Zasady etyczne w praktyce 
medycznej - 3

Romuald Krajewski

Etyka

2

Sytuacja nr 1

• Mężczyzna 69-letni hospitalizowany z 

powodu udaru mózgu w 5 dobie doznał 

następnego udaru i jest nieprzytomny, nie 

reaguje na ból. Otrzymuje płyny. Wobec 

złego rokowania nie jest odżywiany, przy 

czym decyzja ta jest codziennie dyskutowana 

z udziałem żony. Po 10 dniach stan chorego 

jest taki sam - nie ma objawów poprawy ale 

nie ma też pogorszenia stanu 

neurologicznego ani powikłań. Taki stan 

utrzymuje się do 26 dnia od udaru, kiedy 

występuje wysoka gorączka. Zespół na 

dyżurze musi podjąć decyzję co zrobić i 

dowiaduje się, że lekarze leczący w 

porozumieniu z żoną chorego postanowili nie 

podawać żadnych leków.

Etyka

3

• Jakie ogólne problemy (grupy 

problemów) powstają w 
związku z tą sytuacją?

Etyka

4

• Problemy związane z osobą 

pacjenta

• Problemy związane z 

dystrybucją/zużyciem środków

• Problemy pracowników

Etyka

5

• Jakie zagadnienia należy 

przede wszystkim rozważać w 
tej sytuacji?

Etyka

6

• Jakość życia pacjenta >
• Co leży w najlepiej 

rozumianym interesie 
pacjenta >

• Szacunek dla osoby >
• Prawo do życia >

Etyka

7

Jakość życia

Czy pacjent ma lub może liczyć na życie 

o akceptowalnej wartości?

• Czy jest to końcowy etap nieuleczalnej 

choroby?

• Czy ma bóle i czy można je skutecznie 

leczyć? 

• Czy jest świadom swojego otoczenia?
• Czy może porozumiewać się z innymi?
• Czy po zakończeniu leczenia będzie 

całkowicie zależny od innych osób?

• Czy będzie mógł powrócić do domu?

Etyka

8

Interes pacjenta

Działanie w najlepiej rozumianym interesie 

pacjenta jest często wymieniane, ale 

bardzo rzadko określane. W przypadku 

pacjentów kompetentnych (zdolnych do 

oceny sytuacji i podejmowania decyzji) oni 

sami decydują o tym co jest dla nich 

najlepsze. 

• Czy pacjent może podjąć decyzję i 

przekazać swoją ocenę sytuacji?

• Jeżeli pacjent nie jest kompetentny czy 

można w inny sposób ustalić czego by 

chciał?

• Jakie znaczenie i wpływ na postępowanie 

ma pogląd pielęgniarki/lekarza na to co jest 

dla pacjenta najlepsze?

Etyka

9

Szacunek dla osoby

Szacunek koncentruje się na osobie 

pacjenta i oznacza:

• Traktowanie grzecznie i poważnie.
• Słuchanie jakie ma poglądy i 

poszanowanie ich. 

• Poszanowanie godności, prywatności 

i poufności. 

• Przekazywanie informacji w taki 

sposób, by była zrozumiała. 

• Przestrzeganie prawa do udziału w 

decyzjach dotyczących 

opieki/leczenia.

Etyka

10

Prawo do życia

Europejska Konwencja Praw 

Człowieka stwierdza: 

• "Nikt nie będzie w sposób 

zamierzony pozbawiony  życia z 
wyjątkiem wykonania wyroku 
sądu po udowodnieniu winy, za 
którą prawo przewiduje karę 
śmierci”. 

• Kodeksy etyki nakazują ochronę 

życia i zabraniają eutanazji.

Etyka

11

Inne problemy/aspekty

• Jaki wpływ na decyzje ma 

organizacja pracy?

• Czy emocje rodziny 

pacjenta są ważne?

• Jakie są poglądy członków 

zespołu leczącego?

Etyka

12

• Jakie są inne ważne pytania w 

tej sytuacji?

Etyka

13

Inne ważne pytania

• Kto jest odpowiedzialny za podjęcie 

decyzji? 

• Jak oceniamy sprawność umysłową? 

• Czy istnieją różnice w podejściu to tego 

problemu pomiędzy różnymi grupami 

zawodowymi? 

• Jakie problemy prawne powstają w tej 

sytuacji?

• Czy istnieją spisane wskazówki etyczne i 

prawne dotyczące takiej sytuacji?

• Czy potrzebna jest opinia etyczna 

niezależnej komisji?

• Jakie problemy etyczne należy rozwiązać 

z myślą o przyszłych pacjentach?

Etyka

14

Czy analiza strukturalna 
ułatwi rozstrzygnięcie?

Etyka

15

• Jak sformułować 

zagadnienie/pytanie?

Etyka

16

Zagadnienie/pytanie

• Czy podać antybiotyk i 

poszukiwać przyczyny 
gorączki?

Etyka

17

• Jakie są możliwości wyboru?

Etyka

18

Możliwości wyboru

• W1 – NIE
• W2 – TAK, tylko 
• W3 – TAK i rozpocząć pełne 

leczenie

Etyka

19

W1 – NIE

• Cel/wynik – Pacjent umrze, 

przypuszczalnie nieco 
szybciej.

• Zasady – Przyjęta od początku 

zasada zostanie utrzymana. 

• Opieka (czynienie dobra) – 

Pacjent otrzyma tylko 
minimum opieki.

Etyka

20

W2 – TAK, tylko 
antybiotyk

• Cel/wynik – Pacjent umrze, 

być może nieco później.

• Zasady – Przyjęta zasada 

zostanie zmieniona. 

• Opieka (czynienie dobra) – 

Zakres udzielonej opieki 
będzie nieco większy.

Etyka

21

W3 – TAK, pełne leczenie

• Cel/wynik – 

Najprawdopodobniej 
pozostanie taki sam – pacjent 
umrze później.

• Zasady – Przyjęta zasada 

zostanie zmieniona. 

• Opieka (czynienie dobra) – 

Zostanie udzielona pełna 
opieka. 

Etyka

22

• Który z wyborów daje 

najwięcej korzyści?

Etyka

23

W1

• Cel/wynik – Każdy z możliwych 

sposobów działania da ten sam wynik, 

w związku z tym środki/zasoby można 

przeznaczyć na lepszy cel.

• Zasady – Jeżeli przyjmujemy, że 

pierwsza decyzja została podjęta 

prawidłowo (i następnie wielokrotnie 

potwierdzona) zmiana zasad 

postępowania musiałaby wymagać 

bardzo mocnych/niezwykłych 

argumentów. 

• Opieka (czynienie dobra) – Pacjent od 

początku otrzymuje minimum opieki. 

Więcej opieki można poświęcić 

pacjentom lepiej rokującym.

Etyka

24

Dalsze pytania

• Czy nieco dłuższe przeżycie 

pacjenta w takim stanie jest 
wartościowym celem opieki?

• Co mogłoby stanowić ważny 

argument za zmianą 
przyjętego sposobu 
postępowania?