p r a k t y k a m e d y c z n a

Model opieki

nad pacjentem ze stomią

Model opieki nad pacjentem ze stomią

jest oficjalnie rekomendowany przez Polski Klub Koloproktologii do powszechnego wykorzystania i stosowania Stomia brzuszna bêdzie nadal wykonywana

4) dietetyk z licencj¹,

w Polsce.

5) wolontariusze stomijni Pol-Ilko, najlepiej osoby posiadaj¹ce stomiê i dobrze do niej za-Wdro¿enie do praktyki klinicznej w³aœci-

adaptowani.

wego modelu opieki nad pacjentem ze stomi¹

przyczyni siê do:

Wszyscy ww. powinni znaæ elementy mode-

1) poprawy jakoœci ¿ycia pacjentów,

lu opieki nad pacjentem ze stomi¹.

2) skrócenia pobytu pacjentów w szpitalu, 3) zmniejszenia czêstoœci powik³añ pooperacyj-Opieka nad pacjentem ze stomi¹ obejmu-

nych,

je 3 okresy:

4) eliminacji dodatkowych operacji i ponow-III. Przedoperacyjny (okres diagnozowania nych przyjêæ do szpitala,

chorego i przygotowania do zabiegu ope-

5) ograniczenia zu¿ycia i lepszego wykorzysta-racyjnego).

nia przez pacjentów sprzêtu stomijnego.

II. Œródoperacyjny (prawid³owe wykonanie

brzusznego odbytu i zaopatrzenie na stole Proces pooperacyjnej adaptacji pacjenta

operacyjnym w sprzêt stomijny).

do stomii zale¿y od szeregu czynników, ta-III. Pooperacyjny (przygotowanie chorego kich jak:

do samoopieki).

1) choroba podstawowa,

2) sylwetka i kondycja psychofizyczna pacjenta, I. Celem opieki w okresie przedoperacyj-3) umiejêtnoœæ radzenia sobie w trudnej sytuacji, nym jest: 4) zasób wiedzy i umiejêtnoœci praktycznych w zakresie pielêgnacji stomii,

1) omówienie z chorym zmian anatomicznych 5) prawid³owe umiejscowienie i wytworzenie i fizjologicznych bêd¹cych nastêpstwem pla-stomii,

nowanej operacji,

6) wsparcie ze strony rodziny, poradni stomijnej 2) przedstawienie techniki, wygl¹du i czynno-i grup samopomocy, np. Pol-Ilko (Polskie To-

œci stomii,

warzystwo Opieki nad Chorymi ze Stomi¹)

3) omówienie mo¿liwych powik³añ pooperacyjnych i powik³añ stomii,

Nauczycielami i edukatorami, którzy pomo-

4) przedstawienie pacjentowi zmian w sferach g¹ skorzystaæ pacjentowi z modelu opieki s¹: jakoœci ¿ycia zwi¹zanych z wytworzeniem

1) chirurg, który wykona³ stomiê,

stomii, takich jak wygl¹d cia³a, samoocena, 2) doœwiadczony psycholog kliniczny,

stan zdrowia, ¿ycie seksualne, aktywnoœæ za-3) pielêgniarka, najlepiej stomijna, posiadaj¹ca wodowa, aktywnoœæ spo³eczna i naukowa,

certyfikat lub licencjê,

model rozrywki i wypoczynku,

Przewodnik

Lekarza 89

p r a k t y k a m e d y c z n a

5) przedstawienie sposobu od¿ywiania siê po

– ocena ¿ywotnoœci stomii (kolor, wielkoœæ, wytworzeniu stomii,

wydzielina, stosunek stomii do poziomu

6) udzielenie choremu wsparcia emocjonalne-skóry),

go i merytorycznego,

2) walka z bólem (podawanie leków przeciw-7) dostarczenie pacjentowi materia³ów informacyj-bólowych, u³o¿enie zmniejszaj¹ce napiêcie nych na temat pielêgnacji i zaopatrzenia stomii, miêœni brzucha),

