Metody czynnościowej
oceny narządu żucia
Metody czynnościowej
oceny narządu żucia
Badanie stawów skroniowo-
żuchwowych
Wizualne
Palpacyjne
Osłuchowe
Badanie wizualne
Ocena uwypuklenia głowy żuchwy
podczas jej obniżania,
Zaczerwienienie,
Zmiany kształtu,
Badanie palpacyjne
Wykonuje się obustronnie, trzema
palcami,
Palce wskazujące wprowadza się w
zewnętrzne otwory słuchowe,
Bada się synchroniczność ruchów głów
żuchwy podczas jej opuszczania,
W fazie spoczynkowej i podczas ruchu-
wrażliwość uciskową i bólową,
Badanie palpacyjne
Asymetria w ruchu głów
występuje podczas
zbaczania żuchwy, przy
torze chwiejnym i
zygzakowatym,
Przeskakiwanie głów
żuchwy przez brzeg
krążka wyczuwalne jest w
przypadku doprzedniego
przemieszczenia krążka
stawowego,
Brak wyczucia ruchów
głów żuchwy-
zesztywnienie stawu,
Badanie osłuchowe
Przeprowadzane za pomocą
stetoskopu,
Każdy staw jest oceniany osobno,
Podczas ruchów odwodzenia i
przywodzenia żuchwy,
Badanie osłuchowe
Dźwięki patologiczne:
Trzaski- przeskakiwanie głowy żuchwy przez
brzeg krążka (jeżeli występują w początkowej
fazie otwierania i końcowej zamykania, rokowanie
dotyczące wyleczenia jest dobre; występowanie
w 2 lub 3 fazie otwierania świadczy o znacznym
rozciągnięciu tylnych więzadeł i przywrócenie
prawidłowej pozycji może być wątpliwe),
Tarcia
Trzeszczenia- zmiany degeneracyjne głowy
żuchwy i krążka stawowego (głównie u osób
dorosłych),
Badanie mięśni żucia-
palpacyjne
Celem badania jest wykrycie
przykurczów mięśniowych, wrażliwości
uciskowej lub bólowej,
Zewnątrzustne badanie przeprowadza
się jednocześnie po obu stronach,
Wewnątrzustne- osobno dla każdej
strony,
Zawsze przy rozluźnionych mięśniach,
Badanie mięśni żucia
Mięsień żwacz- zew. poniżej łuku jarzmowego w
okolicy kąta żuchwy i tylnej części trzonu; wew. w
okolicy guza szczęki, z opuszką palca zwróconą w
stronę policzka,
Mięsień skroniowy- zew. trzema palcami w dole
skroniowym wzdłuż części przedniej, środkowej i
tylnej; wew. ocenia się okolicę wyrostka
dziobiastego przy bardzo obniżonej żuchwie,
Mięsień skrzydłowy przyśrodkowy- zew. za
kątem i gałęzią żuchwy,
Mięsień skrzydłowy boczny- wew. za
wyrostkiem dziobiastym, w okolicy guza szczęki,
Badanie kinetyki żuchwy
Zakres i symetria swobodnego odwodzenia
Tor prosty i zgodny z linią pośrodkową ciała
(zbaczania w jedną stronę świadczą o
mioartropatii skroniowo-żuchwowej),
Zakres u młodzieży i dorosłych- 40-52mm,
mierzony w linii pośrodkowej od brzegów
zębów siecznych górnych do brzegów zębów
siecznych dolnych (ograniczenie rozwarcia-
zesztywnienie stawu, blokada głowy żuchwy
przez krążek stawowy; nadmierne rozwieranie-
wiotkość wielostawowa),
Badanie kinetyki żuchwy
Tor przywodzenia żuchwy- od pozycji
spoczynkowej do zwarcia centralnego,
Zbaczanie na bok lub wysuwanie świadczy o
przedwczesnych kontaktach zębowych, które
mogą powodować mikrourazy w stawach
skroniowo-żuchwowych i zmiany zapalno-
degeneracyjne w przyzębiu.
