ROPNE ZAPALENIA SKÓRY 

WYWOŁANE PRZEZ 

GRONKOWCE

ZAPALENIE MIESZKÓW WŁOSOWYCH             
        ( FOLLICULITIS)

•

Stan zapalny ujścia mieszka włosowego na cały 
mieszek i jego otoczenie

•

Pęcherzyk ropny, krosta wypełniona treścią 
ropną

•

Usuwamy w gabinecie

•

Wykwitem pierwotnym jest żółty pęcherzyk 
wypełniony treścią ropną często przebity włosem

•

Występuje na twarzy, tułowiu, kończynach

LECZENIE: 
• Przekłucie
• Przemycie roztworem 

antyseptycznym

• Antybiotyk: w aerozolu: Neomecyna, 

Tetracyklina

• Doustnie: Biseptol ( w stadiach 

zaawansowanych)

FIGÓWKA

(FOLLICULITIS CHRONICA)

• Przewlekłe ropne zapalenie 

mieszków włosowych

 
• Czas dłuższy – np. do roku
• Występuje najczęściej na owłosionej 

skórze twarzy

• Najczęściej u mężczyzn.

OBJAWY:
• Wykwit krostkowo – grudkowy
• Z upływem czasu mogą się one 

zmienić w rozmiękczające guzy z 
treścią ropną

• Krostka przebita włosem – włosy dają 

się usunąć (bo ulega uszkodzeniu 
mieszek włosowy) ale włosy 
odrastają

• Pozostają blizny zanikowe

LECZENIE:
• Bardzo trudne i długotrwałe
• Stosuje się antybiotyki doustnie i 

miejscowo (najczęściej pod postacią 
maści)

• Witaminy: B i C
• Stosuje się odkażanie maszynek  do 

golenia /spirytus 70%/ - nie stosować 
elektrycznych maszynek

CZYRAK i CZYRACZNOŚĆ

( FURUNCULUS i FURUNCULOSIS)

• CZYRAK – ropne zapalenie około 

mieszkowe z wytworzeniem 
czopa martwiczego

• CZYRACZNOŚĆ – mnogie liczne 

czyraki w różnym okresie 
rozwoju. Występują u osób 
chorujących na cukrzyce i u osób 
ze słabą odpornościa.

PRZEBIEG CHOROBY:
• Naciek zapalny w okolicy mieszka 

włosowego => sino – czerwony 
bolesny guzek => krosta przebita 
włosem. Pod krostą jest czop 
martwiczy (zmiany matrwicze) Może 
się sam oddzielać od skóry. Ustępuje 
samoistnie z pozostawieniem blizny

• Znak rozpoznawczy – bolesne zmiany

UMIEJSCOWIENIE:
• Twarz
• Okolice skóry narażone na drażnienie ( np. szyja, kark, 

pośladki)

• Warga, okolice nosa, ucho
 
• Każdy czyrak może przejść w  CZYRAK GROMADNY w tzw. 

CZYRACZNOŚĆ

 
• CZYRAK GROMADNY – nagłe bardzo duże powiększenie 

czyraka. Głównie osoby z osłabioną odpornością (np. przy 
cukrzycy, niedożywieniu, chorobach nowotworowych_

LECZENIE:
• Czyrak Niedojrzały
• Opatrunek z maści ichtiolowej, odkażanie tego 

miejsca, przy czyraczności – antybiotyk doustnie

• Czyrak Dojrzały
• Naciąć, oczyścić zmianę + opatrunek z 

antybiotykiem ( nacinanie z wyjątkiem twarzy )

• Pozostaje zmiana zanikowa – opróżnia się ta 

zmiana , pozostaje „krater” – pozostaje blizna

ROPNIE MNOGIE PACH

• Są to mnogie guzy zapalne z tendencją 

do zlewania się, bliznowacenia.

