„CYD” - PIERRE'A CORNEILLE'A

1. AUTOR

• Ur. 06.06.1606 w Rouen, w rodzinie urzędniczej.

• Staranne wykształcenie humanistyczne w kolegium jezuickim (stąd znajomość świata starożytnego, zamiłowanie do cnót i piękna antyku, nagroda za wiersze łacińskie).

• 2-letnia praktyka kancelaryjna.

• Wpisanie na listę adwokatów królewskich.

• Stanowisko rzecznika królewskiego przy Admiralicji i w Urzędzie Wód i Lasów.

• Nobilitacja.

• Członek Towarzystwa Pięciu Autorów.

• Autor wielu uznanych komedii.

• 1642 - tragedia „Śmierć Pompejusza”.

• Druk dzieł zebranych.

• Fotel w Akademii Francuskiej.

• Tragedia „Nicomede” (w której losy głównego bohatera były zbieżne z perypetiami księcia Kondeusza.

• Sztuki: „Melite”, tragikomedia „Klitander”, „Wdowa”, „Galeria pałacowa”, „Subretka”, „Pałac królewski”, „Iluzja teatralna”.

• Studia teoretyczne („Trzy rozprawy o dramacie”).

• Sztuka na cześć małżeństwa Ludwika XIV - „Złote runo”.

• 1660 „Dzieła zebrane”.

• „Andromacha” i „Berenika” - wielki sukces.

• „Tytus i Berenika” i „Pulcheria” - wielka klapa.

• Zmarł 01.10.1684 w Paryżu.

• W twórczości wyróżnia się 3 okresy:

1. Okres prób - pierwsze komedie aż do „Cyda” (do 1637);

2. Czas wielkich tragedii - od „Cyda” do „Pertharite” (1652);

3. Okres schyłkowy - do roku 1674 (do powstania ostatniej tragedii „Surene”.

2. HISZPAŃSKI RODOWÓD „CYDA”

• Rodryg de Bivar, czyli Cyd (1043-1099) wychowywał się na dworze króla kastylijskiego, Ferdynanda I, u boku infanta Sanczo walczył z Maurami odbierając im Saragossę.

• Sanczo nadał mu godność Alfereza, naczelnego wodza.

• W obronie tronu toczył walki z Maurami i z młodszym bratem króla, Alfonsem, królem Leonu i wspierającym go rodem Beni-Gomes.

• Obwołany królem Alfons VI - po skrytobójczej śmierci Sancza pod murami Zamory - odebrał Cydowi tytuł Alfereza, ale za to ożenił go ze swą krewną, Chimeną Diaz.

• Na skutek fałszywych oskarżeń - wygnany przez króla, zorganizował własną armię złożoną z awanturników różnego autoramentu, przez 13 lat gromił Maurów i chrześcijan, zdobywał sławę i bogactwa.

• Gdy Almorawidzi zagrozili Kastylii, król przebaczył Cydowi wysyłając go do obrony państwa jednoczonego pod berłem Alfonsa.

• Cyd oblega i brawurowo zdobywa Walencję, osiada tam i otoczony sławą niezłomnego pogromcy Maurów dożywa swoich dni.

• Zwłoki rycerza złożono w katedrze Św. Piotra w Carlem, u stóp wojownika pochowano wierną Chimenę, a przed portalem kościoła - Babiekę, rumaka bohatera. Prochy rycerza przenoszono podobno 13 razy. Obecnie spoczywają w Burgos.

3. ZDARZENIE DRAMATYCZNE, CZAS I MIEJSCE AKCJI

• Młodzieńcze czyny Cyda, zabiegi o rękę Chimeny, córki hrabiego Gomesa, rywalizacja Gomesa i Diega o fawory królewskie.

• OSOBY: Diego (ojciec Rodryków), Roderyk (kochający Chimenę), Gomes (ojciec Chimeny), Chimena (kochanka Rodrykowa), Sankty (kochający także Chimenę), Elwira (sługa i konfidentka Chimeny), Król kastylijski, Królewna - córka jego, Leonora (ochmistrzyni królewska), Pacholę Królewny, dworzanie królewscy: Arias i Alfons.

• Śmierć Gomesa w pojedynku jest naturalną konsekwencją biegu wydarzeń; równie oczywista jest prośba Chimeny o ukaranie zabójcy wniesiona do króla.

• Od aktu III takie zdarzenia jak walka z Maurami, pojedynek Rodryga z Sanktym, jakby przestały być ważne. Rozgrywane poza sceną, wywołują zwierzenia i wyznania bohaterów. Na akcję składa się ciąg gwałtownych konfliktów wewnętrznych i efektownych przełomów psychologicznych, osiągających kulminację w scenie 1 aktu V i rozwiązany w scenie 7 aktu V. Akcja ma więc charakter wewnętrzny, toczy się w sercach bohaterów; znaczący jest każdy ton, każde drgnienie serca. W zwierzeniach i tyradach oddana jest cała gama uczuć i przeżyć Chimeny, Rodryga, Infantki, Gomesa, Diego, Sanktego.

• Struktura zdarzenia dramatycznego wyraża pewną interpretację świata, której constans stanowią takie wartości, jak honor rodu, godność, obowiązki synowskie, powinność córki, dbałość o dobre imię, obowiązek walki w obronie ojczyzny.

• Jedność akcji + jedność miejsca.

• Akcja rozgrywa się w obrębie 1 miasta - w sali tronowej i komnatach zamku królewskiego, w domu Diega, na placach i ulicach Sewilli - „stolicy Kastylii”. Sewilla była stolicą Andaluzji. Autor zmienił topografię i historię, by sprostać regule jedności czasu (24 h).

2