Źródła Prawa
1
.Wymienienie form w których mogą
być tworzone normy prawa
2. Wskazanie podmiotów wyposażonych
w kompetencję do wydawania
określonego aktu prawnego
3. Określenie zakresu spraw, które
mogą być unormowane w
poszczególnych aktach prawnych
4. Ustalenie stosunków między aktami
prawnymi
Źródła prawa
• Konstytucja – zastosowanie bezpośrednie art. 8 ust.2
• Ustawa akt normatywny ustanawiający normy generalne i
abstrakcyjne uchwalany przez parlament o nieograniczonym
zakresie przedmiotowym i najwyższej po konstytucji randze prawnej
• Umowy międzynarodowe art. 91
• Rozporządzenia – wydawane na podstawie szczegółowego
upoważnienia zawartego w ustawie ( zakaz subdelegacji) i w celu jej
wykonania.Upoważnienie powinno określać organ właściwy do
wydania rozporządzenia i zakres spraw przekazanych do
uregulowania. Organy upoważnione do wydawania rozporządzeń:
Prezydent RP ( art. 142 ust.2 ), Rada Ministrów ( art. 146 pkt.4 ),
Prezes Rady Ministrów ( art. 148 pkt 3), Ministrom ( art. 149.ust
2 ), przewodniczącym określonych komitetów powołanych w skład
Rady Ministrów( art..149 ust 3 ) i Krajowa Rada Radiofonii i
Telewizji (art.. 213 ust. 2)
•
Akty prawa miejscowego – obowiązujące wyłącznie na obszarze
działania organów które je ustanowiły.
Akty urzędowe
Prezydenta RP
1. Rozporządzenia z mocą ustawy art. 234
2. Rozporządzenia art. 92
3. zarządzenia art. 93
4. Postanowienia art. 142
•
Akty urzędowe prezydenta nie będące aktami prawnymi
•
Akty urzędowe kontrasygnowane art..144 pkt. 2 –
kontrasygnata: oddziela sferę aktywności własnej prezydenta
od sfery działalności wspólnej, zobowiązuje do wspólnego
działania, nakłada odpowiedzialność konstytucyjną premiera
przed sejmem za kontrasygnowany akt
•
Prerogatywy Prezydenta
(
art. 144 ust. 3 (
30 aktów
urzędowych
)
Prezydent RP
kompetencje
• W zakresie spraw zagranicznych art. 133
• W zakresie zwierzchnictwa Sił Zbrojnych, obronności i
bezpieczeństwa państwa na czas pokoju i wojny art..134
• Klasyczne uprawnienia głowy państwa art..137,138,139
140
• Kompetencje arbitrażu politycznego i równoważenia
władz:
• Kompetencje w stosunku do parlamentu ( Sejmu i Senatu)
art. 98 ust.2, art. 98 ust 4, art. 118 art. 122 ust.1 i 2, 3 i 5
• Kompetencję w stosunku do rządu art. 154 , 155 art 161,
162, 141
• Kompetencję w stosunku do władzy sądowniczej art.. 179,
art. 183, 185, 194, 187 art. 156 art. 191 192
Prezydent
Funkcje ustrojowe
• Najwyższy przedstawiciel RP
• Gwarant ciągłości władzy
państwowej
• Strażnik konstytucji
• Strażnik suwerenności i
bezpieczeństwa państwa oraz
nienaruszalności i
niepodzielności jego terytorium
Prezydent wybór i
kadencja
• Wybory bezpośrednie, równe ,tajne- art. 127
• Warunki wybieralności: obywatelstwo, 35 lat, korzystanie w
pełni praw obywatelskich
• Kadencja 5 lat – maksimum dwie kadencje - incompatibilitas
• Wygaśnięcie mandatu:
• Upływ czasu
• Sytuacje nadzwyczajne- śmierć, zrzeczenia się
urzędu,stwierdzenia nieważności wyboru, lub nie objęcia
urzędu po wyborze, uznania przez Zgromadzenie Narodowe
trwałej niezdolności do sprawowania urzędu ze względu na
stan zdrowia ( 2/3 ustawowej liczby członków ZN)
• Złożenie z urzędu orzeczeniem Trybunału Stanu art..145
• Zastępstwo marszałka Sejmu : sede vacante, sede plena
art..131
Sejm
•
Kadencja 4 lata
•
Skrócenie kadencji – obligatoryjnie w
przypadku braku wyboru rządu art., 155
ust.2
•
Fakultatywne – jeżeli w ciągu czterech
miesięcy od dnia przedłożenia sejmowi
projektu budżetu nie zostanie on uchwalony
art. 225
•
Podjęcie przez sejm uchwały większością 2/3
ustawowej liczby posłów o samorozwiązaniu
art. 98 ust 3
Sejm
• 460 posłów - mandat wolny tzn.