8) nauczenie pacjenta przed operacj¹ æwiczeñ 3) adaptacja chorego do stomii, która obejmuje: oddechowych, izometrycznych, odkas³ywa-

– ocenê reakcji na stomiê,

nia, co znacz¹co zmniejsza ryzyko wyst¹pie-

– wspieranie i zachêcanie do patrzenia na sto-nia pooperacyjnych powik³añ zakrzepowo-

miê, dotykanie stomii, obserwacje przy za-

-zatorowych i oddechowych,

opatrywaniu stomii w sprzêt pomocniczy,

9) wykonanie badañ, wyrównanie zaburzeñ

– ukazywanie i wzmacnianie pozytywnych

wodno-elektrolitowych i/lub ¿ywieniowych, stron chorego i ¿ycia ze stomi¹,

10) wyznaczenie miejsca do wy³onienia stomii,

– pomoc w odreagowywaniu stresu,

4) przygotowanie chorego do samoopieki obej-11) oczyszczenie przewodu pokarmowego

muje:

z mas ka³owych wg schematu przyjêtego

a) ocenê jego mo¿liwoœci w zakresie sprawo-w danym oœrodku (z uwzglêdnieniem wie-

wania samoopieki z uwzglêdnieniem:

ku, chorób uk³adu kr¹¿enia),

– wieku,

12) ocena

stanu

psychicznego

chorego

– zainteresowania swoim stanem zdrowia,

z uwzglêdnieniem reakcji na fakt wykona-

– sprawnoœci zmys³ów (s³uch, wzrok),

nia stomii (lêk, agresja, zaprzeczenie),

– nastawienia do stomii,

13) ocena mo¿liwego udzia³u rodziny w pielê-

– chêci wspó³pracy z zespo³em lekarsko-pie-gnacji chorego w okresie pooperacyjnym.

lêgniarskim,

– zasobu wiedzy i umiejêtnoœci,

II. Celem opieki œródoperacyjnej jest:

– zaufania do lekarza i pielêgniarki,

– tanu somatycznego i psychicznego,

1) potwierdzenie wyboru w³aœciwego miejsca b) ustalenie planu opieki z uwzglêdnieniem: stomii,

– mo¿liwoœci psychofizycznych chorego,

2) œródoperacyjne wykonane stomii dojrza³ej

– zasad nauczania,

(otwarcie jelita i za³o¿enie szwów jelitowo-

– kontroli i oceny,

-skórnych podczas operacji),

c) uzupe³nienie wiedzy chorego w zakresie: 3) bezpieczne przeprowadzenie zabiegu operacyj-

– oceny funkcjonowania stomii (kolor,

nego (monitorowanie parametrów ¿yciowych, kszta³t, wielkoœæ) i mo¿liwych problemów

wyrównanie zaburzeñ wodno-elektrolitowych), (krwawienia, biegunka, zaparcia),

4) zaopatrzenie chorego w sprzêt stomijny na

– doboru sprzêtu pomocniczego,

stole operacyjnym (za³o¿enie p³ytki akorde-

– zasad refundacji sprzêtu do zaopatrzenia onowej z ruchomym pierœcieniem zmniejsza-stomii,

j¹cej dolegliwoœci bólowe chorego podczas

– zasad w codziennym funkcjonowaniu ze

zak³adania worka stomijnego, zastosowanie stomi¹ (dieta, samokontrola, kontrola le-przezroczystego worka umo¿liwiaj¹cego oce-karska),

nê stomii w okresie pooperacyjnym).

