background image

Wykład 6   

v.1. z dn. 21.12.2013

Polityka pieniężna a system 

finansowy

Polityka pieniężna a rynki 

finansowe

1

background image

2

2

2

Polityka pieniężna

     

W ramach 

polityki pieniężnej bank

 

centralny

 

może oddziaływać  na procesy pieniężne w 

gospodarce (oddziaływanie „bezpośrednie” w 

ramach instrumentarium polityki monetarnej) 

oraz przebieg koniunktury gospodarczej 

(oddziaływanie „pośrednie” na cykl 
koniunkturalny) za pomocą m.in.

*/

 

:

1. Polityki rezerw ♫◙  :<((
2. Operacje kredytowo-depozytowe BC ;>(

3. Polityki stóp procentowych

4. Polityki otwartego rynku

☺☺☺

5. Polityki indykatywnej dyskrecjonalnej

{w Polsce > w oparciu o np. wywiady z członkami RPP i spotkania  RPP i 
kierownictwa NBP z prezesami banków komercyjnych (słynna sala 

zielona w NBP) etc.

      

*/  Metodami i instrumentami oddziaływania BC w ramach polityki pieniężnej 

zajmiemy się szerzej na innych wykładach.

background image

3

3

Polityka pieniężna

W sytuacjach kryzysowych BC może 
stosować narzędzia typu 
administracyjnego: 

>

nakazy, zakazy

>

plafony(limity) kredytowe etc., 

>a także uruchamiać narzędzia interwencyjne 

zwiększające lub zmniejszające podaż 
pieniądza celem zabezpieczenia 
odpowiedniego poziomu płynności systemu 
bankowego np. 

pożyczki banku centralnego 

lub ukierunkowane emisje bonów pieniężnych 
BC.

>>>> 

Temat współczesnego globalnego kryzysu 

finansowego > omawiany jest na odrębnych 
zajęciach prowadzonych przez Pana Prof.dr hab. 
W. Małeckiego

3

background image

4

4

4

Polityka pieniężna

***

Jednakże oddziaływanie na cykl koniunkturalny 
nie jest głównym zadaniem polityki pieniężnej i 
BC !!!

za gospodarkę i politykę gospodarczą, za deficyt 

budżetowy i dług publiczny > jest odpowiedzialny 
rząd

za pieniądz i politykę pieniężną (monetarną) > 

jest odpowiedzialny bank centralny (a w krajach 
Strefy Euro to  EBC jako koordynator polityki 
monetarnej) !!!!!
.

    Natomiast każdy BC musi mieć świadomość, że 

jego oddziaływanie jest nieobojętne dla 
gospodarki.

 Szczególne wyzwania od 2006 r. dla EBC i BC w 

konsekwencji nieodpowiedzialnej polityki 
fiskalnej prowadzącej do nadmiernego deficytu 
budżetowego i „pętli” nadmiernego długu 
publicznego.

 W konsekwencji dla EBC i BC czyli dla tzw. władzy 

monetarnej są istotne jej relacje z całym 
systemem finansowym

background image

Polityka pieniężna a system 

finansowy

Natomiast każdy BC musi mieć 
świadomość, że jego oddziaływanie jest 
nieobojętne dla gospodarki.

 Szczególne wyzwania od 2006 r. dla EBC i 

BC w konsekwencji nieodpowiedzialnej 
polityki fiskalnej prowadzącej do 
nadmiernego deficytu budżetowego i 
„pętli” nadmiernego długu publicznego.

 W konsekwencji dla EBC i BC czyli dla tzw. 

władzy monetarnej są istotne jej relacje z 
całym systemem finansowym

5

background image

6

6

6

Polityka pieniężna a system 

finansowy

     

Podstawowe środowisko”  

realizacji polityki pieniężnej 
przez EBC i banki centralne 
krajów UE

System finansowy

 > zwłaszcza 

system 

    bankowy

Rynki finansowe 

> zwłaszcza 

rynki 

 pieniężne

background image

7

Polityka pieniężna a system 

finansowy

• Prowadzona przez BC polityka 

pieniężna wymaga – dla swojej 
poprawności i  skuteczności – 
adekwatnych rozwiązań 
systemowych w szeroko 
rozumianej infrastrukturze 
prawnej, systemowej i 
podmiotowej rynkowej 
gospodarki narodowej.

background image

8

Polityka pieniężna a system finansowy

• Jednocześnie sam bank centralny 

BC i prowadzona przez niego 
polityka pieniężna, jej 
instrumenty oraz regulacje 
banku centralnego są też 
integralnymi elementami całego 
systemu finansowego.

• Podobna znacząca z punktu 

widzenia wpływu (pozytywnego 
jak i negatywnego) jest pozycja 
budżetu państwa BP.

background image

9

Polityka pieniężna a system 

finansowy

• Zarówno BC jak i Budżet Państwa BP 

zajmują pozycje szczególne, dualne, 

gdyż są zarówno elementami 

systemu finansowego jak i jego 

regulatorami (w pewnym sensie) 

zewnętrznymi.