• Generalny –poseł wyraża wolę całego narodu (art. 104)
• Niezależny (art. 104)
• Nieodwoływalny
• Incompatibilitas (art. 102 i 103), zakaz prowadzenia
działalności gospodarczej z osiąganiem korzyści z majątku
skarbu państwa lub samorządu terytorialnego (art. 107),
zakaz posiadania pakietu akcji w spółkach z udziałem
skarbu państwa lub komunalnych powyżej 10%.
Obowiązek składania oświadczeń majątkowych co roku do
dnia 15 marca
• Imunitet poselski art.105
• Bierne prawo wyborcze – 21 lat obywatel polski mający
prawo wybierania.
Sejm organizacja
• Marszałek Sejmu: reprezentuje Sejm na zewnątrz, przewodniczy
obradom, strzeże prawa Sejmu, sprawować może przejściowo
urząd prezydenta. Ma prawo występowania z wnioskiem do
Trybunału konstytucyjnego
• Prezydium Sejmu Marszałek plus wicemarszałkowie : ustalanie
planu pracy Sejmu, czuwanie nad terminowością prac,
zwoływanie posiedzeń, ustalanie porządku dziennego, określanie
długości debaty, ustalanie zasad funkcjonowania kancelarii
Sejmu
• Konwent seniorów prezydium plus przedstawiciele klubów –
uprawnienia opiniodawcze i doradcze
• Kluby poselskie min. 15 posłów
• Koła poselskie min. 3 posłów
• Komisje sejmowe ze względu na tryb powoływania - stałe i
nadzwyczajne
• ze względu na zakres kompetencji –resortowe, problemowe,
śledcze
Inicjatywa ustawodawcza
• Posłowie – komisja sejmowa lub 15 posłów art. 118
• Senat – komisja senacka lub 10 senatorów ( uchwała
senatu podejmowana zwykła większością głosów)
• Prezydent RP
• Rada Ministrów
• Inicjatywa ludowa - grupa co najmniej 100 000
obywateli
• Ograniczenie inicjatywy ustawodawczej ze względu na
przedmiot regulacji art. 221 ( budżet, prowizorium
budżetowe, zmiana ustawy budżetowej, ustawa o
zaciągnięciu długu publicznego, ustawa o udzieleniu
gwarancji finansowych W tych zakresach inicjatywa
ustawodawcza przypada wyłącznie Radzie Ministrów
Tryb ustawodawczy
• Zasada rozpatrywania ustaw w trybie trzech czytań ( art. 119 ust.1)
• Zasada jawności obrad izby ( art. 113 )
• Zasada uchwalania ustaw zwykłą większością głosów w obecności co
najmniej połowy ogólnej liczby posłów
• Prawo nadania biegu inicjatywom ustawodawczym należy do Prezydium
Sejmu.
• Pierwsze czytanie może mieć na plenum Sejmu lub komisji Zgodnie z
regulaminem do I czytania na plenum kierowane są projekty ustaw:
zmiany konstytucji, praw i wolności obywatelskich, budżetu i podatków,
projekty prawa wyborczego, projekty kodeksów, zasad funkcjonowania
organów państwa ,samorządu terytorialnego.
• Drugie czytania –przedstawienie przez sprawozdawcę komisji
sprawozdania o projekcie ustawy
• Trzecie czytanie i głosowanie
• Uchwaloną ustawę Marszałek Sejmu przekazuje do Senatu który w ciągu
3o dni może przyjąć ją bez zmian, u8chwalić poprawki lub odrzucić w
całości.