• Najczęściej w okolicy pach
• Powstają najczęściej na bazie gruczołu 

apokrynowego 

• Mają tendencje do tworzenia PRZETOK 

( - przedostanie się ropnia  zapalnego 
spod skóry na jej powierzchnie)

• Pozostawia blizny

LECZENIE:
• Antybiotykoterapia – ogólna i 

miejscowa

• Roztwory odkażające
• Leczenie podobne do leczenia 

czyraka

 

SSSS 

Gronkowcowe Zapalenie Złuszczające Skóry

• U noworodków
• Oddzielenie się w okolicy naskórka 

(warstwa rogowa) pęcherzy (żółtawe, 
wiotkie) => wygląda jak oparzenie II 
stopnia. Dziecko wygląda jakby było 
zlane wrzątkiem. Rozległe pęcherze 
na całej skórze. 

• Nie ma blizn po ustąpieniu choroby

PACIORKOWCOWE ZAPALENIA SKÓRY

 

RÓŻA
• Stan ostry, zapalny skóry i tkanki podskórnej
• Wywołany przez paciorkowce
• Najczęściej powstaje na bazie uszkodzonej skóry – 

drobne rany, otarcia naskórka – lub zaburzenia 
krwi żylnej

• Cechuje się wzrostem temperatury, OB. i 

powiększeniem okolicznych węzłów chłonnych

• Ma regularny kształt żywo – czerwony, brzegi są 

obwałowane, obrzęknięte. Te zmiany potem 
uszkadzają naskórek, oddzielenie naskórka.

• Występuje na twarzy i w okolicy 

kończyny dolnej (najczęściej)

• Powikłaniem może być: zapalenie 

tkanki podskórnej i zajęcie węzłów 
chłonnych

• Wystąpienie pęcherzy. Pęcherze 

powstają na poziomie oddzielenia 
skóry właściwej w warstwie 
brodawkowatej.

• Zakaźna

LECZENIE:
• Antybiotykoterapia – antybiotyki 

doustnie, zewnętrznie maść 
ichtiolowa lub maści z innymi 
antybiotykami 

ZAKAŻENIA MIESZANE SKÓRY

Zakażenia czynnikiem który 
wywołuje schorzenie wywołane 
obiema (?)

Zakażenia mieszane są to takie w 
których czynnikiem sprawczym są 
zarówno gronkowce jak i paciorkowce 
lub oba jednocześnie.

LISZAJEC ZAKAŹNY

• Pierwotne wykwity – pęcherz, krosta, grudka 

– ropne

Charakterystyka:
• Luźne pęcherze z krwia, treść surowiczo – 

ropna... z treści przekształcające się w strupy

• Pęcherze wypełnione treścią ropną pękają i 

zasychają w żółto – miodowe strupy

• Dość łatwo zerwać strupy poprzez dotyk 

(zaraźliwa) – kontakt bezpośredni albo 
przedmioty

• Występowanie: odsłonięte części 

ciała; twarz

• W trakcie drapania rozprzestrzenia 

się te zmiany

Leczenie:
• Maści z antybiotykiem
• Antybiotyki doustnie

– nie daje objawów przedmiotowych – nie 

ma gorączki, wzrostu temperatury

RÓŻYCA

• Wywołuje ją włoskowiec różycy
• Choroba odzwierzęca
• Kontakt z mięsem, rybami
• Musi dojść do uszkodzenia skóry – wrota 

zakażenia

• Po 2 tygodniach od uszkodzenia skóry 

zwłaszcza na powierzchni grzbietowej palców 
pojawia się ostro odgraniczony rumień (może 
być wyniosły, obrzękowy)

• Zmiany te mogą się zlewać ze sobą 

Zmianom tym towarzyszy:
• Świąd
• Pieczenie
• Ból

Leczenie:
• Penicylina

ŁUPIEŻ RUMIENIOWY

• Drobne, odgraniczone, złuszczające 

się ogniska rumieniowe

Umiejscowienie: dolna część pachwin
• Wilgoć, drażnienie przyczynia się do 

rozwoju tej jednostki chorobowej

Leczenie:
• Erytronycyna

WIRUSOWE CHOROBY SKÓRY

• OPRYSZCZKA ZWYKŁA

– wywołana przez wirusa HSV Wirus HERPES 

• HSV 1 

• Występuje na twarzy, w okolicach 

czerwieni wargowej i nosa

• HSV 2 
• Występuje na narządach płciowych: u 

mężczyzny – napletek, żołądź, u 
kobiety – wargi sromowe 

HSV 1 – OPRYSZCZKA WARGOWA
• Wykwit pierwotny – pęcherzyk wypełniony 

płynem w którym znajdują się wirusy

• Nie wolno drapać!!!
• Na dzień, dwa przed powstaniem 

pęcherza występuje swędzenie. 

