy, 

–

  charakteryzowa

ć

 

wymagania 

dotycz

ą

ce 

zasad 

bezpiecznego 

u

Ŝ

ytkowania  maszyn  i  urz

ą

dze

ń

  elektrycznych,  elektronicznych, 

układów sterowania i regulacji, a tak

Ŝ

e ich zabezpiecze

ń

. 

 
 
 
 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

41 

2. Wykaz jednostek modułowych 

 

Symbol 

jednostki 

modułowej 

Nazwa jednostki modułowej 

Orientacyjna 

liczba godzin 

na realizacj

ę

 

314[06].O2.01  Stosowanie urz

ą

dze

ń

 elektrycznych 

128 

314[06].O2.02  Stosowanie urz

ą

dze

ń

 elektronicznych 

  70 

314[06].O2.03  Stosowanie układów sterowania i regulacji 

  30 

314[06].O2.04  Konstruowanie maszyn i urz

ą

dze

ń

 

  68 

Razem 

296 

 
 

3. Schemat układu jednostek modułowych  

 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
4. Literatura 

Ashby  M. S.,  Jones  D.:  Materiały  in

Ŝ

ynierskie.  T.  1 - 2.  WNT,  

Warszawa 1995 
Boczkowska 

A.: 

Kompozyty. 

Oficyna 

Wydawnicza 

Politechniki 

Warszawskiej, Warszawa 2000 
Bolkowski S.: Elektrotechnika. WSiP, Warszawa 2005 
Chodorowski J., Ciszewski A., Radomski T.: Materiałoznawstwo lotnicze. 
Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej, Warszawa 2003 
Chwaleba  A.,  Moeschke  B.,  Płoszajski  G.:  Elektronika.  WSiP,  
Warszawa 2004 
Ciszewski  B.,  Przetakiewicz  W.:  Nowoczesne  materiały  w  technice. 
Bellona, Warszawa 1993 
Dobrza

ń

ski T.: Rysunek techniczny maszynowy. WNT, Warszawa 2002 

Garbarski  J.:  Materiały  i  kompozyty  niemetalowe.  Oficyna  Wydawnicza 
Politechniki Warszawskiej, Warszawa 2001 
Giełdowski  L.:  Rzutowanie  prostok

ą

tne – widoki, 

ć

wiczenia  i  zadania 

rysunkowe. WSiP, Warszawa 1998 
Go

ź

li

ń

ska E.: Maszyny elektryczne. WSiP, Warszawa 2005 

Grabowski L.: Pracownia elektroniczna. WSiP, Warszawa 1999 

314[06].O2 

Podstawy techniki 

314[06].O2.01 

Stosowanie 

urz

ą

dze

ń

 

elektrycznych 

314[06].O2.02 

Stosowanie 

urz

ą

dze

ń

 

elektronicznych 

314[06].O2.03 

Stosowanie 

układów 

sterowania 

i regulacji 

314[06].O2.04 

Konstruowanie 

maszyn 

i urz

ą

dze

ń

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

42 

Jabło

ń

ski  W.,  Płoszajski  G.:  Elektrotechnika  z  automatyk

ą

.  WSiP, 

Warszawa 1999 
Janiszewski S.: Nap

ę

d elektryczny. WSiP, Warszawa 1994 

Kijewski  J.,  Miller  A.,  Pawlicki  K.,  Szolc  T.:  Maszynoznawstwo.  WSiP, 
Warszawa 2004 
Kostro  J.:  Elementy,  urz

ą

dzenia  i  układy  automatyki.  WSiP,  

Warszawa 1998 
Lewandowski  T.:  Rysunek  techniczny  dla  mechaników.  WSiP,  
Warszawa 1999 
Lewandowski  T.:  Zbiór  zada

ń

  z  rysunku  technicznego  dla  mechaników. 

WSiP, Warszawa 1998 
Malik  B.:  Podstawy  konstrukcji  maszyn.  Zbiór  zada

ń

  z  programem 

komputerowym na CD. Wydawnictwo Szkolne PWN, Warszawa 2000 
Markiewicz A.: Zbiór zada

ń

 elektrotechniki. WSiP, Warszawa 2004 

Michel  K.,  Sapi

ń

ski  T.:  Czytam  rysunek  elektryczny.  WSiP,  

Warszawa 2004 
Okoniewski S.: Technologia dla elektroników. WSiP, Warszawa 2004 
Parcha

ń

ski 

J.: 

Miernictwo 

elektryczne 

i 

elektroniczne. 