• Oznacza to możliwość 

pozarynkowego oddziaływania na 

kształt instytucjonalny i relacje 

wewnątrz systemu, a także w 

pewnym zakresie na podaż i cenę 

pieniądza.

background image

10

Polityka pieniężna a system 

finansowy

• Racjonalnie działające BC i BP 

starają się w normalnych warunkach 
ograniczać interwencje 
pozasystemowe do sytuacji i wyzwań 
nadzwyczajnych.
(przykład globalnego kryzysu 
finansowego i sposoby 
oddziaływania BC i BP)

background image

11

11

11

Polityka pieniężna a system finansowy

• System finansowy > mechanizm 

współtworzenia i przepływu siły 

nabywczej między podmiotami 

(instytucjami)  finansowymi i 

niefinansowymi

• W skład systemu finansowego ( tzw. 

filary 

systemowe)

 wchodzą m.in.:

1.Instytucje finansowe

2.Instytucje systemu finansów publicznych

3.Przedsiębiorstwa

4.Gospodarstwa domowe

5.Rynki finansowe

6.Instrumenty finansowe (sensu largo)

7.Zasady określające sposoby funkcjonowania 1-6

background image

12

12

Rynki 

finansowe

instrumen

ty 

finansowe

Instytucj

finansow

e

Przedsię

biorstwa

Gospod

arstwa 

domow

e

Finanse 

publiczn

e

12

SYSTEM

FINANSOW

Y

Systemowe 

obszary 

oddziaływania 

polityki 

monetarnej

background image

13

13

13

Polityka pieniężna a system finansowy

Główne funkcje systemu 
finansowego

:

1. Funkcja monetarna

2. Funkcja kapitałowa

3. Funkcja kontrolna

background image

14

14

14

Polityka pieniężna a system 

finansowy

• Funkcja monetarna

 

> ułatwianie 

zawierania transakcji poprzez 

kreowanie pieniądza

 

oraz jego 

przepływy w oparciu o rynki i 
„platformy transakcyjne” 

 związane z 

bieżącymi transakcjami 
gospodarczymi

obsługującymi procesy sfery 

realnej

obsługującymi procesy sfery 

„czysto”  monetarnej

background image

15

15

15

Polityka pieniężna a system 

finansowy

• Funkcja kapitałowa

 

zapewnianie możliwości 
transformacji wolnych środków 
pieniężnych na cele inwestycyjne 
czyli stymulowanie oszczędności i 
realokacji oszczędności na 
finansowanie różnych przedsięwzięć 
gospodarczych > 

zamiana 

oszczędności na inwestycje 
poprzez transformację wielkości, 
terminów i ryzyka

background image

16

16

16

Polityka pieniężna a system 

finansowy

• Funkcja kontrolna

 

tworzenie 

systemowych mechanizmów kontrolnych.

    

Mechanizmy kontrolne 

są konsekwencją dążenia 

podmiotów pożyczających (inwestujących) środki 

finansowe do kontroli sposobu ich

 

wykorzystywania

Funkcje kontrolne mogą być 

realizowane

:

za pośrednictwem instytucji finansowych albo(i) 

w części za pomocą transakcji zabezpieczających 

albo(i) 

instytucji nadzorczych etc.

background image

17

17

Polityka pieniężna a system 

finansowy

• Problematyka nadzoru nad rynkami 

finansowymi  i instytucjami rynków 
finansowych > powtórzenie 
materiału z Bankowości

• Bazylea 1, 2 i 3 > powtórzenie 

materiału z Bankowości

17

background image

18

18

18

Polityka pieniężna a system finansowy

   Właściwe działanie systemu 

finansowego umożliwia:

1. 

„naturalne” zwiększanie stopy   

oszczędności ~ stopy inwestycji

2. 

obniżanie kosztów transakcyjnych

3. 

zwiększanie efektywności transakcji

4

. obniżanie ryzyka transakcyjnego

background image

19

19

19

 

Polityka pieniężna a system 

finansowy

• W światowej gospodarce rynkowej 

rozróżnia się dwa podstawowe 
modele systemów finansowych:

1. tzw. Anglosaski (~anglo-

amerykański

)

2. tzw. Europejski (~europejsko-

japoński

)

background image

20

20

20

Polityka pieniężna a system 

finansowy 

• System anglo-amerykański* (anglosaski) > 

oparty na rynku kapitałowym

, którego 

podstawowym komponentem są giełdy 

(papierów wartościowych i towarowe) > 

występujący głównie w USA, UK, Kanadzie, 

Australii etc.

• System europejsko-japoński* 

(kontynentalny) > oparty na silnym 

komponencie bankowym,

 którego 

podstawą są silne banki centralne i silne 

banki komercyjne

• */ Współcześnie 

od przełomu XX/XXI 

następuje przyspieszona konwergencja 

tych systemów

background image

21

21

Modele systemów finansowych – zalety i wady >ujęcie 

tradycyjne 

>

ujęcie 2009/2010 przy temacie kryzysu finansowowego 

01.2010

 

Model anglosaski

Zalety:

• Nadanie kluczowej roli 

rynkom akcji i obligacji 

przedsiębiorstw

• Sprzyjanie działaniu 

inwestorów 

instytucjonalnych

• Pobudzanie innowacji 

finansowych

Wady

• Oparcie finansowania firm 

na anonimowym rynku 

papierów wartościowych

• Nastawienie na częste 

zmiany partnerów 

finansowych, co wymusza 

krótkoterminową 

perspektywę w procesach 

decyzyjnych

• Duża formalizacja 

transakcji ekonomicznych

• Duża podatnośc na 

zakłócenia i frykcje na 

rynkach finansowych

Model kontynentalny

Zalety:

• Finansowanie firm na 

podstawie indywidualnych 

umów kredytowych

• Długoterminowe 

finansowanie między 

bankiem a korporacją 

przemysłową, m.in. przez 

krzyżowanie udziałów 

kapitałowych,

• Stymulowanie rozwoju 

silnych banków 

uniwersalnych

• Większa odporność na 

zakłócenia i frykcje na 

rynkach finansowych

Wady

• Niedostateczne rozszerzenie 

zakresu instrumentów 

finansowych

• Opóźnienie we 

wprowadzaniu innowacji 

bankowych

• Mniejsza odporność na 

konkurencję ze strony 

instytucji parabankowych

• Znaczna ingerencja nadzoru i 

państwa w działalność 

systemu finansowego

21

background image

22

22

 

Polityka pieniężna a rynek finansowy

Kontrowersje  wokół  pojęcia  

rynku 

finansowego  i  inwestycyjnego

Przyjmujemy nstp. uproszczenia:

Rynek finansowy = Rynek inwestycyjny
Alokacja środków pieniężnych = 

inwestycja

22

background image

23

Polityka pieniężna a rynek 

finansowy

• Skąd wynika znaczenie rynku 

finansowego dla polityki pieniężnej?

