background image

Polityka Pieniężna

Wykład 3

Teorie popytu i 

podaży pieniądza  

na 

23.11. i 07.12.2013

V. 2.8.7.

1

background image

Polityka pieniężna

Wykład 3 

v.2.8.7.

)

Teorie popytu i podaży 

pieniądza

{wybrane problemy kształtowania 

popytu i podaży pieniądza – krótkie 

ujęcie retrospektywne}

Główne wątki {krócej już tych kwestii 

nie można przedstawić}

Dr Zbigniew R. 

Wierzbicki

23.11.-07.12.2013

„Część” a i b 

2

background image

Polityka pieniężna

TEORIE  POPYTU  NA  PIENIĄDZ

1.      Teoria ilościowa > podejście I. Fishera (równanie wymiany) 

     > modyfikacje teorii ilościowej (podejście A.C. Pigou 
     > transakcyjny zasób pieniądza 
     > mechanizm transmisji pośredniej K. Wicksell’a

 

2.          J.M.Keynes’a teoria pieniądza i preferencji płynności

 
3. Uwagi do teorii JMK ze strony A.C.Pigou
4. Modyfikacje keynesowskiej teorii pieniądza (W.J.Baumoll, J. Tobin
)

5. Monetarystyczna teoria pieniądza (podejście M.Friedmana)

6.       Spór między neokeynesisistami a neomonetarystami

7.              Wzrost a bezrobocie a inflacja > Krzywa  W.Philipsa 

      > teorie równowagi długookresowej

8.              Współczesny kryzys finansowy (od Bretton Woods do ??

      ?  czyli do nowego ukształtowania (porządku) światowego systemu finansowego
{

W prezentacji są wykorzystane ujęcia problemu zawarte m.in. w nstp. książkach: M. Górski: 

Rynkowy system finansowy, W-wa 2009; A. Kaźmierczak: Polityka pieniężna w gospodarce 
otwartej, W-wa 2008; Współczesna polityka pieniężna, red. W. Przybylska-Kapuścińska,W-wa 
2008. }

3

background image

TEORIE  POPYTU  NA  

PIENIĄDZ

• Refleksja Mikołaja Kopernika (1517-1519-1521-1526) i 

później Thomasa Greshama (Anglia po 1550 r.).

• W odniesieniu do systemu waluty kruszcowej M.Kopernik 

określił zasadę, że jeśli jednocześnie istnieją na danym 
rynku dwa (lub więcej) rodzaje pieniądza  , ale jeden z 
nich jest postrzegany jako lepszy (np. o wyższej 
zawartości kruszcu – złota bądź/i srebra) , ten "lepszy" 
pieniądz będzie gromadzony czyli tezauryzowany, a w 
obiegu pozostanie głównie ten „gorszy”. Krótko mówiąc, 
gorszy pieniądz wypiera lepszy
.

 M.Kopernik - Nicolai Copernici Meditata (Rozmyślania), Olsztyn 1517;
 M.Kopernik - Modus cudendi monetam (Sposób bicia monety) Olsztyn 1519;
 M.Kopernik  - De aestimatione monetae (O szacunku dla monety) Grudziądz 1521;
  M.Kopernik - Monetae cudendae ratio (Rozprawa o biciu monety) Olsztyn 1526. >>> 

W traktacie tym M. Kopernik pragnął przede wszystkim pokazać przyczynę obniżania 
jakości i siły nabywczej pieniądza. 

4

background image

TEORIE  POPYTU  NA  

PIENIĄDZ

• Refleksja J. Bodina (1568) > napływ złota i srebra 

do Francji wpłynął na wzrost cen

• Ilościowa teoria pieniądza (ujęcie pierwsze 1752) 

David Hume (w pracy „On Money”) 

 poziom cen w gospodarce krajowej zależy od ilości 

krążącego w niej pieniądza

 czyli im więcej pieniądza, tym ceny są wyższe i na 

odwrót  tj. im mniej pieniądza tym ceny są niższe, 

 ponieważ wzrost podaży pieniądza zwiększa nominalny 

fundusz nabywczy społeczeństwa, co przy danej (w 
określonym czasie i miejscu) podaży dóbr i usług musi 
prowadzić do podwyższania cen.

• Tezy teorii ilościowej pieniądza wynikały z 

podstawowych twierdzeń klasycznej teorii 
ekonomii

5

background image

TEORIE  POPYTU  NA  PIENIĄDZ

Podstawowe założenia teorii 

ilościowej

1

. Pieniądz jest środkiem cyrkulacji i jest 

gromadzony przez podmioty jedynie w 
celach transakcyjnych 

 Wielkość  zasobów transakcyjnych pieniądza 

zależy wartości transakcji i od długości okresów 
płatności

 Im częściej otrzymujemy dochody tym zasób 

transakcyjny pieniądza może być mniejszy

 i odwrotnie im dłuższy jest czas między kolejnymi 

przypływami dochodu to tym większe muszą być 
zasoby transakcyjne. 

 Mają na to wpływ także 
>> rozkład w czasie strumieni wydatków, 
>> stosowane sposoby ( w tym czas) rozliczeń, 
>> stopy procentowe etc. 

6

background image

TEORIE  POPYTU  NA  PIENIĄDZ

 Podstawowe założenia teorii 

ilościowej

2.

 W danych warunkach w 

krótkim okresie, przy ceteris 
paribus, szybkość krążenia 
pieniądza jest stabilna

czyli w stabilnych warunkach 

zmiany szybkości krążenia 
pieniądza nie mogą ani nasilać 
wpływu zmian podaży pieniądza 
na ceny 

ani też nie mogą ich 

kompensować.

7

background image

TEORIE  POPYTU  NA  PIENIĄDZ

 Podstawowe założenia teorii ilościowej

3

. Z powodu doskonałej 

elastyczności cen, płac i stóp 
procentowych w gospodarce 
występuje stan pełnego 
zatrudnienia 

tzn. wszelkie rodzaje i „wymiary” 

bezrobocia mają charakter 
techniczno-organizacyjny 

bądź/i wynikają z przyczyn 

subiektywnych (w każdym czasie 
są osoby które nie chcą lub nie 
mogą pracować)

8

background image

TEORIE  POPYTU  NA  PIENIĄDZ

 Podstawowe założenia teorii ilościowej

4.1

.

 

Prawa Rynków Say’a 

wynika: 

że popyt na towary zawsze równa się ich podaży
oszczędności są zawsze równe inwestycjom. 
a mechanizm rynkowy koryguje ceny towarów i ceny 

pieniądza czyli stopy procentowe.

W konsekwencji wzrost stopy % wpływa na wzrost 

oszczędności. 

Natomiast jeżeli stopa % jest wyższa od krańcowej 

stopy efektywności inwestycji to spada popyt na 
kapitał pożyczkowy czyli na kredyty

i w ślad za tym spadają ceny pieniądza pożyczkowego.

9

background image

TEORIE  POPYTU  NA  PIENIĄDZ

 Podstawowe założenia teorii ilościowej

4.2.

