Model opieki nad pacjentem z rozpoznaną nerwicą

NERWICA-grupa zaburzeń niepsychotycznych,

objawiająca się różnymi dolegliwościami

psychicznymi i cielesnymi.

Rozpowszechnienie nerwic:

Nerwice należą do najczęstszych chorób

współczesnej ludzkości (około 30%); z tego tylko

część chorych poszukuje pomocy. Zaburzenia

nerwicowe stwierdza się u około 15% zgłaszających

się pacjentów. W psychiatrycznym lecznictwie

ambulatoryjnym wskaźnik ten wynosi 40%.

Obserwuje się przewagę nerwic u kobiet, w grupach

rozwiedzionych i wdowców, w miastach nieco więcej

niż na wsi.

Etiologia:

1.Uwarunkowania genetyczne – biologiczne

uwarunkowania, typ osobowości lękowej i sposoby

reagowania na pewne sytuacje, mechanizmy

obronne (sposoby radzenia sobie z rzeczywistością).

Osobowość neurotyczną charakteryzuje:

-podwyższony poziom niepokoju,

-niski próg frustracji,

-zawyżone aspiracje,

-skupienie na sobie,

-poczucie mniejszej wartości,

-brak akceptacji siebie,

-poczucie krzywdy,

-niechęć do samoanalizy,

-lęk przed oceną,

-trudności w relacjach z innymi ludźmi.

2.Wpływ doświadczeń z dzieciństwa:

wadliwe metody wychowawcze, nieprawidłowe wzorce,

zaburzone relacje w rodzinie,

np. w nerwicy natręctw, fobiach -u dziecka poparzonego

wrzątkiem może rozwinąć się obawa przed wodą,

czajnikiem, parą. W miarę dorastania dziecko uczy się

ten strach przezwyciężać, jednak może się on znowu

pojawić w życiu dorosłym pod wpływem określonej

sytuacji, co w konsekwencji prowadzi do powstania fobii.

3.Wpływ obecnej sytuacji na uwalnianie tłumionych

reakcji:

-wyzwalających (choroby, porażki i straty, trudności w

pełnieniu ról społecznych, zahamowanie rozwoju

osobowego, działanie pod presją),

-podtrzymujących (korzyści z nerwicy)- bywa, że jakaś

choroba np.układu krążenia u któregoś z rodziców

wymaga szczególnej troski i opieki całej rodziny, i to

może stanowić dla nas wzór, w oparciu o który

kształtujemy własny sposób uzyskiwania troski i opieki

ze strony otoczenia.

Zaburzenia nerwicowe przejawiają się w sferach

postrzegania, przeżywania, myślenia, zachowania.

Towarzyszą temu liczne objawy, niekiedy intensywne,

wywołujące poczucie dyskomfortu i cierpienia. W

sytuacjach szczególnie obciążających na plan pierwszy

wysuwa się lęk i napięcie. Lęk, którego przyczyna jest

nieuświadomiona, często zostaje przemieszczony i

usymbolizowany, przyjmując np. postać różnych fobii.

Poza napięciem i lękiem pojawiają się różnego rodzaju

sensacje wywołane rozchwianiem równowagi układu

wegetatywnego: bicie serca, ściskanie w dołku

podsercowym, bóle głowy, bóle brzucha, nadmierne

pocenie się, parcie na pęcherz moczowy, drżenie ciała,

zaburzenia snu. Objawy te mogą być bardzo różnorodne,

dotyczą różnych narządów i wywołują dramatyczne

cierpienia, mimo, że badania nie wykazują żadnego

uszkodzenia ciała.

Objawy osiowe nerwic:

-lęk – nieokreślony niepokój

-zaburzenia wegetatywne – obejmują dolegliwości bólowe,

zaburzenia snu, zaburzenia łaknienia, zaburzenia seksualne

-egocentryzm – nadmierna koncentracja uwagi na sobie i

poczucie szczególnego charakteru własnych dolegliwości

-„błędne koło”- lęk wyzwala dodatkowo objawy wegetatywne,

które z kolei nasilają lęk, który znowu wzmaga objawy

wegetatywne, itd.