1.Z jednej strony > 

bez sprawnie 

działającego rynku finansowego

, a 

zwłaszcza dwóch jego podstawowych 

komponentów – rynku pieniężnego i 

rynku kapitałowego – 

nie ma możliwości prowadzenia 

zarówno skutecznej polityki 

monetarnej jak i skutecznej polityki 

budżetowej (fiskalnej).

background image

24

Polityka pieniężna a rynek 

finansowy

2. Z drugiej strony > 

zakłócenia

 w 

sprawnym funkcjonowaniu rynku 

finansowego powodują najczęściej 

zakłócenia w prowadzeniu polityki 

pieniężnej i polityki budżetowej 

prowadząc w efekcie 

do 

destabilizacji polityki wewnętrznej i 

pogorszenia relacji ekonomicznych z 

otoczeniem zewnętrznym 

(niższa 

wiarygodność, gorsze relacje 

kursowe, wyższa cena długu budżetu 

BP, banków i przedsiębiorstw etc.)

background image

25

25

 

Polityka pieniężna a rynek finansowy

25

Rynek 

Finansowy

(ujęcie 1)

Rynek pieniężny

Rynek 

kapitałowy

Rynek 

instrumentów

 pochodnych

background image

26

26

 

Polityka pieniężna

26

Rynek

Finansowy

(ujęcie 2)

Rynki papierów 

wartościowych

Rynek instrumentów 

bankowych

(depozytowo-

kredytowy)

Rynek 

pozabankowych 

instrumentów

finansowych

background image

27

27

27

Rynki finansowe > aspekty kryteriów 

podziału 1

Rynki finansowe („platformy” 
transakcji instrumentami 
finansowymi):

1. Rynek pieniężny
2. Rynek kapitałowy

3. Rynek kredytowy

4. Rynek instrumentów pochodnych

5. Rynek walutowy

 

background image

28

28

Rynki finansowe > aspekty kryteriów 

podziału 2

Ze względu na podmiot dokonywanych 

transakcji

:

• rynek kapitału pożyczkowego - wiąże się z 

korzystaniem kapitału obcego w określonym 

czasie oraz pożyczanie czasowo wolnych 

środków pieniężnych

• rynek papierów reprezentujących tytuły 

własnościowe - wiąże się z transferem praw 

własnościowych, zmianą struktury własności 

podmiotu z uwzględnieniem zróżnicowanych 

możliwości obrotu tytułami własnościowymi. 

28

background image

29

29

Rynki finansowe > aspekty kryteriów 

podziału 3

    

Ze względu na kryterium czasu rynek 

finansowy możemy podzielić  na:

• rynek kapitału krótkoterminowego 

związany jest w bankach, 

przedsiębiorstwach etc. z zarządzaniem  

płynnością finansową, tworzeniem i 

obiegiem pieniądza zabezpieczającego 

potrzeby transakcyjne oraz lokowaniem 

czasowo wolnych środków pieniężnych o 

charakterze transakcyjnym i rezerwowym

• rynek kapitału długoterminowego 

jest związany z zabezpieczeniem 

długoterminowych potrzeb finansowych np. 

na realizację procesów rozwojowych 

przedsiębiorstw oraz inwestowania kapitału 

na rynku finansowym na okres powyżej 1 

roku 

29

background image

30

30

Ryzyko związane z operacjami na rynku 

pieniężnym z pkt. widzenia kryterium 

czasu:

• zmiana wartości pieniądza w czasie

• rozłożenie w czasie przyszłych 

wpływów i wydatków

• dyskontowanie przyszłych wpływów i 

wydatków

• porównywanie wartości bieżącej i 

przyszłej

;

pochodne problemy związane zarówno z 

ceną rezygnacji z preferencji płynności jak 
i ceną pieniądza w czasie oraz ryzykiem 
partnerów (zwłaszcza przy operacjach 
terminowych)

30

background image

31

31

31

Znaczenie rynku pieniężnego 

dla prowadzenia polityki 

pieniężnej

• Rynek pieniężny

 > to rynek na 

którym lokuje i pożycza się środki na 

terminy do 1 roku (umownie tzw. 

krótkie terminy > rynek pieniądza 

krótkoterminowego)

• Z pkt. widzenia polityki pieniężnej 

rynek pieniężny jest wykorzystywany 

głównie do oddziaływania na 

płynność sektora bankowego 

(bezpośrednio) oraz przedsiębiorstw i 

gospodarstw domowych (pośrednio)

 

background image

32

32

Rynek pieniężny > specyfika

• Stanowi część szeroko pojmowanego 

rynku finansowego;

• Jego istotą jest obrót instrumentami, 

których termin płatności (zapadalności) 

nie przekracza jednego roku;

• „Przekazuje” pieniądze od podmiotów, 

które mają je „w nadmiarze”, do 

podmiotów, które ich potrzebują;

• Nie jest rynkiem jednolitym, ponieważ 

zazwyczaj składa się z kilku subrynków 

czyli „tworzą go” różne produkty;

32

background image

33

33

33

Znaczenie rynku pieniężnego dla 

prowadzenia polityki pieniężnej

• Rynek pieniężny

 > 

rynek instrumentów 

finansowych o wysokiej płynności i o 
wysokim poziomie bezpieczeństwa

• Są to instrumenty dłużne (wierzycielskie) 

wyrażające zobowiązania pieniężne 
emitenta wobec aktualnych posiadaczy.

