Układ 

Układ 

immunologiczny.

immunologiczny.

Wykonała:
Sylwia Leniek

    Immunologia zajmuje się badaniem mechanizmów obronnych 

organizmu.
Układ immunologiczny rozproszony jest po całym organizmie. 
Największą i anatomicznie najważniejszą jego częścią jest układ 
limfatyczny. Do narządów ośrodkowych układu immunologicznego 
należą: 

szpik kostny i grasica

, do narządów obwodowych: 

węzły chłonne, 

migdałki, śledziona i pojedyncze grudki chłonne

  znajdujące się w wielu 

miejscach organizmu. W szpiku kostnym (czerwonym)

    zachodzi stały proces powstawania i różnicowania nowych komórek krwi 

(

hemopoeza

). Grasica produkuje hormony modelujące czynności układu 

immunologicznego. 
  Węzły chłonne są miejscem namnażania się nowych pokoleń 
limfocytów i miejscem, w którym przebiega odpowiedź immunologiczna, 
przede wszystkim ta o charakterze humoralnym. Migdałki w liczbie 6 
zbudowane są z wielu grudek chłonnych przylegających do nabłonka 
wyściełającego błonę śluzową jamy ustnej i gardła. Tworzą one wokół 
jamy gardła tzw. Pierścień obronny. Ich funkcja podobna jest do funkcji 
węzłów chłonnych. Są miejscem, w którym dochodzi do kontaktu 
limfocytów i antygenów, głownie wprowadzonych do organizmu z 
powietrzem lub pokarmem, są także miejscem powstawania nowych 
generacji limfocytów oraz biorą  udział w wytwarzaniu przeciwciał. 
Śledziona jest narządem włączonym właściwie do krążenia krwi (

krwio-

limfatycznym

), ale zachodzi w niej powstawanie nowych generacji 

limfocytów i wytwarzanie przeciwciał.

      W reakcjach immunologicznych najważniejszą rolę odgrywają 

krwinki białe – leukocyty. Posiadają one zdolność do 
wykonywania aktywnych ruchów o charakterze pełzakowatym; 
mogą np. opuszczać światło naczyń krwionośnych i wędrować 
do otaczających tkanek.
Wyróżniamy następujące rodzaje leukocytów:
   1. Granulocyty, posiadające w cytoplazmie liczne 
ziarnistości. Dzielą się one na 3 populacje. 

   
    - Neutrofile, 

granulocyty obojętnochłonne

, stanowiące 

ok..60-75%  wszystkich lekocytów. Są to komórki w układzie 
odpornościowym, które pełnią ważna rolę jeśli chodzi o 
odpowiedź odpornościową przeciwko bakteriom i mają również 
wpływ na inne patogeny.

 

Jedna komórka może strawić ok. 20 

komórek bakteryjnych.

Neutrofil (żółta 
komórka) 
fagocytujący pałeczki 
wąglika 

 

    - Eonzynofile 

granulocyty kwasochłonne, 

stanowią ok.  2-

4% leukocytów, ich funkcją jest niszczenie obcych białek (np. 
alergenów), są intensywnie produkowane przy zakażeniach  
bakteryjnych i wirusowych oraz przy zarażeniu pasożytami 
(np.. tasiemiec)

    

    
    - Bazofile 

granulocyty zasadochłonne, 

stanowią około 0,5-

1% leukocytów, ich podstawową funkcją jest produkcja 
heparyny zapobiegającej krzepnięciu krwi.

Eozynofil 

wśród 

erytrocytów - 
zdjęcie 
mikroskopowe. 

Bazofil 

wśród 

erytrocytów - zdjęcie 
mikroskopowe.

 

        2. Agranulocyty - typ leukocytów nie zawierający 

ziarnistości cytoplazmatycznych. Powstają w szpiku kostnym. 
Zalicza się do nich 

limfocyty 

i 

monocyty.

     -  Linfocyty – ok. 25-40% wszystkich leukocytów

Ze względu na funkcję limfocyty dzieli się na:

        -  limfocyty T- komórki układu 

odpornościowego należące do limfocytów odpowiedzialne 
za 

komórkową odpowiedź odpornościową.

 Limfocyty T 

wytwarzane są w czerwonym szpiku kostnym następnie 
dojrzewają głównie w grasicy skąd przemieszczają się 

do narządów limfatycznych oraz do krwi obwodowej.

 

Zdjęcie 
limfocytu wykonane 
skaningowym 
mikroskopem 
elektronowym.