Przedwczesne kontakty można usunąć
poprzez szlifowanie w uzębieniu mlecznym i
szybką zmianę pozycji zębów w uzębieniu
stałym,
Badanie kinetyki żuchwy
Ruchy boczne
Przy odwiedzeniu żuchwy o 1 cm, poleca się
pacjentowi wykonacie ruchów w prawo i w lewo,
Zakres prawidłowy- 10-14 mm,
Zmniejszenie zakresu- blokada głowy żuchwy;
zniesienie ruchów- obustronna ankyloza stawów
brak ruchu w stronę stawu zdrowego,
ograniczenie w stronę stawu chorego- ankyloza
jednostronna
Badanie kinetyki żuchwy
Ruchy boczne
Poleca się przesuwanie żuchwy w
pozycji zwarcia centralnego,
Łuki zębowe powinny oddalać się na
podstawie kontaktu prawego lub
lewego kła dolnego (oparcie na innych
zębach- nieprawidłowe kontakty
zwarciowe),
Badanie kinetyki żuchwy
Ruch protruzyjny
Przy odwiedzeniu żuchwy o 1cm,
Zakres- 7-10mm,
Badanie w pozycji zwarcia centralnego
pozwala ocenić krzywiznę płaszczyzny
zgryzu (krzywa Spee),
Badanie sposobu połykania
Niemowlęcy typ połykania- język
znajduje się między wałami
dziąsłowymi w kontakcie z napiętymi
wargami i policzkami,
Dojrzały typ połykania- łuki zębowe
są zwarte, koniec języka oparty na
przedniej części podniebienia i zębów
siecznych,
Badanie sposobu połykania
Obserwacja podczas wykonywania
czynności połykania,
Pacjent z niemowlęcym typem połykania
silnie napina wargi i policzki, język zostaje
wciśnięty między przednie zęby,
Rozchylenie warg,
Badanie toru oddychania
Cel: sprawdzenie, czy pacjent posiada upośledzoną
zdolność wciągania przez nos wystarczającej ilości
powietrza.
W tym celu poleca się siedzącemu pacjentowi
zawrzeć wargi i oddychać przez nos, po czym
dokonuje się obserwacji, jeżeli nie występują objawy
dusznicy, tj. wachlowanie skrzydełkami nosa,
wydymanie warg, ich rozchylenie, przystępuje się do
dalszego badania, w którym poleca się wykonanie
dwóch przysiadów, cały czas ze złączonymi ustami.
Jeżeli nie występują objawy duszności, oddychanie
przez usta uznaje się za nawykowe.
Badanie toru oddychania
W dalszym etapie bada się równomierność
przepływu powietrza przez przewody nosowe.
W tym celu dociska się prawe skrzydło nosa do
przegrody i obserwuje się czy nie występują
szmery lub duszność. To samo badanie wykonuje
się po stronie lewej.
Ostatni etap polega na przyłożeniu podczas
wydech lusterka do wargi górnej, prostopadle do
przegrody nosa. Na lusterku pokażą się
charakterystyczne skrzydła motyla, których
symetria świadczy o równomierności przepływu
powietrza.
Badanie mięśni języka
cel: ocena sprawności i symetrii
wykonywania poleconych ruchów
dotknięcia wargi górnej, podniebienia,
ruchów wysuwania i na boki.
Podczas regulacji wad doprzednich i
otwarych ważna jest ocena położenia
języka w pozycji spoczynkowej i
podczas mowy.
Badanie mięśni języka
Kolejny etap badania- ocena wielkości języka u
pacjentów z uzębieniem stałym.
Duży język rozpoznaje się na podstawie takich
objawów, jak:
Końcem języka pacjent dotyka bródki,
Podczas ruchów wysuwania język sięga od kąta
do kąta ust,
Język położony w pozycji spoczynkowej
przykrywa powierzchnie żujące zębów dolnych,
Na bocznych powierzchniach języka znajdują się
odciski ścian dolnych zębów.