• Zmiany pęcherzykowe swędzą, pieką, bolą
• Połączenie błony śluzowej i skóry – np. na 

oczach

HSV 2 – OPRYSZCZKA NA 
NARZĄDACH PŁCIOWYCH

• Podobny do HSV – 1 tylko inne 

miejsce występowania

Inne miejsca tych zmian:
• Rogówka – opryszczkowe zapalnie 

rogówki może doprowadzić do 
ślepoty 

• Przy pierwszym zachorowaniu objawy 

są bardziej nasilone, zmiany mają 
większy zakres (wykwity – zwłaszcza 
u dzieci)

• Po wyzdrowieniu wirus umiejscawia 

się w zwojach nerwowych. W stanach 
przemęczenia, osłabienia uaktywnia 
się

Leczenie:
• Maści z lekiem przeciwwirusowym, 

antyretrowirusowym, np.: Zowirax, 
acyklowid, pancyklowid

• Maści osuszające i przeciwwirusowe 

np.: maść cynkowa

• Leczenie doustne przeciwwirusowe, 

np.: acyklowid.

OSPA WIETRZNA

• Dotyczy głównie wieku dziecięcego. 

Występuje od 2 do 6 roku życia

• Ostra choroba zakaźna wywoływana 

przez wirus VZV.

Charakterystyka:

•

Zmiany o charakterze pęcherzowo – 
krostkowym. Pęcherze i krostki przechodzą w 
strupy. Ogólne objawy (temperatura, uczucie 
rozbicia) słabo nasilone.

•

Poszczególne zmiany są w różnym etapie 
rozwoju.

•

Wykwity wyglądają jak „rozgwieżdżone niebo”.

•

Choroba w wieku dorosłym jest cięższa – 
nasilone objawy. (niebezpieczne dla kobiety w I 
trymetrze)

Występowanie:
• Skóra owłosiona i nieowłosiona
• Błony śluzowe

Okres wylęgania:
• Ok. 14 dni – czas od zetknięcia do 

wystąpienia objawów

Zakaźność choroby:
• Obejmuje okres 1-2 dni przed wystąpieniem 

zmian do czasu przyschnięcia ostatnich 
wykwitów.

Leczenie:
• Izolacja, odosobnienie
• Leczenie miejscowe ( zmiany swędzą) – maści 

cynkowe z dodatkiem mentolu lub piochtonina

• Gdy przebieg jest cięższy  - doustne leki 

przeciwwirusowe.

• Zmiany rzadko występują na 

dłoniach i stopach. Nie można drugi 
raz na nią zachorować. Wtedy jest już 
PÓŁPASIEC

PÓŁPASIEC

• Uaktywnienie wirusa u osoby która 

przechorowała ospę wietrzną VZV

• Kontakt z nowym wirusem u osób 

które wcześniej przechorowały ospę 
wietrzną

Charakterystyka:
• Powinowactwo do tkanki nerwowej (bytuje w 

zwojach nerwowych)

• Zmiany dotyczą nerwu – jeden nerw i okolica 

którą on unerwia.

• Zmiany pęcherzykowo – krostkowo – grudkowe 
• Zmiany te występują w obszarze dermatomu 

unerwionego przez określony nerw. 

• Najpierw występuje ból, potem zmiany skórne. 

Dolegliwości bóle tam gdzie mają wystąpić 
zmiany.

• Na kilka lub kilkanaście dni przed 

wystąpieniem zmian skórnych w tej 
samej okolicy pojawiają się:

– przeczulica
– swędzenie
– mrowienie
– dolegliwości bólowe

Rodzaje Półpaśca:
• półpasiec oczny
• półpasiec uszny
• postać krwotoczna (w pęcherzykach 

nie ma treści surowiczej – jest treść 
ropna)

Leczenie:
• środki przeciwbólowe
• środki odkażające (faza 

pęcherzykowa)

• Acyklowid (zowirax) w formie 

doustnej gdy zmiany są nasilone.

