Dokumentacja 
przewozów w żegludze 
nieregularnej.

TRAMPING

CECHY TRAMPINGU

1)

poszczególne podróże odbywają się bez ustalonego i 
opublikowanego rozkładu rejsów, a armator kieruje statek tam, 
gdzie udało się mu pozyskać odpowiedni ładunek, albo istnieje 
znaczne prawdopodobieństwo, że taki ładunek uda się pozyskać.  

2)

Przedmiotem przewozu są ładunki całostatkowe, przewożone 
luzem, masowe i wynikające zależności od jednego załadowcy 
(czarterującego). 

Ładunki balastowe

: ładunek zbliżony do strat przelotem 

balastowym, ale nie pusty statek (BALAST CARGO).   
3)     Umowa czarterująca (umowa przewozu) (CHARTER PARTY), 
4)     Wysokość wynegocjowanej stawki frachtowej (FRACHT RATE), 
zależy od                                         

sytuacji na rynku frachtowym. 

5)

Tempo przeładunku: jest dokładnie określone w formie 
uzgodnionych norm, ustalonego z góry czasu okresu przeładunku 
lub przywołanych oficjalnie norm portowych. 

6)     Uniwersalny statek: masowiec charakterystyczny do tej grupy    
               

trampowej. 

Frachtowanie

- to zawieranie umowy o przewóz rzeczy drogą 
morską. Aby doszło do zawarcia umowy o przewóz 
rzeczy musi zaistnieć: 

1)

Zapotrzebowanie na tonaż. 

2)

Zapotrzebowanie na ładunek, czyli przewiezienie 
go. 

3)

Spotkanie stron

Istota umowy przewozu – umowa przewozu i 
umowa frachtowa.

Istota umowy przewozu rzeczy, polega na tym, że 

podmiot podejmujący się wykonania przewozu 

(przewoźnik) zobowiązuje się do przemieszczenia 

określonych rzeczy z jednego miejsca na drugie przy 

użyciu odpowiedniego środka transportu. Podmiot 

zainteresowany przemieszczeniem rzeczy może to 

osiągnąć przez zawarcie umowy przewozu jak i przez 

najem środka przewozowego, za pomocą którego 

dokonuje się przemieszczenia rzeczy

Umowa w transporcie morskim 
powinna zawierać

1)

Przedmiot przewozu. 

2)

Trasę przewozu. 

3)

Wynagrodzenie za przewóz (fracht). 

Kodeks morski w Art. 98 def. umowę przewozu jako: 
przez umowę przewozu ładunku przewoźnik 
podejmuje się za wynagrodzeniem przewiezienia 
rzeczy drogą morską. Art. 99 uściśla to pojęcie, że 
umowa przewozu może: ‘’Stanowić że przewoźnik 
odda całą przestrzeń albo określoną część 
przestrzeni ładownej statku pod ładunek, na podróż 
lub na czas (umowa czarterowa)’’.

Czarterowanie ( chartering )

Zawieranie umowy przewozowej w żegludze 

nieregularnej nazywane jest czarterowaniem 

(chartering), a sama umowa nazywana jest 

czarterpartią lub czarterem (charter party – C/P). 

Zgodnie z definicją zawartą w art. 99 k.m. umowa 

czarterową jest umowa przewozu ładunku, która 

stanowi, że przewoźnik „odda całą przestrzeń albo 

określoną część przestrzeni ładownej statku pod 

ładunek na podróż lub na czas”.

Umowa czarterowa ma cztery podstawowe cechy

•

jest umową realną, 

•

wzajemną, 

•

odpłatną 

•

i konsensualną. 

•

Realność umowy wynika z wyraźnie zdefiniowanego 
jej przedmiotu: może nim być przewóz uzgodnionego 
ładunku na ustalonej trasie, przejęcie handlowej 
dyspozycji statkiem lub łączenie handlowej i 
technicznej dyspozycji statkiem.

•

Wzajemność umowy oznacza, że w jej wyniku rodzą 
się wzajemne prawa i obowiązki stron umowy 
szczegółowo w niej sformułowane.

•

Odpłatność umowy oznacza, że za świadczone 
frachtującemu (czarterującemu) usługi przewoźnikowi 
lub armatorowi przysługuje uzgodnione w umowie 
wynagrodzenie. 

•

Konsensualność oznacza z kolei, że do jej zawarcia 
dochodzi w wyniku wyrażenia zgodnej woli stron 
umowy. 

Rodzaje umów czarterowych
Czarter na podróż

Czarter na podróż jest umową frachtową, w której 

przewoźnik (carrier, owner) zobowiązuje się do przewiezienia 

ładunku uzgodnionego co do rodzaju i ilości na uzgodnionej 

trasie wyznaczonej portami załadowania i wyładowania. 