• Emitentami są podmioty o bardzo 

wysokiej wiarygodności finansowej: 
bank centralny, skarb państwa, 
dobre przedsiębiorstwa o ratingu co 
najmniej A !!!!

background image

34

34

34

Rynek pieniężny > cechy 

„podstawowe” (1)

  

Dwie podstawowe cechy 

charakterystyczne rynku 

pieniężnego (wyjściowe od których 

zależy przejawianie się cech 

pozostałych)

:

1. Otwartość

 

> polegająca na zawieraniu 

transakcji na identycznych zasadach (w 

poszczególnych segmentach RP) przez 

jego uczestników 

2. Zdecentralizowany charakter

 

transakcje mają charakter masowy i są 

zawierane współcześnie na specjalnych 

„platformach transakcyjnych” w oparciu 

o elektroniczne systemy transakcyjne 

lub/i telefonicznie

background image

35

35

Cechy rynku pieniężnego (2)

Kolejne „pozytywne” cechy rynku 

pieniężnego 3-15:

3. Jest segmentem rynku finansowego w 

znacznym stopniu będącym pod 
bezpośrednim wpływem polityki 
pieniężnej prowadzonej przez Bank 
Centralny BC;

4. Jest jednocześnie rynkiem na którego 

ogromny wpływ (pośredni czy bezpośredni 
> jest to kwestia dyskusji) ma Budżet 
Państwa BP m.in.. poprzez zarówno 
politykę fiskalną jak i poprzez wielkość i 
sposoby finansowania deficytu 
budżetowego

35

background image

36

Cechy rynku pieniężnego (3)

5. jest rynkiem, na którym 

występuje znaczna ilość 
pośredników finansowych;

6. jest źródłem utrzymania 

płynności finansowej wszystkich 
podmiotów gospodarczych;

background image

37

Cechy rynku pieniężnego (4)

7. jest (a przynajmniej powinien być 

) miejscem kształtowania 
bazowych stóp procentowych;

8. jest rynkiem wyznaczającym 

poziom kursów walutowych;

background image

38

38

Cechy rynku pieniężnego (5)

9

jest rynkiem, na którym cena 

instrumentów finansowych jest 

współcześnie w coraz większym 

stopniu funkcją zapotrzebowania 

budżetu na pieniądz potrzebny dla 

finansowania deficytu budżetowego 

(w tym i obsługi długu publicznego), 

a także długu JST (cd. pkt.2.);

10. rynek pieniężny jest rynkiem nie 

posiadającym stałego miejsca 

(zdecentralizowany pod względem 

terytorialnym);

38

background image

39

Cechy rynku pieniężnego 

(6)

11. uczestnicy rynku współcześnie 

dokonują  transakcji poprzez 

telekomunikacyjne i informatyczne 

środki łączności;

12. w sensie technicznym uczestnicy 

rynku pieniężnego tworzą własny 

język komunikacji oraz swoisty 

kodeks etyczny (najczęściej 

zwyczajowy i pozaprawny);

background image

40

40

Cechy rynku pieniężnego (7)

13. Jest rynkiem na którym sposób 

uczestnictwa danego podmiotu w 
operacjach tego rynku podlega 
bieżącej ocenie innych podmiotów 
uczestników rynku >>> zaufanie!!!. 

14. Ma to ogromne znaczenie dla 

uczestnictwa w rynku pieniężnym- 
poprzez wieloaspektową ocenę 
każdego uczestnika przez innych 
uczestników stwarza 
obiektywizującą ocenę każdego 
uczestnika pod względem jego 
wiarygodności.

 

40

background image

41

Cechy rynku pieniężnego 

(8)

15. Nie można się jednostronnie 

wycofać z danej transakcji. Na rynku 
pieniężnym wiarygodność buduje się 
długo, a traci ją poprzez 1 lub kilka 
nieakceptowalnych przez innych 
zachowań lub transakcji.
Dotyczy to każdej kategorii 
uczestników rynku czyli osób 
prywatnych, przedsiębiorstw, 
instytucji finansowych, banków 
centralnych BC jak i budżetów 
państw BP.

background image

42

42

Funkcje rynku pieniężnego (ujęcie 

1)

• alokacyjna 

– służy do alokacji 

nadwyżek środków pieniężnych przez 
jedne podmioty a tym samym 
pozyskanie środków przez inne 
podmioty

• informacyjna

 – rynek pieniężny jest 

źródłem informacji o stanie 
gospodarki, m.in. informuje o stopach 
procentowych

• regulacyjna

 – wykonywana głównie 

poprzez BC przy pomocy różnych 
instrumentów;

42

background image

43

43

43

Funkcje rynku pieniężnego (ujęcie 

2)

Podstawowe funkcje rynku 

pieniężnego

:

1. Alokowanie zasobów

 > przepływ środków przy 

zachowaniu płynności uczestników rynku

2. Regulowanie płynności systemu finansowego

 

oraz poszczególnych podmiotów:

2.1. przepływ środków od podmiotów dysponujących 

nadwyżkami do podmiotów zgłaszających popyt na 

pieniądz

2.2. utrzymywanie części zasobów w postaci 

zabezpieczającej ich szybką dostępność

2.3. minimalizowanie kosztów utrzymania płynności 

finansowej przy zachowaniu bezpieczeństwa realizacji 

zobowiązań

background image

44

44

44

Funkcje rynku pieniężnego (ujęcie 2) 

cd.

Podstawowe funkcje rynku 

pieniężnego

  

cd

3. 

Transformacja terminów zapadalności 

środków

 > krótkoterminowych pasywów na 

długoterminowe aktywa lub (i) odwrotnie

4. 

Dostarczanie instrumentów do realizacji 

polityki pieniężnej

5. 