WSiP,  

Warszawa 1997 
Pióro B., Pióro M.: Podstawy elektroniki. Cz. 1. WSiP, Warszawa 1999 
Rusek A.: Podstawy elektroniki. WSiP, Warszawa 1986 
Poradnik elektryka. WSiP, Warszawa 1995 
 

Wykaz literatury nale

Ŝ

y aktualizowa

ć

 w miar

ę

 ukazywania si

ę

 nowych 

pozycji wydawniczych 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

43 

Jednostka modułowa 314[06].O2.01 
Stosowanie urz

ą

dze

ń

 elektrycznych 

 

1. Szczegółowe cele kształcenia 

W wyniku procesu kształcenia ucze

ń

 (słuchacz) powinien umie

ć

: 

–

  scharakteryzowa

ć

 

ź

ródła pozyskiwania energii elektrycznej, 

–

  posłu

Ŝ

y

ć

  si

ę

  terminologi

ą

  dotycz

ą

c

ą

  elektrotechniki  w  j

ę

zyku  polskim 

i angielskim, 

–

  zorganizowa

ć

 stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii, 

–

  wyja

ś

ni

ć

 budow

ę

 i zasad

ę

 działania chemicznych 

ź

ródeł pr

ą

du, 

–

  wyja

ś

ni

ć

 budow

ę

 i zasad

ę

 działania termopar, 

–

  scharakteryzowa

ć

  podstawowe  zjawiska  zachodz

ą

ce  w  polu 

elektrycznym, magnetycznym i elektromagnetycznym, 

–

  okre

ś

li

ć

 podstawowe wielko

ś

ci charakteryzuj

ą

ce energi

ę

 elektryczn

ą

, 

–

  scharakteryzowa

ć

 

metody 

pomiaru 

podstawowych 

wielko

ś

ci 

elektrycznych, 

–

  wykona

ć

  pomiary  wielko

ś

ci  elektrycznych  oraz  zinterpretowa

ć

 

otrzymane wyniki, 

–

  rozró

Ŝ

ni

ć

 podstawowe elementy obwodu elektrycznego, 

–

  wyja

ś

ni

ć

  zjawiska  zachodz

ą

ce  w  obwodach  elektrycznych  podczas 

stanów nieustalonych, 

–

  scharakteryzowa

ć

  materiały  przewodz

ą

ce,  izolacyjne,  magnetyczne 

i konstrukcyjne oraz okre

ś

li

ć

 ich zastosowanie, 

–

  rozró

Ŝ

ni

ć

  poł

ą

czenia  odbiorników  w  trójk

ą

t  i  w  gwiazd

ę

  w  obwodach 

pr

ą

du trójfazowego, 

–

  dokona

ć

 monta

Ŝ

u i uruchomienia prostych obwodów elektrycznych, 

–

  obliczy

ć

  wielko

ś

ci  elektryczne  w  obwodach  elektrycznych  pr

ą

du 

stałego i przemiennego, 

–

  dokona

ć

 pomiarów rezystancji izolacji i rezystancji uziemienia, 

–

  wyja

ś

ni

ć

 działanie i zastosowanie układów elektrycznych, 

–

  rozpozna

ć

 symbole graficzne elementów układu elektrycznego, 

–

  odczyta

ć

 i wykona

ć

 schematy logiczne, ideowe, blokowe i monta

Ŝ

owe 

prostych układów elektrycznych, 

–

  sprawdzi

ć

 

działanie 

podstawowych 

elementów 

i 

układów 

elektrycznych 

–

  rozró

Ŝ

ni

ć

 elementy instalacji elektrycznych, 

–

  scharakteryzowa

ć

 

budow

ę

, 

zasad

ę

 

działania 

oraz 

sposoby 

sterowania parametrami pracy wybranych maszyn elektrycznych, 

–

  okre

ś

li

ć

 zastosowanie maszyn elektrycznych, 

–

  skorzysta

ć

  z  instrukcji,  katalogów  i  innych 

ź

ródeł  informacji, 

zawieraj

ą

cych 

dane 

dotycz

ą

ce 

parametrów, 

charakterystyk 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

44 

i mo

Ŝ

liwo

ś

ci  zastosowania  elementów  oraz  układów  i  urz

ą

dze

ń

 