 W kolejnym cyklu prowadzi to:

 do osłabienia oszczędzania na rzecz wzrostu 

bieżącej konsumpcji i wzrostu popytu, 

 a to z kolei powoduje wzrost cen, 
 a ich konsekwencją jest wzrost zainteresowania 

inwestycjami 

 co z kolei powoduje wzrost popytu na pieniądz 

pożyczkowy 

 i w efekcie rosną stopy procentowe i cykl się 

powtarza. 

W tle podstawowe założenie makro iż,: 
Gospodarka wolnorynkowa w tendencji 
dąży do pełnego zatrudniania czynników 
produkcji i optymalizacji cen tych 
czynników, w tym ceny pieniądza.

10

background image

TEORIE  POPYTU  NA  PIENIĄDZ

 Podstawowe założenia teorii ilościowej

5.1

. Podaż pieniądza kształtuje się niezależnie i ma charakter 

zewnętrzny w stosunku do procesów produkcji (sfery realnej).

 Zmiana ogólnego poziomu cen nie może nastąpić bez 

uprzedniej zmiany podaży pieniądza.

  Związek cen z podażą pieniądza obrazuje 

równanie wymiany I. 

Fisher’a

:  

MxV=PxT 

   

gdzie: M – ilość pieniądza w obiegu; V – szybkość obiegu pieniądza; P - przeciętny poziom cen   
(przeciętna wartość jednej transakcji); T - ilość transakcji w danym okresie. 

 Podaż pieniądza równa się podaży towarów (po określonych cenach <> 

cenach równowagi)

P= (MxV) : T 

czyli 

poziom cen zależy

:

      od ilości pieniądza w obiegu, 
      od szybkości obiegu pieniądza i 
      od ilości dóbr przeznaczonych do wymiany

11

background image

TEORIE  POPYTU  NA  PIENIĄDZ

 Podstawowe założenia teorii ilościowej

5.2

.

 Wg. założeń 

modelu I. Fisher’a 

okresie krótkim:

 szybkość krążenia pieniądza i wolumen 

sprzedawanych dóbr są „stałe”.

 szybkość krążenia pieniądza czyli liczba 

transakcji, które obsługuje jednostka 
pieniężna w danym okresie jest m.in. 
- uwarunkowana techniką rozliczeń, 
- zwyczajami płatniczymi, 
- technikami komunikowania się, 
- rozwojem systemu bankowego etc.

12

background image

TEORIE  POPYTU  NA  PIENIĄDZ

 Podstawowe założenia teorii ilościowej

5.3.

 Zmiany w tym obszarze w okresie 

krótkim są relatywnie wolne i nieznaczne (małe) 

 a więc można przyjąć , że szybkość obiegu 

pieniądza V jako wielkość stałą. 

 stabilność jest istotna, bo gdyby była w 

krótkim okresie zmienna to możliwa byłaby 
neutralizacja wpływu zmian podaży pieniądza 
na ceny 

 tzn. np. gdyby wzrostowi podaży pieniądza 

towarzyszyłaby odpowiednia zmiana szybkości 
jego obiegu  V to wtedy ceny mogłyby 
pozostać na niezmienionym poziomie.

gdzie: M – ilość pieniądza w obiegu; V – szybkość obiegu 
pieniądza; P - przeciętny poziom cen   (przeciętna wartość jednej 
transakcji); T - ilość transakcji w danym okresie.
 

13

background image

TEORIE  POPYTU  NA  PIENIĄDZ

 Podstawowe założenia teorii ilościowej

5.4

.

 W krótkim okresie: 

o podaży dóbr decydują aktualne 

zdolności produkcyjne (w okresie krótkim 
w zasadzie nie ulegają one zmianie),

 a więc też liczba transakcji T jest wobec 

tego też w zasadzie 

stała (nie zmienia się 

skokowo w krótkim czasie). 

Wobec tego P=ƒ(M) czyli zmiany 

podaży pieniądza i cen są wprost 
proporcjonalne w krótkim okresie. 

Ceny (przeciętny poziom cen P) 

zwiększą (zmniejszą) się o tyle, o ile 
zwiększy (zmniejszy) się podaż 
pieniądza

14

background image

TEORIE  POPYTU  NA  PIENIĄDZ

 Podstawowe założenia teorii ilościowej

5.5.

 Założenia równania wymiany I.Fisher’a  o 

niezmienności 

{ilość transakcji}

 i V

{szybkość 

obiegu}

 oraz o ich niezależności od podaży 

pieniądza M są 

(ze współczesnej perspektywy)

 zbyt mało 

realistyczne nawet w odniesieniu do okresu 
krótkiego. 

 Doświadczenia wielu okresów inflacji wskazują, 

że wtedy szybkość  krążenia pieniądza wzrasta 
gdyż podmioty szybciej dokonują transakcji 
(wyzbywając się swoich zasobów) z uwagi na 
oczekiwania inflacyjne i obawy o deprecjację 
pieniądza

  I. Fisher skoncentrował swoją uwagę na 

funkcji pieniądza jako środka cyrkulacji i 
stąd też analizował dynamikę strumieni 
pieniężnych (pieniądz w „ruchu”) i nie 
interesował się pieniądzem jako zasobem.

15

background image

TEORIE  POPYTU  NA  

PIENIĄDZ

 Podstawowe założenia teorii ilościowej

• Teoria ilościowa 

wskazała na 

dwa podstawowe mechanizmy 
oddziaływania (transmisji) 
zjawisk pieniężnych na procesy 
gospodarcze (czyli na sferę 
realną gospodarki:

Mechanizm transmisji 

bezpośredniej

Mechanizm transmisji pośredniej

16

background image

TEORIE  POPYTU  NA  

PIENIĄDZ

 Podstawowe założenia teorii ilościowej

• Mechanizm transmisji bezpośredniej 

(D. Hume i R. Cantillon)

  Bezpośredni wpływ zmian podaży pieniądza na 

poziom cen

 Istnieje równowaga między podażą pieniądza a 

popytem na pieniądz

 Gdy  > Podaż pieniądza wzrasta
 A więc  gdy faktyczne  zasoby pieniężne będą wyższe  

od pożądanych 

  to >> Równowaga zostaje naruszona bo
 Właściciele zasobów pieniężnych dokonują zakupów co 

przy danej podaży dóbr (w krótkim okresie „stałej”)  
prowadzi  do wzrostu cen

 Równowaga zostaje przywrócona bo ceny 

wzrastają o tyle o ile wzrośnie podaż pieniądza.

 Transmisja bezpośrednia jest zakończona 

17

background image

TEORIE  POPYTU  NA  PIENIĄDZ

 Podstawowe założenia teorii ilościowej

• Mechanizm transmisji pośredniej 

(H.Thornton 

i K. Wicksell)

 Wpływ zmian podaży pieniądza na ceny poprzez 

zmiany stóp %

  Naturalna stopa%  tj. taka przy której oszczędności = 

inwestycjom i jest pełne zatrudnienie. Popyt na kredyty 
równa się ich podaży itd.

  Przykładowy impuls transmisyjny. Bank centralny BC 

obniża stopę redyskonta.