Dostarczanie instrumentów do 

zarządzania ryzykiem

 (stóp %, walutowym, 

płynności etc.)

background image

45

45

45

Polityka pieniężna

 *

Podstawowe efekty sprawnego 

działania rynku pieniężnego z punktu 

widzenia polityki pieniężnej

:

1

Krótkoterminowe wyrównywanie 

płynności banków w drodze 

refinansowania

:

nadmiaru środków pochodzących z 

operacji klientów >lokowanie na 

rynku pieniężnym

 

bądź też pokrywanie niedoboru 

środków powstałych z tych operacji 

> pożyczanie na rynku pieniężnym

background image

46

46

46

Polityka pieniężna

*

Podstawowe efekty sprawnego 
rynku pieniężnego z punktu 
widzenia polityki pieniężnej 

:

2

Zabezpieczanie 

(~przechowywanie) przez banki 
w płynnej formie niezbędnych 
rezerw pieniężnych

background image

47

47

47

Polityka pieniężna

*

Podstawowe efekty sprawnego rynku 

pieniężnego z punktu widzenia 

polityki pieniężnej :

3

. Krótkoterminowe i 

średnioterminowe zapewnianie przez 

banki optymalnego powiązania 

między ryzykiem a dochodem 

 poprzez zmniejszanie ryzyka terminowego 

i ryzyka procentowego (a także w części 

walutowego) z operacji klientowskich i 

operacji M/B

 a zarazem optymalizacja ryzyka i zysku 

poprzez możliwość zmiany struktury 

aktywów

background image

48

48

48

Polityka pieniężna

*

Podstawowe efekty sprawnego 
rynku pieniężnego z punktu 
widzenia polityki pieniężnej :

4.

 

Możliwość racjonalizacji i  

obiektywizacji sposobu określania 
wysokości stóp procentowych > dla 
krótkoterminowych i 
średnioterminowych operacji 
klientowskich

background image

49

49

49

Polityka  pieniężna

*

Podstawowe efekty sprawnego 

rynku pieniężnego z punktu 

widzenia polityki pieniężnej :

5.  

Stwarzanie bankowi centralnemu 

BC możliwości wywierania 

bieżącego wpływu na koniunkturę 

poprzez oddziaływanie na podaż 

pieniądza i na popyt na pieniądz 

tj

.

 wpływanie BC na wielkość masy 

pieniężnej poprzez:

1. Politykę otwartego rynku ☺☺☺

2. Politykę stóp BC ☺

3. Politykę BC w zakresie rezerw banków 

komercyjnych 

◙♫

background image

50

Polityka pieniężna

Efektywne skuteczne interwencyjne 

bieżące oddziaływanie na krajowy rynek 

pieniężny w sytuacji napięć 

wywoływanych przez spekulacyjny kapitał 

zagraniczny (skuteczność i efektywność 

działań interwencyjnych) BC zależy od:

 

1.wiarygodności kraju, Budżetu Państwa i 

BC;

2.wielkości posiadanych rezerw;

3.zakresu zewnętrznego wsparcia ze strony 

np.. EBC, MFW, BŚw etc.

4.Doświadczenia (dobre i złe > systemowe 

umiejętności efektywnego reagowania na 

zakłócenia i presje wewnętrzne oraz 

zewnętrzne;

5.wsparcia oddziaływania BC przez 

odpowiednie działania systemu banków 

komercyjnych i innych instytucji 

finansowych  działających w danym kraju 

itd.

background image

51

51

51

Polityka pieniężna

*

Podstawowe efekty sprawnego rynku 

pieniężnego z punktu widzenia polityki 

pieniężnej 

:

6.

 

Sprawne działanie „mechanizmów 

transmisji” intencji i celów polityki 

pieniężnej BC z poziomu BC na poziom 

banków komercyjnych, a następnie na 

poziom innych uczestników sektora 

finansowego, a dalej na poziom 

podmiotów niefinansowych , w tym 

przedsiębiorstw i gospodarstw domowych

 „kaskada transmisyjna” polityki 

pieniężnej na rynku pieniężnym

background image

52

52

52

Polityka pieniężna

 *

   

Podstawowe efekty sprawnego 

rynku pieniężnego z punktu 
widzenia polityki pieniężnej :

7.

 

Stwarzanie przestrzeni 

rynkowej (warunków) dla 
sprawnego, efektywnego 
finansowania (w tym rolowania) 
długu publicznego 

background image

53

53

53

Polityka pieniężna

*

Podstawowe efekty sprawnego 
rynku pieniężnego z punktu 
widzenia polityki pieniężnej :

8.

 

Możliwość „sprawnych” 

płynnych interakcji z rynkiem 
kapitałowym

background image

54

54

54

Polityka pieniężna

*

Podstawowe efekty sprawnego 
rynku pieniężnego z punktu widzenia 
polityki pieniężnej :

9.

 

Możliwość „sprawnych” płynnych 

interakcji z zewnętrznymi rynkami 
pieniężnymi i kapitałowymi

  {

pamiętać należy o zaletach i wadach 

przypływów i odpływów różnych form 
kapitału, w tym: bezpośrednich inwestycji 
zagranicznych, a także 
międzynarodowego kapitału 
spekulacyjnego}

background image

55

55

Efekty sprawnego działania rynku 

pieniężnego > Podsumowanie cz.1

Umożliwienie posiadaczowi kapitału 
jego efektywnego inwestowania, a 
podmiotom zgłaszającym 
zapotrzebowanie na kapitał pieniężny 
- zaspokojenie krótkoterminowych 
potrzeb kapitałowych.
Regulowanie płynności systemu 
bankowego

.

    Finansowanie deficytu budżetowego.
    Transferowanie kapitału w skali 
krajowej i            międzynarodowej.

55

background image

56

56

Efekty sprawnego działania rynku 

pieniężnego > Podsumowanie cz.2

Wycenianie kapitału.