elektrycznych, 

–

  wyja

ś

ni

ć

  zasady  bezpiecznego  u

Ŝ

ytkowania  maszyn  i  urz

ą

dze

ń

 

elektrycznych oraz zabezpiecze

ń

 zewn

ę

trznych i automatycznych, 

–

  zastosowa

ć

  przepisy  bezpiecze

ń

stwa  i  higieny  pracy  oraz  ochrony 

przeciwpo

Ŝ

arowej  i  ochrony 

ś

rodowiska  podczas  u

Ŝ

ytkowania 

urz

ą

dze

ń

 elektrycznych. 

 

2. Materiał nauczania 

Ładunek elektryczny. (3.1) (1) 
Elektryczno

ść

 statyczna i przewodnictwo. (3.2) (2) 

Przepływ pr

ą

du elektrycznego. (3.3) (2) 

Wytwarzanie pr

ą

du elektrycznego. (3.4) (1) 

Ź

ródła pr

ą

du stałego. (3.5) (2) 

Obwody pr

ą

du stałego. (3.6) (2) 

Rezystancja, rezystory. (3.7) (2) 
Moc. (3.8) (2) 
Pojemno

ść

, kondensatory. (3.9) (2) 

Magnetyzm. (3.10) (2) 
Indukcja, induktor. (3.11) (2) 
Silniki i pr

ą

dnice pr

ą

du stałego (DC). (3.12) (2) 

Pr

ą

d przemienny (AC). (3.13) (2) 

Obwody  rezystancyjne  (R),  indukcyjne  (L)  i  pojemno

ś

ciowe  (C).  

(3.14) (2) 
Transformatory. (3.15) (2) 
Filtry. (3.16) (1) 
Pr

ą

dnice pr

ą

du przemiennego. (3.17) (2) 

Silniki pr

ą

du przemiennego. (3.18) (2) 

Przetwornice. (13.5) (3) 
Układy prostownicze. (13.5) (3) 
Zabezpieczenia instalacji. (13.5) (3) 
 

3. 

Ć

wiczenia 

•

  Rozró

Ŝ

nianie 

materiałów 

przewodz

ą

cych, 

półprzewodz

ą

cych, 

izolacyjnych i magnetycznych. 

•

  Odczytywanie schematów obwodów elektrycznych. 

•

  Sporz

ą

dzanie  schematu  elektrycznego  dla  okre

ś

lonego  układu 

rzeczywistego. 

•

  Badanie parametrów elementów obwodów elektrycznych: R, L, C. 

•

  Dobieranie elementów obwodów elektrycznych: R, L, C. 

•

  Wykonywanie pomiarów rezystancji izolacji i rezystancji uziemienia. 

•

  Wyznaczanie charakterystyk silników elektrycznych. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

45 

•

  Wyznaczanie charakterystyk pr

ą

dnic pr

ą

du stałego i przemiennego. 

•

  Analizowanie obwodów trójfazowych. 

•

  Badanie parametrów transformatorów. 

•

  Badanie charakterystyk układów prostowniczych. 

•

  Analizowanie układów zabezpiecze

ń

 w obwodach elektrycznych. 

 

4. 

Ś

rodki dydaktyczne  

Elementy elektryczne. 
Maszyny i urz

ą

dzenia elektryczne. 

Osprz

ę

t instalacyjny i próbki przewodów. 

Zestawy do wykonywania bada

ń

 i pomiarów.  

Przyrz

ą

dy pomiarowe wielko

ś

ci elektrycznych. 

Plansze i foliogramy dotycz

ą

ce zastosowania urz

ą

dze

ń

 elektrycznych. 

Instrukcje obsługi maszyn i urz

ą

dze

ń

. 

Normy i akty prawne z zakresu bezpiecze

ń

stwa i higieny pracy. 

