SSANIE jest jedną z podstawowych czynności fizjologicznych noworodka i niemowlęcia w pierwszych miesiącach życia. Jest to odruch wrodzony, bezwarunkowy składający się szeregu złożonych ruchów, łączących w sobie w sposób rytmiczny właściwe ssanie z czynnością połykania i oddychania.

Ssanie jest najwcześniej ujawniającym się odruchem w rozwoju ontogenetycznym.

Ośrodek ssania zlokalizowany jest w rdzeniu przedłużonym w sąsiedztwie ośrodków połykania i oddychania.

Ramieniem doprowadzającym bodźce czuciowe z obszaru jamy ustnej do ośrodka ssania jest cześć czuciowa nerwu trójdzielnego (V)

Odruchowe włókna odśrodkowe biegną droga nerwów zaopatrujących mięśnie czynne w czasie ssania:

Dzięki dobrze wykształconemu odruchowi ssania noworodek potrafi zaspokoić głód w ciągu 10-15 minut karmienia już w pierwszej dobie życia. Karmienie naturalne jest najbardziej odpowiednim sposobem odżywiania noworodka i niemowlęcia, ponieważ mleko kobiece zawiera wszystkie składniki, witaminy i przeciwciała potrzebne do prawidłowego rozwoju dziecka w pierwszych miesiącach życia.

Ssanie jest czynnością złożona, dwufazowa, która trwa około 1,5 sekundy.

I faza ssania, podczas której występuje obniżenie żuchwy:

  1. koniec języka wysuwa się ku przodowi pod brodawkę sutkową matki

  2. grzbiet języka unosi się ku górze, usuwając prawie całe powietrze z jamy ustnej

  3. wargi obejmują brodawkę i przyległą cześć sutka, wyłączając dostęp powietrza

  4. od strony cieśni gardła jama ustna zamknięta jest przez podniebienie miękkie, które styka się z nasada języka.

  5. język obniża się do dna jamy ustnej

  6. język wykonując ruch od przodu ku tyłowi wciąga brodawkę w głąb jamy ustnej, koniec brodawki dochodzi do granicy podniebienia twardego i miękkiego

  7. brodawka leży bliżej szczęki niż żuchwy, w odcinku przednim jamy ustnej pomiędzy wałem dziąsłowym górnym a końcem języka, który układa się na wale dziąsłowym dolnym i koniuszkiem dotyka błony śluzowej wargi dolnej

  8. jama gardłowa wypełniona jest powietrzem, a oddychanie odbywa się bez przeszkód przez nos

II faza ssania, podczas której żuchwa unosi się:

  1. koniec języka wraz z wałem dziąsłowym dolnym przyciska brodawkę do górnego wału dziąsłowego

  2. język przylegając do dolnej powierzchni brodawki wykonuje ruch falisty od przodu ku tyłowi, przyciskając brodawkę do podniebienia twardego

  3. w wyniku tych ruchów pokarm wypływa z brodawki

  4. grzbiet języka unosi się w kierunku tylnego brzegu podniebienia twardego, uzyskując z nim ścisły kontakt

  5. brodawka sutkowa w następstwie tych ruchów skraca się i przybiera pierwotny kształt

  6. w tym czasie nasada języka obniża się, podniebienie miękkie unosi się ku górze, pokarm spływa do gardła, a następnie przechodzi do przełyku

  7. oddychanie w tym momencie jest wstrzymane

Schemat karmienia naturalnego

  1. faza obniżenia żuchwy

  2. faza unoszenia żuchwy i końca języka

  3. przyciskanie językiem brodawki sutkowej do podniebienia twardego

  4. ułożenie grzbietu języka i podniebienia miękkiego w czasie połykania

W czasie karmienia naturalnego dziecko wydobywa pokarm z brodawki sutkowej w wyniku pracy mięśni języka oraz mięśni obniżających i unoszących żuchwę. Praca tych mięśni wraz z czynnością zewnętrznego pierścienia mięśniowego jamy ustnej stanowi bodziec dla prawidłowego rozwoju narządu żucia. Dzięki wysokiemu ustawieniu krtani i nagłośni u noworodka lub niemowlęcia odbywają się równocześnie: ssanie, oddychanie i połykanie.

Odruch ssania związany z karmieniem naturalnym zanika stopniowo w 1 roku życia. Może się utrwalić, co jest bardzo niekorzystne dla rozwoju narządu żucia. Kolejne etapy wyrzynania się zębów mlecznych, karmienie dziecka za pomocą łyżeczki pokarmami półpłynnymi i stałymi sprawiają, że na miejsce odruchu ssania pojawia się nowa czynność związana z pobieraniem pokarmu tzn. żucie.