 Banki komercyjne więcej pożyczają od BC i zwiększają 

kredyty, a także są skłonne zmniejszać cenę kredytu 
czyli maleje też rynkowa stopa%

  Przedsiębiorstwa zwiększają inwestycje dzięki tańszym 

kredytom,  a gospodarstwa domowe są skłonne 
zwiększać konsumpcję (w części też na kredyt > 
tańszy)

18

background image

TEORIE  POPYTU  NA  PIENIĄDZ

 Podstawowe założenia teorii ilościowej

Mechanizm transmisji pośredniej 

(H.Thornton i K. Wicksell) 

  Ponieważ produkcja zazwyczaj rośnie wolniej to 

występuje stopniowy wzrost cen

 W efekcie wzrostu cen obniża się stopniowo realna 

wartość kredytów, a także następuje stopniowo wzrost 
rynkowej stopy%

 Oznacza to step by step powrót wysokości stopy% do 

jej poziomu „naturalnego” czyli poziomu  równowagi ale 
niekoniecznie na poziomie początkowym cyklu

 Przyrost akcji kredytowej zostaje wyhamowany gdyż w 

efekcie wzrostu stóp% maleje popyt na kredyty. W 
konsekwencji prowadzi to do wyhamowania wzrostu 
podaży pieniądza i gospodarka wraca do stanu 
równowagi finansowej

19

background image

TEORIE  POPYTU  NA  PIENIĄDZ

 Podstawowe założenia teorii ilościowej

Mechanizm transmisji pośredniej  

WNIOSKI

• Różnica między naturalną stopą% a rynkową 

stopą% (niższą) jest przejawem nadmiaru 
pieniądza w gospodarce (nadmiernej podaży 
pieniądza).

• Wzrost cen pieniądza(w tym kredytowego) 

powoduje powrót (zmniejszenie) popytu na 
kredyty (pieniądz kredytowy) do „wyjściowego” 
stanu („poziomu”) równowagi

• Przejawem równowagi jest równość (zgodność) 

naturalnej i rynkowej stopy%  >> z tym, że nie 
oznacza to , że w każdym przypadku następuje 
powrót do poziomu stóp% i cen do poziomu 
początkowego danego cyklu >>> nowe ceny 
równowagi mogą być wyższe lub niższe

20

background image

TEORIE  POPYTU  NA  PIENIĄDZ

 

Modyfikacja teorii ilościowej przez tzw. 

szkołę z Cambridge > A.C. Pigou i inni

 Szybkość krążenia pieniądza 

V

 jest współzależna z 

wielkością transakcyjnego zasobu pieniądza i z relacją 
zasobu transakcyjnego do całości dochodów 
pieniężnych podmiotów czyli:

  

1.

  

I.Fisher       

V= (PxT) : M

 

 

a,

 2

.

A. C. Pigou

M : (PxT) = 1 : V = k 

współczynnik  pieniężnego 

            zasobu  

transakcyjnego

wskazał na znaczenie odwrotnej zależności.

gdzie: M – ilość pieniądza w obiegu;