Filmy  dydaktyczne  i  prezentacje  multimedialne  przedstawiaj

ą

ce  zasady 

pracy i współpracy elementów obwodów elektrycznych. 
Zbiór 

procedur 

dotycz

ą

cych 

bezpiecznej 

eksploatacji 

instalacji 

elektrycznych i akumulatorów. 
Tablice matematyczno – fizyczne. 
Teksty przewodnie oraz instrukcje do wykonywania 

ć

wicze

ń

. 

 

5. Wskazania metodyczne do realizacji programu jednostki  

Program  jednostki  modułowej  zawiera  podstawowe  tre

ś

ci  z  zakresu 

elektrotechniki,  dotycz

ą

ce  zasad  monta

Ŝ

u  i  uruchamiania  układów 

elektrycznych stosowanych w urz

ą

dzeniach awioniki.  

Tre

ś

ci  te  stanowi

ą

  podbudow

ę

  do  realizacji  programu  jednostki 

modułowej  314[06].Z2.01  Analizowanie  elektrycznego  wyposa

Ŝ

enia 

statków powietrznych. 

W  procesie  kształcenia  nale

Ŝ

y  zwraca

ć

  uwag

ę

  na  kształtowanie 

umiej

ę

tno

ś

ci 

odczytywania 

schematów 

układów 

elektrycznych, 

dobierania 

elementów, 

monta

Ŝ

u 

układów 

elektrycznych 

oraz sprawdzania poprawno

ś

ci ich działania. 

W  procesie  nauczania  –  uczenia  si

ę

  nale

Ŝ

y  przede  wszystkim 

stosowa

ć

  metod

ę

  tekstu  przewodniego,  metod

ę

  przypadków,  pokazu 

z obja

ś

nieniem oraz 

ć

wicze

ń

 praktycznych.  

Przed  rozpocz

ę

ciem 

ć

wicze

ń

  nauczyciel  powinien  zapozna

ć

  uczniów 

z 

przepisami 

bezpiecze

ń

stwa 

i 

higieny 

pracy, 

ochrony 

przeciwpora

Ŝ

eniowej 

oraz 

przeprowadzi

ć

 

pokaz 

czynno

ś

ci 

z obja

ś

nieniem, na podstawie którego uczniowie opracuj

ą

 plan działania 

i przygotuj

ą

 niezb

ę

dne materiały i narz

ę

dzia.  

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

46 

Nauczyciel  powinien  obserwowa

ć

  czynno

ś

ci  uczniów  podczas 

wykonywania  monta

Ŝ

u  układów  oraz  udziela

ć

  im  dodatkowych 

wyja

ś

nie

ń

. 

Wskazane  jest  równie

Ŝ

  prezentowanie  filmów  dydaktycznych  w  celu 

łatwiejszego  przyswojenia  tre

ś

ci  programowych.  Przed  prezentacj

ą

 

filmów nale

Ŝ

y ukierunkowa

ć

 obserwacj

ę

 uczniów. 

Zaj

ę

cia  powinny  odbywa

ć

  si

ę

  w  pracowni  elektrotechniki  i  elektroniki 

analogowej  i  cyfrowej,  w  grupie  do  15  uczniów,  z  podziałem  na  2-3 
zespoły.  Uczniowie  powinni  mie

ć

  mo

Ŝ

liwo

ść

  indywidualnego  wykonania 

ć

wicze

ń

.  

 

6. Propozycje  metod  sprawdzania  i  oceny  osi

ą

gni

ęć

 

edukacyjnych ucznia 

Sprawdzanie  post

ę

pów  uczniów  powinno  odbywa

ć

  si

ę

  w  trakcie 

realizacji  programu  jednostki  modułowej  na  podstawie  okre

ś

lonych 

kryteriów.  Wskazane  jest  systematyczne  prowadzenie  kontroli  i  oceny 
osi

ą

gni

ęć

  edukacyjnych  uczniów.  Ułatwi  to  nauczycielowi  bie

Ŝą

c

ą

 

korekt

ę

  metod  nauczania,  form  organizacyjnych  pracy  oraz  doboru 

ś

rodków dydaktycznych. 

Kryteria oceniania powinny uwzgl

ę

dnia

ć

 poziom i zakres opanowania 

przez 

uczniów 

wiadomo

ś

ci 

i 

umiej

ę

tno

ś

ci 

wynikaj

ą

cych 

ze szczegółowych celów kształcenia.  