   Kalkulacja stóp procentowych.
   Powiązanie cen towarów i usług w różnych 

krajach.

   Alokacja zasobów w skali krajowej, 
regionalnej i                      światowej.
   Przeprowadzanie operacji zabezpieczania 
ryzyka. 
   Dzięki rynkowi pieniężnemu pieniądz zostaje 
                

przekazany z miejsca, w którym 

jest jego nadmiar  do miejsca 
zapotrzebowania - drogą udzielania 
kredytów, bądź przez sprzedaż/kupno papierów 

wartościowych. 

56

background image

57

57

57

Podstawowi uczestnicy rynku    

pieniężnego: 

• Bank centralny

• Skarb Państwa

• Banki komercyjne

• Fundusze inwestycyjne
• Fundusze emerytalne

• Towarzystwa ubezpieczeniowe

• Przedsiębiorstwa

• Jednostki Samorządu Terytorialnego

• Gospodarstwa domowe/osoby fizyczne

background image

58

58

Specyfika rynku pieniężnego krajowego (np. 

PL) lub regionalnego (np. Strefa Euro SE). 

Rola BC.

• Każdy z dokonujących transakcji 

może być pożyczkodawcą lub 
pożyczkobiorcą. 

• Podstawową rolę na rynku 

pieniężnym spełnia Bank Centralny  
(lub w przypadku SE – EBC)
, który 
realizując swą politykę pieniężną 
wpływa na wielkość podaży 
pieniądza i cenę pieniądza, w tym 
kredytu dla przedsiębiorstw i gosp. 
domowych. 

58

background image

59

59

Szczególna rola Skarbu Państwa na rynku 

pieniężnym

• Skarb Państwa 

występuje na rynku 

pieniężnym jako emitent bonów 
skarbowych BS służących zdobywaniu 
środków na finansowanie przejściowego 
niedoboru w kasie państwowej jak też w 
pewnym zakresie na finansowanie 
rolowania długu publicznego. Jest też 
największym pożyczkobiorcą, a zarazem 
dłużnikiem.

• Uzyskiwane na przetargach BS 

rentowności są ważnymi parametrami-
wyznacznikami dla całego rynku 
finansowego. Rentowność bonów BS 52-
tygodniowych często uznawana za znaną z 
teorii ryzyka (teorii portfolio) tzw. stopę 
zwrotu wolną od ryzyka

59

background image

60

60

Banki na rynku pieniężnym

Dla banków komercyjnych rynek 

pieniężny :

• jest miejscem lokowania nadwyżek 

pieniężnych w instrumenty o relatywnie 
niskiej stopie ryzyka

• daje możliwości zdobycia brakujących 

funduszy na bieżącą działalność poprzez 
„emisję” lokat i CD. 

• umożliwia obrót (trading) bonami 

skarbowymi, pieniężnymi i KPD 
krótkoterminowymi papierami dłużnymi. 

60

background image

61

61

Przedsiębiorstwa na rynku pieniężnym

• Przedsiębiorstwa sfery realnej 

na rynku pieniężnym są głównie 
pożyczkobiorcami.

• Natomiast przechowują w 

instrumentach rynku 
pieniężnego przejściowe 
nadwyżki środków pieniężnych 

61

background image

62

62

Niebankowe instytucje finansowe na 

rynku pieniężnym

• Instytucje wspólnego inwestowania, jak 

fundusze inwestycyjne i emerytalne

także firmy ubezpieczeniowe 

korzystają z 

rynku pieniężnego jako miejsca lokowania 
swoich środków w instrumenty cechujące się 
dopuszczalną (dla profilu ryzyka każdej z 
instytucji) stopą ryzyka i odpowiednią 
płynnością. Występują więc głównie po stronie 
popytowej rynku. 

62

background image

63

63

63

Rynek pieniężny

   

Cztery podstawowe segmenty 

rynku pieniężnego:

rynek lokat 

międzybankowych

rynek papierów dłużnych

rynek depozytowo-

kredytowy

rynek „operacji otwartego 
rynku” prowadzony przez 

BC  (EBC i NBC w SE)

background image

64

64

64

Polityka pieniężna

Rynek lokat 
międzybankowych (rynek 
M/B) >

     

Transakcje polegające na 

udzieleniu i przyjęciu 
lokaty/depozytu przez jeden 
bank innemu bankowi:

1. w ściśle określonej wysokości

2. na określony czas

3. po z góry określonej cenie 

(stopie %, także w formie 
dyskonta) 

background image

65

65

65

Polityka pieniężna

Rodzaje lokat na rynku 

M/B*:

1. jednodniowe: np. O/N, T/N, 

spot/next

2. Pozostałe spot np.:1T, 2T, 1M, 

3M, 6M,12M

background image

66

66

Polityka pieniężna

Ceny lokat M/B*:

1. Cena kupna 

  > bid

2.  Cena sprzedaży 

                > offered

66

background image

67

67

Polityka pieniężna

Indeksy lokat M/B*:

1. WIBID

 Warsaw Interbank 

Bid Rate

,

    

LIBID,

 

EURIBID

,

2. WIBOR

 Warsaw Interbank 

Offered Rate

,  

LIBOR

EURIBOR

67

background image

Stopy procentowe NBP i Kursy 

średnie NBP

 dla przypomnienia 

Stopy procentowe NBP w k. 2013 r.

 Referencyjna 

2,50%

 Lombardowa

4,00%

 Depozytowa

1,00%

 Redyskonto weksli 2,75%

Kursy średnie  -  

Tabela z dnia 2013-12-20

  1 EUR     4,1652 PLN
  1 USD    3,0525 PLN
  1 CHF  3,3978 PLN
  1 GBP  4,9889 PLN
  100 JPY    2,9220 PLN

68

background image

Stawka referencyjna „Polonia”

Stawka referencyjna Polonia 

(Indeks 

Polonia) – określa średnią ważoną stawkę 
operacji przeprowadzanych w ciągu dnia na 
pieniężnym rynku międzybankowym o terminie 
O/N (overnight). 