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

POŁYKANIE jest czynnością ruchowa mięśni, w wyniku której pokarm lub ślina znajdująca się w jamie ustnej przechodzi do żołądka przez gardło i przełyk. Połykanie jest czynnością odruchową, wrodzona, występuje już w 4 miesiącu życia płodowego.

U zdrowego, donoszonego noworodka połykanie jest odruchem silnie wykształconym i wraz z oddychaniem i ssaniem - odruchem ważnym dla zachowania życia.

Ośrodek połykania znajduje się w rdzeniu przedłużonym powyżej ośrodka oddechowego.

Odruchowe włókna dośrodkowe biegną drogą nerwu językowo-gardłowego (IX) i gałęzi gardłowej nerwu błędnego (X).

Odruchowe włókna odśrodkowe biegną drogą nerwów ruchowych, zaopatrujących mięsie czynne w czasie połykania.

Liczba wykonanych w ciągu doby aktów połykania jest indywidualna dla każdej osoby i zależna od wieku. U dzieci w wieku przedszkolnym połykanie występuje około 2400 razy na dobę, u dzieci 5-12 letnich 800-1200 i u dorosłych około 400-675 razy na dobę.

Rozróżnia się dwa fizjologiczne typy połykania:

W trzewnym typie połykania istnieją 3 fazy:

Natomiast w dojrzałym typie połykania wyróżniamy 4 fazy:

Cechy połykania trzewnego:

Od 18 miesiąca do 3 roku życia dziecka, (wraz z kształtowaniem się zgryzu w uzębieniu mlecznym) trzewny typ połykania zanika stopniowo i pojawia się dojrzały typ połykania.

Cechy połykania dojrzałego:

Przewaga czynnościowa mięśnia okrężnego ust, mięśni policzkowych i bródkowych oraz zbyt, słabe napięcie mięśni unoszących żuchwę powodują, że język w czasie połykania układa się między łukami zębowymi, tak jak przy połykaniu niemowlęcym

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

WYMIOTY jest to odruch obronny, który uwalnia żołądek od przepełnienia zwykłym pokarmem, a zwłaszcza zapobiega działaniu ciał szkodliwych i trujących. Podczas wymiotów opróżnia się w zasadzie żołądek, chociaż może też wydalać się zawartość jelit i dolnej części przełyku.

Ośrodek wymiotny znajduje się w grzbietowej i bocznej części tworu siatkowatego rdzenia przedłużonego.

Włókna odśrodkowe odruchu wymiotnego stanowią:

Włókna dośrodkowe odruchu wymiotnego stanowią:

Wymioty poprzedza zwykle zespół objawów wegetatywnych, zwanych nudnościami, do których należy:

Wymioty mogą wywoływać:

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

ODDYCHANIE, jeden z zasadniczych przejawów życia, polega na wymianie gazów pomiędzy organizmem żywym a otaczającym go środowiskiem. Szybkość oddychania zależy głównie od wieku, u człowieka dorosłego wynosi 15-18 oddechów na minutę, u dzieci około 30 oddechów na minutę. Oddychanie, które w warunkach fizjologicznych odbywa się przez nos, utrzymuje napięcie mięśni warg, które wraz z mięśniami policzków równoważy działanie mięśni języka, pozwalając na harmonijne kształtowanie się łuków zębowych i podniebienia.

Zaburzenie toru oddychania może wystąpić z powodu:

Nieprawidłowa pozycja głowy podczas snu :

  1. zbyt niskie ułożenie głowy sprzyja utrwaleniu tyłożuchwia i powstaniu nawyku oddychania przez usta

  2. zbyt wysokie ułożenie głowy - przewagę działania maja mięśnie wysuwające żuchwę

  3. zbył wysokie ułożenie głowy - prowadzi do wytworzenia się przodożuchwia

Nieprawidłowy mechanizm oddychania stwarza szereg ujemnych następstw dla rozwijającego się narządu żucia:

    1. Zaburzeniu ulega wzajemna równowaga mięśni mimicznych i języka.

    2. Powietrze przedostające się do tchawicy z ominięciem dróg nosowych jest niedostatecznie nawilżone, nie ogrzane i zanieczyszczone, co sprzyja powstawaniu ostrych i przewlekłych stanów zapalnych w górnych i dolnych drogach oddechowych.

    3. Skrzydła nosa zwężają się, mowa staje się nosowa, węch ulega przytępieniu. Wskutek zastojów żylnych dochodzi do przerostu tkanki limfatycznej, która zamyka trąbkę słuchową, powodując upośledzenie słuchu i nawracające zapalenia ucha środkowego.

    4. Górne siekacze nie hamowane napięciem wargi górnej wychylają się. W powstałej poziomej szparze między górnymi i dolnymi siekaczami układa się warga dolna, pogłębiając wtórne, zniekształcenie zgryzu.