Osi

ą

gni

ę

cia  uczniów  nale

Ŝ

y  ocenia

ć

  na  podstawie  ustnych 

i pisemnych  sprawdzianów  poziomu  wiadomo

ś

ci  i  umiej

ę

tno

ś

ci 

oraz obserwacji pracy ucznia w trakcie wykonywania 

ć

wicze

ń

. 

Podczas kontroli i oceny nale

Ŝ

y zwraca

ć

 szczególn

ą

 uwag

ę

 na: 

–

  merytoryczn

ą

 jako

ść

 wypowiedzi, 

–

  wła

ś

ciwe stosowanie poj

ęć

 z zakresu elektrotechniki, 

–

  logiczne formułowanie wniosków,  

–

  planowanie pracy, 

–

  organizowanie bezpiecznego stanowiska pracy, 

–

  wykonywanie 

ć

wicze

ń

 zgodnie z instrukcj

ą

, 

–

  samodzielno

ść

 w wykonywaniu 

ć

wicze

ń

, 

–

  przestrzeganie  przepisów  bezpiecze

ń

stwa  i  higieny  pracy,  ochrony 

przeciwpo

Ŝ

arowej i przeciwpora

Ŝ

eniowej oraz ochrony 

ś

rodowiska.  

Po  zako

ń

czeniu  realizacji  programu  jednostki  modułowej,  zgodnie 

z wymaganiami Part-66 zawartymi w Dodatku II „Podstawowe standardy 
egzaminacyjne” pkt. 2.3, proponuje si

ę

 zastosowa

ć

 test pisemny: 

–

  Kategoria  B2 – 50  zada

ń

  testowych  i  0  zada

ń

  opisowych.  

Czas przeznaczony na ich rozwi

ą

zanie: 65 minut. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

47 

Podstaw

ą

  do  uzyskania  pozytywnej  oceny  powinno  by

ć

  poprawne 

wykonanie wszystkich 

ć

wicze

ń

. 

W  ocenie  ko

ń

cowej  osi

ą

gni

ęć

  ucznia  nale

Ŝ

y  uwzgl

ę

dni

ć

  wyniki 

wszystkich stosowanych przez nauczyciela metod sprawdzania. 

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

48 

Jednostka modułowa 314[06].O2.02 
Stosowanie urz

ą

dze

ń

 elektronicznych 

  

1. Szczegółowe cele kształcenia 

W wyniku procesu kształcenia ucze

ń

 (słuchacz) powinien umie

ć

: 

–

  scharakteryzowa

ć

 

zjawiska 

zachodz

ą

ce 

w 

półprzewodnikach 

i układach scalonych, 

–

  zorganizowa

ć

 stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii, 

–

  rozpozna

ć

 elementy elektroniczne na podstawie ich symboli, 

–

  odczyta

ć

 i wykona

ć

 schematy logiczne, ideowe, blokowe i monta

Ŝ

owe 

prostych układów elektronicznych, 

–

  okre

ś

li

ć

 cechy charakterystyczne i wła

ś

ciwo

ś

ci diod, 

–

  oszacowa

ć

  parametry  elektryczne  diod  ł

ą

czonych  szeregowo 

i równolegle, 

–

  scharakteryzowa

ć

 rodzaje i zasady działania tranzystorów, 

–

  okre

ś

li

ć

 zastosowanie tranzystorów w układach wzmacniaj

ą

cych, 

–

  zastosowa

ć

 proste obwody drukowane, 

–

  scharakteryzowa

ć

  zasady  działania  i  metody  podł

ą

czania  kolejnych 

stopni  wzmacniacza  oporno

ś

ciowo  –  pojemno

ś

ciowego  oraz 

wzmacniacza indukcyjnego i indukcyjno – oporowego, 

–

  wyja

ś

ni

ć

 budow

ę

 i  działanie selsynowego ł

ą

cza wska

ź

nikowego oraz 

okre

ś

li

ć

 jego zastosowanie, 

–

  scharakteryzowa

ć

 

zasady 

działania 

i 

zastosowanie 

układów 

scalonych logicznych i liniowych, 

–

  scharakteryzowa

ć

 zasad

ę

 działania generatora samowzbudnego, 

–

  scharakteryzowa

ć

 zasad

ę

 działania multiwibratora astabilnego, 

–

  scharakteryzowa

ć

 zasady działania bramek logicznych, 

–

  poł

ą

czy

ć

 i uruchomi

ć

 proste obwody elektroniczne, 

–

  zastosowa

ć

  przepisy  bezpiecze

ń

stwa  i  higieny  pracy  oraz  ochrony 

przeciwpo

Ŝ

arowej  i  ochrony 

ś

rodowiska  podczas  u

Ŝ

ytkowania 

urz

ą

dze

ń

 elektronicznych. 