 V – szybkość obiegu pieniądza; 
P - przeciętny poziom cen >„frakcjonowany przez” 
>>> 

~~~przeciętną wartość jednej transakcji

T - ilość transakcji w danym okresie.
 k -
 współczynnik  pieniężnego zasobu  transakcyjnego 

21

background image

TEORIE  POPYTU  NA  PIENIĄDZ

 

Modyfikacja teorii ilościowej przez tzw. 

szkołę z Cambridge > A.C. Pigou i inni

  

2

.

A. C. Pigou 

M : (PxT) = 1 : V = k 

współczynnik  pieniężnego 

            zasobu  

transakcyjnego

Umożliwiając lepszą kwantyfikację 

zjawisk pieniężnych w gospodarce A.C. 
Pigou zastąpił  

(PxT) 

kategorią dochodu 

globalnego w gospodarce 

D

 

i wtedy >   

 (M : D) = 1 : V = k

• gdzie: M – ilość pieniądza w obiegu; 
• V – szybkość obiegu pieniądza; 
• P - przeciętny poziom cen   (przeciętna wartość jednej 

transakcji); 

• T - ilość transakcji w danym okresie.
• k  - współczynnik  pieniężnego  zasobu  transakcyjnego
• D – dochód globalny w gospodarce

22

background image

TEORIE  POPYTU  NA  PIENIĄDZ

 Modyfikacja teorii ilościowej przez tzw. 

szkołę z Cambridge > A.C. Pigou i inni

A. C. Pigou wprowadził  też pojęcia: 
dochodu realnego (w cenach stałych)  - 

y

  

dochodu nominalnego (dochód realny x wskaźnik 
wzrostu cen) 

Y

A.C. Pigou 

dochodowa formuła równania popytu na 

pieniądz

M

 = 

k

 x 

p

 x 

y

 = 

k

 x 

gdzie:     

M – popyt na pieniądz

k  - współczynnik pieniężnego zasobu transakcyjnego
p  - przeciętny poziom cen
y  -  dochód realny
Y  -  dochód nominalny

23

background image

TEORIE  POPYTU  NA  PIENIĄDZ

 Modyfikacja teorii ilościowej przez tzw. 

szkołę z Cambridge > 

A.C. Pigou i inni     

~~ 

Red Bricks Theory”

• Przekształcając równanie dochodowej formuły popytu 

na pieniądz, 

             

M

 

=  

k

 x 

Y

otrzymujemy 

równanie 

A.C.Pigou

 dot.  

czynników kształtujących przeciętny 
poziom cen 

tj.

   

p

 = 

M

 : ( 

k

 

y

 )

Zdaniem 

A.C.Pigou

 

jeśli faktyczna podaż 

pieniądza jest wyższa od w ten sposób 
określonego popytu na pieniądz to musi 
nastąpić wzrost cen w gospodarce

.

24

background image

TEORIE  POPYTU  NA  PIENIĄDZ

Podstawowe założenia teorii ilościowej 

transmisja

Mechanizm bezpośredniej transmisji 

zjawisk pieniężnych na sferę realną w 
ujęciu klasycznej myśli ekonomicznej (D. 
Hume i R. Cantillon) - 

Podsumowanie

1. Założenie 1 (początkowe) > występuje równowaga 

między popytem na pieniądz a jego podażą.

2. Założenie 2 > zaczyna wzrastać podaż pieniądza co 

powoduje zachwianie równowagi. Podmioty wydatkują 
rosnące zasoby na zakup dóbr.

3. W krótkim okresie (gdy abstrahujemy od możliwości 

importu) podaż dóbr  jest względnie sztywna. 
Zaczynają rosnąć ceny do poziomu na którym nowe 
wyższe ceny podaży dóbr zrównają się z posiadanymi 
zasobami pieniężnymi.

4. Równowaga zostaje przywrócona a ceny wzrosną o 

tyle o ile wzrosła podaż pieniądza > proces transmisji 
impulsu pieniężnego (wzrostu podaży pieniądza) w 
danym cyklu ulega zakończeniu.

25

background image

TEORIE  POPYTU  NA  PIENIĄDZ

Podstawowe założenia teorii ilościowej 

– 

Podsumowanie mechanizmów transmisji 

pośredniej

Mechanizm transmisji pośredniej zjawisk 
pieniężnych na sferę realną

 ( H. Thornton 

1802 i K. Wicksell 1935)

1. Pokazuje wpływ zmian w podaży pieniądza poprzez 

zmiany cen pieniądza czyli zmiany stopy %.

2. Koncepcja naturalnej i bieżącej rynkowej stopy%.
3. Naturalna stopa% > przy której oszczędności 

=inwestycjom, a jednocześnie w skali gospodarki 
zapewnia ona pełne zatrudnienie .

4. System finansowy, w tym system bankowy, jest w 

stanie równowagi, gdy popyt na kredyt bankowy równa 
się podaży kredytu bankowego (oczywiście przy 
określonym w danym czasie układzie stóp banku 
centralnego BC i stóp banków komercyjnych BK)

26

background image

TEORIE  POPYTU  NA  PIENIĄDZ

Podstawowe założenia teorii ilościowej 

– 

Podsumowanie mechanizmów transmisji 

pośredniej

5. Załóżmy, że BC obniża stopę redyskonta. Zachęca to 
BK do zasilania się w BC i zwiększania wielkości akcji 
kredytowej z jednoczesnym nawet obniżaniem rynkowej 
stopy% (bo BC obniżył stopę redyskontową)
6. Skłania to p-wa do inwestowania, a gospodarstwa 
domowe do zwiększania wydatków konsumpcyjnych.
7. W okresie krótkim z uwagi na względną sztywność 
podaży dóbr prowadzi to do wzrostu cen (na rynku dóbr 
inwestycyjnych i dóbr konsumpcyjnych). Jednocześnie 
wskutek wzrostu cen zmniejsza się realna wartość 
kredytów.

27

background image

TEORIE  POPYTU  NA  PIENIĄDZ

Podstawowe założenia teorii ilościowej 

– Podsumowanie mechanizmów transmisji 

pośredniej

8. W rezultacie konsekwencją wzrostu cen jest też 
stopniowy wzrost rynkowej stopy% i jej powrót na rynku 
kredytowym do jej poziomu naturalnego co w dalszej 
konsekwencji prowadzi do zmniejszenia popytu na 
kredyty (zmniejszenia akcji kredytowej banków 
komercyjnych). 
9. Prowadzi to do relatywnego zmniejszenia podaży 
pieniądza i następuje przywrócenie stanu równowagi 
finansowej w gospodarce.

     10. Nadmiar podaży pieniądza wygenerowany 

decyzjami BC powoduje wzrost cen (dóbr 
konsumpcyjnych i dóbr inwestycyjnych a dalej stopy%) 
ale mechanizmy rynkowe powodują z kolei powrót 
popytu do wyjściowego poziomu równowagi, której 
przejawem jest równość naturalnej i rynkowej stopy%.  

28

background image

TEORIE  POPYTU  NA  PIENIĄDZ

J.M.Keynes’a teoria pieniądza

29

• Keynes’owski przełom w teorii ekonomii>  

Keynes’wska teoria preferencji płynności (1936) 
w pracy:„Ogólna teoria zatrudnienia, procentu i 
pieniądza

• Zmiana paradygmatów określonych przez 

ekonomię klasyczną bo:

1.

 Pełne zatrudnienie (wszystkich czynników produkcji) nie 

jest naturalnym stanem równowagi gospodarczej;

2

. Ceny i płace cechuje niska elastyczność „w dół” czyli 

trudno jest je nominalnie obniżać;

3

. Szybkość krążenia pieniądza nie tylko nie jest stała 

nawet w krótkim okresie, a wręcz przeciwnie może 
podlegać dużym zmianom;

4

. Społeczeństwo (p-wa i gosp. dom.) utrzymuje zarówno 

transakcyjne zasoby pieniężne jak zasoby przezornościowe 
i spekulacyjne;

5.

 Podaż pieniądza nie jest egzogeniczna (niezależna) i jest 

determinowana wielkością popytu na pieniądz.

background image

TEORIE  POPYTU  NA  PIENIĄDZ