BRODAWKI

Rodzaje:
• Zwykłe
• Płaskie
• Stóp
• Okolic płciowych =>Brodawki 

weneryczne => Kłykciny Kończyste

BRODAWKA ZWYKŁA

• Mają postać grudki 

hiperkeratotycznej ( niekontrolowany 
rozwój) o nierównej powierzchni

• Mają tendencje do samoistnego 

ustępowania, nie dają objawów 
podmiotowych (tj. ból, świąd, 
szczypanie)

• Przebieg wielomiesięczny, wieloletni.

Leczenie:
• Usuwanie mechaniczne:

– wycięcie
– łyżeczkowanie
– zamrażanie np. ciepłym azotem
– elektrokoagulacja (laser)
– przyżeganie (stężony azotan srebra) – 

chemiczne wypalanie

– VERRUMAL – brodawkę smarujemy punktowo 

GRZYBICZE CHOROBY SKÓRY 

GRZYBICE :
• Są trzy rodzaje grzybów : 
• dermatofity - naskórek, paznokcie, 

włosy

• drożdżaki – atakują głównie błony 

śluzowe

• pleśniowce – warunki sprzyjające to 

miejsca o zwiększonej wilgotności; 
spadek odporności; 
antybiotykoterapia.

Grzybice skóry owłosionej

Grzybica strzygąca  skóry owłosionej : 
• Zmiany wyglądają jak złuszczające 

ogniska z jakby przystrzyżonymi włosami z 
nieznacznym stanem zapalnym. Nie 
powodują bliznowacenia i trwałego 
łysienia. Wygląd ułamanych włosów z 
czarnymi punkcikami. Przebieg przewlekły.
Leczenie : ketokonazol, maści.  Trwa 
wiele miesięcy.

Grzybice skóry gładkiej

• Obejmuje skórę poza  skórą 

owłosioną i przydatkami. 
Charakterystyczne zmiany 
rumieniowo – złuszczające. Wykwity 
pęcherzykowe i krostkowe. Szybki 
przebieg; szybko powstają i szybko 
ustępują bez pozostawienia blizny. 
Ogniska wyraźne, odgraniczone od 
otoczenia, na obwodzie : twarz, ręce, 
szyja. Różnie nasilony świąd.

Odmiana przewlekła grzybica skóry gładkiej :

• Zmiany rumieniowo – złuszczające u 

dorosłych (częściej kobiety). Zmiany 
umiejscawiają się przeważnie na 
kończynach dolnych i pośladkach. 
Tendencja do obwodowego szerzenia 
się.

GRZYBICA PACHWIN :

• zmiany rumieniowe w obrębie pachwin wyraźnie 

odgraniczone 

• nasilony świąd
• ogniska chorobowe o typie wyniosłych, 

nieregularnych plam (pęcherzyki, grudki)

• obwodowo szerzące się
• duża nawrotowość
• warunki sprzyjające : duża wilgotność, pocenie 

się, drażnienia mechaniczne

• zakażenie przez kontakt bezpośredni, ręczniki, 

gąbki, bieliznę

GRZYBICA SKÓRY STÓP :

• Zmiany o charakterze rumieniowo – 

złuszczającym z towarzyszącymi 
pęcherzykami i różnie nasilonym 
wysiękiem. Zakażenie następuje 
poprzez buty, skarpetki, na basenie. 
Występuje często u sportowców 
(stopa atlety). Długotrwałe 
drażnienie mechaniczne, wilgotne 
stopy.

Objawy i przebieg : 
• odmiana międzypalcowa – ogniska mają 

charakterwyprzeniowy niekiedy ze znaczną 
maceracją naskórka. III – IV palec; IV – V 
palec .

• odmiana potnicowa – liczne pęcherzyki. 

Mogą tworzyć zlewne ogniska wysiękowe.