Dodatkowe objawy:

-napięcie psychiczne

-uczucie stałego znużenia

-szybkie wyczerpywanie się

-poczucie mniejszej wartości

-nadmierna pobudliwość nerwowa

-obniżenie nastroju

-nadwrażliwość na bodźce zewnętrzne i zaburzenia snu

-subiektywne poczucie osłabienia pamięci

-liczne objawy wegetatywne: bóle i zawroty głowy, nudności,

wzdęcia, zaparcia, biegunki, bradykardia, tachykardia,

duszność, świąd, zaczerwienienie, niedowidzenie,

niedosłyszenie, omdlenia

-zaburzenia zachowania pod postacią: natrętnych czynności,

zachowań impulsywnych, zachowań niedojrzałych.

Postacie nerwicy:

1.Lękowa

2.Depresyjna

3.Histeryczna

4.Natręctw

5.Różnego rodzaju fobie

Nerwica lękowa

- podstawowym objawem jest lęk. Człowiek

cierpiący z powody zaburzeń lękowych boi się, ale często nie

wie czego. Lęk ten może mieć charakter napadowy -

przychodzi nagle i po pewnym (zwykle niezbyt długim) czasie

znika, często jest to lęk bardzo silny, lub uogólniony - nie jest

bardzo silny, ale za to trwa długo, niekiedy nie ustaje tylko w

wyjątkowych sytuacjach. Lękowi napadowemu mogą

towarzyszyć objawy paniki, np. w fobii. Lęk uogólniony może

polegać na ciągłym poczuciu zagrożenia, którego źródło może

być nieokreślone (czujesz się zagrożony, ale nie wiesz

dlaczego) lub określone, ale często poczucie zagrożenia jest

niczym nieuzasadnione. Inne typowe objawy tego rodzaju

nerwicy to podwyższona aktywność układu wegetatywnego:

silne pocenie się, biegunki, bóle skurczowe żołądka, kołatanie

serca, podwyższone napięcie mięśniowe.

Nerwica depresyjna

to przede wszystkim dojmujące uczucie

smutku, niezadowolenia i ciągły pesymizm oraz brak wiary we

własne możliwości. Dolegliwościom tym towarzyszy też

nieustanne niezadowolenie ze wszystkiego, rozdrażnienie,

spadek masy ciała. Częste są też problemy ze snem.

Nerwica natręctw

-podstawowymi objawami w tym typie

nerwicy są nawracające, nasuwające się wbrew własnej woli

myśli i wyobrażenia (obsesje) oraz wielokrotnie wykonywane

czynności na skutek odczuwania przymusu ich powtarzania

(kompulsje).

Natręctwa są myślami, impulsami skłaniającymi do działania,

lub wyobrażeniami uporczywie narzucającymi się, albo też

czynnościami wielokrotnie wykonywanymi, mimo

przeświadczenia o ich niedorzeczności.

Osoba doznająca natręctw bowiem zawsze ocenia je

krytycznie. Próbuje odsunąć od siebie uporczywie powracające

myśli lub usiłuje zaprzestać wielokrotnego wykonywania tych

samych czynności. Próby te są zwykle nieudane i tylko nasilają

uczucie niepokoju i wewnętrznego napięcia, które rozładowuje

się dopiero po ich wykonaniu i to jedynie na pewien czas. Aby

rozpoznać ten rodzaj nerwicy, objawy natręctw muszą

występować przez większość dni w ciągu przynajmniej dwu

kolejnych tygodni i być przyczyną cierpienia osoby oraz

powodem zakłóceń w funkcjonowaniu społecznym.

Według obowiązującej międzynarodowej klasyfikacji

zaburzeń psychicznych nerwica natręctw jest

nazywana zaburzeniem obsesyjno-kompulsyjnym i

wyróżnia się jej 3 podstawowe formy:

-zaburzenia z przewagą myśli natrętnych np. myśli

związanych ze stanem zdrowia, możliwością

zakażenia się, zabrudzenia;obaw, czy domniemana

drobna dolegliwość nie świadczy o rozwijającej się

ciężkiej chorobi;

-zaburzenia z przewagą czynności natrętnych

(rytuałów) np. koniecznością sprawdzania,

upewniania się, poprawiania, porządkowania -

wielokrotne sprawdzanie czy zostały zamknięte

drzwi, wyłączone żelazko, zakręcone krany czy

kuchnia gazowa), częstym myciem rąk

(ablutomania) w obawie przed bakteriami;

-mieszaną, gdy myśli i czynności natrętne

współwystępują w równym nasileniu.

Podstawową metodą leczenia nerwic jest psychoterapia.