Czarterujący (charterer) zobowiązany jest do przygotowania 

ładunku w porcie załadowania oraz do zapłaty uzgodnionego 

frachtu. 

1)

czarter na podróż pojedynczą (single vojage charter 
party), gdy umowa dotyczy przewozu uzgodnionego 
ładunku z uzgodnionego portu załadowania do portu 
wyładowania i wydania tam ładunku uprawnionemu 
odbiorcy w zamian za zapłatę uzgodnionego frachtu. Po 
wydaniu ładunku i zapłacie frachtu, przy braku roszczeń 
z obu stron, umowę uznaje się za wypełnioną;

2)

czarter na podróż okrężną (round vojage charter party), 
gsy jedna umowa reguluje warunki realizacji dwóch 
podróży pojedynczych: wyjściowej oraz powrotnej, w 
powiązaniu z przewozem ładunków tego samego 
czarterującego na stałych warunkach; 

3)

czarter na podróże konsekutywne (consecutive voyage 
charter party), gdy jedna umowa reguluje warunki 
wykonania określonej liczby bezpośrednio po sobie 
następujących takich samych podróży.

Rodzaje umów czarterowych
Czarter na podróż

Zgodnie z treścią czarterpartii, armator/przewoźnik 

zachowuje operacyjną kontrolę nad statkiem, 

ponosząc tym samym wszystkie koszty 

eksploatacyjne wiążące się zarówno z techniczną, 

jak i handlową  dyspozycją statku (koszty 

kapitałowe, koszty utrzymania statku, koszty 

bezpośrednie podróży). Zobowiązania 

czarterującego wiążą się z ładunkiem (koszty 

dostawy ładunku wzdłuż burty statku, koszty 

ubezpieczenia ładunku, opłaty i podatki ciążące na 

ładunku). Koszty załadunku i wyładunku są 

podzielone między armatora i czarterującego 

zgodnie z wolą stron wyrażoną w odpowiednich 

klauzulach czarteru na podróż. 

Rodzaje umów czarterowych
Czarter na czas

Cechą charakterystyczną umów czasowych jest przedmiot umowy, 

którym jest statek, a właściwie prawo do dysponowania statkiem na 

uzgodniony czas, w zamian za zapłatę ustalonej opłaty za dzień lub 

miesiąc. 

Czarter  na  czas  (time  charter)  jest  umową,  w  której  „armator 
zobowiązuje  się  za  wynagrodzeniem  oddać  czarterującemu  do 
rozporządzenia  statek obsadzony załogą na oznaczony czas albo 
na okres jednej lub kilku następujących po sobie podróży w celu 
określonym  umową”(art.184.§  1).  Armator  zobowiązuje  się  przekazać 
do  dyspozycji  zdatny  do  żeglugi  statek  o  ustalonej  charakterystyce 
techniczno-eksploatacyjnej,  w  uzgodnionym  miejscu  i  terminie,  na 
uzgodniony  czas.  Czarterujący  przejmuje  dyspozycję  handlowo-
eksploatacyjną  i  pokrywa  koszty  z  nią  związane,  zobowiązując  się  do 
wykorzystania  statku  w  sposób  ustalony  w  umowie,  zapłaty  armatorowi 
uzgodnionej  opłaty  czarterowej  (hire)  w  ustalonym  czasie  oraz  zwrotu 
statku  armatorowi  po  upływie  umownego  okresu.  Armator  zobowiązany 
jest do zabezpieczenia gotowości techniczno-eksploatacyjnej przez okres 
trwania czarteru na własny koszt. 

Rodzaje umów czarterowych
Czarter na czas

Czarter na czas może występować w następujących 
rodzajach: 

1.

czarter na czas podróży (vovage time charter), 
polegający na przekazaniu do dyspozycji 
czarterującego statku na czas niezbędny do 
wykonania podróży na trasie wyznaczonej 
portem załadowania i wyładowania; 

2.

czarter na czas, wyznaczony terminami przyjęcia 
i zdania statku (time charter), określany jako 
zwykły czarter na czas, który może występować 
jako: - czarter długookresowy (long term time 
charter), o okresie trwania ponad rok i czarter 
krótkookresowy (short term time charter). 