• Odmiana złuszczająca – charakteryzuje się 

występowaniem ognisk hiperkeratotycznych 
i pęknięć naskórka.

GRZYBICA SKÓRY RĄK :

• Zmiany rumieniowo – złuszczające 

obejmujące głównie dłoniową stronę 
(powierzchnię) rąk.

GRZYBICA  PAZNOKCI :

Zmiany dotyczą płytki paznokciowej. 
Płytka paznokciowa jest zniekształcona, 
pogrubiona, rozwarstwiona, przebarwiona, 
łamliwa. Paznokcie są kruche i łamliwe. 
Może dochodzić do częściowego 
wykruszenia paznokcia. Zmiany mogą 
atakować wały paznokciowe.

• Przebieg : długotrwały, długoletni, ze 

skłonnością do nawrotów.

LECZENIE GRZYBIC : 

• Ketokenazol (nizoral) np. krem 2% , 

szampon (nie stosować w ciąży)

• Itrakonazol (tabletki 200 mg)
• Flukonazol (tabletki 200mg)
• Nystatyna
• Pimafucin (2% maść)
• Gryzeofulwina
• Amfoteracyna B (3% zawiesina)

WSKAZANIA DO LECZENIA OGÓLNEGO : 

• Wieloogniskowa grzybica skóry 

owłosionej

• Długotrwała grzybica stóp i rąk
• Grzybica kilku palców
• Grzybica kilku paznokci

WSKAZANIA DO LECZENIA MIEJSCOWEGO :

• pojedyncze ogniska grzybicy 
• grzybica stóp potnicowa i 

wyprzeniowa

LECZENIE ZAKAŻEŃ DROŻDŻAKOWYCH:

• zakażenia ograniczone można leczyć 

tylko miejscowo

• rozległe zakażenia : ketokonazol, 

flukonazol

CZAS TRWANIA TERAPII : 

• grzybica skóry gładkiej 2 – 3 tygodni
• grzybica skóry owłosionej kilka 

miesięcy

• grzybica paznokci około 6 miesięcy. 

Obecnie nie usuwa się płytki 
paznokciowej.

ZAKAŻENIA DROŻDŻAKOWE – inaczej 

kandydoza :

• Zmiany występują głównie na błonach 

śluzowych, dotyczą także skóry i paznokci.

• Drożdżaki flora saprofityczna – błon 

śluzowych i skóry. Tzn. pojawiają się wtedy 
gdy istnieją czynniki sprzyjające np. 
cukrzyca, otyłość, awitaminoza, ciąża, 
przewlekła antybiotykoterapia, AIDS, 
sterydoterapia.

• Inne czynniki – duża wilgotność, maceracja 

naskórka, mikrourazy.

Kandydoza błon śluzowych : 
• Zmiany obejmują błony śluzowe jamy 

usznej, sromu, pochwy. Mają postać 
białych nalotów (ścięte mleko), ból, 
pieczenie. Przebieg nawrotowy. 
Często u osób chorych na cukrzycę i 
podczas ciąży.

Kandydoza kącików ust (zajady) :
• Czynniki sprzyjające to drażnienie 

mechaniczne, niedobór witaminy B, 
cukrzyca. Tworzenie się nadżerek, 
pęknięć w kącikach ust. Zwykle 
obustronnie.

•  Przebieg przewlekły, długotrwały.
•  Można pomylić z zakażeniem 

paciorkowym.

Wyprzenia drożdżakowe  :
• Postać zmian rumieniowo – 

złuszczająco – wysiękowych 
zlokalizowanych w fałdach skóry. 
Fałdy pomiędzy palcami, w okolicy 
pachwin oraz pod piersiami.

Kandydoza wałów i płytek paznokciowych :
• Dotyczy wyłącznie wałów paznokciowych. 

Wały paznokciowe są zaczerwienione, silnie 
obrzęknięte, bolesne, może wydobywa się z 
nich treść ropna. Płytka paznokciowa traci 
połysk, ulega przerostowi i rozwarstwieniu ma 
szaro – żółtawy kolor.

Leczenie: przewlekłe i długotrwałe