    1. Zmianom tym towarzyszą patologiczne objawy w przyzębiu. Stale otwarta szpara ust powoduje w przedsionku jamy ustnej:

    2. Rozpulchnienie i przekrwienie brodawek dziąsłowych w obrębie siekaczy górnych jest typowym obrazem klinicznym u dzieci oddychających przez usta.

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

W czynności artykulacyjnej jamy ustnej uczestniczą:

Mięśnie te uniemożliwiają przedostawanie się pokarmów do jamy nosowej i zapobiegają powstawaniu wad mowy, np. nosowania otwartego.

Fizjologia narządu żucia pozostaje w stałym związku z fizjologią obwodowego narządu mowy, tj. powstawaniem głosu, czyli fonacją, artykulacją i emisją głosu, oraz elementami funkcji narządu oddechowego z układem rezonansowym części twarzowej czaszki.

Narząd głosu składa się z dwóch zasadniczych części:

Główną częścią efektora obwodowego jest krtań, stanowiąca generator dźwięków, napędzany powietrzem z płuc. Dźwięk wytworzony w krtani jest modulowany w przestrzeniach rezonacyjnych leżących powyżej głośni (zwanych nasadą) oraz leżących poniżej głośni.

Analizator ośrodkowy obejmuje ośrodki w mózgu umiejscowione w rożnych częściach kory mózgowej. Ośrodki te związane są z narządem słuchu, który odbiera i doprowadza do kory mózgowej odpowiednie sygnały mowy.

FONACJA jest czynnością krtani polegającą na wytwarzaniu dźwięku krtaniowego w wyniku wibracji fałdów głosowych (strun głosowych), zależnych między innymi od czynności narządu oddechowego.

W tym wypadku narząd oddechowy bezpośrednio uzależnia czynność fonacyjną poprzez dozowanie powietrza potrzebnego w momencie powstawania dźwięku krtaniowego.

ARTYKULACJA jest to czynność głosotwórcza obwodowego narządu mowy, tj.:

Zmiany kształtu i położenia w przebiegu czasowym oraz kontaktu pomiędzy poszczególnymi elementami anatomicznymi narządu artykulacyjnego warunkują powstawanie głosek.

Mowa ludzka powstaje na skutek połączenia podstawowej jednostki mowy, tj. głoski w sylaby, wyrazy i zdania.

Zaburzenia mowy w zakresie narz. artykulacyjnego mogą być spowodowane uszkodzeniem:

Dysglossia labialis - powstaje na skutek:

Jest to przyczyną nieprawidłowo wymawianych głosek: p, b, w, f, m

Dysglossia dentalis - może być spowodowana wadami zgryzu lub wadami zębowymi różnego stopnia i rodzaju.

W przebiegu tych wad najczęściej występuje tzw. seplenienie (sigmatismus), tj. wadliwe wymawianie głoski "s".

Dysglossia lingualis - jest spowodowana zwiększonymi wymiarami języka (macroglossia) np. w zespole Downa lub zmniejszonymi wymiarami (microglossia).

Skrócenie wędzidełka języka (ankyloglossia) może być przyczyną nieprawidłowej artykulacji głoski "r".

Upośledzenie ruchów języka spowodowane porażeniem nerwu podjęzykowego, znacznego stopnia oparzenia i okaleczenia trzonu i nasady języka powodują zaburzenia artykulacji wielu głosek.

Dysglossia palatalis - są to zaburzenia artykulacji wynikające z uszkodzenia podniebienia twardego i miękkiego.

Rozróżniamy:

Przyczyną uszkodzenia podniebienia mogą być wady nabyte i wrodzone.

Wady nabyte to:

Wady wrodzone to:

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Radiografia - technika otrzymywania różnych obrazów rentgenowskich

Radiologia - interpretacja obrazów rentgenowskich

Klasyfikacja skutków biologicznych promieniowania rentgenowskiego:

Skutki somatyczne dzieli się dalej na:

Elementy OCHRONY RADIOLOGICZNEJ osoby badanej:

Główne WSKAZANIA KLINICZNE DO ZDJEC RTG zębowych wewnetrznych:

RODZAJE ZDJĘĆ rentgenowskich stosowanych w stomatologii

Zewnątrzustne - film umieszczony poza jamą ustna pacjenta:

Wewnątrzustne - film umieszczony wewnątrz jamy ustnej pacjenta

Warunki prawidlowego ustawienia filmu, obiektu badanego i wiazki promieniowania rentgenowskiego:

Szczegóły anatomiczne widoczne na zdjęciach rentgenowskich szczeki:

Szczegóły anatomiczne widoczne na zdjęciach rentgenowskich żuchwy