 J.M.Keynes’a teoria pieniądza

Wybrane założenia teorii keynesowskiej:

1. Duża (pełna) substytucyjność pieniądza 

względem wybranych aktywów finansowych typu 
krótkoterminowych papierów dłużnych: 
skarbowych BS, municypalnych i 
pierwszorzędnych korporacyjnych (bankowych i 
p-w) > co oznacza wzajemną wrażliwość na 
zmianę cen (w tym %) czyli nawet relatywnie 
niewielkie podniesienie % powoduje ich 
wzmożony zakup i odwrotnie.

2.  Niska substytucyjność pieniądza względem 

realnych dóbr materialnych (nieruchomości, auta 
etc.) i realnych dóbr kapitałowych > co oznacza 
małą wrażliwość na zmiany cen czyli warunkiem 
ich substytucji jest duże oczekiwane 
podniesienie ich dochodowości.

3. Z uwagi na 1. i 2. podmioty (p-wa i gosp.dom.) 

cechuje skłonność do utrzymywania majątku w 
formach płynnych czyli w pieniądzu lub jego 
pełnych substytutach > preferencja płynności

background image

TEORIE  POPYTU  NA  PIENIĄDZ

 J.M.Keynes’a teoria pieniądza

4. J.M.Keynes - podobnie jak A.C.Pigou – 
zakładał, że popyt na pieniądz zależy od 
dochodu oraz – co było nowym założeniem 
-  zależy od wysokości stopy %  i  zmian w 
stopie% .

5. J.M.Keynes zanegował twierdzenie 
szkoły klasycznej, że oszczędności zawsze 
równają się inwestycjom, bo oszczędności 
są determinowane wielkością dochodów , 
a te rozmiarami inwestycji. 

> Według Keynes’a stopa % jest kategorią 
czysto monetarną, a jej wysokość zależy 
od podaży i popytu na pieniądz 

(co wyklucza 

odrębny wpływ oszczędności i inwestycji na stopę % w 
rozumieniu teorii klasycznej ilościowej)

31

background image

TEORIE  POPYTU  NA  PIENIĄDZ

 J.M.Keynes’a teoria pieniądza

6. 

Bank centralny BC kształtuje 

podaż pieniądza w ramach 
prowadzonej polityki monetarnej

.

7. Natomiast 

o wielkości popytu na 

pieniądz i o dynamice jego zmian 
decydują trzy podstawowe motywy

:

Motyw transakcyjny
Motyw przezornościowy
Motyw spekulacyjny

32

1

2

3

background image

TEORIE  POPYTU  NA  PIENIĄDZ

 J.M.Keynes’a teoria pieniądza

Motyw transakcyjny 

> utrzymywanie 

zasobów dla bieżącego finansowania 
wydatków. Popyt zależy od wlk. 
dochodów > im wyższy dochód tym 
większe zapotrzebowanie na zasoby 
transakcyjne.
Wg. Keynes’a transakcyjna szybkość 
krążenia jest stała, a popyt 
transakcyjny jest taki sam (podobnie jak 
A.C.Pigou) przy ceteris paribus. Z tym, 
że popyt na pieniądz z motywów 
transakcyjnych jest ważnym ale nie 
jedynym komponentem całego popytu 
na pieniądz.

33

1

background image

TEORIE  POPYTU  NA  PIENIĄDZ

 J.M.Keynes’a teoria pieniądza

•    

Motyw przezornościowy 

ważny jest też popyt na pieniądz 

zdeterminowany dążeniem do 
zabezpieczenia się przez 
nieprzewidzianym spadkiem 
dochodów bieżących bądź/i 
nieprzewidzianymi wydatkami.

 

J.M.Keynes pierwszy wprowadził 

do teorii pieniądza rozważania o 
decyzjach w warunkach 
niepewności.

34

2

background image

TEORIE  POPYTU  NA  PIENIĄDZ

 J.M.Keynes’a teoria pieniądza

 Zasoby pieniądza gromadzone z motywu 

przezornościowego zmieniają się 
kierunkowo i proporcjonalnie do zmian 
w dochodach społeczeństwa.

  Zdaniem J.M.Keynes’a tzw. 

przezornościowa szybkość krążenia 
pieniądza jest stała w okresie krótkim 
przy ceteris paribus tj. innych 
warunkach niezmiennych.

  

W wyniku tego można przyjąć 

założenie, że popyt na pieniądz 
wynikający z obu motywów – 
transakcyjnego i przezornościowego – 
zależy od wysokości i zmian dochodów 
nominalnych

35

background image

TEORIE  POPYTU  NA  PIENIĄDZ

 J.M.Keynes’a teoria pieniądza

             

Motyw spekulacyjny 

>

 

wynika ze 

skłonności do utrzymywania zasobów 
pieniężnych z chęci oszczędzania, 
inwestowania i spekulowania. 

(w tym 

obszarze J.M.Keynes wprowadza 
przełomowe rozważania nie tylko o 
niepewności ale i skali ryzyka i cenie 
ryzyka). 

 Motyw spekulacyjny wiąże się ściśle z 

funkcją pieniądza jako środka akumulacji.

  

Wobec tego rynkowa stopa% wpływa na 

decyzje o formach utrzymywania majątku 
(czy tylko forma pieniężna czy inne i w 
jakiej proporcji).

  

Rynkowa stopa% decyduje o tym ile 

społeczeństwo trzyma zasobów 
spekulacyjnych w formie obligacji, lokat 
terminowych, etc.

36

3

background image

TEORIE  POPYTU  NA  PIENIĄDZ

 J.M.Keynes’a teoria pieniądza

• J.M.Keynes przyjął założenie, że 

stopa% wpływa na rynkową cenę 
obligacji, że jest pewien poziom 
oczekiwanej rentowności obligacji, 
który jest determinowany 
oczekiwanym poziomem stopy 
zwrotu z inwestycji pieniężnych w 
relacji do innych alternatyw

.

•  

Czyli spadek rynkowych stóp% 

wpływa na wzrost zainteresowania 
zakupem obligacji co może 
prowadzić do wzrostu ich cen 
rynkowych

.

37

background image

TEORIE  POPYTU  NA  PIENIĄDZ

 J.M.Keynes’a teoria pieniądza

• J.M.Keynes przyjął założenie, że stopa% wpływa 

na rynkową cenę obligacji, że jest pewien poziom 
oczekiwanej rentowności obligacji, który jest 
determinowany oczekiwanym poziomem stopy 
zwrotu z inwestycji pieniężnych w relacji do 
innych alternatyw. W tych warunkach spadek 
rynkowych stóp% wpływa na wzrost 
zainteresowania zakupem obligacji co może 
prowadzić do wzrostu ich cen rynkowych (co 
umożliwia np. emitentowi Skarbowi Państwa na 
obniżanie ich rentowności czyli podwyższanie 
ceny ich nabycia).

• Emitenci obligacji w przypadku spadku 

rynkowych stóp% mają mniejsze trudności w ich 
uplasowaniu na rynku.

• J.M.Keynes zauważył i zwerbalizował 

związek między ceną aktywów wolnych od 
ryzyka innego niż dochód, a cenami innych 
zastosowań pieniądza.

38

background image

TEORIE  POPYTU  NA  PIENIĄDZ

 J.M.Keynes’a teoria pieniądza

Reasumując: 

1. wielkość zasobów transakcyjnych i wielkość zasobów 

przezornościowych pieniądza nie zależą od wysokości i 
zmian stopy% lecz od wielkości dochodów 
nominalnych;

2. Od zmian w wysokości stopy% zależy siła motywu 

spekulacyjnego czyli stopa% ma wpływ na wielkość 
zasobów spekulacyjnych pieniądza

3. Wobec tego ogólny popyt na pieniądz zależy od 

dochodu i od stopy%

4. Stąd też 

wg.Keynes’a ogólny popyt na pieniądz 

jest zmienny i zmienna jest też szybkość 
krążenia pieniądza

MD

 = 

MT

 – 

MA

 = 

(k

 

Y)

 – 

ƒ

 

(i) 

MD – ogólny popyt na pieniądz

     k – wskaźnik zasobów transakcyjnych