Badanie warg
Ocenia się długość, napięcie i swobodę
zwierania obu warg.
Łączenie warg przez napięcie świadczy o ich
niewydolności.
Inną postać nieprawidłowości to, niewydolne
pozornie wargi z górną zbyt krótką, ale przez
nadmierną aktywność mięśnia bródkowego,
unoszącego wargę górną, wargi są stale
złączone. O nadmiernej aktywności mięśnia
bródkowego świadczyć może spłaszczenie
bródki i punktowe na niej zagłębienia.
Badanie warg
Niewydolność w łączeniu warg można
stwierdzić, podczas występowania takich
objawów jak:
Krótka warga górna w pozycji spoczynkowej,
Duża szpara pozioma w wadach dotylnych z
podchodzeniem wargi dolnej pod górne zęby
sieczne,
Znaczne nasilenie zmian w klasie II
szkieletowej,
Nadmiernie wydłużony odcinek szczękowy
twarzy.
Badanie warg
W dalszym etapie ocenia się pokrywanie zębów
siecznych przez wargi znajdujące się w spoczynku.
W tym celu unosi się delikatnie wargę górną, aby
sprawdzić pozycję wargi dolnej w stosunku do
zębów siecznych górnych.
W warunkach prawidłowych przykrywanie zębów
siecznych górnych powinno być do 1/3 ich
wysokości.
Całkowity brak przykrycia zębów siecznych
górnych grozi ich wychyleniem, natomiast ich
całkowite przykrycie grozi retruzją
Badanie warg
Odchylenie wargi dolnej w pozycji
spoczynkowej pozwala ocenić długośc
wargi górnej, która powinna nachodzić
na 2/3 dł. koron zębów siecznych
górnych.
TESTY CZYNNOŚCIOWE
Zostały wprowadzone jako pomoc w
różnicowaniu zaburzeń
morfologicznych od czynnościowych.
Test polega na wykonaniu przez
pacjenta ruchu, którego celem jest
poprawa położenia żuchwy w stosunku
do szczęki.
Test czynnościowy dodatni
Poprawa zarówno rysów twarzy, jak i stosunków
zgryzowych.
W tyłożuchwiu wysunięciu bródki towarzyszy
poprawa zarówno rysów twarzy, a wewnatrzustnie
zęby ustawione są w I klasie Angle’a i kłowej.
W czynnościowym bocznym przesunięciu żuchwy
po ustawieniu bródki w linii pośrodkowej twarzy,
rysy twarzy ulegają poprawie, a wewnatrzustnie
zęby górne ustawione są przed dolnymi.
W przodożuchwiu możliwe jest nieznaczne
cofnięcie bródki z ograniczoną poprawą rysów
twarzy, a wewnątrzustnie uzyskanie kontaktu
zębów siecznych brzeg na brzeg.
Test czynnościowy ujemny
Stan w którym po wykonaniu poleconego ruch
pogarszają się zarówno rysy twarzy, jak i warunki
zgryzowe, lub pacjent nie może wykonać poleconego
ruchu.
W tyłożuchwiu morfologicznym na skutek uszkodzenia
ssż, pacjent nie jest w stanie wysunąć żuchwy.
W innych postaciach retrogenii po wykonaj ruchu
wysuwania wydłuża się dolny odc. twarzy, a
wewnątrzustnie formuje się zgryz otwarty.
W laterogenii pacjent nie jest w stanie ustawić żuchwy
w linii pośrodkowej.
W laterogenii związane z przerostem jednostronnym
wydłuzenie trzonu żuchwy ustawienie w linii
pośrdokowej powoduje, że bródka ulega znacznemu
wysunięciu, a wewnatrzustnie formuje się przodozgryz.
Test czynnościowy pośredni
Pacjent wykonuje pożądany ruch w
sposób ograniczony,
Po wykonaniu poleconych ruchów
poprawie rysów twarzy nie towarzyszy
poprawa stosunków zgryzowych, lub
odwrotnie.