– mo¿liwoœci uzyskania pomocy (poradnie

dla chorych ze stomi¹, grupy wsparcia),

d) opanowanie umiejêtnoœci chorego w zakresie: III. Celem opieki pooperacyjnej jest:

– pielêgnacji stomii – dobór i zamiana sprzêtu, 1) zapewnienie bezpiecznego przebiegu okre-

– samokontroli funkcjonowania przewodu

su pooperacyjnego lub/i wczesne rozpozna-

pokarmowego,

nie mo¿liwych powik³añ:

Рoceny stomii (kolor, wielkoϾ, wydzielina),

– monitorowanie podstawowych parame-

– wykonywania æwiczeñ wzmacniaj¹cych

trów ¿yciowych chorego, tak jak po ka¿-

miêœnie brzucha,

dej operacji,

– irygacji (u osób z kolostomi¹),

Przewodnik

90 Lekarza

p r a k t y k a m e d y c z n a

e) skierowanie pacjenta do najbli¿szej poradni 3) prawid³owo wykonana i umiejscowiona sto-dla chorych ze stomi¹.

mia zapewnia zaopatrzenie w sprzêt pomoc-

niczy i umo¿liwia choremu samopielêgnacjê, Przewidywane rezultaty opieki realizowa-4) okres pooperacyjny nie jest powik³any, nej wg przedstawionego modelu:

5) zainteresowanie, gotowoœæ i mo¿liwoœci chorego pozwalaj¹ na podjêcie samoopieki i nie-I. Subiektywna ocena pacjenta:

zale¿noœæ w opiece,

1) œwiadomie podejmuje decyzjê o wykonaniu 6) jakoœæ œwiadczonych us³ug wp³ywa na satys-stomii,

fakcjê chorego i poprawê jakoœci jego ¿ycia.

2) zna cel i kolejnoœæ przygotowañ przewodu pokarmowego do zabiegu operacyjnego,

Opracowanie

dr n. hum. Maria Kózka

3) rozumie koniecznoœæ wyznaczenia miejsca Wydzia³ Ochrony Zdrowia

wy³onienia stomii,

Instytut Pielêgniarstwa

4) ma zapewniony sta³y kontakt z lekarzem CMUJ w Krakowie

prowadz¹cym i pielêgniark¹:

prof. dr hab. med. Krzysztof Bielecki

– nie odczuwa dolegliwoœci bólowych pod-

prezes Polskiego Klubu Koloproktologii

czas zak³adana sprzêtu stomijnego,

w Warszawie

5) wie, jak siê zachowaæ w okresie pooperacyj-Akceptacja Zarz¹du Polskiego Klubu Koloproktologii nym w sytuacji pojawienia siê wymiotów,

– maj 2002 r.

nudnoœci, bólu,

6) umie wykonywaæ æwiczenia oddechowe

i izometryczne,

7) wspó³pracuje z zespo³em lekarsko-pielê-

gniarskim:

– wykazuje zainteresowanie pielêgnacj¹ stomii,

– akceptuje ustalony plan opieki i aktywnie w nim uczestniczy,

8) wie, jak siê zachowaæ w sytuacji pojawienia siê biegunek, zaparæ,

9) wie gdzie i jak zaopatrzyæ siê w sprzêt stomijny,

10) zna i rozumie zasady ¿ywienia,

11) wie, gdzie mo¿e uzyskaæ pomoc w sytuacji problemowej,

12) akceptuje stomiê i potrafi j¹ pielêgnowaæ:

– zna cel i umie wykonaæ æwiczenia wzmac-

niaj¹ce miêœnie brzucha,

– wie, ¿e stomia nie stanowi przeszkody w podjêciu pracy zawodowej,

– zna zasady i umie wykonaæ irygacjê,

13) jest aktywny zawodowo i spo³ecznie.

II. Obiektywna ocena opieki:

1) mo¿liwoœæ wykonania zabiegu operacyjne-go – zgoda chorego,

2) oczyszczenie przewodu pokarmowego, co

daje wiêksze bezpieczeñstwo i zmniejsza ryzyko powik³añ pooperacyjnych,

Przewodnik

Lekarza 91