MT – transakcyjny i przezornościowy popyt na pieniądz      Y – dochód nominalny
MA – spekulacyjny popyt na pieniądz

     i – stopa procentowa %

39

background image

TEORIE  POPYTU  NA  PIENIĄDZ

 J.M.Keynes’a teoria pieniądza

Z prawidłowości ujętych we wzorze

 

MD = MT – MA = (k Y) – ƒ 

(i)  

wynika wg. 

J.M.Keynes’a

, że:

1.Popyt na pieniądz jest wprost 

proporcjonalny do wzrostu 
dochodów nominalnych;

2.Popyt na pieniądz jest 

odwrotnie proporcjonalny do 
stopy procentowej

40

background image

TEORIE  POPYTU  NA  PIENIĄDZ

 Koncepcja J.M.Keynes’a transmisji 

procesów (impulsów) monetarnych na 

sferę gospodarki realnej 

1.Załóżmy, że BC podejmuje decyzję o 

zwiększeniu podaży pieniądza 
poprzez operacje otwartego rynku 
tj. poprzez zakup obligacji 
skarbowych i innych instrumentów 
dłużnych np. BS i BP BC

41

background image

TEORIE  POPYTU  NA  PIENIĄDZ

 Koncepcja J.M.Keynes’a transmisji 

procesów (impulsów) monetarnych na 

sferę gospodarki realnej 

2. Prowadzi to do spadku rentowności 

papierów skarbowych (czyli wzrostu ich 
cen). 

Z uwagi na założoną przez J.M.Keynes’a 
wysoką wzajemna substytucyjność tych 
aktywów finansowych i pieniądza 
gotówkowego

nawet niewielki ruch cen 

jednego z tych aktywów powinien być 
szybko neutralizowany i równowaga 
powinna być przywrócona

 

równowaga 

między podażą i popytem na aktywa 
finansowe (gotówkę i płynne bezpieczne 
papiery dłużne)

42

background image

TEORIE  POPYTU  NA  PIENIĄDZ

 Koncepcja J.M.Keynes’a transmisji 

procesów (impulsów) monetarnych na sferę 

gospodarki realnej 

3.

Jednakże wywołany silnym impulsem BC wzrost 

podaży pieniądza może uruchomić tendencję 
spadkową rynkowej stopy% 

 i posiadacze gotówki mogą zacząć ponownie 

preferować jej ulokowanie w dłużne aktywa 
finansowe 

 co spowoduje dalsze podniesienie ich ceny 

( a jednocześnie kolejne obniżenie ich 
rentowności dla inwestorów) 

 kilka takich frykcji najczęściej powoduje 

rozchwianie racjonalnej struktury aktywów 
w całej gospodarce.

43

background image

TEORIE  POPYTU  NA  PIENIĄDZ

 Koncepcja J.M.Keynes’a transmisji 

procesów (impulsów) monetarnych na 

sferę gospodarki realnej 

4.

 

W efekcie zainicjowanego przez 

BC wzrostu podaży pieniądza oraz 
wysokiej substytucji skarbowych 
papierów dłużnych i pieniądza 
gotówkowego może następować 
spadek rynkowej stopy%.

44

background image

TEORIE  POPYTU  NA  PIENIĄDZ

 Koncepcja J.M.Keynes’a transmisji procesów 

(impulsów) 

monetarnych na sferę gospodarki realnej

5.

 Jeżeli BC i Rząd w porę nie zatrzymają 

takiej tendencji to może zaistnieć 
wariant pesymistyczny czyli 

sytuacja 

tzw. liquidity trap tj. pułapki 
płynności

. Jest to sytuacja w której 

następuje tak duży wzrost cen obligacji (z 
pkt. widzenia inwestorów czyli ich niskiej 
rentowności dla nabywców), że podmioty 
gospodarcze i gospodarstwa domowe 
będą preferować rosnący udział 
gotówkowych zasobów pieniężnych. 
Nasili to popyt na pieniądz o 
charakterze spekulacyjnym 

> Rozwiniemy to 

później opisując sytuację bezsilności tradycyjnie rozumianej polityki 
pieniężnej w sytuacji pułapki  płynnościowej > na następnych wykładach w 
grudniu

45

background image

TEORIE  POPYTU  NA  PIENIĄDZ

 Koncepcja J.M.Keynes’a transmisji 

procesów (impulsów) monetarnych na 

sferę gospodarki realnej 

6.

 Abstrahując na razie od casusu 

pułapki płynności, popatrzmy na sytuację 
bardziej optymistyczną w której w drugim 
etapie transmisji impulsów polityki 
monetarnej postępujący spadek stopy% 
prowadzi to zwiększenia popytu na dobra 
inwestycyjne (dlaczego > bo rentowność 
aktywności gospodarczej w sferze realnej 
będzie relatywnie wyższa niż alokacja w 
aktywa finansowe (

relatywnie tzn. w porównaniu z 

dochodowością skarbowych papierów wartościowych)

46

background image

TEORIE  POPYTU  NA  PIENIĄDZ

 Koncepcja J.M.Keynes’a transmisji 

procesów (impulsów) monetarnych na 

sferę gospodarki realnej 

7

.

 

W powyższych warunkach 

przedsiębiorcom bardziej opłaca się 
inwestować w dobra realne (dobra 
inwestycyjne) niż alokować wolne 
aktywa finansowe gotówkowe na 
rynku pieniężnym bo z uwagi na 
niską stopę% obligacje są 
niskorentowne ( ~są drogie).

47

background image

TEORIE  POPYTU  NA  PIENIĄDZ

 Koncepcja J.M.Keynes’a transmisji 

procesów (impulsów) monetarnych na 

sferę gospodarki realnej 

8.

 

W konsekwencji stopniowo 

przechodzimy w trzeci etap 
transmisji pierwotnego impulsu 
pieniężnego (wywołanego przez BC 
wzrostu podaży pieniądza) w ramach 
którego 

wzrost wydatków 

inwestycyjnych przedsiębiorstw 
wpływa na wzrost dochodów 
społeczeństwa przez działanie 
keynesowskiego mnożnika 
inwestycyjnego.

48

background image

TEORIE  POPYTU  NA  PIENIĄDZ

 Koncepcja J.M.Keynes’a transmisji 

procesów (impulsów) monetarnych na 

sferę gospodarki realnej 

9.

 W oparciu o  przebieg 

obserwowanego impulsu 
monetarnego proces oddziaływania 
tego impulsu na produkcję (na sferę 
realną) możemy przedstawić w 
sposób następujący:

∆ podaży pieniądza → ↓stopy

co→↑inwestycji→↑dochodów

   

ć

background image

TEORIE  POPYTU  NA  PIENIĄDZ

 Koncepcja J.M.Keynes’a transmisji 

procesów (impulsów) monetarnych na sferę 

gospodarki realnej 

10.

 

W gospodarce występują też 

uwarunkowania ograniczające ekspansję 
(ograniczające siłę i skalę oddziaływania 
mnożnika). 

Wynikają one z tego, że 

wzrost dochodów 

społeczeństwa prowadzi do zwiększenia 
popytu na pieniądz w wyniku działania 

motywu transakcyjnego 

motywu 

przezornościowego

W rezultacie może wystąpić częściowe 
osłabienie działania mnożnika. czyli 
wzrost popytu na pieniądz osłabi mnożnik 
i równolegle niska stopa% zwiększy 
spekulacyjny popyt na pieniądz

50

background image

TEORIE  POPYTU  NA  PIENIĄDZ

 Koncepcja J.M.Keynes’a transmisji 

procesów (impulsów) monetarnych na 

sferę gospodarki realnej 

11.

 Wzrost popytu na pieniądz  nie tylko 

osłabi mnożnik lecz też równolegle niska 
stopa% zwiększy spekulacyjny popyt na 
pieniądz.

Prowadzić to będzie wyzbywania się 
płynnych aktywów finansowych gdyż ich 
ceny będą w tej sytuacji za wysokie co 
oznacza, że ich dochodowość będzie za 
niska.

W konsekwencji rosnącego popytu na 