        -  limfocyty B - komórki układu odpornościowego należące 

do limfocytów odpowiedzialne za 

humoralną opowiedź 

odpornościową

, czyli wytwarzanie przeciwciał . Limfocyty B 

powstają w szpiku kostnym, a w przebiegu odpowiedzi 
immunologicznej różnicują się w obwodowych narządach 
limaftyczny w komórki plazmatyczne i komórki pamięci.

     -  Monocyty, zwane też 

makrofagami

, stanowią ok.3-8% 

wszystkich leukocytów. Są największymi białymi krwinkami, 
posiadają zdolność do szybkiego ruchu pełzakowatego i 
intensywnej fagocytozy. Każdy makrofag może strawić do 100 
komórek bakterii. Biorą one także udział inicjowaniu i 

przebiegu 

reakcji immunologicznej z udziałem limfocytów

, m.in. umożliwiają 

limfocytom rozpoznanie obcych antygenów, produkują także 

interferon

, hamujący namnażanie się wiusów.

Monocyt wśród 
erytrocytów – 
zdjęcie 
mikroskopowe.

 

     Mechanizmy obronne organizmu, wykształcone w procesie ewolucji 

można podzielić na:

- Odporność nieswoistą - jest wrodzona, uwarunkowana genetycznie. 
Cechuje ją brak swoistości rozpoznania antygenu oraz pamięci o nim. 
Związana jest z obecnością różnorodnych

 barier anatomicznych

 i 

fizjologicznych, z którymi współdziałają bariery biologiczne, chemiczne oraz 
immunologiczne. Mechanizmy odporności nieswoistej są mniej precyzyjne, 
ale reagują szybko, stanowiąc pierwszą linię obrony organizmu. Znajdujące 
się w płynach ustrojowych i narządach limfatycznych komórki żerne w 
sposób niespecyficzny niszczą drobnoustroje na drodze 

fagocytozy

, 

natomiast limfocyty zwane naturalnymi zabójcami 

     zabijają komórki bez wcześniejszego kontaktu z antygenem na podstawie 

obecności przeciwciał obecnych na komórkach, a skierowanych przeciwko 
ich własnym antygenom. Na odporność nieswoistą składa się też 
aktywność pewnych układów enzymatycznych we krwi, m.in. tzw. układ 
dopełniacza, który funkcjonuje też w ramach odporności typu swoistego. 

      Obecne w organizmie bariery odgraniczają go od 

środowiska zewnętrznego.

Barierami anatomicznymi, chroniącymi w sposób 

mechaniczny, są 

układ powłokowy

 (np. skóra) oraz błony śluzowe 

układów pokarmowego, oddechowego, moczowo-płciowego.

Barierami fizjologicznymi są np. odruch kaszlu, biegunka, 

wymioty, łzawienie, także stan zapalny i podwyższenie 

temperatury ciała.

Bariery chemiczne stanowią różne substancje niszczące 

drobnoustroje w sposób nieswoisty. Należą do nich: lizozym 

(białko zawarte w łzach, ślinie, śluzie), interferon (substancja 

białkowa uwalniana przez makrofagi zarażone wirusem), 

substancje nadające kwaśne pH w soku żołądkowym, łoju, pocie, 

śluzie pochwy, ponadto kwas mlekowy .

     Barierę biologiczną stanowi symbiotyczna flora bakteryjna 

utrudniająca rozwój drobnoustrojów.

Barierą immunologiczną są 

komórki fagocytarne

 oraz 

wymieniony 

interferon.

 

     - Odporność swoistą -  jest nabyta i stanowi drugą 

linię obrony. W tego typu odporności odpowiedź 

immunologiczna skierowana jest przeciwko określonemu 

rodzajowi antygenu, co uwarunkowane jest 

wcześniejszym kontaktem z tym antygenem i 

wytworzeniem o nim pamięci immunologicznej. 

Odporność swoista obejmuje odporność komórkową i 

humoralną. W odporności tej współdziałają ze sobą 

neutrofile, makrofagi, limfocyty B

 oraz

T

. Komórki te 

powstają u większości kręgowców w szpiku kostnym, 

przy czym 

limfocyty T

 nabywają potem swoją 

specyficzność w grasicy, a 

limfocyty B

 w szpiku kostnym. 

Limfocyty Bi T

 mają w błonie komórkowej 

charakterystyczne dla każdej z osobna grupy antygeny i 

przeciwciała.