 

2. Materiał nauczania 

Diody. (4.1.1) (2) 
Tranzystory. (4.1.2) (2) 
Obwody rezonansowe. (4.3.b) (2) 
Wzmacniacze. (4.1.2.b, 4.1.3.b) (2) 
Obwody drukowane. (4.2) (2) 
Generacja sygnałów. (4.3.b) (2) 
Układy wielostopniowe. (4.1.2.b) (3) 
Przetworniki. (4.3.b) (2) 
Przeka

ź

niki. (4.3.b) (2) 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

49 

Wzmacniacze magnetyczne. (4.1.3.b) (2) 
Selsyny. (4.3.b) (2) 
Elementy sumuj

ą

ce i ró

Ŝ

niczkuj

ą

ce. (4.1.3.b) (2) 

 

3. 

Ć

wiczenia 

•

  Odczytywanie schematu obwodu elektronicznego. 

•

  Wykonywanie schematu elektronicznego dla przedstawionego układu 

rzeczywistego. 

•

  Wyznaczanie charakterystyk elementów i układów elektronicznych. 

•

  Wyznaczanie charakterystyk diod i tranzystorów. 

•

  Wyznaczanie charakterystyk obwodów rezonansowych. 

•

  Wyznaczanie charakterystyk wzmacniaczy elektronicznych. 

•

  Pomiar podstawowych parametrów obwodów elektronicznych. 

•

  Dobieranie zabezpiecze

ń

 obwodów elektronicznych. 

•

  Badanie ł

ą

czy selsynowych i potencjometrycznych. 

•

  Badanie charakterystyk wzmacniaczy magnetycznych. 

 

4. 

Ś

rodki dydaktyczne  

Elementy obwodów elektronicznych. 
Urz

ą

dzenia elektroniczne. 

Zestawy do monta

Ŝ

u, bada

ń

 i pomiarów układów elektronicznych.  

Schematy urz

ą

dze

ń

 elektronicznych. 

Instrukcje obsługi urz

ą

dze

ń

 elektronicznych. 

Normy i akty prawne z zakresu bezpiecze

ń

stwa i higieny pracy. 

Filmy  dydaktyczne  i  prezentacje  multimedialne  dotycz

ą

ce  pracy 

obwodów elektronicznych. 
Instrukcje oraz teksty przewodnie do wykonywania 

ć

wicze

ń

. 

 

5. Wskazania metodyczne do realizacji programu jednostki  

Program jednostki modułowej obejmuje podstawowe tre

ś

ci z zakresu 

stosowania  układów  elektronicznych.  Tre

ś

ci  te  stanowi

ą

  podbudow

ę

  do 

realizacji  programu  jednostki  modułowej  314[06].Z2.02  Analizowanie 
awionicznego wyposa

Ŝ

enia statków powietrznych. 

Podczas  realizacji  programu  jednostki  nale

Ŝ

y  zwraca

ć

  uwag

ę

 

na budow

ę

,  przeznaczenie  oraz  zastosowanie  układów  elektronicznych 

w awionice  statku  powietrznego.  Bardzo  wa

Ŝ

ne  jest  kształtowanie 

umiej

ę

tno

ś

ci  zwi

ą

zanych  z  odczytywaniem  schematów  układów, 

dobieraniem  elementów  do  monta

Ŝ

u  oraz  montowaniem  układów 

elektronicznych i sprawdzaniem poprawno

ś

ci ich działania.  

W  procesie  nauczania – uczenia  si

ę

  nale

Ŝ

y  przede  wszystkim 

stosowa

ć

  metody:  tekstu  przewodniego  i 

ć

wicze

ń

  praktycznych.  W  celu 

lepszego  zrozumienia  i  utrwalenia  tre

ś

ci  programowych  wskazane  jest