pieniądz może zostać zahamowany popyt 
inwestycyjny, a jednocześnie nie będą 
rosły w dotychczasowym tempie dochody 
bo spadać będzie dochodowość aktywów 
zarówno finansowych jak i w sferze 
realnej. .

51

background image

TEORIE  POPYTU  NA  PIENIĄDZ

 Koncepcja J.M.Keynes’a transmisji 

procesów (impulsów) monetarnych na 

sferę gospodarki realnej 

12.

 

Oznacza to wg. J.M.Keynes’a, że niecały 

przyrost podaży pieniądza przekształci się w 
rosnące wydatki. 

Im niższa jest stopa % tym większa jest 
skłonność podmiotów do utrzymywania rezerw 
gotówkowych.

W sumie jednak - mimo wcześniejszych 
zastrzeżeń - wg. J.M.Keynes’a ekspansja 
monetarna inicjowana w określonych warunkach 
przez Bank Centralny BC:
> wpływa na ożywienie  gospodarcze i wzrost 
poziomu produkcji
> wpływa na zwiększenie zatrudnienia czyli może 
zmniejszać bezrobocie 
 

[~może dlatego, że o tym czy 

bezrobocie się zmniejsza decyduje jeszcze dynamika zmian 
podaży siły roboczej czyli także czynniki demograficzne]

52

background image

TEORIE  POPYTU  NA  PIENIĄDZ

 J.M.Keynes’a teoria pieniądza

Wg. J.M.Keynes’a przedstawiony 
mechanizm oddziaływania zjawisk 
pieniężnych na realne procesy 
gospodarcze można ująć w następujący 
sposób:

∆ podaży pieniądza → ↓ stopy%  co →↑inwestycji 

→↑ dochodów →

→↑ popytu na pieniądz →↑ stopy % →↓ inwestycji 

→↓ dochodów 

53

background image

TEORIE  POPYTU  NA  PIENIĄDZ

 Koncepcja J.M.Keynes’a transmisji 

procesów (impulsów) monetarnych na 

sferę gospodarki realnej 

Paradoks pułapki płynnościowej czyli sytuacja 
w której tradycyjnie rozumiana polityka 
pieniężna jest mało skuteczna w zakresie 
pobudzania aktywności gospodarczej i wzrostu 
gospodarczego.

Najczęściej występuje to w sytuacji gdy 
rynkowa stopa% jest na tak niskim poziomie, 
że popyt na pieniądz gwałtownie rośnie, a 
nawet staje się  ~„nieskończenie duży”.

54

background image

TEORIE  POPYTU  NA  PIENIĄDZ

 J.M.Keynes’a teoria pieniądza

• W warunkach recesji gospodarczej 

obniżanie się rynkowych stóp 
procentowych może doprowadzić do 
sytuacji gdy w ocenie przedsiębiorstw i 
gospodarstw domowych dalszy jej spadek 
będzie oceniany negatywnie.

• Dlatego, że doprowadza do tak niskiej 

rentowności aktywów finansowych w 
postaci obligacji skarbowych,  że w 
konsekwencji np. nie będzie chętnych do 
inwestowania w obligacje bo nie opłaca 
się w nie inwestować jeżeli przewiduje się 
straty z powodu obniżania ich wartości.  
Rynkowej 

55

background image

TEORIE  POPYTU  NA  PIENIĄDZ

 J.M.Keynes’a teoria pieniądza

• Po pewnym czasie 

rozpocznie się 

proces szacowania momentu 
podwyższania stóp % ,  bo wcześniej 
nabyte obligacje mogą przynosić straty 
względne a nawet bezwzględne.

• W takich warunkach każdy kolejny 

przyrost podaży pieniądza kreowany 
przez BC będzie ( w aspekcie makro) 
~unieruchomiony (czyli nie będzie 
wpływał na wzrost produkcji itd.), gdyż 
popyt na gotówkę będzie gwałtownie 
rósł. W konsekwencji realne wydatki nie 
będą rosły (mimo wzrostu podaży 
pieniądza).

56

background image

TEORIE  POPYTU  NA  PIENIĄDZ

 J.M.Keynes’a teoria pieniądza

• Wobec tego obniżanie stopy% w intencji 

pobudzania aktywności i wzrostu nie 
będzie skuteczne. Nastąpi „zdławienie” 
mnożnika poprzez nadmiar pieniądza po 
niskiej cenie. 

• Być może dzisiaj EBC jest w takiej 

przełomowej sytuacji??? 

• Dlatego też NBP tak ostrożnie podchodzi 

do kwestii dalszych obniżek stóp% !!!

 57

background image

TEORIE  POPYTU  NA  PIENIĄDZ

 J.M.Keynes’a teoria pieniądza

Co wtedy?

Zdaniem J. M. Keynes’a,  gdy wyczerpią swoją 
skuteczność narzędzia i metody polityki 
monetarnej  

 to wtedy nadchodzi moment gdy najlepszą 

metodą na pobudzenie aktywności i wzrostu 
gospodarczego (czyli wzrostu inwestycji i 
produkcji prywatnego sektora przedsiębiorstw) 

 będzie istotne zwiększanie wydatków 

budżetowych, które na siebie wezmą 
„odpowiedzialność” za bezpośrednie 
uruchomienie makroekonomicznych procesów 
mnożnikowych.

 Ale czy dzisiaj w UE jest to możliwe z uwagi na 

gigantyczne zadłużenie budżetowe ????

58

background image

TEORIE  POPYTU  NA  PIENIĄDZ

Modyfikacje J.M.Keynes’a teorii pieniądza 

przez A.C. Pigou

Może spojrzymy na tzw. efekt Pigou

• Wg. A.C.Pigou 
1. w warunkach niepełnego zatrudnienia 

czynników produkcji nie może istnieć stan 
równowagi monetarnej ze względu na 
elastyczność cen i płac w dół. 
Depresja gospodarcza wpływa na spadek 
cen. 
To może powodować wzrost realnej 
wartości majątku, wzrost wydatków 
inwestycyjnych (bo niższe ceny) oraz 
konsumpcyjnych i w oparciu o mnożnik 
wzrost dochodów nominalnych

59

background image

TEORIE  POPYTU  NA  PIENIĄDZ

Modyfikacje J.M.Keynes’a teorii pieniądza 

przez A.C. Pigou

2. 

W sytuacji nieefektywności polityki 

pieniężnej w przypadku wystąpienia 
pułapki płynnościowej i braku reakcji 
poziomu inwestycji na zmiany stopy 
procentowej, wzrost podaży pieniądza 
może być odkładany w postaci 
nieczynnych zasobów pieniężnych. 
Po pewnym czasie (krótkim) część tych 
zasobów zostanie wydatkowana co 
wpłynie wzrost produkcji i dochodów 
realnych.

Zdaniem A.C.Pigou długotrwałe 
występowanie pułapki płynnościowej jest 
utrudnione, a nawet niemożliwe.

> Oby A.C. Pigou miał rację!!!!

60

background image

TEORIE  POPYTU  NA  PIENIĄDZ

Modyfikacje J.M.Keynes’a teorii pieniądza 

przez A.C. Pigou

3. 

Wg. A.C.Pigou trzecim rodzajem efektów 

zmian w poziomie majątku jest efekt 
wzrostu wartości aktywów finansowych.

Gdy w wyniku wzrostu podaży pieniądza 
spada rynkowa stopa% to wówczas ~~~~ 
rosną ceny rynkowych „starszych” 
aktywów finansowych wpływając na 
zwiększenie zasobności posiadaczy tych 
aktywów. 

[ale to zależy też od konstrukcji cen tych 

instrumentów czy są zerokuponowe i jaka jest konstrukcja 
kuponu odsetkowego jeżeli mają formę tradycyjną]

To może powodować zwiększenie 
konsumpcji i inwestycji, a więc w 
następstwie tego dochodów (działa tutaj 
specyficzny mnożnik)  

61

background image

TEORIE  POPYTU  NA  PIENIĄDZ

Poprawki W.J.Baumola i J.Tobina do J.M.Keynes’a 

teorii pieniądza

1. Wielkość transakcyjnego popytu na 

pieniądz zależy od zmian w wysokości 
stopy%.

2. Dochody przeznaczane na bieżące 