Rodzaje umów czarterowych
Czarter na czas

Armator może przekazać do dyspozycji 
czarterującego statek z pełnym zakresem dyspozycji 
(handlowej i technicznej), zachowując sobie tytuł 
własności i uzgadniając termin i miejsce przekazania 
statku czarterującemu, okres trwania umowy oraz 
termin i miejsce zwrotu statku, a także wysokość i 
warunki zapłaty opłaty czarterowej. Umowy takie 
mogą występować w kilku formach: 

•

czarter goły (bare-boat charter), czarterujący otrzymuje statek bez 
załogi, jednak w pełni zdatny do żeglugi na okres od kilku do 
kilkunastu lat w zamian za zapłatę ustalonej opłaty czarterowej (hire) 
przez cały okres trwania umowy. Po upływie okresu trwania umowy 
statek podlega zwrotowi armatorowi w uzgodnionym czasie i miejscu; 

•

czarter goły z klauzulą kupna-sprzedaży (bare-boat charter with lease-
purchase clause), gdy zgodnie z warunkami umowy zapłata opłaty 
czarterowej jest traktowana jako ratalna spłata wartości statku przez 
okres trwania umowy. Po zapłacie ostatniej raty (hire) statek staje się 
własnością czarterującego i nie podlega zwrotowi armatorowi; 

•

umowa leasingowa (leasing agreement), polegający na dzierżawie 
statku na warunkach uzgodnionych między armatorem i dzierżawcą, 
dotyczących okresu dzierżawy, warunków użytkowania statku i 
wysokości opłaty leasingiwej. Leasing może przyjąć następujące 
formy: 

•

leasing operacyjny (operational leasing) - po upływie okresu dzierżawy 
statek zwracany jest armatorowi, który zazwyczaj sprzedaje go na rynku 
tonażu używanego,

•

leasing finansowy lub kapitałowy (financial/capital leasing) – po zapłacie 
ostatniej raty leasingowej statek staje się własnością dzierżawcy i nie 
podlega zwrotowi armatorowi. 

Czarter slothire

Czarter slothire (także slotczarter) jest umową, na podstawie której 
czarterujący uzyskuje od armatora prawo do dysponowania częścią przestrzeni 
ładownej statku udającego się w określoną podróż w celu przewiezienia w niej 
bądź własnych ładunków, bądź też ładunków osób trzecich, z którymi 
czarterujący we własnym imieniu zawiera umowy przewozu. 

Czarter slothire jest stosunkowo nową postacią kontraktu żeglugowego, 

odpowiadającą potrzebom nowego podmiotu działającego w przewozie 
międzynarodowym, jakim jest przedsiębiorstwo przewozowe nie eksploatujące 
statków, którymi podejmuje się przewiezienia ładunków. Jest to przewoźnik, 
który do wykonania zawartych przez niego umów przewozu posługuje się 
statkami, które ani do niego nie należą, ani też którymi nie może on 
dysponować na podstawie takich umów jak czarter na czas lub czarter 
bareboat. 

W czarterze tym określa się przestrzeń ładowną, jaką czarterujący może 

dysponować, maksymalny ciężar kontenerów, a także przewidziana trasę 
podróży statku. Wynagrodzenie należne armatorowi określone jako opłata 
(hire), a nie jako fracht (freight), podkreśla istotną różnicę między tą umową 
a czarterową umową przewozu, która również może dotyczyć tylko części 
przestrzeni ładownej statku. Przedmiotem czarterowej umowy przewozu jest 
jednak przewiezienie określonego w umowie ładunku, podczas kiedy 
przedmiotem czarteru slothire jest tylko najem przestrzeni ładownej statku, a 
wynagrodzenie armatora jest niezależne od tego, czy – i w jakim zakresie – 
przydzielone czarterującemu miejsce zostało wykorzystane. 

Czarter bareboat  

Czarter na czas na warunkach bareboat (bareboat time charter) 
może być traktowany jako rozszerzenie istoty czarteru na czas: 
zgodnie z zawartą umową czarterujący przejmuje od armatora 
statek bez załogi, a czasem i bez kompletnego wyposażenia, na 
umówiony okres, przy czym na czas trwania umowy czarterujący 
przejmuje zarówno dyspozycję handlowo-eksploatacyjną (jak w 
czarterze na czas), jak też dyspozycję techniczno - eksploatacyjną 
statku. W wykonaniu umowy najmu statku następuje wydanie 
statku, a więc przeniesienie jego posiadania z oddającego w czarter 
na czarterującego, który staje się jego posiadaczem zależnym; 
równocześnie obejmując statek uzyskuje on pozycję armatora. Na 
tym polega istotna różnica między czarterem bareboat a czarterem 
na czas. Jeżeli umowa czarteru bareboat tego nie zabrania, 
czarterujący może oddać statek innej osobie w podczarter. 
Wzajemne prawa i obowiązki stron zwykle w sposób szczegółowy 
określa umowa. Umowa czarteru bareboat może być zawarta w 
dowolnej formie, zwykle jednak zawierana jest w formie pisemnej.