• Uwaga poprawki senackie mogą dotyczyć tylko tekstu projektu i nie
mogą wykraczać poza jego materię
Tryb ustawodawczy c.d.
• Uchwałę Senatu odrzucającą ustawę albo zaproponowaną
poprawkę uważa się za przyjętą, jeżeli Sejm nie odrzuci jej
bezwzględną większością głosów (art. 121)
• Uchwaloną ustawę Marszałek Sejmu przesyła Prezydentowi
do podpisania
• Prezydent winien podpisać ustawę w ciągu 21 dni od dnia
doręczenia lub w tym czasie wystąpić z wnioskiem do TK w
sprawie jej zgodności z konstytucją lub zawetować i przesłać z
umotywowanym wnioskiem do ponownego rozpatrzenia
ustawy przez Sejm
• Sejm może odrzucić weto Prezydenta większością 3/5 głosów.
• Po przegłosowaniu weta prezydenta przez Sejm Prezydent w
ciągu 7 dni podpisuje ustawę i zarządza jej publikację w Dz U.
( Art. 122)
• Projekt pilny – art.. 123.
Rada Ministrów
• Główny organ władzy wykonawczej
(art..146)
• Zasada domniemania właściwości RM
( art. 146 pkt.2 )
• Funkcja wykonawcza – wykonywanie
ustaw stanowionych przez Sejm. Funkcja
kierowania administracją rządową.
Funkcja rządzenia ( art. 146 pkt. 3 i 4 )
• Skład RM (art. 147)
• Kompetencje Prezesa RM (art.148)
Tryb powoływania RM
• Prezydent desygnuje prezesa RM
• Etap I. Desygnowany prezes RM w ciągu 14 dni przedstawia
Sejmowi program RM z wnioskiem o wotum zaufania.Sejm
uchwala wotum bezwzględną większością głosów.
• Etap II. W razie braku wotum zaufania Sejm w ciągu 14 dni
wybiera prezesa RM i jego gabinet bezwzględną większością
głosów.
• Etap III. W razie braku wotum zaufania ,Prezydent RP w
ciągu 14 dni powołuje prezesa RM i na jego wniosek
pozostałych członków gabinetu. Sejm w ciągu 14 dni od dnia
powołania RM przez Prezydenta udziela mu wotum zaufania
zwykła większością głosów.
• W razie nie udzielenia RM wotum zaufania Prezydent skraca
kadencję Sejmu i zarządza wybory. ( art. 154 )
Odpowiedzialność RM przed
Trybunałem Stanu
• Za naruszenie konstytucji lub ustaw,
za przestępstwa popełnione w
związku z zajmowanym
stanowiskiem
• Uchwała o postawieniu członka RM
przed TS podejmuje Sejm na
wniosek Prezydenta RP lub co
najmniej 115 posłów większością 3/5
ustawowej liczby posłów.( art. 156 )
Odpowiedzialność polityczna
RM
• Wyrażenie wotum nieufności lub wotum zaufania przez Sejm
.
• Wniosek Prezesa RM ( art. 160) Prezes RM może zwrócić się do
Sejmu o wyrażenie wotum zaufania. Udzielenie wotum zaufania RM
następuje większością głosów w obecności co najmniej połowy
ustawowej liczby posłów.
• Sejm wyraża wotum nieufności większością ustawowej liczby posłów
na wniosek zgłoszony co najmniej przez 46 posłów i wskazujący
imiennie kandydata na prezesa RM ( konstrukcyjne wotum nieufności
) . Art. 158 pkt.1
• Wniosek o podjęcie uchwały o WN może być poddany pod głosowanie
nie wcześniej niż po upływie 7 dni od dnia jego zgłoszenia. Powtórny
wniosek po upływie 3 miesięcy jeżeli wystąpi za nim co najmniej 115
posłów. ( art. 158 pkt. 2 )
• Sejm może wyrazić ministrowi wniosek WN. Wniosek o wyrażenie WT
może być zgłoszony przez co najmniej 69 posłów. Terminy zgłaszania
j.w. Art. 159