potrzeby (które zazwyczaj są rozłożone w 
czasie) mogą przejściowo być lokowane w 
papierach wartościowych, a następnie 
stopniowo w miarę potrzeb zamieniane na 
gotówkę . 

Im wyższa stopa% tym większa skłonność 
do takiej alokacji bo trzymanie gotówki 
wiąże się ze stratami (utracone korzyści 
czyli ~~koszty alternatywne). 

Baumol i Tobin wprowadzają na stałe do 
rozważań transakcyjny koszt zamiany 
formy aktywów.

62

background image

TEORIE  POPYTU  NA  PIENIĄDZ

Poprawki W.J.Baumola i J.Tobina do 

J.M.Keynes’a teorii pieniądza

• J.Tobin  (tzw. Szkoła z Yale)zwrócił 

uwagę na wpływ stopy% również na 
zasoby przezornościowe (a nie tylko 
spekulacyjne i transakcyjne) 
pieniądza czyli na całość popytu na 
pieniądz. 

Ponadto zwrócił uwagę na znaczenie 
zarządzania portfelem aktywów o 
różnym ryzyku i różnej dochodowości 
oraz różnej płynności.

63

background image

Monetarystyczna teoria pieniądza 

M.Friedmana (MF)

1. MF podważył keynesowską koncepcję 

wpływu bieżącego dochodu jako 
podstawowego czynnika kształtującego 
popyt na pieniądz.

2. Popyt na pieniądz zależy od majątku (od 

poziomu i jego zmian oraz oczekiwań w 
tym zakresie)

3. Popyt na pieniądz zależy też nie tylko od 

wielkości majątku ale od struktury tego 
majątku czyli od relacji dochodowości 
poszczególnych form tego majątku (ujęcie 
strukturalne portfela majątkowego) > 
skłonność do powiększania udziału 
aktywów o rosnącej przychodowości 
Założenie: struktura portfela aktywów 
będzie się zmieniać aż dochodowość 
poszczególnych pozycji aktywów się 
wyrówna (zbieżne ujęcie i Tobina i 
Friedmana).

64

background image

Monetarystyczna teoria pieniądza 

M.Friedmana (MF)

4. Zdaniem MF użyteczność (inaczej 

dochodowość) pieniądza jest pochodną:
1/usług pośredniczenia w wymianie dóbr i 
aktywów;
2/szczególnej jego funkcji jako aktywu 
zabezpieczającego przed bankructwem. 

5.  MF wprowadza do rozważań na temat 

zachowań na rynku wpływ majątku i jego 
funkcji
wg. MF majątek to: 
zasób pieniężny + akcje + obligacje + 
dobra rzeczowe + tzw. majątek ludzki

65

background image

Monetarystyczna teoria pieniądza 

M.Friedmana (MF)

6. Dochodowość aktywów można mierzyć w ujęciu 

nominalnym i realnym.

7. Popyt na pieniądz również można mierzyć w 

ujęciu nominalnym i realnym.

8. Z 6 i 7 wynika, że realny popyt na pieniądz 

zależy od dochodu realnego i realnych stóp 
dochodu. Jeżeli podmioty (p-wa i gosp.dom.) 
przewidują inflację to oczekiwana realna stopu 
dochodu równa się nominalnej stopie dochodu 
minus oczekiwany wskaźnik inflacji.

9. MF wprowadził do teorii pieniądza i do polityki 

pieniężnej kategorię oczekiwań inflacyjnych, a 
także wpływu na wartość rynkową majątku, 
oczekiwanego dochodu z niego i przeciętnej 
(bieżącej i oczekiwanej) stopy dochodu.

66

background image

Neokeynesizm i 

neomonetaryzm 

Podstawowe obszary sporu (od 
lat 50.XXw. do dzisiaj) z pkt. 
widzenia polityki pieniężnej):

1.Kwestie  stopnia  reakcji  popytu 

na pieniądz na  zmiany  stopy%  
i  podaży pieniądza

2. Kwestie  stopnia reakcji (zmian 

w poziomie i kierunkach) 
wydatków  w  zależności  od 
zmian stopy%.

67

background image

Neokeynesizm i 

neomonetaryzm 

Ad.1.Kwestie  stopnia  reakcji  popytu na pieniądz 

na  zmiany  stopy%  i  podaży pieniądza

W obszarze 1 monetaryści twierdzą, że popyt na 
pieniądz w niewielkim stopniu zależy od zmian 
stopy%.
Natomiast keynesiści uważają, że np. obniżka 
stopy% zwiększa popyt na pieniądz co powoduje, 
że z kolei nie każdy przyrost podaży pieniądza 
przekształca się w fundusze nabywcze. Oznacza 
to, że przyrost podaży pieniądza może być 
zaabsorbowany przez wzrost popytu na pieniądz 
i w ten sposób na określony czas przekształcony 
w nieczynne zasoby pieniężne. 

68

background image

Neokeynesizm i neomonetaryzm 

 Ad.2. Kwestie stopnia reakcji (zmian w poziomie i 

kierunkach) wydatków w zależności od zmian 
stopy%.

Monetaryści są zdania, że skala reakcji (zmiany) 
wydatków na zmiany stopy % jest stosunkowo 
duża.
Keynesiści natomiast są zdania, że np. dochód 
powstały w wyniku wzrostu podaży pieniądza nie 
musi zamieniać się w wydatki w wyniku obniżki 
stopy% bo mogą np. wzrosnąć oszczędności.
Keynesiści negując wpływ stopy% na zakupy dóbr 
realnych i na inwestycje negują tym samym 
potencjalna skuteczność polityki monetarnej w 
zakresie regulowania aktywności gospodarczej > 
polityka monetarna nie może zajmować się 
stymulowaniem wzrostu gospodarczego bo od 
tego jest rząd i jego polityka gospodarcza i 
fiskalna.

> Dzisiaj mamy w filozofii działania FED i filozofii 

EBC wyraźną sprzeczność!!! 

69

background image

Neokeynesizm i neomonetaryzm 

• Z kolei monetaryści wychodząc z 

innych założeń dochodzą do wniosku, 
że wzrost podaży pieniądza w długim 
okresie powoduje jedynie wzrost 
cen. Wzrost podaży pieniądza nie 
zwiększa produkcji gdyż 

wielkość 

produkcji zależy od czynników 
pozamonetarnych

.

• Zadaniem polityki pieniężnej

 

prowadzonej przez bank centralny 
jest wobec tego  zdaniem 

monetarystów  jedynie kontrola 
podaży pieniądza, który powinien 
być emitowany zgodnie z punktu 
widzenia stabilności cen i pieniądza.

70

background image

Neokeynesizm i neomonetaryzm 

• Jak widać oba dominujące od dziesiątków 

lat nurty teoretyczne – wychodząc z 
różnych przesłanek - są zgodne w 
podstawowej kwestii:

  Zadaniem polityki pieniężnej jest 

przeciwdziałanie inflacji   czyli dbanie o 
stabilność cen i pieniądza.

  

Natomiast interweniowanie w oparciu o 

narzędzia polityki pieniężnej w sprawy 
gospodarcze (tzw. gospodarki realnej) 
może mieć miejsce (ze świadomością 
skutków monetarnych) jedynie w 
sytuacjach krytycznych!!! Bo może być 
wręcz  

szkodliwe jeżeli trwa zbyt długo i 

jest za duże!!!!!

71

background image

Neokeynesizm i neomonetaryzm 

• Kontrowersje między 

podejściem 
neokeynes’owskim a 
neomonetarystycznym w 
kontekście współczesnego 
etapu kryzysu finansowego w 
świecie, w UE i w Strefie 
Euro.

• Co dalej ? >>>> ale o tym w 

dalszej części wykładów

72

background image

Polityka pieniężna

• ŻYCZĘ PAŃSTWU chwili 

refleksji nad tym co się dzieje 
współcześnie w Polsce, w UE, 
w Strefie Euro, w ŚWIECIE!!!

dr Zbigniew R. Wierzbicki

73


Document Outline