W przypadku nerwicy natręctw niezwykle ważna jest też

farmakoterapia. Podanie leku to często jedyny sposób,

aby przygotować pacjenta do rozpoczęcia psychoterapii

przez zmniejszenie napięcia, lęku, niepokoju, osłabienie

obsesji czy kompulsji.

Miejsce i metodę terapii powinien zaproponować lekarz

psychiatra po osobistym zbadaniu pacjenta. Leczenie

zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych powinno się odbywać

w ośrodkach, gdzie jest możliwe stosowanie terapii

kompleksowej (leczenie farmakologiczne połączone z

psychoterapią). W zależności od stanu chorego leczenie

można prowadzić ambulatoryjnie (poradnie, w których

pracują psychiatrzy i psychoterapeuci) lub w oddziale

szpitalnym.

Problemy pielęgnacyjne

1.Lęk

2.Niepokój

3.Brak poczucia bezpieczeństwa

Cel:

Zapobieganie występowaniu niepokoju, lęku.

Zmniejszenie nasilenia niepokoju, lęku

Plan:

-próbować dotrzeć do przyczyny lęku

-zapoznać z zespołem terapeutycznym, pacjentami, topografią

oddziału

-stosować metodę stopniowego oswojenia z przedmiotami lub

okolicznościami budzącymi niepokój i lęk

-dawać nadzieję pacjentowi

-zmniejszać poczucia zagrożenia poprzez stosowanie różnych

sugestii i pozytywnych wzmocnień

-pomagać pacjentowi w „rozładowaniu”

negatywnych emocji poprzez uzewnętrznienie ich w

sposób werbalny i pozawerbalny

-oderwać chorego od przykrych przeżyć poprzez

wypełnienie czasu, (np. terapia zajęciowa, rozmowa,

film, książka)

-dawać choremu poczucie bezpieczeństwa poprzez

pomoc w szukaniu rozwiązań jego problemów

-udzielać wyjaśnień dotyczących chorobowego

charakteru objawów i omówić metody radzenia

sobie z trudnościami

-zachęcać osoby z najbliższego otoczenia, rodzinę,

przyjaciół do udzielania wsparcia emocjonalnego

-udział w farmakoterapii

4.Poczucie mniejszej wartości

5.Obniżona samoocena

Cel:

niedopuszczenie do dalszego pogłębiania się

zaniżonej samooceny.

Plan:

-wzmacniać autoportret chorego w zakresach w

których jest on nieadekwatnie obniżony

-dodawać pacjentowi otuchy, pokazując jego mocne

strony

-podejmować działania w środowisku chorego

zmierzające do złagodzenia trudności, które

przyczyniły się do powstania dekompensacji

– pomoc środowiskowa-stosować psychoterapię

wspierającą

5.Uczucie wzmożonego napięcia psychicznego

6.Nadmierna pobudliwość nerwowa

7.Częste uczucie rozdrażnienia

Cel:

Zmniejszenie negatywnych odczuć.

Plan:

-wyjaśnić choremu, że jego odczucia i zachowanie wynikającą

z choroby

-zachęcać pacjenta do opowiedzenia o swoich dolegliwościach

i wysłuchać ze zrozumieniem

-ułatwić odreagowanie przykrych emocji poprzez umożliwienie

”wypowiedzenia się i wypłakania się”

-nauczyć chorego technik o charakterze relaksującym i

wyobrażeniowym, które umożliwiają redukcję napięcia,

zmniejszają niektóre objawy somatyczne, a ponadto dają

pacjentowi możliwość kontroli nad tym, co się z nim dzieje;

-zachęcać do spacerów, gimnastyki, uczestniczenia w terapii

zajęciowej-udział w farmakoterapii

7.Zaburzenia snu

(sen krótkotrwały, nie dający wypoczynku, wczesne budzenie

się)

Cel:

Ułatwienie zaśnięcia, regeneracji organizmu.

Plan:

-zapewnić warunki sprzyjające zasypianiu (spokojne zajęcia

wieczorem, mikroklimat, cisza, wyłączone światło)

-wyeliminować lub zminimalizować silne przeżycia

emocjonalne w ciągu dnia (odwiedziny, dobór pacjentów w

sali),

-wyeliminować używki (mocna kawa, herbata),

-uregulować rytm snu i czuwania (stała pora snu

-udział w farmakoterapii (doraźne podanie leku nasennego)

Document Outline