• Stawka referencyjna Polonia obliczana jest na 

podstawie stawek oraz kwot transakcji 
przeprowadzonych do godz. 16, pokazuje więc 
stan rynku międzybankowego w krótkim 
terminie O/N o wiele lepiej od stawki WIBOR, 
która ustalana jest o godz. 11, co w tym 
przypadku ma duże znaczenie. Ponadto od 
dłuższego czasu (od ~2008 r. radykalnie 
zmieniła się struktura operacji bo dominują 
operacje O/N i do 1W.

69

background image

Stawka referencyjna „Polonia”

• Stawka referencyjna Polonia służy do 

wyznaczenia realnego kosztu pieniądza, czyli 
średniego oprocentowania depozytów 
overnight na rynku międzybankowym 
ważonego wielkością transakcji. 

• Stawka referencyjna Polonia jest to średnia 

ważona transakcji O/N zawartych w każdym 
dniu roboczym. Banki, uczestnicy rynku 
przesyłają do NBP zestawienia transakcji 
zawartych w danym dniu do godz. 16, który 
dokonuje obliczeń stawki Polonia i publikuje ją 
o godz. 17. 

• Stawka Polonia coraz częściej wykorzystywana 

jest do wyznaczania kosztu pieniądza. 

70

background image

Stawka referencyjna „POLONIA” na 

pocz.

2013

Stawka referencyjna „POLONIA”
Średnia ważona stawka operacji 
przeprowadzonych
na rynku pieniężnym o terminie O/N

(wyliczenia z ostatnich 6 dni roboczych) 
Data wyliczenia      Wartość obrotów [w mln PLN]      Stawka[%]
2013-01-10                     2.077,00                                        

3,98

2013-01-09                     1.330,00                                        

4,01

      2013-01-08                     1.018,00

   

3,96

2013-01-07              1.693,00

   

4,02

2013-01-04              1.983,00

   

4,03

2013-01-03              1.780,00

   

3,92

Źródło: Departament Operacji Krajowych NBP

71

background image

Stawka referencyjna „POLONIA” w  k. 

2013 r.

Średnia ważona stawka operacji przeprowadzonych
na rynku pieniężnym o terminie O/N
(wyliczenia z ostatnich 6 dni roboczych) 

Data wyliczenia               Wartość obrotów [w mln PLN]             Stawka [%]

2013-12-20

2.718,00

1,80

2013-12-19

1.510,00

2,34

2013-12-18

1.690,00

2,35

2013-12-17

2.960,00

2,43

2013-12-16

2.785,00

2,42

2013-12-13

1.005,00

2,40

Źródło: Departament Operacji Krajowych NBP

72

background image

73

73

Międzybankowy rynek pieniężny

• Większość transakcji stanowią 

depozyty międzybankowe, czyli 
lokaty środków jednego banku 
komercyjnego w innym banku.

• Od płynności międzybankowego 

rynku pieniężnego zależy 
współcześnie płynność całego rynku 
pieniężnego, a także płynność 
pozostałych instytucji finansowych, 
przedsiębiorstw i gospodarstw 
domowych !

73

background image

74

Co współcześnie spędza sen z 

powiek politykom i 

finansistom?

• Współcześnie > obawa, że kryzys 

płynnościowy sektora bankowego 
spowoduje niedobór kapitału 
pieniężnego w sektorze 
przedsiębiorstw, a następnie 
zahamowanie inwestycji 
przedsiębiorstw oraz zatory 
płatnicze i  w konsekwencji dalsze 
osłabienie koniunktury, a dalej 
recesję połączoną z deflacją co nadal 
grozi okresem kilkuletniej recesji 
gospodarczej.

background image

75

75

75

Polityka pieniężna

Rynek papierów dłużnych:

1. Bony pieniężne (BP) banku 

centralnego np. NBP *

2. Bony skarbowe (BS)*

3. Krótkoterminowe papiery 

dłużne KPD (ang. Commercial 

papers CP

)

4. ~~Certyfikaty depozytowe  CD

*

        

background image

76

76

Polityka pieniężna

• Podstawowe rodzaje 

produktów depozytowych – 

prostych i strukturyzowanych

• Podstawowe rodzaje 

produktów kredytowych > 

od 

kredytu i pożyczki do usług 
aranżujących finansowanie

76

background image

77

77

77

Polityka pieniężna

Rynek kapitałowy RK

*

 tworzą transakcje instrumentami 

finansowymi o terminie zapadalności 

powyżej 1 roku

 Instrumenty finansowe RK nie są 

jednorodne

:

- np. pod względem uosabianych praw   

majątkowych:
> mogą mieć charakter wierzycielski (np.   

  obligacje) lub 
> własnościowy (np. akcje) lub 
> mieszany (np. obligacje zamienne) lub
> hybrydowy (np.. instrumenty indeksowe 

etc.)

background image

78

78

78

Polityka pieniężna

*

Filary sprawnego działania 
publicznego rynku 
kapitałowego

:

Równy dostęp do informacji

Dematerializacja obrotu

Centralizacja obrotu oparta na 

nowoczesnych technologicznie 
platformach transakcyjnych

background image

79

79

79

Polityka pieniężna

Podstawowe funkcje rynku 

kapitałowego

:

1. mobilizacja, kapitalizacja i transfer 

oszczędności

2. realokacja zasobów

3. rynkowa wycena efektywności 

podmiotów i ich kontrola poprzez 

wycenę instrumentów na rynkach 

wtórnych

4. rynkowa wycena instrumentów 

inwestycyjnych

background image

80

80

80

Polityka pieniężna

*

Podstawowe źródła podaży 

pieniądza na rynku kapitałowym 

czyli popytu na instrumenty 

rynku kapitałowego

:

 Oszczędności gospodarstw domowych

 Oszczędności sektora przedsiębiorstw

 Zasoby finansowe banków i innych 

instytucji finansowych czyli tzw. 

instytucjonalnych inwestorów 

szukających portfeli 

długoterminowych lokat/inwestycji

 Zagraniczne zasoby finansowe > 

inwestorzy zagraniczni 

background image

81

81

81

Polityka pieniężna

*

Podstawowe źródła popytu czyli 
zapotrzebowania na kapitał zgłaszanego 
poprzez emisję instrumentów rynku 
kapitałowego:

 Przedsiębiorstwa

 Państwo i instytucje z nim związane

 Jednostki samorządu terytorialnego JST

 Banki poszukujące możliwości 

sekurytyzacji długoterminowych 
kredytów (listy zastawne i inne 
długoterminowe instrumenty typu ABS)

background image

82

82

82

Polityka pieniężna

Struktura rynku 

kapitałowego

, w tym m.in.:

1. Rynek publiczny (regulowany

)

2. Rynek niepubliczny

background image

83

83

Polityka pieniężna > Rynek publiczny

1. Rynek pierwotny > 

podstawowe cechy, zasady, kryteria 

wejścia emitenta, ryzyka, etc.

2. Rynek wtórny > 

podstawowe 

cechy, zasady, ryzyka etc.

83

background image

84

84

Polityka pieniężna > Rynek publiczny 

Instytucje rynku kapitałowego

Giełda papierów 

wartościowych, organizacja, 

parkiety, rodzaje transakcji i 

notowań, indeksy etc.

Regulowany obrót(rynek) 

pozagiełdowy > w PL > MTS-

CeTO

84

background image

85

85

Polityka pieniężna > Rynek 

niepubliczny 

• Kryteria rynku niepublicznego
• Podstawowe rodzaje rynku 

niepublicznego

• Znaczenie rynku niepublicznego
• Relacje między rynkiem 

publicznym i niepublicznym

85

background image

86

86

Polityka pieniężna > Rynek 

publiczny

Krajowy Depozyt Papierów 

Wartościowych KDPW

Giełdy towarowe

Przedsiębiorstwa maklerskie

86

background image

87

87

Polityka pieniężna a rynek kapitałowy

*

INSTRUMENTY RYNKU KAPITAŁOWEGO

obligacje

 (cechy, rodzaje etc,) 

akcje

 (definicje, cechy, rodzaje etc.)

>

pozostałe instrumenty RK 

związane z akcjami 

np.. PP prawa 

poboru, PDA, prawa pierwszeństwa,etc.

>

instrumenty indeksowe

>

instrumenty pochodne 

(podstawowe rodzaje, definicje, cechy 

etc.) etc, 

87

background image

88

88

Polityka pieniężna a rynek kapitałowy

Pozostałe kwestie do 

przypomnienia

> Zasady obrotu na rynku 

kapitałowym

> Indeksy rynku kapitałowego

> Rodzaje inwestorów na rynku 

kapitałowym:

> Fundusze inwestycyjne na RK

> Towarzystwa ubezpieczeniowe na RK

> Fundusze emerytalne na RK

88

background image

89

89

89

Polityka pieniężna a rynki finansowe

Nadzór nad rynkami i instytucjami 
finansowymi

Od nadzorów 
wyspecjalizowanych poprzez 
konsolidację działań 
nadzorczych do nadzoru 
zintegrowanego i nadzoru 
makroostrożnościowego

background image

90

90

90

Polityka pieniężna a rynki finansowe

*

Relacje (1) > „podział ról” < 
między RP i RK

:

1

.Rynek pieniężny jest

:

Stymulatorem i źródłem utrzymania 

płynności finansowej wszystkich 
podmiotów gospodarczych

Miejscem kształtowania się bazowych 

rynkowych stóp procentowych np. 
WIBOR 3M

background image

91

91

91

Polityka pieniężna a rynki finansowe 

*

2

Rynek kapitałowy jest

:

 Miejscem lokowania nadwyżek kapitału (raczej 

długo- i średnioterminowego)

 Miejscem pozyskiwania kapitału 

długoterminowego

 Stymulatorem inwestycji w gospodarce

czyli rynek kapitałowy RK

 

:

 Zapewnia przepływ kapitału od podmiotów z 

nadwyżką czyli szukających lokat i inwestycji do 

podmiotów zgłaszających zapotrzebowanie

 czyli RK przetwarza kapitały pieniężne o 

charakterze oszczędnościowym na inwestycje

background image

92

92

Rynki finansowe a makrogospodarka

Podstawowym czynnikiem wpływającym na 

funkcjonowanie rynków finansowych jest 

koniunktura gospodarcza (stan gospodarki kraju) 

określana poprzez najbardziej istotne kategorie 

ekonomiczne takie jak np. :

• Deficyt/nadwyżka obrotów bieżących z zagranicą;
• Stan budżetu państwa (w tym: niedobór i dług publiczny 

oraz sposoby ich finansowania);

• Wysokość inflacji i oczekiwania inflacyjne
• Zagrożenie deflacyjne i oczekiwania deflacyjne
• Stopy procentowe;
• Cele polityki pieniężnej;
• Poziom zadłużenia i zdolności kredytowej uczestników 

rynku;

• Poziom bezrobocia  etc.

Wszystkie te czynniki, a przede wszystkim 

prognozy ich zmian będą wpływały na 

zachowania rynków finansowych i zwrotnie na 

koniunkturę gospodarczą.
W/w czynniki determinują jednocześnie politykę 

pieniężną.

92


Document Outline