FKwChNW wykład 15.05.2013

Serce płucne

Serce płucne to przerost prawej komory powstały w wyniku chorób wpływających na czynność lub czynność i budowę płuc z wyjątkiem zmian w płucach spowodowanych chorobami lewej połowy serca lub wrodzonymi wadami serca

Epidemiologia:

• odrębna jednostka chorobowa

• jest schorzeniem wtórnym stanowiącym następstwo chorób płuc

• częsta w okolicach uprzemysłowionych

• najczęstsza przyczyna to POChP

• częściej mężczyźni, pracownicy fizyczni

• średnia wieku 51-70 lat

• w latach 70 był wysoki wskaźnik śmiertelności

• później stabilizacja liczby zgonów

Normy ciśnień w tętnicy płucnej:

• skurczowe: 21mmHg (15-28)

• rozkurczowe 7mmHg (3-14)

• średnie 14mmHg (7-20)

Serce płucne utajone:

• nadmierny wzrost ciśnienia w tętnicy płucnej podczas wysiłku

• ograniczenie podatności małych tętnic płucnych i/lub zamknięcie dużej części płucnego łożyska naczyniowego

• rozpoznanie – cewnikowanie tętnicy płucnej, pomiar ciśnienia w spoczynku i podczas wysiłku

Serce płucne wyrównane:

• ciśnienie w tętnicy płucnej podwyższone podczas wysiłku i w spoczynku – 21-25mmHg

• załamanie wyrównania w czasie wzrostu naczyniowego oporu płucnego

• kliniczna objawy przerostu prawej komory

Serce płucne niewyrównane:

• ciśnienie w tętnicy płucnej wrasta – 50-60mmHg

• pogorszona kurczliwość serca

• nasilona hipoksemia

• niewyrównana kwasica

• poszerzona prawa komora serca

• przekrwienie wątroby

Rozwój naczyń płucnych:

• płuca bezpowietrzne w okresie płodowym

• gruba mięśniówka ścian naczyń tętnic, wąskie światło naczynia stwarzają opór dla przepływu krwi

• minimalne krążenie płucne

• krew, tłoczona przez prawą komorę przecieka przez przewód tętniczy bezpośrednio z tętnicy płucnej do głównej

Po urodzeniu:

• rozprężenie płuc znacznie zmniejsza opór naczyniowy płuc

• u noworodka ciśnienie w t. płucnej obniża się do wielkości jak u dorosłych

• budowa tętnic płucnych kształtuje się do końca 6msc.ż.

Cechy krążenia płucnego:

• duży przepływ

• mały opór

• niskie ciśnienie

Przepływ krwi przez płuca w spoczynku wynosi ok. 6l/min

podczas wysiłku nasilonego wysiłku do 40l/min

Patogeneza serca płucnego:

1. Choroby płuc

2. zaburzenia wentylacji (hipoksja)

3. wzrost naczyniowego oporu płucnego

4. nadciśnienie płucne

5. serce płucne → niewydolność prawokomorowa, obrzęki, powiększenie wątroby, wypełnienie żył szyjnych

6. zgon

Klasyfikacja chorób prowadzących do serca płucnego:

• Prowadzące do hipoksji pęcherzykowej:

1. Przewlekłe zapalenie oskrzeli

2. rozedma płuc

3. astma oskrzelowa

4. mukowiscydoza

• zaburzające ruchomość k.p:

1. zwężenie górnych dróg oddechowych

2. neuro-mięśniowe zaburzenia oddychania

3. przewlekła i podostra choroba górska

4. zespół hipowentylacji centralnej otyłych

5. zespół nakładania (POChP i ZOBS)

• prowadzące do ograniczenia łożyska naczyń płucnych:

1. nawracające zatory tętnicy płucnej

2. zakrzepica tętnic płucnych

3. pierwotne nadciśnienie płucne

4. zapalenie naczyń płucnych

5. zarostowa zakrzepica żył płucnych

6. wrodzone lub nabyte zwężenie t. płucnych

7. nadciśnienie polekowe i pokarmowe

• o mechanizmie mieszanym:

1. pylice nieorganiczne i organiczne

2. zwłóknienia płuc o nieustalonej etiologii

3. zwłóknienie popromienne płuc

4. rozstrzenia oskrzeli

5. gruźlica płuc

6. sarkoidoza, kolagenozy, nowotwory

Obraz kliniczny:

• większość objawów związana z przyczyną wywołujących jak np.: POChP

• narastająca duszność wysiłkowa

• bóle głowy szczególnie w nocy i rano

• bezsenność nocna i senność dzienna

• obrzęk stóp i kostek

• rozpierające bóle nadbrzusza i prawego podżebrza

• kaszel, szczególnie rano z odkrztuszaniem niewielkiej ilości śluzowej wydzieliny

• sinica centralna

• k.p beczkowata

• odgłos opukowy bębenkowy

• osłabiony szmer pęcherzykowy

• świsty i furczenia wydechowe lub wdechowo-wydechowe

Badania czynnościowe:

• spirometria i testy drobnych oskrzeli

• gazometria i pH krwi

• ocena dyfuzji gazów w płucach

• ocena mechaniki oddychania

• RTG – powiększenie sylwetki serca

• Echokardiografia

• EKG

• badanie izotopowe

• MRI

• biopsja płucna

• angioskopia tętnic płucnych

Badania hemodynamiczne

• przez wprowadzenie cewnika do tętnicy płucnej i pomiar ciśnienie w spoczynku i podczas wysiłku

Nie należy ograniczać wysiłku w sercu płucnym z wyjątkiem okresów zaostrzenia

U chorych z sercem płucnym:

• prawa komora dobrze adaptuje się do zwiększonego obciążenia następczego

• pojemność minutowa serca jest prawidłowa i wzrasta podczas wysiłku zgodnie ze wzrostem obciążenia pracą oraz zużyciem tlenu, tak jak u zdrowych

• nie ma zależności między wzrostem ciśnienia w t. płucnej podczas umiarkowanego wysiłku a ewolucją nadciśnienia w ciągu następnych 5 lat

W POChP z sercem płucnym:

• średnie ciśnienie w tętnicy płucnej wzrasta rocznie o 1 do 3mmHg

• istnieją jednak duże różnice indywidualne od wieloletniej stabilizacji do znacznego wzrostu w ciągu kilku lat

• tolerancja wysiłku PZO (przewlekłe zapal. oskrzeli) jest dość dobra

• tolerancja wysiłku z rozedmą jest niewielka

Fizjoterapia:

• efektywne oddychanie torem przeponowym

• efektywne odkrztuszanie

• ćwiczenia ogólnokondycyjne

• ćwiczenia siłowe

• stosowanie wysiłku fizycznego

• tlenoterapia podczas wysiłku

• odpowiednie odżywianie

• współpraca pacjenta z psychologiem